1 hsn., drukblok 36,5 x 26,5 cm, 8 afb.,
1 hsn., drukblok 34 x 30,5 cm, 15 afb., , geen afdruk bekend
-. allerlei voor­werpen en volkse taferelen
1 hsn., drukblok 37 x 31 cm, 5 x 6 afb., , met onder­schriften
1 hsn., drukblok 32,5 x 26 cm, 20 afb., Franse en Oostenrijkse ruiters, twee reeksen van elk 10 afb.; elke reeks genummerd van X tot I
1 hsn., drukblok 36 x 28 cm, Christus aan het kruis, Maria en Johannes, met lijdenswerktuigen
1 hsn., drukblok 38 x 29,5 cm, 30 afb., soldaten met verschillende rangen en functies met gebrekkige Franse benamingen
1 hsn., drukblok 37 x 31 cm, 5 x 6 afb., allerlei taferelen met gebrekkige op­schriften
1 hsn., drukblok 36 x 29,5 cm, 24 afb., circusspelen met onderschriften
1 hsn., drukblok 36 x 29 cm, 8 afb., met onderschriften
1 hsn., drukblok 35 x 26 cm, Christus aan het kruis, aan de voet van het kruis een geknielde man tussen kruisen, knekels, houweel, sarcophaag en in doeken gewikkeld lijk
-. Ick ben ten dienste van heeren en cooplieden de goede borger haer huysen [ ... ] een saligh nieuwe jaer.
2 hsn., Nieuwjaarswens van nachtwaker en stadswachten met branden in de stad
1 hsn., drukblok 38 x 26,5 cm, 24 afb., vorsten te paard, de Romeinse keizers t/m Domitianus, nr. 13 De Paus van Romen te Paard, nr. 19 Syn Hoogheyt Fr(ederik) H(endrik)
1 hsn., drukblok 33,5 x 27 cm, 36 afb., floskaartjes, sommige figuren niet of onjuist genummerd
1 hsn., Kroon voor het driekoningenspel met afb. van bijbelse figuren
1 hsn., drukblok 36 x 29,5 cm, 9 afb., vorsten, Franse onderschriften
1 hsn., klooster in Herenthals met opschrift Monasterium. Herendalense . F.F | Eremit . S.P. Augistini.
-. Mostert | mostert. (tweede blok met "mostaert | mostert")
1 hsn., drukblok 35,5 x 28,5 cm, 36 afb., leurders met hun straatroepen
4 hsn., elk 16 x 12 cm, 1. Christus aan het kruis met Maria, Johannes en Maria Magdalena. 2. H. Michaël met weeg­schaal, die dui­vel in bedwang houdt. 3. N. Dame de Liesse, 4. Notre Dame de Foy
1 hsn., drukblok 33 x 26 cm, Onze Lieve Vrouw met scepter en op de arm Jezuskind met wereldbol, links kerk en bedevaarders, rechts kerk en kapel, omlijst met versierde portaal
1 hsn., drukblok 36 x 25 cm, Onze Lieve Vrouw van Carmel, omkranst met 15 medaillons, voorstellende de mysteriën van de Rozenkrans, links en rechts de H. Teresia en Sint Jan van het Kruis, aan de voet van de boom afbeelding van de hel
-. Onze Lieve Vrouw, met Jezuskind op haar schoot
1 hsn., drukblok 35,5 x 28 cm, Onze Lieve Vrouw, met Jezuskind op haar schoot, aan haar voeten een vruchtenkorf in omlijsting
1 hsn., drukblok 32 x 24 cm, Sint Rochus met engel en hond
1 hsn., drukblok 36,5 x 29 cm, afw. van vorige prent
-. soldaten: musketiers, lansiers, fluitist, tamboer en vendelier
16. Garde Royale Bavaroise - Koninklyke Beyersche Burgerwacht
2. Sujets différents - Verschillende voorwerpen
Brepols kopieerde deze prent van Arnz & Co uit Düsseldorf, waar deze prent de titel "Allerley N 1" heeft.
Brepols kopieerde deze prent naar een voorbeeld in houtsnede van De Lange uit Deventer.
4. Het Leven van den Heiligen Joseph Bruidegom van de H. Moeder Gods
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek van België.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Museum aan de Stroom Antwerpen.
z.nr. Beeld van Onze Lieve Vrouw van Sherpenheuvel, vermaerd door Mirakelen / L'image de Notre Dame de Montaigu, rénomée par ses Miracles
z.nr. Kapelle van Kevelaer. De groote kapelle van Kevelaer. Klooster van Kevelaer.
3 afb. in lithografie, adres Uyt de Steendrukkery van Brepols en Dierckx Zoon Gedeponeerd volgens de wet
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Stadsarchief Turnhout.
-, Achilles door Ulysses herkend - Achille reconnu par Ulysse
afbeelding van een rijkelijke buitentuin met bloemperkjes, fonteinen en zuilenpad.
Prent 1: zonder adres, ingekleurd
-, De Oude Burg te Gend - Le vieux Bourg a Gand
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem
-. Calista wordt aan Edmond toegezegd
Tweede prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding van een knielende man, voor een oudere man en een jonge vrouw op een bordes van een kasteel. De tekst geeft aan dat Edmond de hand van Calista vraagt, en haar vader de baron zegt haar toe wanneer het Edmond lukt Calista naar de top van een rots kan dragen. Met tekst onder de plaat.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag
-. De vier Seizoenen, zonder adres
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Stadsarchief Turnhout
Vierde prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding een afbeelding van een op de grond liggende Edmond, die de tocht met de dood moest bekopen, en een ineenzakkende Calista, die hem volgt in de dood. De wrede vader sticht een klooster voor de gelieven. Met tekst onder de plaat.
-. Edmond draagt Calista tegen de rots op
Derde prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding van een man die een vrouw op zijn rug naar boven draagt. Met tekst onder de plaat.
-. Edmond redt het leven van Calista
Eerste prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie is een angstige vrouw op een paard te zien, een aanstormend wild zwijn, en een man met een wapen die zich daar tussenin bevindt. Met tekst onder de plaat.
-. Het Buiten goed – La Maison de Campagne,
-. Het Spel der monumenten van Parijs – Jeu des monuments de Paris
Ganzenbord dat start bij "La porte St. Denis", en bij het 63ste vakje eindigt aan de "Arc de Triomphes". Binnenin staat de tweetalige beschrijving van het spel.
Prent 1: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
-. Le Lac de Genève – Het Meer van Genève
Een familieuitstap per boot op het meer van Génève in Zwitserland.
-. Le pain en 12 tableaux – De geschiedenis van het brood, in 12 afb. met versjes
1. -. 15 afb., alfabet met dieren
Oblong vel, paginavullend houtblok met dubbele lijnkader, geen signatuur In een stal, in het midden, strekt het kind Jezus zijn armen uit. De tedere Maagd onthult het zorgvuldig om het te laten zien aan de enthousiaste herders, geknield of staand, rond de kribbe. Achter de maagd Maria staat St. Jozef staand en meditatief, met de arm leunend op een koe. De ezel eet hooi. Op de achtergrond, bovenaan de houtsnede, zegent een gevleugelde en naakte engel met open armen het tafereel. Aan zijn zijde komen de hoofden van gevleugelde engelen door de wolken kijken. We ontdekken links het omliggende platteland waar twee herders slapen, terwijl een derde al staat, gewekt door de stem van engelen. Op de vier hoeken, elk in een kwartcirkel, vier kleine onderwerpen. Bovenaan, links de Aankondiging, rechts de verschijning aan de herders, in hun slaap verrast door een engel die wolken voortdroeg. Onderaan, links, tonen Jozef en Maria Jezus aan de drie wijzen, rechts de vlucht uit Egypte. Boven het geheel staat de titel “De Kersnacht”.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin, lichtblauw en donkerblauw Periode 1840 - 1856
Kopie van de prent van Brepols, uitgegeven onder het nummer 66
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.2 Geboorte van Christus, aanbidding van de herders en van de drie koningen
1. Het laetste Avondmael dat Christus met zyne apostelen gehouden en dat hy hun voeten gewasschen heeft
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
10. De Godzalige huis-zegen van den naem Jezus en zijne Lieve Heiligen – Het mirakuleus Beeld van onze Lieve Vrouw van Halle
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie van Veen.
12. Onze Lieve Vrouw van de Zeven Weeën
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Asselberghs.
13. Soin domestique - Huishoudelijke zorg.
Prent van een moeder die het haar van haar kind ontvlooit, een hondje springt tegen het kind aan.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", ingekleurd
Prent 1: met adres "Lith. glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd. Met handgeschreven nieuwjaarswens van Dirk Jans Boersema, 1 januarij 1846.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Museum aan de Stroom Antwerpen en Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
144. Geschiedenis van een Franschen Officier in Afrika / De aanhouding
Een afbeelding van militairen. Opschrift in het Spaans, Nederlands, Frans en Portugees. Opschrift 'Historia de un oficial frances en Africa – La arrestacion. Victor abrumadó de heridas vió entrando en su puesto, que los Arabes le habian sorprendido, y gracias á un refuerzo de combatientes fueron desalojados de él, pero Victor arrestado', 'Geschiedenis van een franschen officier in Afrika. De aanhouding. Victor met wonden overdekt, op zijnen post terugkomende, zag dat hem de Kabijlen hadden overvallen, en dank aan eenen toegesnelden hulptroep, wierden zij verjaagd. Victor werd aangehouden', 'Histoire d'un officier français en Afrique. L'arrestation. Victor accablé de blessures vit en rentrant au poste que les Kabyles l'avaient surpris, et grâce à un renfort de combattants ils en furent chassés. Il est arrêté' en 'Historia d'um official francez em Africa. – A prizao. Tornando ao posto, Victor todo ferido, de com os Kabyles que o haviao surprendido, & á favor d'um feforço de soldades os dispersor. Foi prendido'. Druk in zwart-wit, ingekleurd met rood, geel, bruin, blauw en groen.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Groninger museum en Fries museum Leeuwarden
147. Guillaume Tell Abat La Pomme – Tell Schiet Den Appel Van Het Hoofd Zijns Zoons
Gekleurde prent van Wilhelm Tell en zijn zoon. Opschrift in het Frans en Nederlands 'In den jare 1507 bestuurde Gessler, op eene willekeurige wijze, Zwitserland, in name van Keizer Albert. Hij beval allen Zwitsers, eer te bewijzen aan een hoed, op de markt op een staak geplaatst. Tell wilde zich aan dit bevel niet onderwerpen en werd door den tiran ter dood veroordeeld, of hij moest, op honderd stappen afstands, eenen appel van het hoofd zijns geliefden zoons schieten', etc.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Fries Museum Leeuwarden.
149. Guillaume Tell Echappe A Son Persécuteur – Willem Tell Ontsnapt Aan Zijner Vervolger
Gekleurde prent van Wilhelm Tell. Opschrift in het Frans en Nederlands 'Gessler, die een algemeenen oproer duchtte, scheept zich met zijne lijftrawanten in, om Tell naar het fort Kuznacht als staatsgevangene te voeren', etc.
15. Leven van Genoveva van Braband
Houtblok met kader. Links en rechts omgeven door 8 rosetten. Genoveva van Brabant zittend in de wildernis met haar zoontje. Haar zoontje wordt gezoogd door een ree. Op de voorgrond ligt een jong reetje. Het geheel is omkaderd door een ornamentkader.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, bruin, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
De houtsnede is een spiegelbeeldige kopie van prent nr. 63 van Brepols uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.27 Heilige Genoveva (van Brabant)
Voorstelling van een bos met meer met vier herten in allerlei posities.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", gekleurd
16. Leven van den H. Franciscus-Xaverius
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.26 Heilige Franciscus Xaverius
Blad met een grote voorstelling van een carnavalsstoet met verklede mensen en een praalwagen in de vorm van een schip. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", niet ingekleurd
18. De zorg eener moeder – Le soin d’une mère
Moeder, zittend op een bank, met voor haar een kinderwagen met kind dat brood krijgt van moeder.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Zeeuwse Bibliotheek Middelburg en Stadsarchief Turnhout
18. Vermaningen det men behoort zich zelven te doen inschrijven in de Broederschap van het H. Rozekransken
Centraal staat een grote houtsnede in dik lijnkader, niet gesigneerd In het midden van de afbeelding, in een ovaal gevormd door een rozenkrans, staat de gekroonde Heilige Maagd, staande op een halve maan. Ze draagt op haar rechterarm het kind Jezus met aureool die een rozenkrans offert. De Maagd overhandigt met haar linkerhand een rozenkrans aan de heilige Franciscus van Assisi, herkenbaar aan zijn stigmata en zijn kostuum, geknield, een geopend boek voor hem. Achter de monnik en deels door hem verborgen, Johannes de Doper in gebed, een staf in zijn armen. Links, in een smekende houding, de heilige Hiëronymus met de leeuw. Een andere heilige, met gevouwen handen, staat achter hem. Bovenaan de afbeelding, boven de Maagd en kind Jezus, de Heilige Geest in de vorm van een sprankelende duif en God de Vader te midden van wolken, waaruit engelen tevoorschijn komen die rozenkransen uitdelen. Boven de houtsnede staat de titel “Vermaningen dat men behoort zich zelven te doen inschrijven in het Broederschap van het H. Roze-kransken.”. Onder de houtsnede een aansporing om deel uit te maken van het broederschap van de Rozenkrans. Het geheel is omkaderd door een ornamentkader.
Prent 1: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1840 - 1856
Deze prent is een getrouwe kopie van de prent van Brepols nr. 53 uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.14 De Rozenkrans
19. Les deux petites soers – De twee Zustertjes//La petite maman – Het lieve moedertje
2. Hoe dat Jezus Christus is Gekruist geworden
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Museum voor religieuze kunst, Uden.
20. De duyvel brug bij Cassel – Le pont du diable près Cassel
Voorstelling van een bos met rivier en waterval, waarover een brug loopt.
20. Eer en lof zij voor eeuwig aan het allerheiligste Sacrament des Altaars
Centraal staat een houtsnede met dubbele lijnkader, niet gesigneerd. In het midden van het altaar staat een grote monstrans in de vorm van een zon, die op de centrale houder (lunula) de hostie met het beeld van Christus aan het kruis draagt. Links en rechts van deze barokke stralenmonstrans zitten twee geknielde, biddende, engelen. Onder de monstrans, een hangend borduurwerk met daarop een duif met gespreide vleugels. Boven de houtsnede staat de titel “Eer en lof zij voor eeuwig aan het allerheiligste Sacrament des Altaars.”. Het geheel is omkaderd door een zwaar ornamentkader.
Prent 1: Zonder adres Sjabloonkleuring geel, rozerood, bruin en lichtblauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring zachtgeel, rood, bruin en lichtblauw Periode 1840 - 1856
Deze prent is een getrouwe kopie van de prent uitgegeven door Brepols onder het nummer 69. (religieuze reeks)
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.7 H. Sacrament des Altaars
Oblong vel, paginavullend houtblok met dubbele lijnkader, geen signatuur. In een stal, in het midden, strekt het kind Jezus zijn armen uit. De tedere Maagd onthult het zorgvuldig om het te laten zien aan de enthousiaste herders, geknield of staand, rond de kribbe. Achter de maagd Maria staat St. Jozef staand en meditatief, met de arm leunend op een koe. De ezel eet hooi. Op de achtergrond, bovenaan de houtsnede, zegent een gevleugelde en naakte engel met open armen het tafereel. Aan zijn zijde komen de hoofden van gevleugelde engelen door de wolken kijken. We ontdekken links het omliggende platteland waar twee herders slapen, terwijl een derde al staat, gewekt door de stem van engelen. Op de vier hoeken, elk in een kwartcirkel, vier kleine onderwerpen. Bovenaan, links de Aankondiging, rechts de verschijning aan de herders, in hun slaap verrast door een engel die wolken voortdroeg. Onderaan, links, tonen Jozef en Maria Jezus aan de drie wijzen, rechts de vlucht uit Egypte. Boven het geheel staat de titel “De Kersnacht”.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Collectie Volksprenten Veldhoven.
Getrouwe kopie van de prent van Brepols die deze uitbracht onder het nummer 66 van de religieuze reeks.
Centraal een afbeelding met 4 apen, eromheen papegaaien, vlinders en fruit.
Prent 1: zonder adres, gekleurd
22. Een rhee zoogt het kind van Genoveva
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe Genoveva geen melk voor haar kind heeft. God stuurt haar een ree, die het kind kan zogen.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
23. Fransche Militairen – Militaire Français
Soldaten van Napoleon komen aan in een dorp.
23. Genoveva beweegt haar moordenaars
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe door een valse beschuldiging haar echtgenoot Siegfried, graaf van Braband, meent dat Genoveva de dood heeft verdiend. Hij stuurt twee moordenaars, die ze weet te bewegen haar in leven te laten.
23. Het ware afbeeldsel van den wandelenden Jood, gelijk hij, door Brussel is te zien geweest op den 22. april 1774
Centraal staat een houtsnede in dubbel lijnkader, niet gesigneerd. Op de voorgrond wandelt de Jood met op het hoofd een hoge vilten hoed met een veer op de rand. Aan zijn voeten draagt hij prachtige trechterlaarzen, in zijn rechterhand houdt hij een wandelstok. Rondom het personage zijn verschillende onderwerpen gerangschikt. Linksbovenaan staat een hut dat tegen een berg aanleund. Aan de deur van de hut staat Christus die het kruis draagt. Hij wordt vervloekt door de wandelende Jood. Boven de deur staat de tekst “Marche donc”. Rechtsboven aan de voet van Golgotha, waarop twee kruisen staan, bezwijkt Christus onder zijn kruis. Een man helpt hem op te staan. Hieronder de tekst “ Jesus gaet op den berg van Kalvarien”. Linksonderaan staan vier gegoede burgers te luisteren naar het trieste verhaal de wandelende Jood . Net hierboven staat de tekst “Den wandelen Jood, spreékt met de inwoonders van Parys”. Aan de rechterkant, een kleine kapel met beeld van de heilige Maagd met op haar arm het kind Jezus. Een vrouw bidt, geknield op de trap. Bovenaan de houtsnede staat de titel “Het waer afbeéldsel van den WANDELENDEN JOOD gelyk hy door Brussel trekkende, is te zien geweest op den 22 April 1774.”. Links en rechts van de houtsnede een “Nieuw beklag, op eene Jagt-vois” (een nieuwe klaagzang, te zingen op een jacht-melodie). Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Getrouwe kopie van de prent van Brepols die dit uitbracht onder het nummer 50.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.5 Overige religieuze onderwerpen 1.3.5.11 De Wandelende Jood
24. Dank- en aenroepingsgebed ter eere van den H. Nicolaas, Patroon der jonge lieden.
St. Nicolaas en de drie kinderen in de kuip; boog- en zeil-schip op de achtergrond. Ter weerszijden gebedtekst
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Deventer Musea.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.50 Heilige Nicolaas
25. Genoveva door Siegfried herkend
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe Siegfried zijn vrouw en zoon in het woud terugvindt en hen weer meeneemt naar zijn kasteel.
25. Onze Lieve Vrouw van Bijstand
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur. In het midden, een boom waarvan de stam zich breed uitsplitst, met hiertussen een groot beeld van de Maagd Maria, staand op een gouden bol. De Heilige Maagd, gekroond en met stralenkrans, draagt een mantel die haar armen bedekt. Ze houdt een scepter in haar rechterhand. Op haar linkerarm zit het gekroonde kind Jezus, eveneens met stralenkrans, wijst met zijn rechterhand naar zijn moeder en houdt met de andere hand een wereldbol vast met daarboven het kruis. Elke tak van de boom draagt drie op elkaar geplaatste medaillons die in kleine naïeve afbeeldingen een genezing vertegenwoordigen die is verkregen op voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Links herwint een verlamde haar ledematen, een stomme spreekt, een blinde ziet. Rechts geneest een kind, herstelt een zieke en wordt een demon uit het lichaam van een bezetene verjaagd. Aan de voet van de boom, pelgrims en knielende gelovigen. Een van deze personages draagt de cape, de tas en de pelgrimstaf met de kalebas. Boven de houtsnede staat de titel “O. L. Vrouw van bijstand”. Rondom de houtsnede de lofrede van Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gevolgd door een antifoon en een oratie. Het geheel is omkaderd door een dubbel lijnkader.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie van Kuyk.
getrouwe kopie van de prent van Brepols, uitgegeven onder het nummer 81.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.13 Onze-Lieve Vrouw van Bijstand
zicht op 4 wanden van verschillende toneeldecors
Prent 1: met adres "Bij G. & V.G.", gekleurd
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie De Meyer.
Prent in kleur met zicht op de ruïnes van een kasteel omringd met water.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Kossmann.
Centraal een grote houtsnede met kader, niet gesigneerd. In het midden staat het Lam Gods, omringd door een stralenkrans, met één van zijn voorpoten de met het kruis versierde standaard ondersteunend, liggend op het gesloten heilige boek. In de vier hoeken de symbolen van de Evangelisten. Onderaan links, de liggende os, rechts de leeuw, ook liggend. In de rechterbovenhoek een gevleugeld engelenhoofd met spandoek met de inscriptie MATHEUS. In de linkerbovenhoek een adelaar wiens banier de gegraveerde inscriptie draagt IOANNES. Onderaan op het houtblok staat LUCAS onder het rund, MARCUS onder de leeuw. Boven het houtblok staat de titel LAM GODS. Om de houtsnede heen staat een lang gedicht ter ere van het Paaslam, en twee kwatrijnen, die de goddelijke goedheid verheerlijken, bevestigd door de vier evangelisten wier symbolen in de afbeelding zijn weergegeven. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout by Glénisson en Van Genechten" Sjabloonkleuring geel, bruin groen en blauw Periode 1840 - 1856
Glénisson kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 30 uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.15 Lam Gods
3. Verschillende voorwerpen – differents sujets.
Prent met 20 voorstellingen van allerlei aard.
Prent 1: met adres "Glénisson & Van Genechten à Turnhout", ingekleurd
Prent waarbij een boer met zijn veestapel terecht komt in een orkaan.
Prent 1: met adres "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", gekleurd
31. De jonge stier – Le jeune Taureau
Voorstelling van een boer aan een boom, met op de voorgrond een bok, geiten, een koe en een jonge stier.
Prent 2: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
Prent 3: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
31. De Kalvarieberg van Jeruzalem
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur. Onderaan in het midden van de houtsnede bezwijkt Jezus, met doornenkroon, onder het gewicht van zijn kruis.Hij is omringt door soldaten en beulen. Een van de beulen, die met zijn linkerhand een touw vasthoudt dat aan de riem van Christus is gebonden, slaat hem met een zweep met loden bollen. Een van de soldaten draagt de ladder, zijn hoofd tussen de spijlen doorstekend. Hij wordt bewaakt door een personage dat een speer vasthoudt. Hogerop in het beeld, rechts, de stadspoort, geflankeerd door een toren, die Jezus zojuist is gepasseerd. Op de achtergrond, links, voor een reeks heuvels, bidden twee knielende vrouwen aan de voet van het kruis waaraan Jezus is genageld, geflankeerd door twee dieven die elk ook aan een kruis hangen. Boven deze houtsnede de titel “De kalvarieberg van Jeruzalem”, rondom de houtsnede een meditatie over de val van Jezus. Onder de afbeelding een gebed tot Jezus die bezwijkt aanhet kruis.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
Exacte kopie van de prent van Brepols nr. 83
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.15 Kruisdraging (Calvarieberg)
Blad met een grote voorstelling van een familie, bestaande uit kinderen, ouders en grootouders, in een tuin met fontein. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: met adres "litho Glénisson & Van Genechten, Turnhout", niet ingekleurd.
33. La fête de la Bonne Maman – De verjaardag van de grootmoeder
Voorstelling van een gegoede familie die de verjaardag van grootmoeder viert in de tuin. Op de achtergrond een fontein.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", zonder inkleuring.
Prent 2: zonder adres, met inkleuring.
34. Het bezoek van de onderwijzer – La Visite Du Précepteur
Voorstelling van een gegoede familie in de tuin, met bezoek van de onderwijzer.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Stadsarchief Turnhout, Atlas van Stolk Rotterdam en Fries Museum Leeuwarden.
35. Het bezoek van den grootvader – La visite du Grand-Père
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in voormalige collectie Van Kuyk en Kossmann
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur, 276 x 197 mm. In het midden, een boom waarvan de stam zich breed uitsplitst, met hiertussen een groot beeld van de Maagd Maria, staand op een gouden bol. De Heilige Maagd, gekroond en met stralenkrans, draagt een mantel die haar armen bedekt. Ze houdt een scepter in haar rechterhand. Op haar linkerarm zit het gekroonde kind Jezus, eveneens met stralenkrans, wijst met zijn rechterhand naar zijn moeder en houdt met de andere hand een wereldbol vast met daarboven het kruis. Elke tak van de boom draagt drie op elkaar geplaatste medaillons die in kleine naïeve afbeeldingen een genezing vertegenwoordigen die is verkregen op voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Links herwint een verlamde haar ledematen, een stomme spreekt, een blinde ziet. Rechts geneest een kind, herstelt een zieke en wordt een demon uit het lichaam van een bezetene verjaagd. Aan de voet van de boom, pelgrims en knielende gelovigen. Een van deze personages draagt de cape, de tas en de pelgrimstaf met de kalebas. Boven de houtsnede staat de titel “Onze Lieve Vrouw van bijstand”. Rondom de houtsnede de lofrede van Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gevolgd door een gebed.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1840 - 1856
Getrouwe kopie van de prent nr. 81 van Brepols.
36. Gezigt voor Vlissingen - Vue devant Flessingue
Gezicht op Vlissingen vanaf de rede, vanuit het Osten gezien. Op de voorgrond een sloep en een platbodem; Op de achtergrond het profiel van Vlissingen, een molen, en oorlogsschepen.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout.", niet ingekleurd
Kopie naar een prent uit 1784 door C.F. Bendrop.
38. De aanbidding der Drie Koningen
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin, groen en blauw Periode 1840 - 1856
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen in het Nieuwe Testament 1.1.3.2 Geboorte van christus, aanbidding van de herders en van de drie koningen
38. Gezicht van Rammekes (Zeeland) – Vue de Rammekes (Zélande)
Blad met een grote voorstelling met een gezicht op Fort Rammekens bij Vlissingen. Op de voorgrond verschillende schepen op zee. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet Amsterdam.
4. Het Leven van den Heiligen Joseph, bruidegom van de H. Moeder Gods
Centraal staat een houtsnede met kader, niet gesigneerd. In het midden staat St. Jozef, de blik naar de hemel gericht. Hij draagt in zijn armen het naakte kind Jezus met aureool. De heilige houdt in zijn rechterhand een bloeiende leliestengel. Bovenaan de houtsnede staan gevleugelde engelen omringd door kleine wolken. Een brede lichtstraal daalt af naar de heilige. Aan de zijkanten van de afbeelding staan twee mooie palmbomen. Aan de basis groeien planten. Bovenaan staat de titel “Het leven van den Heiligen Joseph, bruydegom van de H. Moeder Gods”. Om deze houtsnede heen staat de tekst over het leven van deze heilige. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten" Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1856
De prent is gekopieerd naar voorbeeld van Brepols nr. 28 uit de religieuze reeks
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.41 Heilige Jozef
4. Het Leven van den Heiligen Joseph//Bruidegom van de H. Moeder Gods
40. De heilige Apostelen Petrus en Paulus
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.52 Heilige Paulus 1.2.2.53 Heilige Petrus
40. Une vue de Hollande – Een Hollandsch Gezigt
Blad met een grote voorstelling van een Hollands landschap. Op de voorgrond een man met zijn hond. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
41. Chateau de Drakenstein près d’Utrecht – Kasteel van Drakenstein bij Utrecht
Blad met een grote voorstelling van kasteel en landgoed Drakensteyn in Lage Vuursche. Op de voorgrond een man te paard. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam.
41. De H. Isidorius, Patroon der Landbouwers
Prent 1: met onderschrift "Turnhout. - G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
42. Le Bois A la Haye – Het Haagsche Bosch
43. -, 2 driehoekige hsn., het wonder van Onze-Lieve-Vrouw van der Linden tot Uden
43. La maison du Bois à la Haye – Het huis in het Bosch te ‘s Hage
Blad met een grote voorstelling van paleis Huis ten Bosch te Den Haag. Onder de voorstelling de titel.
44. De H. Grispiuus, patroon der schoenmakers
44. Le Vijverberg à la Haye - De Vijverberg in ‘s Hage
Voorstelling van de vijverberg in 's Gravenhage.
46. Le Château de Barse prov. De Liége – Het Kasteel van Barse, prov. Luik
Blad met een grote voorstelling van de Kasteelhoeve van Vierset-Barse. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: zonder adres, ingekleurd met sjablonen
5. Chiens de Chasse – Jagt Honden
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Van Kuyk.
50. Le retour des paturages – De terugkomst uit de weiden
voorstelling van vee dat (versierd met takken) terugkomt naar de boerderij. Dit geeft duidelijk aanleiding tot feesten...
54. Etalon pur Sang – Hengst heel bloed
Blad met een grote voorstelling van een hengst aan de waterkant. Onder de voorstelling de titel.
Voorstelling van twee honden op zoek naar prooi.
59. L’Eglise de Notre Dame d’Anvers – O.L.Vrouw Kerk te Antwerpen// Le Vieux Bourg à Gand – De Oude Burg te Gend
6. Het Leven van de H. Maegd en Martelaresse Catharina
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Kossmann
61. Hollandsche vissers - pecheurs Hollandais
Prent 2: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout" Andere inkleuring
62. Ruines de Franchimont – Ruines van Franchimont // Une famille Nordhollandaise – Eene Noordhollandsche familie
Blad met 2 voorstellingen. Boven (ondersteboven) een voorstelling van een familie uit Noord Holland rond een tafel, onder een gezicht op de ruïnes van het kasteel van Franchimont. Onder elke voorstelling de titel.
afbeelding van drie schapen zitten en staand tegen een hek
68. Eglise de St. Rombaut à Malines – De Romboutskerk te Mechelen // Eglise de St. Michel et Gudule à Bruxelles – De St. Michiel en Gudula kerk te Brussel
Blad met 2 voorstellingen van kathedralen. Links de Sint-Romboutskathedraal te Mechelen en rechts de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele te Brussel. Onder de voorstellingen de titels.
69. Château sur la Meuse – Een Kasteel aan de Maas // L’Ancienne porte de Hattum (Gueldre) – De oude poort van Hattum (Gelderland)
Blad met 2 voorstellingen. Boven (ondersteboven) de oude poort (mogelijk de Dijkpoort) te Hattem, onder een kasteel aan de Maas. Onder de voorstellingen de titels.
7. Differents Sujets - Verscheide Voorwerpen
prent met 52 kleine afbeeldingen van allerlei figuren, kinderspelen en muzikanten.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten Turnhout", gekleurd
7. Het mirakuleus beeld van O.L.V. van Kevelaer
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Museum aan de Stroom Antwerpen.
77. Gezigt van eene legerplaats – Vue d’un Camp
Blad met een grote voorstelling van een legerplaats met militairen. Onder de voorstelling de titel.
81. Le chateau Royal de Laken près de Bruxelles
84 - 87. De Geschiedenis van Mathilde en Malek – Adhel.
Serie van 4 prenten. Prent 1: Blad met een grote voorstelling van het vertrek van Mathilde, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 2: Blad met een grote voorstelling van de gevangenname van Mathilde, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 3: Blad met een grote voorstelling van Mathilde die wordt gered, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 4: Blad met een grote voorstelling van de dood van Malek Adhel, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam: Prent 1, Prent 2, Prent 3, Prent 4
88. Paul en Virginie / 1 De kindschheid
Eerste prent uit een serie van serie van 4 prenten met op elke prent 1 omkaderde lithografie met tekst eronder, over de liefde tussen een blank meisje en een blanke jongen die begin 18e eeuw samen opgroeien in een Franse kolonie. De afbeelding toont twee jonge kinderen met hun moeders en een trouwe zwarte huisknecht in Madagaskar. Onder de afbeelding een tekst in Nederlands en Frans.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
89. Paul et Virginie / 2 De zegepraal
Tweede prent uit een serie van serie van 4 prenten met op elke prent 1 omkaderde lithografie met tekst eronder, over de liefde tussen een blank meisje en een blanke jongen die begin 18e eeuw samen opgroeien in een Franse kolonie. De afbeelding toont Paul en Virginie, die worden gedragen door vier zwarte personen. Ze zijn op de terugweg nadat ze vergiffenis hebben gekregen voor een mishandelde negerin. Met tekst in Nederlands en Frans.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijiksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
Prent met 1 lithografie, met een afbeelding van vier gewapende mannen en een hond in een rotsachtige omgeving.
9. Litanie ter eere van den H. Donatus Martelaer, beschermer tegen den donder, blixem, onweder en tempeesten
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten". Sjabloonkleuring geel, groen, roze, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2 en 3: volledig in hoogdruk. Afbeelding in houtsnede. Prent verknipt, was ingekaderd. Houtsnede en onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten" op voorzijde. Begeleidende tekst geplakt op achterzijde van het kader.
gecombineerde techniek. Hoogdruk (tekst) in combinatie met steendruk (afbeelding)
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.20 Heilige Donatus
Blad met een grote voorstelling uit het verhaal van Paul en Virginie door Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: met adres "etabl. Glénisson & Van Genechten", ingekleurd
91. Paul en Virginie / 4 De terugkomst
Prent 1: zonder adres Ingekleurd
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Rijksprentenkabinet te Amsterdam.
92. Joseph est vendu par ses frères - Josef wordt door zijne broeders verkocht
Blad met een grote voorstelling van Jozef die aan Potifar verkocht wordt door zijn broers. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Zilvermuseum Sterckxhof Deurne.
93. Joseph chez Putiphar - Jozef in het huis van Putiphar
Blad met een grote voorstelling van Jozef in het huis van Potifar. Onder de voorstelling de titel.
94. Triomphe de Joseph - Jozefs zegepraal
Blad met een grote voorstelling van Jozef's triomftocht in Egypte. Onder de voorstelling de titel.
95. Joseph est reconnu par ses frères - Jozef maakt zich bekend
Blad met een grote voorstelling van Jozef die zich bekend maakt aan zijn broers. Onder de voorstelling de titel.
22 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over vier rijen, 79 x 25 à 80 mm., tweetalige onderschriften. Canoniers Autrichiens – Oostenryksche Kanoniers Cavalerie Autrichiennes – Oostenrykse Ruytery Grenadiers Belges – Belgieksche Grenadiers Grenadiers Anglais – Engelsche Grenadiers. Officieren, kanonniers, ruiters en soldaten die allemaal, afgezien van de eerste schutter op de eerste rij, hun eigen voetstukje hebben, waardoor ze eruitzien als de kleine houten of tinnen speelgoedsoldaten.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet, Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Koninklijke Bibliotheek van België.
Facturatiedatum van houtblok: 16/03/1820
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Oostenrijkers)
1. -, Allerlei taferelen - Scènes rustiques
8 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 2 blokken, 80 x 120 mm., tweetalige onderschriften. Alle afbeeldingen, behalve één, hebben verschillende personages en vertegenwoordigen rustieke taferelen. Moderne, middelmatige gravure; oninteressante onderwerpen. De kampioen. 一 De studie en het spel. 一 De kronen. 一 Het opgejaagde beest. 一 Jagers rusten. 一 De slachter.一 De boer en de boodschapper. 一 De slee. In de eerste scène dragen twee jonge jongens een van hun kameraden op hun schouders die zojuist heeft gezegevierd in het boogschieten; een vierde zwaait blij met een strijkstok, weer een ander, die achter hen aan komt, danst en speelt fluit. De koning der schutters door zijn makers gedragen Heeft menigen vogel in d'hoogte gejagen.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
Er is een vrije kopie uitgegeven van de houtsnede met “de slachter” op een notitieboekomslag uitgegeven door Robrahn en C° in Magdeburg (N° 1503).
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.5 Buitenleven en pastorale taferelen
20 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, Franstalige onderschriften. Militairen van verschillende landen.
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Nederlands en Belgisch)
20 afbeeldingen met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 afbeeldingen, 59 x 58 mm., tweetalige onderschriften. Het verhaal gaat over de verdeling van de nalatenschap van een eenvoudige molenaar, die aan zijn drie zoons alleen de molen, een ezel en een kat naliet. De oudste zoon erfde de molen, de tweede zoon een ezel. Voor de jongste zoon bleef alleen de kat uit de graanschuur over. De kat bleek echter intelligent en inventief te zijn, en vroeg zijn meester om een paar laarzen en een zak. Nadat hij van de molenaarszoon een paar laarzen had gekregen, ving hij een konijn. Vervolgens begaf de gelaarsde kat zich met het konijn naar het koninklijk hof en verlangde de koning zelf te spreken. Hij zei: "Sire, ik breng U een konijn uit het gebied van de Markies van Carabas", want zo had de kat de jongste zoon van de molenaar betiteld. Na de overhandiging van een paar patrijzen en ander klein wild, altijd namens de Markies van Carabas, kwam de gelaarsde kat voldoende in de gunst van het hof om aan de weet te komen wanneer de koning en zijn mooie dochter de weg naar de rivier zouden opgaan. Hij vroeg alle boeren langs de route om tegen de koning te zeggen dat het land toebehoorde aan de Markies van Carabas. "Als je doet zoals ik zeg", zei de gelaarsde kat tegen zijn meester, "zul je je fortuin maken. Je hoeft alleen maar te gaan baden in de rivier op de plaats die ik je zal aanwijzen. Laat de rest maar aan mij over." Zo kwam het dat, toen de koninklijke stoet de rivier naderde, de kat uitriep: "Help, help, de Markies van Carabas verdrinkt!" De naakte, natte molenaarszoon werd uit het water gered, in koninklijke gewaden gewikkeld en in de koninklijke koets gezet. Het verhaal ontwikkelt zich op de verwachte wijze en de mooie dochter en de "Markies" leefden lang en gelukkig.
Prent 1: met onderschrift "TURNHOUT - BREPOLS & DIERCKX ZOON"
Prent 2: met onderschrift "Naamlooze Vennootschap Brepols, Turnhout"
Brepols & Dierckx Zoon N.V. Brepols – Etablissements Brepols
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 09.05.1912 (rood) en 14.05.1912 (blauw). Nrs. 1 – 2 – 3 – 4 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 13.12.1913 (blauw). Nrs. 1 – 4 – 6 – 7 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 04.05.1921 (geel). Nrs. 1 – 4 – 6 – 7 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 09.01.1925 (zwart), 19.01.1925 (geel) en 26.01.1925 (vleeskleur). Nrs. 1 – 4 – 6 – 7 -Goed-voor-drukvel in collectie op datum 17.12.1926 (vleeskleur). Nrs. 1 – 4 – 6 – 7 – 264 – 265
De prent is een zeer getrouwe weergave van het verhaal van Perrault. Het verhaal behoort niet alleen tot de populaire traditie van Frankrijk, maar ook tot die van Italië en van de Germaanse en Slavische volken. Maar het is algemeen bekend door het verhaal geschreven door Perrault. Het verhaal van de gelaarsde kat werd pas in het begin van de negentiende eeuw in de Nederlandse prentkunst behandeld. Deze zijn nagemaakt van Franse prototypes. Wat deze prent van Brepols betreft, is dit een getrouwe kopie van die van een prent gepubliceerd in Epinal (Olivier Pinot, nr. 414) en waarvan het huis Pellerin een uitgave heeft gepubliceerd met Franse tekst (nr. 1100) en een andere met Vlaamse tekst (nr. 14). De Vlaamse tekst van Epinal is dezelfde als die van Turnhout; de Franse tekst is heel anders qua vorm maar hetzelfde qua betekenis.
1. Domino- en kaartspel - Jeu de domino et de cartes
Oblong vel in twee delen. Links het kaartspel, rechts de dominostenen. Kleine houtsneden met kader, niet gesigneerd, 34 x 21 à 25 mm. Zonder onderschrift. (60 hsn), 28 voor het dominospel en 32 voor het kaartspel
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek van België (op naam W,D & Co).
Wellens, Delhuvenne & Cie P.J. Delhuvenne
Getrouwe replica van het beeld van Brepols N° 114. De houtsneden werden later gepubliceerd door Glenisson en Van Genechten (nr. 16), door Glénisson en zonen (nr. 16) en door Beersmans (nr. 84).
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.7 Dominospel en kaartspel
1. Heiligen cfr. nr. 202 van de profane reeks
1. Het mirakuleus beêld van Onze Lieve Vrouwe te Scherpenheuvel – Den godzaligen huys-zegen
Oblong vel met twee verschillende delen. Linker bladdeel: Een omkaderde houtsnede, niet gesigneerd, 253 x 166 mm. In het midden van de afbeelding, bovenin de kruin van een eik, staat een beeld van de Heilige Maagd, frontaal weergegeven, gehuld in een Spaanse mantel met het kind Jezus op haar linkerarm en een scepter in haar rechterhand. Aan de voet van de boom knielt links een vrouw nederig in gebed met een rozenkrans in haar handen. Rechts knielt een man, eveneens in gebed, met zijn handen samengevouwen; zijn vilten hoed en kruk liggen naast hem. Links op de achtergrond is de kerk van Onze-Lieve-Vrouw te zien, gebouwd in Scherpenheuvel door de aartshertogen Albrecht en Isabella in 1609. Een processie keert terug naar de kerk. Boven de houtsnede staat de titel: “Het Miraculeus Beéld van O.L.V. te Scherpenheuvel”. Onderaan het houtblok staat een gebed tot de Maagd. Rechter bladdeel: Een houtsnede zonder kader, niet gesigneerd, 250 x 132 mm, met de voorstelling van Jezus aan het kruis, terwijl Maria hartstochtelijk zijn voeten kust. Rondom het houtblok is een lang gebed afgebeeld, waarin wordt gevraagd om de zegen van de Heer over het huis. Boven het houtblok staat de titel: “Den Godzaligen Huyszegen van den zoeten Naem Jezus en zyne lieve Heyligen”. Onderaan het houtblok bevindt zich een gebed tot Jezus en een goedkeuringstekst: “Vidit Antverpiae 8 augustus 1755. F. J. Van Petegem, Lib. Cens.”
Prent 1: gevergeerd papier, zonder nummer, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS " Sjabloonkleuring oker, rood, bruin, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, zonder nummer, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van BREPOLS en DIERCKX, Zoon" Titel herzet met ander lettertype. Sjabloonkleuring geel, lichtbruin, rood, groen en blauw Periode 1833 - 1840
Prent 3: gevergeerd papier, Franstalige versie, zonder nummer, met onderschrift "A Turnhout de la Fabrique de P. J. BREPOLS". Christus aan kruis andere houtsnede t.o.v. Nederlandstalige versie. Sjabloonkleuring oker, lichtbruin, roodbruin, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 4: houthoudend papier, met onderschrift "Turnhout - Brepols & Dierckx zoon". Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: 19de eeuws houten drukblok van de linkerzijde van bovenstaande prent.
Afbeelding 6: Volledige drukvorm van bovenstaande prent. Deze drukvorm is opgebouwd uit twee galvanische clichés omgeven door tekst die samengesteld is met losse loden letters. Dit geheel is omsloten en bij elkaar gehouden door het drukraam. Periode laat 19de eeuws.
Afbeelding 7: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent Op dit sjabloon is zichtbaar dat voor het aanmaken van de sjablonen misdrukken van speelkaarten gebruikt werden. Op de achterzijde zijn de ruggen van de speelkaarten ook zichtbaar.
Afbeelding 8: lichtbruin sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 9: lichtblauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 10: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 11: bruin sjabloon voor inkleuring van deze prent
Brepols, P.J. (1817 - 1833) Brepols & Dierckx zoon (1833 - 1911)
Eerste bestelling in journaalboek 15/08/1817
Brepols herdrukte deze prent in een latere periode (1890 – 1930) met hetzelfde nummer, (deels) in lithografie, met behoud van het oorspronkelijke nummer.
Linkerdeel van de prent is vergelijkbaar met het vaantje dat uitgegeven werd door P.J. Brepols : Beginsel ende Voortgang van de Begangenisse tot Onze Lieve Vrouwe van Scherpenheuvel. Dit zelfde linkerdeel diende ook als voorbeeld voor een vroeg-lithografische prent van P.J. Brepols met als titel: Beeld van Onze Lieve Vrouw van Sherpenheuvel, vermaerd door Mirakelen / L'image de Notre Dame de Montaigu, rénomée par ses Miracles
Brepols verwerkte het rechterdeel van deze prent ook in twee aparte prenten, namelijk nr. 44 uit de religieuze reeks en prent zonder nummer met als titel Horlogie van de Passie Jesu Christi. Tevens gebruikte hij ditzelfde blok voor het rechter bladdeel van meerdere bedevaartsprenten. Zie religieuze reeks Nrs. 2, Het mirakuleus beeld van O.L.V. van Halle – Den godzaligen Huys-zegen, nr. 3, Het mirakuleus beeld van Onze Lieve Vrouwe te Kevelaer – den Godzaligen Huys-zegen, en nr. 4, Het mirakuleus beeld van Onze Lieve Vrouwe Van der Linden tot Uden. In’t Land van Ravensteyn – Den godzaligen Huys-zegen.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.29 Onze-Lieve Vrouw van Scherpenheuvel
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.9 Huiszegen
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.3 Bedevaartsoorden 1.3.3.7 Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel
Oblong vel. 16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 8 blokken, 95 à 106 x 30 à 48 mm., tweetalige onderschriften. 1e rij: Beierse Militaire Band. Een officier, een klarinet, een trompet, een fluit, een klarinet, een trompet, een fagot, een hoorn. 2° rij: Militaire Band van Turkije. Een grote trommel, een ventieltrombone, een schuiftrombone, een fagot, een basdrum, een cimbaalspeler, twee trommels.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Koninklijke Bibliotheek van België.
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten
De afbeelding is een kopie van een Duits prototype, mogelijk via een prent uit Epinal of Metz. Een gelithografeerde replica, die alleen verschilt omdat bepaalde houtblokken van Glenisson spiegelbeeldig zijn, werd uitgegeven door I. M. Hermann in München (nr. XVII): de titels van deze prent luidden: “Harmonie Musik der k.k. ung. Lin. Infanterie", en "Türkische Musik der k.k. ung. Lin. Infanterie". Die laatste titel verklaart dus de vreemde benaming van Turnhout: Muziek van Turkije. Het zijn Hongaarse infanteristen. Een andere prent, niet identiek maar vrij gelijkaardig, bewerkt door JC Hochwind in München (nr. 44), heeft een andere titel: “Musik der Burger-Garde der Haupt-u. Residenz-Stadt München”. Een Nederlandse centsprent van W.C. Wansleven te Zutphen (nr. 6) is een replica van deze prent onder de meer algemene titel: Millitaire Muzijk, zonder verdere aanduiding.
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten
16 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 60 mm. Nederlandstalige kwatrijnen. Bovenaan, de titel: Zoo kunt ge u wederom verblyden, Zoo leert men u het minder myden, O Lieve Jeugd! met Prent by Prent, Op dat ge u tot het meerder wendt. De brilmaker. 一 De droogscheerder. 一 De goudsmid. 一 De zilversmid. 一 De Goudslager. 一 De boekenwinkel. 一 De prentenhandelaar. 一 De muziekinstrumentenmaker.一 De perkamentmaker.一 De speelkaartenmaker. 一 De ketelmaker. 一 De kopersmelterij. 一 De messenmaker. 一 De wapensmid. 一 De zwaardenmaker. 一 De inpakker. Fraaie gravures, de meeste naar Luyken, behorend tot dezelfde reeks als N° 184 van Brepols. Het kwatrijn van de prentenverkoper, die echter geen mannekensbladen in zijn winkel laat zien gaat als volgt: Ik dryf in fraaije Prenten handel, Die naar de Kunst vervaardigd zyn, Kies Beeldtnis, Landscliap, Schip, of wandel In regen, zonne- of maneschyn.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, blauw en bruin Periode 1856 - 1900
Herdruk van prent nr. 120 door J. Noman & Zoon en J. Noman in Zalt-Bommel, voor het eerst uitgegeven door Stichter in Amsterdam (nr. 4), die de afbeeldingen liet graveren voor zijn Almanak. De houtsneden zijn aangekocht door Glenisson & Van Genechten, maar deze werd vermoedelijk niet door hen uitgegeven. Na de scheiding tussen Antoine Van Genechten en Glénisson, gebruikten Glenisson et fils deze drukvorm om nr. 1 te vervangen, die bij A. Van Genechten was terecht gekomen. Zie nrs. 9, 189 en 190 van Glenisson et fils en nr. 100 van Beersmans, die tot dezelfde serie behoren.
De houtblokken van deze prent gebruikte Noman, behalve voor een "centsprent", eerder ook in het vierdelige boekwerk "Tafereelen van Nederlandsche Kunsten, Ambachten en Bedrijven, voor kinderen. In vier stukjes, met 208 plaatjes". (1828 - 1829). De blokken van deze prent zijn allen afkomstig uit het tweede stukje van dit boekwerk. Blok 1: de brillenmaker, pag. 98; Blok 2: de lakenscheerder, pag. 106; Blok 3: de goudsmid, pag. 94; Blok 4: de zilversmid, pag. 92; Blok 5: de goudslager, pag. 90; Blok 6: de boekverkooper, pag. 88; Blok 7: de prentverkooper, pag. 86; Blok 8: de instrumentenmaker, pag. 84; Blok 9: de Parkementmaker, pag. 82; Blok 10: de speelkaartenmaker, pag. 80; Blok 11: de koperslager, pag. 78; Blok 12: de kopergieter, pag. 76; Blok 13: de messenmaker, pag. 74; Blok 14: de geweermaker, pag. 72; Blok 15: de zwaardmaker, pag. 70; Blok 16: de pakkers, pag. 68.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen (met boekhandelaar, prenthandelaar en kaartkundige)
10. -, 't Is nieuwjaar, zie toch eens hoe lief - La petite Catharina à sa maman
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 65 x 91 à 94 mm., tweetalige onderschriften. De nieuwjaarsbrief. 一 De getrainde honden. 一 Kinderspelletjes. 一 Haasje over. 一 De vogel vliegt weg. 一 Stoute hond. 一 De luiaard. 一 Een trouwe voogd. 一 Maak het wreed. 一 De goede kinderen. 一 Het kind en de kat. 一 Het leergierige schoolmeisje. De negende houtsnede stelt een jonge jongen voor die een konijn vasthoudt dat aan de oren hangt; de vader komt op zijn beurt om aan de oren van zijn zoon te trekken : He, Pieter, laat dat beestje los, Of ‘k trek u d'ooren van den bos.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Positie reeksnummer 10 tussen 3e en 4e houtblok. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Positie reeksnummer 10 tussen 2e en 3e houtblok. Sjabloonkleuring geel en rood (met 3e kleur groen ook in collectie) Periode 1870 - 1902
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen
30 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 6 blokken, Franstalige onderschriften. Toneelpersonages, voorstellende: Remie — Jaspar — Max — Kiliam — Cuno — // — Elise — Basile — Bartolo — Figaro — Bosine — Comte Almavia — Jenny — Dikson — Marguerite — George — Caveston — La dame Blanche — Chef des Bohemiens — Mere de Bohemiens — Pierre Schlofsvogt — Don Alonzo — La precieuze — Don Francisco — Of — Comiandatian — Vakner — // — Louise — Nigola
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.6 Commedia dell'arte en ander toneel 9.1.6.9 Toneelpersonages
10. Album d’images – Prentenboek. Reeks 1 – 10
Omslag: oranje met handstempel 1 (reeksnummer) en 10 (aantal prenten) Gebrocheerd album bevattende volgende prenten uit de lithografische reeks: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 56
10. De geschiedenis van Ezelsvel – Histoire de Peau-d’Ane
Twaalf afbeeldingen met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 afbeeldingen, 77 x 89 mm., tweetalige onderschriften. Een koning had een ezel die goud 'scheet' en een lelijke dochter om bang voor te zijn.一 Een koningin van de buurt had een zoon die ze beloofde te trouwen met een vrouw die mooier was dan zijzelf. 一 De koningsdochter die dit hoort, gaat op zoek naar een tovergodin, haar meter.一 Bij haar terugkeer vraagt ​​ze om de huid van de prachtige ezel.一 Ze doet het vel van de ezel aan en gaat schapen hoeden. 一 De zoon van de koning (koningin) ziet haar en vindt haar erg mooi.一 Ze komt binnen als kokkin voor de koning, die koekjes bestelt voor zijn zoon.一 Ezelsvel laat de ring die zij van haar meter had ontvangen in het deeg vallen. 一 De zoon van de koning vindt de ring en bewondert zijn schoonheid.一 Hij zal alleen trouwen met degene die zo'n mooie kleine ring om kan doen. 一 De meter van Ezelsvel komt en onthult de hoge geboorte van de prinses. 一 Huwelijk van Ezelsvel en prins.
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON."
Prent 2: met onderschrift “Naamlooze Vennootschap Brepols, Turnhout.”
Prent 3: met onderschrift “ETABLISSEMENTS BREPOLS, S.A.”
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 03.08.1922 (zwart), 11.08.1922 (geel), 12.08.1922 (rood) en 19.08.1922 (blauw). Nrs. 10 – 56 – 255 – 256 - Inkleuring met waterverf voor kleurpositie op datum 21.02.1925 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 11.03.1925 (zwart), 20.03.1925 (geel) en 28.05.1925 (rood, losgesneden). Nrs. 10 – 56 – 246 – 247 – 254 – 271 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 03.08.1929 (zwart). Nrs. 10 – 56 – 246 – 247 – 254 – 271
Fotolithografie van de prent gepubliceerd door dezelfde uitgever in zijn gewone reeks onder nummer 223. De laatste afbeelding geeft een duidelijk verschil met de reeks in houtblokken.
10. De verkeerde wereld - Le monde à rebours
Oblong vel. 16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 47 x 80 mm. Tweetalige coupletten. Interessante variant van een heel oud en niet minder wijdverbreid onderwerp. De beer laat zijn meester dansen. 一 Vissen vangen mensen. 一 Het paard leidt de man. 一 De minnares vervult de rol van bediende en vice versa. 一 De rat jaagt op de kat. 一 Het kind schommelt de verpleegster. 一 De os leidt de man naar de slagerij. 一 De man licht op met de lantaarn terwijl de zon schijnt 一 De hond vlucht voor de haas uit.一 De meester bedient de bediende. 一 De hond jaagt en de meester brengt. 一 Het schaap scheert de herder. 一 Het paard beslaat de maarschalk.一 De vrouw maakt de man het hof.一 De man is ingespannen in de wagen en het paard leidt. 一 De haan legt de eieren.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet, Amsterdam
De houtblokken werden later gebruikt door Glenisson en Van Genechten en door A. Van Genechten onder nr. 36; Glenisson et fils hebben een replica gepubliceerd waarin vier blokken nieuw zijn en waarbij de indeling van het houtblokken anders is.
3. Allegorie 3.3 Verkeerde wereld 3.3.1 Verkeerde wereld als omkering
10. Dit prente geschenk o lieve jeugd, strekt in uw speeluur tot uw vreugd… - Cet image ma chère Jeunesse vous servent d'amusement...
16 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 64 mm. Tweetalige onderschriften; Landschappen en diverse onderwerpen ter ere van het plattelandsleven. Bovenaan, als titel: Dit Kermis geschenk, o lieve jeugd, streks in uw speeluur tot uw vreugd, Maar zorg dan ook, dat gy uw tyd, aan leerlust eerst hebt toegewyd.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen (positie groen sjabloon erg onnauwkeurig) Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 36 Delhuvenne heeft deze prent gekopieerd naar een prent van C.C.L. Van Staden die deze uitgaf onder het reeksnummer "E". De Nederlandstalige titel “Kermisgeschenk” is aangepast naar “Prentegeschenk”.
10. Het lastig straet geschreeuw van Klyne kooppersoonen - Les cris aigus des petits Marchands
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, elk 51 x 68 mm., Tweetalige onderschriften. Handelaars in geurige tuinkruiden, glinsterend goudpoeder en inkt voor elke penseelstreek; de scharensliep met zijn scherpe messen; verkopers van fijn linnengoed, krijt, weelderige tapijten, en sappige sinaasappels en citroenen. De naalden- en kantverkoopster biedt haar delicate waren aan, terwijl de ketelslager zijn stevige potten en pannen slijpt. Verder vind je de handelaren in leren rijbroeken, matten en manden uit Halle en Henegouwen, samen met paraplu's en parasols om alle weersomstandigheden te trotseren. Barometers voor de weersvoorspelling, messen en scharen voor elke klus, en glazen die alles helder maken. Zelfs een verkoper van “vergeetachtigheid” mag niet ontbreken! Voor de kleintjes zijn er vrolijke draaimolentjes, terwijl handelaars penneveren, prenten en kaarten aan de man brengen. En natuurlijk, de magische toverlantaarn, die elke avond tot een avontuur maakt.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Tot Turnhout, by P. J. Brepols, Boek-drukker en Verkooper" Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres, aangepaste spelling. Gekleefd op karton. Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Brepols nam deze drukvorm in 1817, samen met nog 15 andere, over van Verhoeven, opvolger van Le Tellier te Lier.
Varianten op de straatverkopers komen veelvuldig voor in de prentenreeksen van de Turnhoutse drukkers: Brepols 82, 129 en 176. Delhuvenne nr. 65. Glénisson nrs. 44, 98 en 134. Beersmans nrs. 58, 72, 73, 78 en 96.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (met prentenverkoper en toverlantaarn)
10. My dorst na Uwe Zaligheyd o Menschen
Oblong vel. In een sierlijk kader, drie houtsneden, niet ingelijst, geen signatuur. In het midden, Jezus aan het kruis met aureool, doornenkroon op hoofd dat naar rechts is gekanteld, bloedende wonden. Aan de voet van het kruis, op een bestrating ligt een schedel en de twee gekruiste botten. Hoogte van dit blok is 230 mm. De linker houtblok verbeeldt een dief gekoppeld aan zijn kruis, de rechterarm gaat achter de dwarsbalk, zijn voeten vastgebonden en genageld. Hoogte van dit blok is 229 mm. Op de rechterhoutblok hangt de andere dief met de armen over zijn kruis, maar de voeten alleen genageld. Hoogte van dit blok is 226 mm. Boven de houtsneden staat de titel “My dorst na uwe zaligheyd o menschen”, met daaronder een kort gebed. Tussen de houtblokken links een gebed “Korte overdenkinge van het lyden Christi” dat eindigt met Actum in Antwerpen, den 30 December 1760, ter ordonnantie van zyne Doorlugtigste Hoogweerdigheyd J. L. de Carvajal. Tussen de houtblokken rechts een gebed met als titel “Tot den gekruysten Jesus, om te verkrygen eene zalige dood”, gevolgd door een sluyt-gebed.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring grijs, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring roze, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 01/07/1818
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.17 Christus aan het kruis
10. Scénes militaires – Mililtaire vertooningen
16 houtneden, 3 rijen van 4 blokken. Diverse militaire scènes. De eerste houtsnede toont een soldaat die een overste groet met de boodschap: Sire, ik heb 15 jaeren dienst, 6 wonden, ik vraeg het kruys. In de vijfde houtsnede zien we twee soldaten gehurkt en geknield, waarnaast een derde soldaat rechtstaand toekijkt op het spel: Soldaten spelende met de kaert. De 12de en laatste houtsnede toont een soldaat gezeten op een paard, naast hem staat een barvrouw die uit een fles nog een glas drank schenkt. Het bijschrift geeft hier aan: Het afscheydsglaesje.
Prent 1: op naam van wederverkoper "Bij J. K. Zeehuijsen, te Leeuwarden". Handschrift op achterzijde "Andte H. Meentema". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: gemerkt "A. V. G. à T." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1870
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands)
Oblong prent met een driekoningenspel, met 8 x 4 afbeeldingen. Personages, op een na allen te paard, en teksten. De linker- en rechterhelft van de prent zijn identiek. De personages zijn: koning, raadsheer, geheimschrijver, kamerdienaar, knecht, arts, schenker, voorproever, biechtvader, Zwitser, portier, bode, muzikant, speelman, kok en zot. Naast de plaatjes staan vierregelige rijmende teksten in Nederlands en Frans.
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON, TURNHOUT.”
Deze prent is een (deels) lithografische herdruk van een prent uit de profane reeks van Brepols (1817 – 1890)
100. Hier ziet gij lieve jeugd, veel zaken ...
36 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Hier ziet gij, lieve jeugd veel zaken, Waarmee gij u wel zult vermaken; Want gij bemint verscheidenheid, En die is in deez' prent verspreid. Voorstelling van allerlei voorwerpen: Bijenkorf — Bijbel — Glas bier — Baal koffie — Appel — Anker — Waterketel — Eiermandje — Gieter — Grote fles — Wateremmer — Druiven — Zoetemelk — Luchtballon — Lampetkom — Ballonlamp — Laarzen — Zak geld — Beugeltas — Pendule — Kookpot — Passer — Pijl en boog — Suikerbrood — Vat tabak — Truweel — Schuilhokje — Schaar — Lessenaar — Lantaarn — Zandloper — Zadel — Wasmand — Wijnroemer — Weegschaal — Tabouret
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Rijksprentenkabinet van Amsterdam.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 10. Enkele houtsneden zijn gelijk aan Thompson 171.
9. Spel en vermaak 9.4 Allerlei 9.4.1 Huisraad en andere voorwerpen
Een houtblok met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 218 x 247 mm. Boven en onder het houtblok een lang Nederlands gedicht over Sinterklaas, hetzelfde als dat gepubliceerd werd door Brepols (N° 144). Rechts op de houtsnede doorkruist Sinterklaas in mijter, gekleed in een soutane en een stola, een Nederlandse stad te paard. Een onstuimige troep kinderen omsingelt hem, sommigen houden hun klompen omhoog, anderen hun manden en verzamelen het speelgoed en de lekkernijen die in overvloed vallen uit de halfopen tas die achter de heilige op zijn rijdier is geplaatst. Een vader geeft zijn zoon aan de bisschop, een moeder draagt ​​haar kind op haar arm. Twee staven liggen op de grond en worden door niemand opgemerkt. Bovenaan de houtsnede, links, wordt de goede heilige, die een pop vasthoudt, ten halven lijve in een schoorsteen gezien; rechts, klomp in de hand, rijdt hij op de schoorstenen. Bij een van de ramen rechts trekt een klein meisje het gordijn opzij en kijkt.
Prent 1: op adres "By Glénisson en Van Genechten, te Turnhout". Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: gemerkt "G. en V. G.", handschrift achteraan "A B Boersma N° 37" Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1856
Glénisson en Van Genechten Antoine van Genechten ?
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.10 Sint-Nicolaas 8.3.10.1 Sint-Nicolaas
Een houtblok met dubbele lijnskader, die onderaan gesigneerd lijkt te zijn, in de lijst: LUBEEK, maar de signatuur is bijna onleesbaar; 218 x 255 mm. Boven en onder het houtblok, hetzelfde gedicht als de uitgave van Glénisson en Van Genechten. In het midden van de houtsnede is Sinterklaas, gekleed in een soutane, mijter en stola, met de staf in zijn linkerhand, gezeten op zijn rijk betuigde witte paard, net aangekomen in het dorp. Sommige kinderen volgen hem en verzamelen het speelgoed en de lekkernijen die uit de zak vallen die achter de heilige op zijn paard is geplaatst. Twee staven liggen op de grond. Een jonge jongen is gehaast om de goede beschermheer te ontmoeten en smeekt om een ​​donatie; maar het onverschillige gezicht van de kindervriend, goed maar eerlijk, laat zien dat hij niets brengt aan degenen die slecht zijn geweest. Rechts, bovenaan de houtsnede, rijdt de trouwe dienaar van de heilige op de daken en laat door de schoorsteen, de geschenken van zijn meester vallen. Op de achtergrond het perspectief van een straat.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1860 (papiersoort en spelling)
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing doorheen de tekst. Sjabloonkleuring oranjegeel, roodpaars en groen Periode 1856 ) 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Hetzelfde houtblok is uitgegeven door J. Thompson in Rotterdam onder nr. 51, maar met een tekst. Glenisson et fils was na de scheiding in 1856 niet langer in het bezit van prent nr. 100 van Sinterklaas, en verving het door dit houtblok, afkomstig van de aankoop in Nederland, maar met behoud van de tekst van N ° 100 van hun vroegere vennootschap. Een spiegelbeeldige replica, misschien wel het prototype van deze prent, werd uitgegeven door Stichter (nr. 87); het is gegraveerd door Robyn.
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 57 mm., tweetalige onderschriften. De onderwerpen van de verschillende houtsneden : De steenhouwer. 一 De asman. 一 De turfhandelaar. 一 De paraplumaker. 一 De dakdekkers. 一 Blad glanzen. 一 De zaagmaker. 一 De straatstenenleggers 一 De zeilenmaker 一 De postbode 一 Het lossen van de kolen. 一 De waterkoets. 一 De scharenslijper. 一 De matrozen. 一 De mattenvlechter. 一 De kompasmaker.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 189 van Glénisson & Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die op 9 april 1845 de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel had aangekocht. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 142 uit het fonds Noman.
Noman had deze houtblokken in 1814 overgenomen na het faillissement van Erven van de Wed. Stichter, die hiermee prent nr. 142 had gedrukt.
Een van de houtblokken, "de fabrikant van speelballen", die ongetwijfeld verloren is gegaan, is vervangen door een goede kopie door Numan van de plaat "De Steenhouwer" uit het werk: Spiegel van het menselyk bedryf, door Jan en Kasper Luiken ( Amsterdam, 1694). Dit laatste houtblok, dat de eerste houtsnede van deze prent werd, werd samen met andere uit dezelfde serie uitgegeven door Glenisson & Van Genechten onder een onbekend nummer.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen
Oblong vel, twee identieke helften, elke helft telt 16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van elk twee blokken, 31 x 35 mm. Tweetalige onderschriften. Beschrijving van de Prent In deze prent zien we een levendige en speelse opstelling van verschillende hoogwaardigheidsbekleders, elk op een unieke manier afgebeeld. Rechts naast elk houtblok staat in een typografisch kader de titel van het afgebeelde personage, gevolgd door een kwatrijn dat gezongen moet worden op de wijs van J'ai du Mirliton. De meeste hoogwaardigheidsbekleders zijn te paard, met uitzondering van de biechtvader, die in een biechtstoel zit, en de nar, die op een fantasiedier rijdt. Personages en hun Kwatrijnen: Den Konink: Ik ben konink van de vrienden, Mannen! spaar mijn tafel niet! ’K heb niet lang zoo veel bedienden. Dus intusschen geen verdriet. Den Raadsheer Goeden raad wil ik u geven, Spaar van daag nog bier nog wijn; klop het vat, wijl wij in 't leven Somtijds moeten vrolijk zijn. Den Geheimschrijver Ik wil met mijn voeten schrijven, De kragt van ons deugdzaam nat; Dat den geest omhoog doet drijven, En het hart met vreugd omvat. Den Kamerling Nu sa! vrienden! gij moet drinken, Neem het glasje in de hand; Onzen Konink doet maar schinken En verjaagt den slaap van kant. Den Knegt Wil mijn ambt toch niet verachten, Want men zoo veel heeren vind! Die nu vrij zijn van de klagten, Maar ooijt ook hebben gediend. Den geneesheer Om mijn neering aentezetten Geef ik een recept van wijn, Dat de ziektens zal beletten En den mensch doet vrolijk zijn. Den Schenker Ik schenk dikwijls voor een ander En dus ook wel eens voor mij, Vrienden drinken met elkander Anders gaat den drank voorbijt. Den voorproever Om scherp in mijn ambt te treden Neem ik 't glas dan men mij gaf. Dat verzagt en hitst de reden En men lekt zijn vingers af. Den Biegtvader In het midden onzer vreugden Doe niets wat een straf verwekt, Maak dat in al onze deugden Niets hier tot berouwen strekt. Den Zwitser Zoo ik vond somtijds een beestje Die mijn fles nam waar zij staat 'K zou hem hier al bij onz' feestje Rossen met een stuk gebraad. Den Portier Ik zal geene deur ontsluiten Dan aan vrienden van onz' soort, Zulke blijven nooit te buijten, Maar geene vremde in de poort. Den Bode Om nu langs den weg te lopen Heb ik heden geenen tijd; Laat ons nu de keel eens dopen Wijl de glazen zijn bereid. Den Muzijkant Tot den zang wil men mij dwingen Eer ik 't fijn der tafel ken. 'K zou voor waar niet kunnen zingen Voor dat ik wat lugter ben. Den Speelman Zoo er niemand wilde dansen, Zou ik toch te vreden zijn. 'K zou mij bij de flesch verschansen En geen slegt'ren speelder zijn. Den Kok Ik moet de keuken wel beslissen Maar toch ben ik van 't gelag, Wel parbleu! wie zou my missen opzoo aangenamen dag? Den Zot Wilt op ’t woord des koninks drinken, Want, die mist op zyn gebod, Zal ik wel zoo zwart doen blinken Als het gat van dezen pot. Achtergrond en Betekenis Deze prent is bedoeld voor het feest van Driekoningen, waarbij de gasten in de rol kruipen van de personages die op hun kaartje staan. Het zingen van hun kwatrijnen maakt deel uit van het plezier en de festiviteiten. De rol van de zot is bijzonder, omdat hij niet alleen vermaak biedt, maar ook de eerbied voor de koning bewaakt, wat een speelse maar ook kritische blik op sociale normen en gedragingen in die tijd laat zien. Deze traditie laat de deelnemers de interactie en de gezelligheid van het samenzijn ervaren, terwijl het ook de hiërarchie en rollen binnen de gemeenschap op een humoristische manier belicht.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. A. ALDAG, in de St.-Jans-straat, te Amsterdam". Oorspronkelijke spelling. Eerste houtsnede: "Den Konink". Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres Zonder inkleuring Periode 1817 - 1840
Prent 3: zonder adres. Spellingsaanpassing. Eerste houtsnede: "De Koning". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Gekleefd op karton. Sjabloonkleuring enkel blauw Periode 1880 - 1900
De prent van Brepols werd gegraveerd volgens een Frans model dat in het verleden zeer wijdverspreid was. Een exemplaar, gepubliceerd in Lille, is gereproduceerd in het boek van J. Grand-Carteret, Vieux papiers, vieilles images, pag. 133. Deze afbeelding heeft dezelfde Franse kwatrijnen als deze van Brepols maar deze laatste voegde er de Vlaamse vertaling aan toe.
Getrouwe replica's van de Brepols-prent zijn te vinden in de collecties van andere Turnhoutse prentendrukkers: Glenisson en Van Genechten nr. 121; Glénisson en zoon nr. 121 en Beersmans, nr. 83. Prent nr. 43 van uitgever Hemeleers-van Houter in Schaarbeek is ook een kopie van Brepols.
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.3 Driekoningen en koningsbrieven
101. Aenmaning tot de jeugd – Exhortation à la jeunesse
15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 74 x 50 mm., Nederlandstalige onderschriften. Morele en andere reflecties, uit het Nederlandse kinderboek van H. van Alphen: Kleine Gedichten voor Kinderen. Getrouwe replica, grover, in dezelfde volgorde van houtblokken als afbeelding nr. 68 van Brepols. De tekst bij het 5e houtblok van de veelvraat werd: Die nooit genoeg heeft voor zyn mond Kan niet in vreugde leven; Hy is raer vrolyk en gezond; Wilt hier aen niet toegeven. De derde houtsnede, ter illustratie van “Het gevonden Liedje”, gaat vergezeld van het volgende kwatrijn, dat afwijkt van het originele gedicht: Wat fraei gezant! het leert my staèg Myn hart aen God te geven; Op dat ik ook gelukkig zy In het toekomend leven.
Prent 1: gemerkt "G" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
De verschillende onderwerpen zijn terug te vinden in het boek Kleine Gedichten voor Kinderen van H. Van Alphen (1821). In sommige gevallen werd de prent overgenomen, al dan niet deels, in andere gevallen delen van de tekst, of beiden. Houtsnede 1 = pag. 55 Het geduld Houtsnede 2 = pag. 47 Gods goedheid Houtsnede 3 = pag. 40 Het gevonden liedjen Houtsnede 4 = pag. 35 De gezondheid Houtsnede 5 = pag. 23 De haas Houtsnede 6 = pag. 58 De koolmees Houtsnede 7 = pag. 59 Pietje bij het ziekbed van zijn zusjen Houtsnede 8 = pag. 60 Het verhoorde gebed Houtsnede 9 = pag. 67 De zingende Willem Houtsnede 10 = pag. 73 De liefde tot het vaderland Houtsnede 11 = pag. 75 De vegtende jongens Houtsnede 12 = pag. 76 Het onweder Houtsnede 13 = pag. 81 De verwelkte roos Houtsnede 14 = pag. 82 Mietje bij het clavecimbaal Houtsnede 15 = pag. 99 Flipje, de vader, en de tuinman
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.38 Hieronymus van Alphen
101. Costumes Français – Fransche Kleeding
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 59 x 60 mm., Franstalige onderschriften. De prent toont een indrukwekkende opstelling van ruiters van verschillende eenheden en rangen, mooi gerangschikt in vier rijen. Elke rij vertegenwoordigt een specifieke categorie binnen het leger, compleet met hun kenmerkende uniformen en attributen. Eerste Rij: Generaal: De hoogste rang in het beeld, gekleed in een schitterend uniform met onderscheidingen. Aide de Camp: De assistent van de generaal, die ook een uniform draagt, maar met minder decoraties. Trompette Hussard: Deze hussard is verantwoordelijk voor het aanroepen van bevelen met zijn trompet, gekleed in een levendig uniform. Hussard: De typische hussard, een lichte cavalerie soldaat, met een flamboyant uniform en typische hoofddeksel. Tweede Rij: Trompette Grenadier: De trompettist van de grenadiers, die de troepen aanstuurt met zijn muzikale signaal. Grenadier: Een zware infanterist met een stoer uiterlijk, vaak gekleed in een herkenbaar uniform dat zijn rol als elite-soldaat benadrukt. Lancier: Deze soldaat is gewapend met een lans en heeft een opvallend uniform dat zijn eenheid vertegenwoordigt. Cuirassier: Een zwaarbewapende ruiter met een pantser, die een belangrijk onderdeel van de cavalerie vormt. Derde Rij: Dragon: Een soldaat van de dragonders, meestal te paard, gekleed in een uniform dat geschikt is voor zowel gevecht te voet als te paard. Chasseur: Een lichte infanterist of cavalerist, die gespecialiseerd is in verkenning en snelle aanvallen. Artilleur: De artillerist, verantwoordelijk voor het bedienen van zware wapens, vaak gekleed in een uniform dat zijn technische rol benadrukt. Porte-étendard: De standaarddrager, die de vlag van de eenheid vertegenwoordigt en deze met trots draagt in de strijd. Vierde Rij: Trompette Gend: De trompettist van de gendarmerie, die belangrijke signalen afgeeft tijdens operaties. Gendarme: De gendarme, vaak belast met wetshandhaving en orde, in een herkenbaar uniform dat zijn autoriteit weergeeft. Timbalier: De trommelaar, verantwoordelijk voor het aanmoedigen van de troepen met zijn trommel. Mameluck: Een soldaat van de Mamelukken, vaak gekleed in traditionele kledij die de culturele diversiteit binnen het leger weerspiegelt. Betekenis Deze prent benadrukt de verscheidenheid en de hiërarchie binnen de militaire structuren van de tijd. Elke soldaat heeft zijn eigen rol en functie, en samen vormen ze een krachtig en gedisciplineerd geheel. De verschillende rangen en eenheden geven een mooi overzicht van de militaire organisatie en de specifieke kenmerken van elk type soldaat, wat het publiek een inzicht geeft in de militaire cultuur van die periode.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B", met latere titel "Monstering van Fransche ruiterij – Uniformes de la cavalerie Française" Verklarende tekst toegevoegd aan bovenzijde prent. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Franse cavalerie)
101. De gevolgen van het Hardloopers bedrijf - Les suites du métier de courier
Oblong vel. 8 houtblokken met kader waarvan twee gesigneerd H. NUMAN, 2 rijen van 4 blokken, 85 x 80 mm., tweetalige onderschriften. Reeks figuren die door gebreken tot bedelarij zijn gereduceerd, waarvan Brepols een kopie heeft uitgegeven onder N°165.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 121 uit het fonds van Thompson. Beersmans behield de volgorde van de blokken en de tekst niet.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.2 Gebrekkigen, misvormden en bedelaars
101. Vermaning aen de jeugd – Exhortation à la Jeunesse
15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 74 x 50 mm., tweetalige onderschriften. Morele en andere reflecties, uit het Nederlandse kinderboek van H. van Alphen: Kleine Gedichten voor Kinderen. Getrouwe replica, grover, in dezelfde volgorde van houtblokken als afbeelding nr. 68 van Brepols. De tekst bij het houtblok van de veelvraat werd: Die nooit genoeg heeft voor zyn mond Is zelden vrolyk en zelden gezond. De derde houtsnede, ter illustratie van “Het gevonden Liedje”, gaat vergezeld van de volgende verzen, die afwijken van het originele gedicht: Christelyke liedjes leer ik alhier Tot myn vermaak en myn plesier.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres. Titel kleine verandering (punten weggelaten), en bij het reeksnummer is de "N." verdwenen. Eerste houtblok mist een stuk in de rechterbovenhoek. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres. Reeksnummer heeft een ander lettertype gekregen. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 26
De verschillende onderwerpen zijn terug te vinden in het boek Kleine Gedichten voor Kinderen van H. Van Alphen (1821). In sommige gevallen werd de prent overgenomen, al dan niet deels, in andere gevallen delen van de tekst, of beiden. Houtsnede 1 = pag. 23 De haas Houtsnede 2 = pag. 35 De gezondheid Houtsnede 3 = pag. 40 Het gevonden liedjen Houtsnede 4 = pag. 47 Gods goedheid Houtsnede 5 = pag. 55 Het geduld Houtsnede 6 = pag. 58 De koolmees Houtsnede 7 = pag. 59 Pietje bij het ziekbed van zijn zusjen Houtsnede 8 = pag. 60 Het verhoorde gebed Houtsnede 9 = pag. 67 De zingende Willem Houtsnede 10 = pag. 73 De liefde tot het vaderland Houtsnede 11 = pag. 75 De vegtende jongens Houtsnede 12 = pag. 76 Het onweder Houtsnede 13 = pag. 81 De verwelkte roos Houtsnede 14 = pag. 82 Mietje bij het clavecimbaal Houtsnede 15 = pag. 99 Flipje, de vader, en de tuinman
101. Waakzaamheid en deugdsbetrachting, bronnen van geluk en vreugd ...
Oblong formaat, 4 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Waakzaamheid en deugdsbetrachting, bronnen van geluk en vreugd, Worden in deez' fabelprenten, u verkondigd, lieve Jeugd! De twee bovenste houtsneden geven een voorstelling over de strijd tussen een kat en muizen, de twee onderste een strijd tussen een vos en kippen.
Prent 2: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 57
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 82 drukte.
Noman kocht op zijn beurt de houtblokken van Stichter die hiermee prent nr. 57 drukte.
3. Allegorie 3.3 Verkeerde wereld 3.3.5 Oorlog van de ratten (muizen) tegen de katten en van de vos tegen de kippen
102. -, Poppenspel - Elle-joue à la poupée
40 houtblokken met kader, gesigneerd LIESHOUT, 8 rijen van 5 blokken, 39 x 41 mm., tweetalige onderschriften. Nederlandse replica van een prent uitgegeven in Amsterdam, eind 18e eeuw, onder de titel: "De Nieuwmodische Amsterdamsche Dienst-Meisjes" of onder deze andere: "Het daaglyks Werk der Dienstmeisjes". Beersmans heeft niet alleen de Nederlandse tekst vervangen door nieuwe en belachelijke bijschriften, waardoor de oorspronkelijke betekenis van de afbeelding werd vervormd, maar heeft ook de volgorde van de rijen omgekeerd, waardoor de afbeelding nog onbegrijpelijker werd. Zo werd de eerste rij van het Nederlandse plaatje (vertrek van de bediende naar Amsterdam en haar verloving in deze stad) de tweede in de Beersmansprent; de laatste werd de vijfde. De zevende rij van de afbeelding van Beersmans, die ooit gedeeltelijk door slijtage was gewist, heeft de drukker in de volgende edities verwijderd. We geven hier de onderschriften zoals ze elkaar opvolgen in prent van Beersmans, verder de oorspronkelijke volgorde van de houtsneden en de Nederlandse onderschriften. Tekst en volgorde van Beersmans’ prent: Poppenspel. 一 Waschvrouw. 一 Pottenbreekster. 一 Vermaning. 一 Ondeugd. 一 Dorpsvrouw. 一Vertrek. 一 Dienstbode. 一 Dienstmeid. 一 Koopvrouw. 一 Huishoudster. 一 Opschik. 一 Ziekendienster. 一 Vermaak. 一 Huisvrouw. 一 Spinnewiel. 一 Stukkenvallen. 一 Kastijding. 一 Gevangenis. 一 Rechtbank. 一 Huwelijk. 一 Kermis. 一 medelijden. 一 Waakzaamheid. 一 Doopsel. 一 Raad. 一 Kuischvrouw. 一 Kamervuur. 一 Kamerorder. 一 Koekenbak. 一 Tapytlegster. 一 Glazenkuisschen. 一 Krakeelster. 一 Maakt haar plan. 一 Vastbesloten. 一 Vrijheid. 一 Ontmoeting. 一 Reispakken. 一 Afscheid. 一 Wederziens. Tekst van de originele Nederlandse prent van Thompson : De meisjes komen in Rotterdam – Gaan na de Besteedster om een dienst. – Lysje word in haar Dienst gebragt. – De Jufvrouw ordineerd haar het werk. – Antje zal de pot klaar maken. – Ziet of het eten al gaar is. – Antje de Kamenier verzet haar muts. – Giertje zal het Bed gaan maken. – Geesje geefd het Kind aan de Jufvrouw. – Leentje gaat om een Boodschap. – Keetje gaat met het Kind wandelen. – Grietje moet Natschuren. – Mie gooid de Tafel om ver. – De Jufvrouw bekyfd haar. – Zy wil het wreken aan haar Kammeraad. – Marytje schuurd de Plaat, moet nog vryven. – Ze gaat Glazen wassen. – Tryntje zoekt ruzie, want wil verhuizen. – Neemd haar Goed en gaat heen. – Is wat bedaard en komt weërom. – Jufvrouw heeeft al een ander. – Keetje moet Droogschuren. – Krisje schept de As op. – Saartje schropt de Vloer. – Anna kookt de Pot. – Truitje gaat Spinnen. – Breekt het Spinnewiel. – Krygd slagen van haar Meester. – Truitje word overgebragt. – Zy word verhoord voor de Heeren. – Word vrygesproken. – Geertje ontvangd haar Huur. – Gaat uit haar Dienst. – Annaatje word Gevryd. – Wandeld met haaar Beminde. – Zy worde beide Getrouwd. – Zy houden de Bruiloft. – De Bruid en Bruigom gaan na Kooi. – Annaatje leid in de Kraam. – Het kind word gedoopt.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 40 uit het fonds van Thompson. De uitgeverij past in het eerste onderschrift Amsterdam aan in Rotterdam.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.102 Westfaals Geesje 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.5 Vrouwelijke beroepen en bezigheden (inclusief dienstmeisjes)
102. Franse Sapeurs en Tamboers - Sapeurs et Tambours Française
18 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken, 90 à 107 x 36 à 43 mm. Zonder onderschriften. De prent toont achttien soldaten van het voetvolk, op een indrukwekkende manier opgesteld in drie rijen. Dit beeld geeft een goed overzicht van de verschillende rollen binnen de eenheid en de discipline die inherent is aan het militaire leven. Indeling van de Rijen: Eerste Rij: Officier: De voorste figuur is een officier, gekleed in een officieel uniform dat zijn autoriteit en leidinggevende rol benadrukt. Met een trots postuur en vaak vergezeld van decoraties, geeft hij de toon aan voor de rest van de eenheid. Tweede Rij: Geniesoldaten: Achter de officier staan zeven geniesoldaten, ook wel bekend als ingenieurs of genie-troepen. Deze soldaten zijn verantwoordelijk voor het bouwen en onderhouden van militaire infrastructuur, zoals bruggen en fortificaties. Ze zijn gekleed in praktische uniformen die hen onderscheiden van andere troepen. Hun houding straalt vastberadenheid en gereedheid uit, wat getuigt van hun technische vaardigheden en militaire discipline. Derde Rij: Trommel-majoor: Aan het begin van deze rij staat de trommel-majoor, die een belangrijke rol speelt in het coördineren van de bewegingen van de soldaten door het spelen van trommelritmes. Zijn uniform kan versierd zijn met insignia die zijn rang en functie aanduiden. Trommelaars: Volgend op de trommel-majoor staan negen trommelaars. Deze muzikanten zijn cruciaal voor het creëren van een sfeer van discipline en samenwerking binnen het leger. Hun ritmische trommelklanken zijn essentieel voor het geven van commando's en het opbouwen van moraal tijdens de marsen en gevechten. De trommelaars zijn vaak herkenbaar aan hun kleurrijke uniformen en het dragen van trommels die speciaal zijn ontworpen voor militaire optredens. Betekenis Deze prent benadrukt de structuur en organisatie binnen het voetvolk. De aanwezigheid van zowel een officier als geniesoldaten en trommelaars toont de verscheidenheid aan functies binnen de eenheid, waarbij elke rol bijdraagt aan de algehele effectiviteit van het leger. De militaire discipline en samenwerking die in dit beeld worden afgebeeld, reflecteren de waarden die belangrijk waren in het leger van die tijd. Dit visuele verhaal van de soldaten illustreert niet alleen hun uitrusting en uniformen, maar ook de essentie van teamwork en de rol van muziek in militaire operaties.
Prent 1: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 2: zonder adres. Kleine wijziging in Franse titel "Français" in plaats van "Française". Tekst is ook volledig herzet in ander lettertype. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (sapeurs hsn. 1-9) 7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten (hsn. 10 tem 18)
102. Voorziet u dezen tyd, opdat de winterdagen…
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 46 à 48 x 58 à 65 mm., Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel : Voorziet u dezen tyd, opdat de winterdagen, Uw by een warmen haerd, ook niet te veel doen klagen, Maer ’t is de groote vraeg : schoon dat men slagtmaend telt, Hebt gy voor vleesch en spek een goede beurs met geld ? In de eerste twaalf houtsneden, bespreking van de prijs, aankoop, meenemen, doden, slachten en zouten van rundvlees; in de laatste twaalf, varkens kopen, vervoeren, bloeden, borstelharen schrapen, blaas verwijderen, slachten, bereiden van de worsten en zouten. In de laatste houtsnede zitten de man en de vrouw aan een tafel; de man rookt een pijp, zijn voeten bij het vuur; de vrouw is aan het werk, haar handen op tafel. Links de alkoof, rechts de hoge schouw waar een groot houtvuur brandt: Zoekt winters, naest elkaer gepaerd, Koopt beuling by een warmen haerd.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten Glénisson en Zoon
De prent is een getrouwe kopie van een mooie Nederlandse prent uit het einde van de 18e eeuw gepubliceerd onder nr. 9 met verschillende adressen, met name die van Erve H. Rynders in Amsterdam en Wendel. De uitgeverij in Turnhout behield de Nederlandse tekst. Deze prent is op zijn beurt een gemoderniseerde replica van houtsneden uit de late 17e eeuw, waarvan er meerdere edities en kopieën zijn (J. Kannewet te Amsterdam nr. 71, J. H. de Lange te Deventer nr. 11, J. Thompson te Rotterdam nr. 45, J. Noman te Zalt-Bommel nr. 286). In Holland heette de prent meestal: De Amsterdamsche Slachttijd. Brepols behandelde hetzelfde onderwerp, maar in minder houtsneden, in zijn N°171.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.2 Slachttijd
102. Wilt ge' u nog eens goed vermaken ...
Oblong formaat, 12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 6 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Wilt g' u nog eens goed vermaken, Ferme jongens, flinke knapen, Kom dan maar hier; dit is een prent, Met mannen die ge allen kent; Officieren, Tambours en Soldaten, Die 'k hier zal exerceeren laten, Kom doet ge meê, dan opgepast, Dat gij juist doet wat m' u gelast. De houtsneden stellen trommelaars, officieren en soldaten met geschouderd geweer voor. Onder iedere houtsnede staan bevelen waarbij de titel de eigenaar van de prent aanmoedigd deze bevelen te volgen. Enkele hiervan zijn: Het hoofd omhoog, Regt uit het oog. De borst vooruit, Gestrekt de kuit. De lenden hol, De buik niet bol.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 39
103. Kinderoefeningen - Exercices d’enfants
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 32 x 38 mm., zonder onderschriften. Herdruk van prent nr. 93 van Glenisson & Van Genechten, waarvan de volgorde van de blokken bewaard is gebleven. Het als ondertitel dienende kwatrijn is, evenals de titel : Ziehier，leerzame jeugd, hoeopgeruimd van geest， Deez blijde kinderschaar zich om het meest vermaken Voldoe steeds aan uw plicht, dan zal dit kinderfeest Een innig, rein gevoel van zijne vreugd doen smaken.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 93 van Antoine Van Genechten.
103. Leer deez' spreuken te geleiden ...
36 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Leer deez' spreuken te geleiden, Kind'ren in uw hoofd en hart Welligt na verloop van tijden, Hoedt het voor, of troost in smart. Voorstellingen met spreuken en gezegden. Onder iedere houtsnede staat een tweeregelige vers. Enkele van de spreekwoorden geven we hier weer: Wacht van hem geen groote dingen, Die zijn tong niet kan bedwingen. Het is zoo hier als overal, De beste stuurlui staan aan wal. De leege vaten klinken hol, Hoe meer geschreeuw hoe minder wol. Doe wel maar wandel in den dag, De nijd kan zeggen wat die mag.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 82
3. Allegorie 3.4 Spreekwoorden, zegswijzen en rebussen 5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.49 Jan Knol
103. Togt der infanterie – infanterie en marche
24 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 8 blokken, 95 à 115 x 25 à 35 mm. De prent toont een formatie van soldaten te voet, georganiseerd in rijen die de discipline en structuur van het leger weerspiegelen. Iedere rij bestaat uit een drummer, een officier en zes soldaten, wat een duidelijk overzicht geeft van de hiërarchie binnen het militaire format. Indeling van de Rijen: Eerste Rij: Drummer: Aan de voorkant van de rij staat de drummer, een cruciaal figuur die verantwoordelijk is voor het spelen van de ritmes die de bewegingen van de troepen coördineren. Zijn trommel dient als een communicatiemiddel dat signalen afgeeft voor marsen, drills en zelfs gevechten. De drummer kan gekleed zijn in een opvallend uniform dat zijn rol benadrukt. Officier: Naast de drummer staat de officier, die de leiding heeft over de troepen. Deze figuur is vaak herkenbaar aan zijn decoraties en rank insignia. De officier geeft bevelen en zorgt voor de discipline binnen de eenheid. Zijn houding straalt autoriteit en vertrouwen uit. Zes Soldaten: Achter de officier staan zes soldaten, gekleed in uniforme kleding die hun rol binnen het voetvolk benadrukt. De soldaten zijn in lijn opgesteld en stralen vastberadenheid en bereidheid uit om te dienen. Hun uitdrukkingen kunnen variëren van geconcentreerd tot trots, afhankelijk van de situatie. Betekenis Deze prent illustreert de georganiseerde structuur van het voetvolk en benadrukt de samenwerking tussen de verschillende leden van de eenheid. De aanwezigheid van de drummer, die de tempo en de ritmes aangeeft, en de officier, die leiding geeft, zijn essentieel voor de militaire discipline. De opstelling van de zes soldaten achter hen benadrukt de eenheid en saamhorigheid binnen het leger. Het gebruik van muzikale elementen, zoals de trommel, toont aan hoe muziek een belangrijke rol speelde in het militaire leven, niet alleen als entertainment, maar ook als een essentieel hulpmiddel voor communicatie en motivatie. Dit beeld vangt de essentie van het soldatenleven en de toewijding aan de plicht en de dienst aan het vaderland.
Prent 1: zonder adres, met latere titel "Militaires Français". zonder inkleuring Periode 1860 - 1880
103. Zoo als ter kermis, in een tent // Ziet gy ook hier Jan Klaessen klucht bewyzen
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 58 mm., Nederlandstalige onderschriften. Scènes van deze Hollandse pop. Kostuums uit het einde van de 18e eeuw. Bovenaan, als titel: Zoo als ter kermis, in een tent, Ziet gy ook bier Jan Klaessen klucht bewyzen, Lees dus, o jeugd ! den uitleg dezer prent, Ter uwer onderrigt kwam men ‘t hier onder schryven.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "J. C. Verkouteren, Bergen-Op-Zoom" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1870
Prent 2: gemerkt 'A. V. G. à T.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1870
Ruwe kopie, spiegelbeeldig maar redelijk getrouw, van de prent uitgegeven door Brepols onder nr. 173. De kwatrijnen zijn ingekort tot coupletten, waarbij zoveel mogelijk twee regels van het origineel behouden blijven. Zo is het kwatrijn onder het laatste houtblok, het einde van de voorstelling, geworden: Een groote draek komt nog verschynen, ’T tooneel is uit: --- wen beî verdwynen.
De houtblokken kwamen in het bezit van Beersmans-Pleek. Hij bracht deze prent opnieuw uit onder het nummer 106, maar respecteerde de volgorde van de houtsneden bij Glenisson niet.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.47 Jan Klaassen
103. Zoo als ter kermis, in een tent, Ziet gij ook hier Jan Klaassens klucht bewijzen,...
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 58 mm., Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan, als titel: Zoo als ter kermis, in een tent, Ziet gij ook hier Jan Klaassens klucht bewijzen, Lees dus, o jeugd! den uitleg deezer prent, Ter uwer onderrigt kwam men 't hier onder schrijven.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Atlas van Stolk Rotterdam en Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
Glénisson & Van Genechten nam deze houtblokken over van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is een herdruk van Thompson nr. 31
104. -, Paradijsvogel - Oiseau de paradis
36 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 25 a 35 X 35 a 45 mm., tweetalige onderschriften. Mix van kleine onderwerpen (mensen, dieren, objecten).
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 22 van Delhuvenne. Eén rij blokken van de prent is bij deze versie weggevallen.
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Jongens doet het u pleisier, Kom dan nog eens even hier. 'k Heb u nog wat te vertellen, En wat beesten voor te stellen. Sticht het u een oogenblik, Dan ben ik weer in mijn schik. En ik wil in alle hoeken, Naar een nieuwe prent weer zoeken. Afbeeldingen van diverse dieren met vierregelige onderschriften. Afgebeeld staan: Leeuw — Luipaard — Elephant — Rhenoseros — Giraffe — Kameel — Tijger — Hyena — Beer — Buffel — Tapier — Zebra — Geit — Lama — Hert — Aap
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en bruin
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 33 = Van Staden prent letter Y. Van Staden nam deze blokken op zijn beurt over van Broese, die deze uitgaf onder nummer 4.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.3 Zoogdieren
104. Nieuw letterspel voor kleine kinderen
25 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 5 blokken, 59 x 51 mm.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel groen en bruin Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, groen en bruin Periode 1856 - 1900
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten en drukte hiermee prent nr. 44.
Glénisson en Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 62.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.2 Dieren
15 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 97 à 112 x 37 à 63 mm. Zonder onderschriften. De prent toont een opstelling van soldaten te voet, gewapend en klaar voor actie. Deze indeling geeft een helder beeld van de militaire discipline en organisatie, met een focus op de samenwerking en formatie binnen de eenheid. Indeling van de Rijen: Eerste Rij: Drummer: Voorop staat de drummer, een onmisbaar figuur die de troepen in lijn houdt en ritmes speelt om de marsen te coördineren. Zijn rol is cruciaal voor de communicatie binnen het leger, en zijn uniforme kleding is vaak opvallend. Officier: Naast de drummer staat de officier, die de leiding heeft over de rij. De officier is herkenbaar aan zijn insignia en kan verschillende decoraties dragen, wat zijn rang en ervaring aangeeft. Hij staat fier rechtop en is verantwoordelijk voor het geven van bevelen en het handhaven van de discipline. Zes Soldaten: Achter de officier staan de zes soldaten, die in paren zijn opgesteld, telkens twee aan twee. Deze opstelling benadrukt de eenheid en cohesie binnen het voetvolk. De soldaten zijn gewapend en kijken naar voren, wat hun gereedheid voor actie symboliseert. Hun kleding is uniform, wat hun onderlinge verbondenheid en toewijding aan het leger benadrukt. Betekenis Deze prent illustreert de strikte hiërarchie en samenwerking binnen een militair format, waarbij de drummer, officier en soldaten allemaal een specifieke rol vervullen. De opstelling van de soldaten in paren laat zien hoe belangrijk teamwerk en onderlinge steun zijn in het leger. De aanwezigheid van wapens bij de soldaten geeft een gevoel van ernst en voorbereiding voor mogelijke strijd. Dit beeld vangt niet alleen de discipline van het voetvolk, maar ook de vastberadenheid en trots van elke soldaat die deel uitmaakt van de eenheid. Het benadrukt het belang van organisatie en samenwerking in militaire operaties, evenals de rol van muziek als een essentieel communicatiemiddel binnen het leger.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Te Amsterdam bij MINDERMANN & C" Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B", met latere titel "Fransch Linie Voetvok – Infanterie de Ligne Française". Verklarende tekst bovenaan bij de prent geplaatst. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Titel in kapitalen en tekst volledig herzet t.o.v. vorige editie. Sjabloonkleuring geel, rood en fel blauwgroen Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
De bovenste rij is gekopieerd naar een prent nr. 551 van IMAGERIE DE LILLE Edition de BLOCQUEL-CASTIAUX. Vermoedelijk zijn de twee volgende rijen eveneens kopieën van dezelfde uitgever.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Fransen)
105 - mythologische voorstellingen van de zeven dagen van de week en acht andere voorstellingen van verschillende volkeren en mythologische figuren
Blad met 15 voorstellingen van mythologische figuren die de zeven dagen van de week uitbeelden, voorstellingen van verschillende volken en voorstellingen van andere mythologische figuren. Onder elke afbeelding een tweeregelig vers. In de bovenmarge een verklarende lijst met nummers.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Fries Museum Leeuwarden.
Glénisson en Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Noman met reeksletter H. Deze heeft de blokken op zijn beurt verworven van Stichter die hiermee prent met letter B drukte.
8. Folklore en traditie 8.1 Traditionele indelingen van de tijd 8.1.7 De dagen van de week en de tijden van de dag
105. -, De sneeuwman pronkt... - L'homme de neige se dresse ici...
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 57 mm., tweetalige onderschriften. Hollands houtblok dat toebehoorde aan het huis van Glenisson en Van Genechten, waarvan de uitgave niet bekend is. In de editie van Beersmans zijn de oorspronkelijke Nederlandse teksten vervangen door proza-onderschriften die vaak niet relevant zijn voor het onderwerp. We lezen onder de houtsnede dat het “spel van de hete hand” voorstelt: De moeder kastijdt den zoon. Het carnaval. 一 Kikkersprong. 一 De lege vaten. 一 Het tolspel. 一 Blindemannetje. 一 De bal. 一 De hete hand.一 Het spel van lacrosse. 一 Het hobbelpaard.一 Kleine meisjes spelen met een kat. 一 Het raketspel. 一 De kleine soldaten. 一 De bal die aan de boom hangt. 一 De kleine boot. 一 De nestrovers.一 Windmolentjes.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 35 uit het fonds van Thompson. Kopie van een prachtige prent uitgegeven in de tweede helft van de achttiende eeuw onder nr. 74 door Erve de Weduwe Jacobus van Egmont te Amsterdam.
105. Militaire Exercitie - Grande revue d'infanterie
40 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 10 blokken, 70 à 82 x 26 mm. Zonder legende. De prent toont een groep van veertig soldaten die in vier rijen zijn opgesteld, elk in een format van vijf soldaten aan vijf. Deze opstelling illustreert de discipline en training die vereist zijn binnen een militaire eenheid. Indeling van de Soldaten: Opstelling: Vier Rijen: De soldaten zijn in vier rijen van vijf opgesteld, wat een symmetrisch en georganiseerd beeld oplevert. Dit benadrukt niet alleen de uniformiteit, maar ook de strikte militaire discipline. Oefening met Geweren: Elk van de soldaten is gewapend met een geweer en is bezig met het oefenen van technieken in het hanteren van hun wapens. Dit kan variëren van het aanleren van schiettechnieken tot het oefenen van formaties en drillbewegingen. De aandacht en concentratie van de soldaten zijn zichtbaar in hun houding. Elementen van de Oefening: Posturen en Houdingen: De soldaten staan rechtop, met een stevige en zelfverzekerde houding. Dit wijst op de training die ze hebben ondergaan en de verwachting van hun superieuren. Uniformen: De soldaten zijn gekleed in uniforme militaire kledij, wat niet alleen hun verbondenheid als eenheid onderstreept, maar ook de ernst van de training benadrukt. Betekenis Deze prent vangt de essentie van militaire training en de voorbereidingen die worden getroffen voor een effectieve operatie. Het oefenen met geweren geeft een gevoel van gereedheid en toewijding aan de taak, terwijl de opstelling van de soldaten in rijen hun onderlinge discipline en teamwork benadrukt. De aandacht voor detail, zoals de houding van de soldaten en hun interactie met de geweren, toont de ernst van hun training en het belang van precisie en samenwerking in militaire operaties. Dit beeld weerspiegelt de waarden van discipline, focus en toewijding die essentieel zijn voor elke militaire eenheid.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
105. Verschillende dieren – Différens animaux
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 81 x 78 mm., tweetalige onderschriften. Verschillende dieren, slechts één per houtblok, van middelmatige uitvoering en waarvan de namen soms verkeerd gespeld zijn: dromedaris, giraf, buffel, panter, enz.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, grijs en bruin Periode 1840 - 1900
De houtblokken van deze prent zijn afkomstig van Delhuvenne die hiermee prent nr. 24 drukte.
105. Ziet hier wat jonge knapen spelen ...
12 houtsneden met dubbele lijnskader, gesigneerd G.O., 4 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Ziet hier wat Jonge Knapen spelen, Hun oefening zal u niet vervelen. Volgt Jeugd! in alles hun bedrijf, Maak, dat er 't misbruik buiten blijv. Afbeeldingen van diverse kinderspelen en bezigheden. Drijftol — Keislingeren — Schaatsen — Hobbelpaard — Boogschieten — Trommelen — Vogelschieten — Schieten met los kruid — Kegelspel — Stokpaardje — Hoepelen — Vliegeren
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 66 = 20
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (binnen en buiten), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 58 mm., tweetalige onderschriften.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 103 van Antoine Van Genechten. Beersmans gaf de prent, na de volgorde van de rijen omgedraaid te hebben, een andere titel en een nieuwe tekst, die los staat van de originele versie.、
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van prent nr. 173 van Brepols te Turnhout.
Vierkant speelbord met 100 vierkante vakjes waarvan 50 witte en 50 zwarte vakjes (dambord). Links en rechts een ornamentele sierrand.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring oker en roze Periode 1840 - 1900
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten of Glénisson en Zoon
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.5 Damspel
106. Les quatre grandes Puissances de l’Europe – De vier groote Mogendheden van Europa
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 92 x 59 mm. Tweetalige onderschriften. De prent toont een indrukwekkende opstelling van generaals en soldaten uit vier verschillende landen, elk vertegenwoordigd in drie rijen. Dit beeld weerspiegelt niet alleen de militaire hiërarchie, maar ook de samenwerking en rivaliteit tussen deze grootmachten in een historische context. Indeling van de Figuren: Rijen: Russische Generals: De eerste rij bestaat uit Russische generaals, gekleed in hun traditionele uniformen, die vaak versierd zijn met onderscheidingen en medailles. Hun gezichten stralen autoriteit en vastberadenheid uit. Franse Generals: De tweede rij bevat Franse generaals, herkenbaar aan hun flamboyante uniformen, compleet met hoge hoeden en kleurrijke accenten. Deze generaals stralen de trots uit van een lange militaire traditie. Engelse Generals: In de derde rij zijn de Engelse generaals te zien, gekleed in hun karakteristieke rode uniformen. Hun pose en houding reflecteren de Engelse militaire discipline en strategie. Oostenrijkse Generals: De laatste rij bevat Oostenrijkse generaals, met hun traditionele kledij en ornamenten. Hun verschijning weerspiegelt de rijke geschiedenis van het Oostenrijkse leger. Officieren en Kanonniers: Naast de generaals is er een officier en een kanonnier van elk van de vier grootmachten te zien. Deze figuren zijn in het algemeen representatief voor de diverse militaire eenheden en technieken die in de strijd werden gebruikt. Betekenis Deze prent geeft een visueel overzicht van de militaire structuren en de rol van generaals en officieren binnen de vier grootste Europese legers van die tijd. Het benadrukt de diversiteit en unieke kenmerken van elk leger, terwijl het ook de onderlinge rivaliteit en samenwerking tussen deze grootmachten laat zien. De opstelling van de generaals en soldaten in rijen symboliseert niet alleen de militaire discipline, maar ook de strategische samenwerking die soms nodig was om gezamenlijk tegen een gemeenschappelijke vijand op te treden. Dit beeld fungeert als een eerbetoon aan de militaire geschiedenis en de complexiteit van de Europese strijdtonelen in het verleden.
Prent 1: zonder adres, met latere titel "Troupes des quatre grande Puissances de l'Europe - Troepen der vier groote Mogendheden van Europa" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (andere inkleuring) Periode 1880 - 1900
De beelden van deze prent zijn ontleend aan een Frans kaartspel uitgegeven onder de Restauratie en genaamd Jeu des Drapeaux (H.R. d'Allemagne, Les Cartes a Jouer, Parijs, 1906, II, pl. entre pp. 380 et 381, 452 en 453). De speelkaarten die op het doek van de vlag staan, zijn in de prent van Brepols verwijderd en vervangen door de kleuren van de legers van de vier grote mogendheden.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (zouaven)
106. Wil kinderen u met deze snaken | En met hun zang en spel vermaken ...
24 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Wij, kind'ren u met deze snaken, En met hun zang en spel vermaken Ofschoon 't niet door uw ooren dringt, Wat elk van hun of speelt of zingt. Voorstellingen van muzikanten. Afgebeeld staan volgende instrumenten: Trommel — Orgel — Triangel — Bazuin — Viool — Dwarsfluit — Hobo — Contrabas — Chither — Banderoltrompet — Walthoorn — Krompijp — Vedel — Bas — Dwarsfluit — Schalmei — Bom met rinkels — Lier — Slangtrompet — Bekkens — Keteltrom — Tambourijn — Cither — Dansen
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 77
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.3 Muzikanten en liedjeszangers
107. Asschepoester door haar deugd en schoonheid. Word verheven tot de vorstelijke waardigheid
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 70 x 83 mm. Tweetalige onderschriften. Bovenaan met titel: Asschepoester door haar deugd en schoonheid, Word verheven tot de vorstelijke waardigheid. Assepoester maakt schoon terwijl haar zussen naar het bal gaan.一 Een pompoen, zes muizen worden veranderd in een mooie koets, in een mooie koets die haar naar het bal brengt. 一 Een rat is haar dikke koetsier.一 Haar meter geeft haar glazen muiltjes.一 Ze moet het bal om middernacht verlaten.一 Ze danst met de prins. 一 Ze verliest een van haar pantoffels. 一 Opgepakt door de prins, wordt de pantoffel tevergeefs geprobeerd. 一 De prins blaast de trompetten in de hele provincie.一 De pantoffel gaat aan de voet van Assepoester, tot grote verbazing van haar zussen.一 Zijn meter verwisselt zijn kleren.一 De prins trouwt met Assepoester.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Deventer Musea en Koninklijke Bibliotheek van België.
Opmerkelijke variant van het verhaal van Assepoester, naar een Franse prent uitgegeven door Basset in Parijs, begin 19e eeuw. Het onderwerp is ook behandeld door Brepols (Nr. 222) en Glenisson (Nr. 107). De houtblokken van deze prent, afkomstig uit het Delhuvennefonds die deze uitgaf onder het nr. 25, wordt achtereenvolgens eigendom van A. Van Genechten (Nr. 107) en Beersmans (Nr. 85).
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.1 Assepoester
107. Deez’ prent is ’t geld wel dubbel waard
12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 64 x 87 mm., Nederlandstalige onderschriften. Assepoester's verhaal. Empire kapsels. Bovenaan, als titel: Deez’prent is ’t geld wel dubbel waard, Waar Asschepoester van den haerd, En in verdrukking van ‘t gezin, Toch werd verheven tot vorstin. Assepoester stookt het houtvuur op.一 Ze zet de vloer in de was op aandringen van haar zussen.一 Ze is de was aan het strijken. 一 Ze kleedt haar zussen aan voor het bal. 一 Assepoester huilt als ze haar zusjes naar het bal ziet gaan 一 De fee, haar meter, komt haar zoeken en nodigt haar uit om naar het bal te gaan.一 Versierd door haar meter, klimt ze in een koets.一 Ze heeft succes op het bal; ze overwint de prins.一 Om middernacht verlaat ze het bal, maar verliest haar glazen muiltje. 一 De door de prins gevonden pantoffel past op de voet van Assepoester. 一 Spijt en jaloezie van zijn zussen.一 Ze vergeeft ze. De eerste houtsnede toont ons een berustende Assepoester, zittend op een krukje voor een houtvuur dat ze nonchalant stookt; haar hond zit naast haar. Op de grond, een borstel. Drie dochters had een’ heer, doch een uit d’eersten echt! Die werd de taak van Asschepoester opgelegd.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres Geen inkleuring Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
De prent is een ruwe, getrouwe maar spiegelbeeldige kopie van nr. 25 van T.C. Hoffers in Rotterdam. De uitgever heeft de Nederlandse titel (kwatrijn) overgenomen, maar de kwatrijnen onder het blok vervangen door coupletten. Deze prent zelf is een replica van een prent uitgegeven door de Erve H. Rynders in Amsterdam, aan het begin van de 19e eeuw, meestal zonder serienummer, soms met nr. 1.
107. Kinderlezingen – Lectures pour les enfants
36 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 42 x 37 mm., tweetalige onderschriften. Landelijke bezigheden en genoegens. Herdruk van prent nr. 180 van Glenisson en Van Genechten; editie onbekend. Houtblokken van J. Noman in Zalt-Bommel (Nr. 103), die ze kocht van Stichter in Amsterdam (Nr. 119). De volgorde van de rijen werd omgekeerd door Beersmans, die de oorspronkelijke onderschriften redigeerde en aanpaste. Omdat de graveur van streek is geraakt omdat we de natuurlijke volgorde van de onderwerpen niet kennen, herstellen we deze in de volgende tabel. De herder weidt zijn kudde. 一 18. Hij houdt de wacht rond zijn kudde. 一 7. Hij aait zijn hond. 一 3. Hij wast een schaap in de rivier 一 4. Het scheren van het schaap. 一 9. De herder en zijn schapen zijn moe. 一 13. De herder speelt fluit. 一 14 Hij roept zijn hond op om hem trouwer te zijn dan zijn minnaar.一 10. Hij rust tijdens het lezen.一 6. Hij speelt de fakkel.一 16. De herderin leidt haar kudde 一 5. Ze zingt.一 17. Ze waakt over haar kudde. 一 11. Ze leest. 一 15. Ze ontmoet de herder. 一 Ze wisselen lieve woorden uit. 一 8. Ze gaan samen terug. 一 12. De herder keert terug met zijn kudde.一 34. Het land ploegen.一 35. Zaaien.一 36. Stukje tarwe. 一 25. Stapelen.一 26. Vertrek van tarwe naar de schuur.一 27. Tarwe dorsen met een dorsvlegel.一 28. Graan wannen. 一 29. Graanzeven. 一 30. Rust.一 21. Hooi maaien. 一 20. Schudden. 一 19. Hooi transport. 一 31. Opslag op de hooizolder.一 24. De boer melkt de koe.一 22. Het melkmeisje gaat naar de stad. 一 23. Rundvlees is slachtrijp. 一 32. De stier.一 33. Koeien om te fokken. Beersmans publiceerde de rijen in omgekeerde volgorde, behalve zijn eerste, dat is de vierde in Stichter (4, 6, 5, 3, 2, 1).
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 180 van Glénisson & Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die op 9 april 1845 de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel had aangekocht. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 103 uit het fonds Noman.
Noman had deze houtblokken in 1814 overgenomen na het faillissement van Erven van de Wed. Stichter, die hiermee prent nr. 119 had gedrukt.
107. Kinders hebt ge lust nog wat te zien en wat te lezen ...
9 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Kinders hebt ge lust nog wat te zien en wat te lezen, Laat lieve dan deze prent weer wat nieuws voor u wezen Voorstellingen van kinderspelen, zoals hobbelpaardje rijden, hoepelen en soldaatje spelen.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 41
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (binnen en buiten), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.3 Binnenspelen
107. La danse sur la corde – De dans op de koord
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 71 x 45 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent is een levendige weergave van een kermisachtige show waarin verschillende personages deelnemen aan een spectaculair koorddansoptreden. Het brengt een combinatie van acrobatiek, dans en theatrale elementen samen, waardoor het een fascinerend tafereel wordt. Opstelling van de Figuren: De Reepen: De show begint met een aantal mensen die op de koord dansen, waarbij ze hun balans proberen te houden terwijl ze verschillende trucs en bewegingen uitvoeren. De nadruk ligt op het vasthouden van de spanning van het publiek. Den jongen Amerikaan: Deze jongeman, gekleed in typische Amerikaanse kledij, voegt een vleugje avontuur en nieuwsgierigheid toe aan het geheel. Zijn energie en enthousiasme maken hem tot een opvallende figuur in de show. Dans met den balancier: Een kunstenaar die danst met behulp van een balansinstrument, waardoor het publiek geboeid blijft kijken naar zijn behendigheid en precisie. Den Equilibrist: De equilibrist is een expert in het balanceren op de koord, wat zijn vaardigheden en training benadrukt. Zijn houding is zelfverzekerd en gericht, wat de spanning verhoogt. Opklimming met de vaandels: Deze act laat een kunstenaar zien die met vlaggen klimt, wat een extra dimensie aan de show toevoegt en de aandacht van het publiek vasthoudt. Den schoone Zwitscherin: Een charmante vrouwelijke artiest die haar zang en dans met een zwitsers thema brengt, waardoor de show een speelse en romantische sfeer krijgt. Dans zonder balancier: Deze act toont dansers die vrij en onafhankelijk bewegen, zonder enige hulp bij hun balans. Dit vertegenwoordigt de vrijheid en creativiteit van de performers. Den kleine Laplander: Een unieke toevoeging aan de show, deze performer draagt traditionele kleding en brengt een culturele flair met zich mee. Den sinees: Een acrobaat die zijn eigen stijl in de show introduceert, met verschillende stunts en bewegingen die het publiek verrassen. Vuur exercitie: Een brandende act waarbij een artiest met vuur speelt, wat zorgt voor een spannend en riskant element in de voorstelling. Dans met de mandekens: Dit onderdeel laat dansers zien die manden gebruiken als props, wat hun creativiteit en samenwerking illustreert. Den Pierro en dans: Pierrot, de klassieke clown, brengt een mix van humor en elegantie naar de dansvloer, waardoor de sfeer levendig en speels blijft. Den Turk in zijn positie: Deze performer, gekleed in traditionele Turkse kleding, voegt een exotisch element aan de show toe. Den kleinen Spanjaard: Een danser die de passie en flair van de Spaanse cultuur vertegenwoordigt, wat het publiek betovert. De sterkte in de handen: Een demonstratie van kracht en vaardigheid, waarbij artiesten hun fysieke capaciteiten laten zien. Den Tambour: De drummer die de muzikale begeleiding verzorgt, waardoor het ritme en de energie van de show omhoog worden getild. Den Guittaren dans: Een muzikant die gitaar speelt en tegelijkertijd danst, wat de link tussen muziek en beweging versterkt. Den Arlequins dans: De Arlequin, gekleed in een kleurrijk kostuum, voert een vrolijke dans uit die de aandacht van het publiek vasthoudt. Den Pierroen dans: Een herhaling van de Pierrot-act, waarin hij zijn kenmerkende dansbewegingen herhaalt, waardoor het publiek opnieuw in zijn ban raakt. De Tromelslaagsters dans: Deze act eindigt de show met een feestelijke dans van trommelaars, die het publiek uitnodigen om mee te doen en te genieten van de energie van de voorstelling. Betekenis Deze prent geeft een levendig overzicht van de theatrale en acrobatische kunstvormen die populair waren tijdens de 19e eeuw. Het benadrukt de diversiteit van de optredens, met elementen van dans, muziek en acrobatiek die samenkomen in een vermakelijke kermiservaring. Elk personage vertegenwoordigt een unieke stijl en cultuur, waardoor de voorstelling rijk en veelzijdig wordt.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Bij deebroeders VAN KAPEL, te Rijswijck". Bijschrift houtsnede 6: "De schoone Zwitscherin" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat." Gemerkt 'B'. Bijschrift houtsnede 6: "De schoone Zwitsche." Handschrift tussen houtsnede 3 en 4: "J. Dengman". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Bijschrift houtsnede 6: "De schoone Zwitsersche". Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, groen en paars Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Gekleefd op karton. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 7: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 8: groen sjabloon voor inkleuring van deze prent
Deze prent is een kopie van een Frans model uit de drukkerij van Blocquel te Lille voor Castiaux met nummer 548. De afbeeldingen zijn identiek en hebben, op één uitzondering na, dezelfde onderschriften.
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.5 Circus, acrobatiek, koorddansers, goochelaars en dressuur
108. -, Ziet hem hier staan... - Regarde le, avec son drôle...
20 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 50 à 67 x 50 mm., Vlaamse coupletten, Franse legenden op twee regels, gerangschikt als coupletten. Eén personage per blok, man, vrouw of dier in vermomming, wellicht naar Frans model uit het midden van de 19e eeuw. De kat verkleedt zich als een dame om de muizen uit het niets te verjagen; de ezel, comfortabel zittend in een fauteuil, rookt een pijp terwijl hij wacht om naar bed te gaan: Cigaren, tabak is het best Zoo kruip ik stillekens in mijn nest Een dappere man draagt ​​met beide handen een groot kruis voor zich uit zodat “zodat er vrede in huis kan komen”. Op een van de volgende houtsneden zit een man die wegloopt. Voorwaar wat rusten is niet slecht Dat wordt door iedereen gezegd In een van de laatste afbeeldingen, komt een geklede fazant met een serieuze stap naar voren: Zulk een fesant in groot tuniek Het is bijna een vogelpik
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 63 x 66 mm. Nederlandstalige coupletten. Huwelijk van Sigefried en Genoveva. 一 Sigefried, die ten strijde trekt, neemt afscheid van zijn vrouw. 一 Voogd Golo zet Genoveva en haar zoon gevangen. 一 Haar trouwe dienaar troost haar door de tralies heen. 一 Golo instrueert twee soldaten om haar in het bos te doden. 一 Beschut in een grot, komt een hinde haar daar zoeken. 一 Honger jaagt haar uit haar grot, een wolf die ze op de vlucht jaagt laat haar een lam achter dat hij had gestolen. 一 Ziek, zijn zoon bidt voor herstel van zijn gezondheid. 一 Terugkeer van Sigefried, hij huilt om het lot van zijn vrouw. 一 Tijdens de jacht vindt hij zijn vrouw en zoon. 一 Vrolijke terugkeer van Genoveva. 一 Golo wordt in de gevangenis gegooid.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 4
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.30 Genoveva van Brabant
12 houtsneden met kader, gesigneerd G.O., 4 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Voorstellingen van kinderspelen en bezigheden zoals touwtje springen, poppenkast, hoepelen, knikkeren, poppen spelen, paardemolen...
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel en rood
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 16 = letter C
108. Leert, Kindren! Uit deez’ prent van Genoveva’s leven
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 60 à 63 x 65 à 68 mm., Nederlandstalige kwatrijnen. Geschiedenis van Genoveva van Brabant. Bovenaan, als titel: Leert, kindren ! uit deez’ prent van Genoveva’s leven, Dat, als er onspoed treft, de deugd geduld kan geven. Huwelijk van Siffroy en Genoveva. 一 Siffroy gaat ten strijde en neemt afscheid van zijn vrouw. 一 Golo gooit Genoveva en haar zoon in de gevangenis. 一 Haar dankbare dienaar troost haar door de tralies heen. 一 Golo instrueert twee soldaten om haar het bos in te drijven en haar te verlaten. 一 Toevlucht gezocht in een grot, een hinde komt haar daar vergezellen 一 Ze jaagt op een wolf die een lam draagt. 一 Zijn zoon bidt voor het herstel van zijn gezondheid. 一 Terugkeer van Siffroy, bezorgd over het lot van zijn vrouw. 一 Tijdens de jacht vindt hij zijn vrouw en zoon. 一 Gelukkige terugkeer van Genoveva Goto naar de gevangenis.
Prent 2: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 3: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 4: onderschrift op naam van wederverkoper "J. B. J. Van Rosendael, nieuw verkoophuis, Dordtrecht." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 5: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 6: onderschrift op naam van wederverkoper "J. B. J. Van Rosendael, te Dordtrecht." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Ruwe maar redelijk getrouwe kopie naar de prent van T. C. Hoffers in Rotterdam nr. 32. De Nederlandse tekst is overgenomen door de uitgeverij van Turnhout. Hemeleers-Van Houter in Brussel, publiceerde een replica van de prent van Glénisson (nr. 141).
108. Russische Cavalerie – Cavalerie Russe
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 68 à 80 x 62 mm. Franstalige onderschriften. Deze prent biedt een fascinerende weergave van zestien Russische officieren en soldaten, allemaal te paard en uitgerust met verschillende wapens, wat de diversiteit en rijkdom van de Russische militaire cultuur benadrukt. De figuren zijn representatief voor de diverse etnische groepen die deel uitmaakten van het Russische leger, elk met hun eigen unieke kenmerken en kledingstijlen. Opstelling van de Figuren: Tartaren: Tartaarse soldaten, herkenbaar aan hun traditionele kleding en wapens, zijn in de prent vertegenwoordigd. Ze dragen vaak een soort hoofdbedekking die kenmerkend is voor hun cultuur. Hun houding straalt fierheid en vastberadenheid uit, wat hun lange geschiedenis van strijdvaardigheid weerspiegelt. Kozakken: De Kozakken, beroemd om hun ruiterlijkheid en onafhankelijkheid, zijn te zien in hun karakteristieke kleding met felle kleuren en versieringen. Hun sabels zijn een belangrijk symbool van hun erfgoed, en hun gezichten tonen een mix van trots en strijdlust. Kalmouks: De Kalmouks, een nomadische etnische groep, worden afgebeeld met hun eigen traditionele gewaden. Hun kleding is vaak eenvoudiger, maar functioneel, ontworpen voor het leven op de steppen. De Kalmouks zijn bekend om hun moed en loyaliteit, en dat straalt uit hun houding. Kirgiezen: Kirgizische soldaten, herkenbaar aan hun typische hoeden en kleding, voegen een extra laag van diversiteit toe aan de prent. Hun wapens zijn vaak handgemaakt, wat een reflectie is van hun ambachtelijke vaardigheden en de rijke traditie van het paardenhouden. Baskiërs: De Baskische soldaten in de prent zijn misschien minder gebruikelijk, maar hun aanwezigheid illustreert de veelzijdigheid van het Russische leger. Ze worden afgebeeld met een mix van traditionele en militaire kleding, gewapend met speren of pijlen. Wapens en Uitrusting Pijlen: Een aantal soldaten is gewapend met pijlen, wat hun vaardigheid in het boogschieten benadrukt. Dit is typisch voor verschillende nomadische culturen in Centraal-Azië, die een sterke traditie hebben in de jacht en oorlogsvoering. Sabels: Veel van de soldaten dragen sabels, wat duidt op hun status als ruiters en hun strijdvaardigheid. Sabels zijn symbolisch voor de cavalerie en worden vaak geassocieerd met snelheid en behendigheid in de strijd. Speren: Speren worden gebruikt door verschillende figuren, wat hun rol als jagers of strijders in de context van de oorlogvoering benadrukt. Ze zijn vaak een belangrijk wapen in de strijd tussen ruiters. Betekenis De prent biedt een visuele vertegenwoordiging van de rijkdom en diversiteit van het Russische leger in de 19e eeuw. Het toont niet alleen de verschillende etnische groepen die samenwerkten, maar ook hun unieke tradities, gewoonten en wapens. Deze afbeelding kan worden gezien als een eerbetoon aan de moed en de geschiedenis van de soldaten die hun leven gaven in dienst van hun land. Het weerspiegelt ook de complexiteit van het Russische rijk en de verschillende culturen die er deel van uitmaakten.
Prent 1: zonder adres, ééntalig Frans. Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres. Vernieuwde titel, nu in Nederlands en Frans "Russische ruiterij - Cavalerie Russe." Bijschriften onder houtsneden blijven enkel in de Franse taal. Toevoeging van een verklarende tekst onderaan de prent in Nederlands en Frans. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Russische cavalerie)
109. -, Zie Arlekijn hoe blij van geest... - Notre Arlequin, chapeau sur tête...
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 51 x 48 mm., tweetalige onderschriften. Herdruk van afbeelding nr. 83 door Glenisson en Van Genechten. De volgorde van de houtsneden is gewijzigd, de onderschriften zijn vernieuwd. Fortune glimlachte naar de vermoeide portier die een tijdje had gezeten; ze werd een dame op vakantie in Scheveningen: Zij zit in een schommelmand Te Scheveningen aan het strand
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 56 van Delhuvenne. (eerder een kopie... relatie opnieuw nakijken)
109. Costumes de Paris – Parysche costumen
Oblong vel. 9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen waarvan de eerste 5 blokken heeft, de tweede 4, variabele afmetingen. Zonder onderschriften. Deze prent biedt een levendige en kleurrijke weergave van verschillende Parijse straatverkopers, elk met hun unieke kostuums en karakteristieke uitstraling. De figuren zijn een afspiegeling van de diverse levensstijlen en beroepen in het bruisende leven van de Franse hoofdstad in de 19e eeuw. Opstelling van de Figuren: Kolenhandelaar: De kolenhandelaar is herkenbaar aan zijn donkere, praktische kleding, vaak met een schort en soms een hoed om zich te beschermen tegen de rook en het stof. Hij staat naast een grote mand of kar gevuld met kolen, klaar om klanten te bedienen. Acrobaat: De acrobaat is gekleed in kleurrijke, strakke kostuums, vaak versierd met glinsterende elementen. Zijn houding is dynamisch, klaar om een stunt of voorstelling te geven. Deze figuur vertegenwoordigt de speelse kant van het straatleven in Parijs. De Marktvrouw: De marktvrouw, vaak gekleed in een traditioneel schort en met een doek op haar hoofd, staat achter een kraam vol groenten, fruit of andere waren. Haar gezicht straalt de toewijding en hard werken uit die kenmerkend zijn voor de marktvrouwen van die tijd. Hondenafrichter: De hondenafrichter, mogelijk in een iets informelere outfit, toont zijn vaardigheid met een aantal goed getrainde honden. Hij kan een lange stok of een fluit bij zich hebben, wat zijn rol in het trainen en begeleiden van de honden benadrukt. Waterdrager: De waterdrager is vaak te zien met twee grote emmers of een soort van draagbare watertank, gedragen aan een draagstang over zijn schouders. Zijn outfit is praktisch, ontworpen voor het zware werk van het vervoeren van water door de straten van Parijs. Kokoswaterverkoper: Deze verkoper is herkenbaar aan zijn kleurrijke kappen en het tropische aspect van zijn product. Hij houdt een grote kokosnoot vast, klaar om deze open te breken voor verfrissing. Blinde Man: De blinde man, vaak gekleed in eenvoudige, bescheiden kleding, kan worden afgebeeld met een stok en misschien een hoed. Zijn aanwezigheid roept sympathie op en benadrukt de sociale diversiteit van de stad. Schoenenpoetser: De schoenenpoetser, vaak een jongere jongen, heeft een praktische en eenvoudige outfit. Hij staat klaar met zijn poetsdoeken en een krukje, bereid om voorbijgangers te helpen hun schoenen op te poetsen. Voddenraper: De voddenraper is gekleed in versleten, eenvoudige kleding en kan worden afgebeeld met een grote tas of mand waarin hij de verzamelde vodden meeneemt. Zijn gezicht straalt een combinatie van doorzettingsvermogen en vermoeidheid uit, typisch voor het leven van een straatverkoper. Betekenis Deze prent legt een mooi inzicht in het dagelijks leven van Parijse straatverkopers, die een essentieel onderdeel vormden van de stadsbeleving. Elk personage vertelt een verhaal van hard werken, overleven en bijdragen aan de levendigheid van de stad. Door de variëteit in kostuums en beroepen biedt de prent niet alleen een visuele weergave van de Parijse cultuur, maar ook een blik op de sociale structuren en economische realiteiten van die tijd. Het is een eerbetoon aan de kleurrijke levens van de gewone mensen die het straten van Parijs vulden, een stad die altijd in beweging is.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Te Rotterdam, bij P. J. Masier, Boekdrukker op de Nieuwe Markt" Sjabloonkleuring oker, lichtbruin, rood-bruin, groen en blauw Periode 1817 - 1840
Facturatiedatum van houtblok: 26/11/1832
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (marskramer, bedelaar, schoenpoetser)
109. Hier ziet ge de kleedij, der mannen ...
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Hier ziet ge de kledij, der mannen die voor dezen, Bij menig groote strijd de vijand deden vreezen. Afgebeeld zijn volgende militairen te paard: Generaal en chef — Generaal eener divisie — Kommandant der Keizerlijke garde — Kolonel — Ritmeester bij de dragonders — Guide of cornet der kurassiers — Huzaar — Jager der Keizerlijke Garde — Mammeluk
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 43
Van Staden drukte op hun beurt met houtblokken hij in 1845 verwierf op een veiling van Joh. Noman & Zoon te Zaltbommel en die Noman op de liquidatieveiling van Hendriksen in 1829 aankocht en die hiermee eerder prent nr. 75 drukte.
Een kopie van deze prent is terug te vinden in de reeks van Beersmans, uitgegeven met het nummer 63.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en bruin Periode 1856 - 1900
11. -, Ik zit veel liever op dees dak... - J'aime mieux m'asseoir sur le toit
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 63 a 65 x 90 mm., tweetalige onderschriften. De houtsneden stellen een mus voor, ooievaars, eenden, ganzen, een haan met een kip en kuikens, een eekhoorn, konijnen, hazen, een kat die een muis observeert, een hert, een koe en een geit.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Onder de eerste houtsnede is het eerste woord "Ik" weggevallen. Blok 7 en 12 merkbaar gebroken. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
16 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, tweetalige onderschriften. Diverse beroepen: Messen-sleyp — Orlogie-maker — Stooker — Kuyper — Mayer — Akker-man — Zayer — Schreynwerker — Gaes-weever — Aenplakker — Boekdrukker — Hovenier — Bakker — Schrijnwerker — Karren-maker — Ingenieur
16 hsn., ambachten, met o.a. een drukker
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem.
Hemeleers kopieerde deze prent naar Glénisson & Van Genechten nr. 4
6. Arbeid en Arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen
11. Album d’images – Prentenboek. Reeks 2 – 10
Omslag: oranje met handstempel 2 (reeksnummer) en 10 (aantal prenten) Gebrocheerd album bevattende volgende prenten uit de lithografische reeks: 71, 136, 137, 220, 236, 246, 247, 248, 249, 250
11. De Hemelvaart van de Heylige Maagd Maria, Moeder Gods - L'assomption de la Sainte Vierge Marie, Mêre de Dieu.
Binnen een sierkader, een houtsnede met sierkader, geen signatuur, 270 x 198 mm. Centraal op de afbeelding staat de maagd Maria met achter haar een groot aureool, zittend op wolken, armen wijd open, ondersteund door twee engelen. Om haar heen de hoofden van gevleugelde engelen. Boven de houtsnede de Nederlandstalige titel “De hemelvaert van de Heylige Maegd Maria, moeder Gods, onder de houtsnede de Franstalige titel “L’assomption de la Sainte Vierge Marie, Mêre de Dieu”. Elke titel wordt gevolgd door een legende van twee regels, ontleend aan de Heilige Schrift.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boekdrukkery P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring oker, oranje, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boekdrukkery P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel, oranje, groen en bruin Periode 1817 - 1833
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.3 Hemelvaart van Maria
11. Geschiedenis van Blauwbaard – Histoire de Barbe-Bleu
Twaalf afbeeldingen met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 afbeeldingen, 72 X 90 mm., tweetalige onderschriften. Blauwbaard, een rijke en machtige heer, op stap.一 Hij vraagt ​​een van zijn buren ten huwelijk. 一 Hij geeft een jachtpartij ter ere van het huwelijksaanzoek.一 Trouwfeest.一 Blauwbaard gaat op reis, geeft zijn sleutels aan zijn vrouw en verbiedt haar de toegang tot een bepaalde mysterieuze kamer.一 De vrouw komt de kamer binnen en bij het zien van de zes slachtoffers valt de sleutel uit haar hand. 一 Ze wast de met bloed bevlekte sleutel tevergeefs.一 Blauwbaard, die de met bloed bevlekte sleutel ziet, bedreigt zijn vrouw met de dood. 一 De vrouw van Blauwbaard stuurt haar zus naar de top van de toren om haar broers, op wie ze wacht, te waarschuwen dat ze zich moeten haasten.一 Terwijl Blauwbaard zich voorbereidt om zijn vrouw te vermoorden, verschijnen zijn zwagers. 一 Blauwbaard wordt gedood door de broers van zijn vrouw. 一 De vrouw werpt zich om de hals van haar bevrijders.
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON.”
Prent 2: met onderschrift “NAAMLOOZE VENNOOTSCHAP BREPOLS – TURNHOUT”
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 19.09.1910 (reclame op achterzijde). Nrs. 9 – ? – 11 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 01.08.1917 (blauw). Nrs. 11 – 17 – 71 – 220 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 18.05.1921 (zwart) en 25.05.1921 (vleeskleur, losgesneden). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 12.10.1922 (zwart). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 17.12.1924 (vleeskleur, losgesneden) en 24.12.1924 (rood). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 15.10.1926 (geel). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 – 266 – 267
Zeer getrouwe fotolithografische weergave van de prent uitgegeven door dezelfde uitgever in zijn gewone reeks onder nr. 224.
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 81 à 100 x 65 à 115 mm., tweetalige onderschriften. Straatverkopers: Twee muzikanten.一 Gipsen beeldhandelaren.一 Optica. 一 Acrobaat.一 Koopman in klokken. 一 Prentenverkoper.一 Beertemmer. 一 Bezemhandelaar. 一 Twee joodse kooplieden. De prentenverkoper roemt de schoonheid van zijn afdrukken, bevestigd aan een touw dat langs een muur is gespannen; twee kinderen bewonderen ze en leggen ze aan elkaar uit; een man, die hun nieuwsgierigheid deelt, deinst er niet voor terug met enige aandacht naar hen te kijken: ’K heb heeren hier te koop van d’alderschoonste platen. Als gy die wel beziet zult gy ze my niet laten. Twee joodse kooplieden klagen over de moeilijke tijden en de trieste reputatie van hun geloofsgenoten: Ach broer! ‘t mistrouwen word te groot T’is overal maer : t’is een jood.
Prent 1: adres op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, Rijswijk". Met titel "De jaermerkt" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres. Met gewijzigde titel "De jaarmerkt" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel paarsrood en blauw Periode 1856 - 1900
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, elk 47 x 685 mm., Nederlandstalige onderschriften. Op de eerste twee houtblokken stralen de militaire muzikanten hun deuntjes uit, terwijl de volgende zes blokken soldaten met geweren tonen, klaar voor de actie. De laatste twaalf blokken brengen ons in het gezelschap van soldaten uit het Russische, Turkse, Pandouren en Croatische leger. Ze roemen niet alleen hun onverschrokkenheid, maar ook hun wreedheid en het barbaarse karakter van hun strijd. In het laatste onderschrift lezen we met een knipoog: "Mijnheer Croaat is als bezeten, zou van verwoedheid menschen eten!"
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek van België, Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Universiteitsbibliotheek Den Haag.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden
110. Deez prent met veel verscheidenheid ...
9 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Deez' prent met veel verscheidenheid, Wordt lievers u weêr toegewijd, Bezie haar met elkander. Hebt gij goed op de prent gelet, De versjes juist in 't hoofd gezet, Dan krijgt ge weêr een ander. Voorstellingen van bezigheden voor kinderen, zoals studeren, met een vogel spelen en hoepelen.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 40
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (binnen en buiten), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.3 Binnenspelen 14. Opvoeding en onderwijs 14.4 Opvoeding 14.4.1 Kinderdeugden- en ondeugden
110. Het spel der jonge juffrouwen – Le jeu des jeunes demoiselles
Oblong vel. 14 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen, zonder onderschriften. Deze prent belicht de uiteenlopende spelletjes en dagelijkse bezigheden van meisjes, gevangen in een tijdperk waarin kinderlijke vreugde en onschuld centraal staan. Elk beeld geeft een levendig en herkenbaar moment uit het leven van jonge meisjes weer, vol met speelse activiteiten en sociale interacties. Opstelling van de Figuren en Activiteiten: Het Ballen: Een groep meisjes is bezig met het spelen met ballen, waarschijnlijk met verschillende kleuren en formaten. Hun blije gezichten en energieke bewegingen stralen plezier en competitie uit. Vegen: Een meisje is te zien met een bezem, bezig met het vegen van de vloer. Dit toont niet alleen de verantwoordelijkheden van de meisjes, maar ook hoe deze activiteiten soms spelenderwijs plaatsvinden. Touwtje Springen: Een ander meisje springt vrolijk touwtje, omringd door vriendinnen die het touw vasthouden en haar aanmoedigen. Dit spelletje is een klassiek voorbeeld van de fysieke activiteiten die meisjes vaak samen ondernemen. De Slinger: Meisjes vormen een cirkel en houden elkaar vast terwijl ze in een slingerbeweging draaien. Deze activiteit benadrukt vriendschap en samenhorigheid. Het Schaap: Een activiteit waarbij een meisje zich voordoet als een schaap, wat kan wijzen op fantasierijk spel of een spel met dieren. Dit is een leuke manier voor kinderen om zich in te leven in verschillende rollen. Een Plant Water Geven: Een meisje met een gieter verzorgt een plant. Deze activiteit leert zorgzaamheid en verantwoordelijkheid, maar ook de schoonheid van de natuur. Meisje met een Springtouw: Een andere afbeelding toont een meisje dat enthousiast springt met een springtouw, een klassiek spel dat coördinatie en ritme bevordert. Kinderronde: Dit toont een groep meisjes die in een cirkel staan, waarschijnlijk spelend of zingend, wat een gevoel van gemeenschap en samenzijn creëert. De Pop: Een meisje is bezig met haar pop, wat haar fantasie en de rol van spel in het ontwikkelen van sociale vaardigheden benadrukt. De Was: Hier is een meisje te zien dat aan het wassen is, mogelijk kleren of poppen. Dit laat zien hoe dagelijkse taken soms ook een speelse activiteit kunnen zijn. Het Schoolspel: Een setting waarin meisjes een soort schoolspel spelen, met een onderwijzeres of klasgenoot die lesgeeft. Dit weerspiegelt de leerzame aspecten van hun leven. Het Lezen: Een meisje is verdiept in een boek, wat niet alleen de ontwikkeling van geletterdheid benadrukt, maar ook het belang van verhalen in de kindertijd. Blinde-mannetje: Een activiteit waarin een meisje blind is geblinddoekt en andere kinderen probeert te vangen. Dit spel is een klassiek voorbeeld van avontuur en plezier. De Eethoek: Tot slot zijn er meisjes te zien rond een eettafel, wellicht bezig met het delen van een maaltijd of snacks. Dit benadrukt het belang van samenkomen en delen met vrienden. Betekenis Deze prent geeft een prachtig overzicht van de wereld van meisjes en hun spelletjes, die vaak tegelijkertijd speels en leerzaam zijn. Het illustreert de onschuld en vreugde van de kindertijd, evenals de sociale interacties die kinderen vormgeven in hun opgroeiende jaren. Elk spel en elke activiteit in deze prent vertelt een verhaal van samen spelen, leren en groeien, en herinnert ons aan de eenvoudige genoegens van de kindertijd.
Prent 1: gevergeerd grauw papier, zonder adres. Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres Sjabloonkleuring geel, bruin, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 3: zonder adres, met gewijzigde titel "Meisjes-spelen - Jeux de jeunes demoiselles". Deze editie heeft nu ook twee-regelige verzen in Nederlands en Frans onder de houtsneden gekregen. Sjabloonkleuring: geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Deze prent komt ook voor in Nederlandse prenten. We kennen twee uitgaven zonder uitgeversadres. De ene, zonder serienummer en zonder tekst, heeft de onderwerpen omgekeerd en één ervan is aangevuld met een boom; de andere, met het nummer 10 is afkomstig van uitgever Felix, maar is waarschijnlijk een kopie naar Brepols. Voor een Turnhoutse replica zie Glenisson nr. 12.
16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 士 80 X 50 à 60 mm. Nederlandstalige onderschriften. Onder de houtsneden vinden we de volgende bijschriften terug: 1e rij: Bevelhebber der Tongusche Tartaren. — Tongusche Tartaer. — Bevelhebber der Oezakowsche Tartaren. — Oezakowsche Tartaer. 2e rij: Cozaksche bevelhebber der zwarte zee. — Cozak der zwarte zee. — Cozaksche officier van den Don. — Cozak van den Don. 3e rij: Cozak uit Siberiën. — Cozak van de Oural. — Cozak uit Crimeën. — Russische Cozak. 4e rij: Kalmouksche ruitery. — Kalmouk. — Kirguis. — Bevelhebber der Baskirs.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Zeeuwse Bibliotheek Middelburg.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Russische ruiterij)
111. Elk kind dat leert met lust en vlijt, | Zijn deze plaatjes toegewijd.
9 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Elk kind dat leert met lust en vlijt, zijn deze plaatjes toegewijd. Afgebeeld zijn volgende onderwerpen: De biddende Annet — Willem en zijn hond — Blindeman speelen — Eduard en zijn mees — De jongens met de vlieger — Koen de hengelaar — Leentje bij moeders herstel — Toon en zijn bok — Betje en de arme vrouw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 85
111. Het leven en de bedryven van Sint Nicolaes
12 houtblokken met kader, vier rijen van drie blokken, Nederlandstalige onderschriften. Elk houtblok heeft een bijschrift in vers. Het eerste vers gaat als volgt: Sint Nicolaas heeft weêr, zoo als voorleden jaar, Voor de ijverige jeugd, prezantjes mooi en klaar. Onder de laatste houtsnede lezen we volgend vers: Een ongehoorzaam kind ziet men verachtend aan En zal van St. Nicolaas slechts eene roede ontvaân.
Prent 1: zonder adres Inkleuring door eigenaar prent in diverse kleuren Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres. Vanaf deze editie is de fijne lijn onderaan de prent weggehaald. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 144
Mogelijk zijn deze houtblokken afkomstig van het fonds Wellens, Delhuvenne en Co, van een tot op heden onbekende prent. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Delhuvenne geen enkele Sint-Nikolaasprent in zijn fonds had.
111. Prentgeschenk voor de Jeugd, om de ABC al speélende te leeren
25 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 5 blokken, 55 à 60 x 55 mm. Nederlandstalige onderschriften. Deze prent biedt een verkenning van de deugden en ondeugden van de jeugd, gepresenteerd door middel van houtsneden die elk een specifieke karaktereigenschap illustreren. Boven elk houtblok staat een letter van het alfabet, gevolgd door een naam en een bijvoeglijk naamwoord, wat de kenmerken van de afgebeelde figuren in de spotlight zet. Elk houtsnede is vergezeld van een rijmend couplet in Vlaamse spelling, wat de culturele context en de tijdsperiode weerspiegelt. Opstelling van de Figuren en Activiteiten: A a Aenvallige Antje: “Antje vriendelyk zacht en goed, Deelt mede van haer overvloed.” B b Bezige Betje: “Bart met de droeve blikken, Hij laat de anderen niet meer klikken.” C c Cecilia: "Cecilia die angstig treedt, Schoon dat de brug is vast en breed." D d Dapperen Dirk: “Zoo fier, zoo wakker en behendig, Ziet gij hier dapperen Dirk bestendig." E e Edelmoedigen Evert: “Na zware ziekte pas hersteld, Geeft Evert d'armen makker geld.” F f Friesche Francijntje: “Francijntje, die gezond en frisch, Ook wel te vreên en vrolijk is.” G g Grillige Grietje: “Mama, ziet Grietje, kijk, hoe vies! 'k vrees dat 'k mijn eetlust heel verlies.” H h Haastigen Hendrik: “Al te haastig dat is kwaad, Denk dit wel, ô Heintje maat.” I i IJdele Ida: "Opgeschikt van top tot teen, Treedt Ida als een pauw daarheen." K k Kwade Kaatje: "Ei, ziet hier aan de booze Ka, Hoe lelijk elk de boosheid sta." L l Laffe Leendert:"Leendert, altijd forsch en straf, Lijkt op proef verwijfd en laf." M m Morsige Mietje: "Zegt kind'ren ziet gy niet aenstonds, Is deze Mie een vuile slons." N n Nijdige Neeltje: "Wangunstig Neeltje, die 't verveelt, Dat haer zuster vrolijk speelt." O o Ongehoorzame Otto: "Of Otto hoog of laeg moog springen, Zyn moeder weet hem wel te dwingen." P p Pronkerigen Pieter: "Ziet Piet, die als een meysje pronkt, En telkens naer den spiegel lonkt." Q q Guintyn Quast: "Quintyn, dees snaeksche kermisgast, Draegt wel te regt den naem van kwast." R r Ruwen Robbert: "Het goed verschoppen en verdoen, Dat staet, meent Robbert, fraey en koen." S s Speélzieken Simon: "'k vrees Simon's schoolwerk vordert niet, Speeelt hy zoo vlytig met zyn piet." T t Traegen Tys: “Kom, kom, zegt Tys, staeg loom en lui. Ik staek 't, wie kruyen wil, die kruy.” V v Vrolyken Valentyn: "Hoe oud, schynt goede Valentyn, zoo speelsch nog als een kind te zyn." U u Uitgelatene Ulrika: "Ulrike maekt niet zoo 'n getier, 'k hoor anders van de les geen zier." W w Weenende Willem: "Ziet toch, hoe Willem zit en schreyd, Wie weet, of hem geen straf verbeid." X x Xenophon: "'k zou ligt met X verlegen wezen, Had ik nooyt Xenophoa gelezen, Maer 'k vond daer menig gouden les, Van de ouden wyzen Socrates." Y y Yskouden Ysbrand: "Doodstil en met gevouwen handen, zit dezen knaap hier als een steen, ziet gij ooit het ijs met vlammen branden dan raekt ook Ysbrand op de been." Z z Zwervenden Zacharias: “Wie ver van huys en hof gaat zwerven, Zal het regte wegje derven.” Betekenis Deze prent biedt een rijke, visuele weergave van de deugden en ondeugden die de jeugd kenmerken. Elk houtsnede en zijn bijbehorende couplet dienen als een soort morele les, waardoor de kijker zowel de positieve als negatieve eigenschappen van de jeugd leert kennen. Het gebruik van het alfabet en de rijmende coupletten maakt het geheel speels en toegankelijk, waardoor het voor zowel kinderen als volwassenen een waardevolle reflectie biedt op de eigenschappen die hen vormen.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek van P. J. BREPOLS". Enkel Nederlandse tekst. Sjabloonkleuring oker, oranje, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres, 'Juegd' in titel i.p.v. 'Jeugd'. Verder is er ook een spellingswijziging van toepassing t.o.v. prent 1. Enkel Nederlandse tekst. Sjabloonkleuring geel, rood en groen
Prent 3: zonder adres, tweetalige editie Frans/Nederlands, hierdoor is ook de tekst volledig herzet en ingekort. Gekleefd op karton. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
De afbeeldingen zijn ontleend aan een Nederlands lithografisch kinderboek: Prentgeschenk voor de Jeugd om het A-B al spelend te leren, uitgegeven te Amsterdam door G. J. A. Beyerinck, omstreeks 1820-1830. Dit boek is op zijn beurt geïmiteerd uit het Engels. De gravures in de Turnhoutse afbeelding zijn getrouwe kopieën van het Nederlandse boek, en ook de Vlaamse tekst is identiek, behalve de spelling.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.4 Doopnamen
112. Fortunatus beurze en zyn wensch-hoedje
16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 土 64 x 59mm. Nederlandstalige onderschriften.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, groen en witblauw Periode 1840 - 1870
Spiegelbeeldige kopie van prent nr. 24 van Glénisson en Zoon.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.26 Fortunatus
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 61 à 83 x 52 à 72 mm. Tweetalige onderschriften. De "Avonturen van Mayeux" zijn een serie houtsneden die de levensloop van de gebochelde Mayeux documenteren, een personage dat door de Franse karikaturist Charles Travies rond 1830 is gecreëerd. Mayeux belichaamt de humor en absurditeit van de petit bourgeois in de 19e eeuw, met zijn komische wendingen en maatschappelijke commentaren. In de eerste houtsnede verschijnt Mayeux als minister, trots met een zwaard aan zijn zijde en een portefeuille onder zijn arm. Het bijschrift, "Ik ben dan eyndelyk minister," introduceert het personage in een rol van aanzien, wat ironisch is gezien zijn onhandigheid en fysieke gebreken. De tweede afbeelding toont Mayeux herstellende, gekleed in een kamerjas en met een slaapmuts op zijn hoofd. Deze scène laat een kwetsbare kant van Mayeux zien, die misschien rust na zijn eerdere avonturen. Vervolgens zien we hem op het platteland, waar hij in de regen met een paraplu loopt die zowel hem als zijn bult beschermt. Ondanks het slechte weer blijft hij optimistisch en toont hij een goede burgerlijke houding. In het uniform van de Nationale Garde roept Mayeux uit: "Ik ben een republikein, en ik beroem me erop." Dit benadrukt zijn burgerzin en politieke betrokkenheid, ondanks zijn comische uitstraling. In een volgende afbeelding zien we Mayeux omringd door dieren, terwijl hij zegt: "Ik ben als Eusopus, ik hou van dieren." Dit toont zijn sympathieke kant, maar ook zijn absurditeit in vergelijking met de fabelachtige Eusopus. In zijn badkamer zien we hem met een gefrustreerde uitdrukking en een opmerking over zijn baard: “Dien bliksemsen baerd!” Dit voegt humor toe aan zijn karakter en illustreert zijn eigenaardigheden. In een andere afbeelding kijkt Mayeux, gekleed in een Napoleon-uniform, in de spiegel en constateert: “Mijn hemel, wat lijk ik op hem!” Dit beeldt zijn zelfbewustzijn en de ironie van zijn ambities uit. Later zien we hem als een grenadier, met een woest gezicht, terwijl hij uitdagend vraagt: “Wie leéft er daer!” Dit toont zijn militaire aspiraties, hoewel het ook belachelijk blijft door zijn uiterlijk. De voorlaatste afbeelding laat zien hoe Mayeux teruggevallen is tot de status van voddenboer, met zijn kap op zijn rug en een haak in zijn hand. Dit symboliseert zijn val van genade en de gevolgen van zijn eerdere daden. In de laatste afbeelding zien we hem in een schitterend uniform, ingelijfd bij de bewaking van een kerk, met de opmerking: “Mayeux is Suisse geworden.” Dit toont zijn uiteindelijke acceptatie in de samenleving, zij het op een komische manier. Monsieur Mayeux vertegenwoordigt een archetype van de moderne Franse karikatuur en belichaamt de absurditeit, ijdelheid en domheid van de petit bourgeois. Met zijn karakteristieke gebochelde lichaam, een reeks ironische avonturen en een palet aan emoties heeft Mayeux een blijvende impact gehad op de Franse cultuur tussen 1830 en 1848. Hij staat symbool voor de worsteling en de komedie van de alledaagse mens in de 19e eeuw, en zijn avonturen bieden zowel amusement als een kritische blik op de sociale waarden van die tijd.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Te Amsterdam by J. A. ALDAG, in de St.-Jans-straat; N. 35" Sjabloonkleuring geel, oranje, rood, bruin, groen en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "Turuhout. By BREPOLS en DIERCKX ZOON." Kleine foutieve correctie onder houtsnede 5 "Ik ben gelyk Eusopusvriend..." is nu plots "Ik gelyk ben Eusopusvriend..." Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
later met titel Aventures de Mayeux – Lotgevallen van een bultenaar
Facturatiedatum van houtblok: 12/10/1834
Brepols kopieerde deze prent deels naar een prent van André Basset
Het huis Hemeleers-van Houter heeft zonder bestelnummer een replica van de Brepols-afbeelding uitgegeven, met slechts twaalf onderwerpen, waarvan sommige tot een andere serie behoren en de andere zijn verwisseld. Het huis Glenisson et fils heeft ook een plaat over Mayeux uitgegeven, maar het onderwerp is op een andere manier behandeld (nr. 92).
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 4.1.4.11 Mayeux
112. Lotgevallen van een bultenaer – Aventures de Mayeux
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 61 à 83 x 52 à 72 mm. Tweetalige onderschriften. Avonturen van Mayeux. De serie begint met de gebochelde Mayeux, zwaard aan zijn zijde, een portefeuille onder zijn arm. Ik ben dan eyndelyk minister. en eindigt met Mayeux, in het uniform van een Zwitserse wacht, gewapend met een hellebaard en een zwaard. Mayeux is Suisse geworden. De gebochelde Mayeux, na de hoogste waardigheden gekend te hebben, daalt af tot hij de kap van de voddenboer moet dragen en eindigt als Zwitser. In de eerste houtsnede is Mayeux minister, in het tweede is hij herstellende en gekleed in een kamerjas, een slaapmuts op zijn hoofd. In het volgende blok is hij op het platteland, het regent hard en zijn paraplu beschermt hem en zijn bult. Maar de ellende van het leven belet hem niet om een goed burger te zijn, want in de vierde afbeelding, waar hij is afgebeeld in het uniform van een nationale garde, roept hij uit: ik ben een republikein, en roem er op. In de volgende houtsneden zien we hem omringd door dieren: Ik ben gelyk Eusopus, vriend van de beesten; in zijn badkamer: Die bliksemsche baerd! Maar M. Mayeux is nauwelijks gelukkig met het karikatuur dat rond zijn naam wordt gemaakt; zijn portret wordt in elke winkel verkocht, in elk formaat en in elk aspect. In plaats van te glimlachen om zijn nieuw verworven roem, vertrapt hij in een vlaag van wanhoop zijn karikaturen en mengt zich, lezend in de krant, in de politiek. Op een van de volgende afbeeldingen bekijkt Mayeux, met het uniform en de kleine hoed van Napoleon op, zichzelf in een spiegel en stelt vast dat hij op de grote man lijkt: "Ik gelyk hem donders wel! M. Mayeux heeft het geluk dat hij in het volgende onderwerp met kleine stappen en met gedempte stem de trap afdaalt om naar een of ander galant avontuur te rennen: Wat goed is, is dat Madame Mayeux my slapen meent. --- Maar hier staat hij, met een woest gezicht, als een grenadier, op wacht en maakt een interpellatie op de heldhaftigheid van Cambronne: Wer da donders!
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 112
112. Voor Vorsten Vaderland waagt deze heldenstoet ...
16 houtsneden zonder kader, gesigneerd A. Craenendoncq, 4 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Voor Vorst en Vaderland waagt deze heldenstoet, Komt het op vechten aan, hun welvaart en hun bloed. Militairen van diverse volkeren te paard. We zien onder andere: Engelsche Dragonder, Zweedsch Ulaan, Saksisch Kurassier, Beijersche husaar,...
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 75
Oblong vel. 4 houtblokken met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 133 x 165 mm. Nederlandse walvisvaarders in de Groenlandse wateren. Onder elk van de bossen, een van de volgende vier verzen waarin de dichter herinnert aan het belang van de Groenlandse visserij in het verleden en de hoop uitspreekt dat vrede ze weer zal doen bloeien: Dus stevende weleer, door ongestuime zeen, De Nederlander naar ‘t bevrozen Groenland heen Een schat van zeespek was de vrucht van ‘t moedig streven O mogt weer met clen vree de walvisvangst herleven.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Museum aan de Stroom Antwerpen
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent is een herdruk van Noman nr. 78
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.4 Vissers en visvangst
113. Niet steeds brengt rijkdom of geld den mensch geluk en voorspoed aan ...
12 houtsneden met kader, gesigneerd Lieshout, 4 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Niet steeds brengt rijkdom of het geld den mensch geluk en voorspoed aan, Zoo als g'uit de geschiedenis van Hans van Poolen na kunt gaan Voorstellingen over het leven van Hansje van Poolen en zijn vrouw die steeds rijker worden.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 96
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.34 Hans van Polen
113. Opdragt aan de jonge en leerzame jeugd
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 45 à 58 x 65 à 70 mm. Nederlandstalige onderschriften. In de serie "De Rekenles" zijn de houtsneden ingericht om zowel de alledaagse ervaringen van schoolkinderen als een didactische boodschap te communiceren. Onder elk houtblok staat een sizain, waarin de eerste vier regels de tekst vormen en de laatste twee de moraal van het verhaal benadrukken. De eerste houtsnede toont een schooljongen die aan tafel zit te eten, met een klasgenoot die arriveert. De dialoog is eenvoudig en direct, met de woorden: Niets is NUL Arme Sul, Gij komt te laat. Dat spijt mij maat, Als men bij iemand komt te gast, : Dan dient er op den tijd gepast. Hier wordt de nadruk gelegd op punctualiteit en de sociale normen die gelden wanneer men op bezoek is. De jongen die te laat komt, krijgt te maken met de gevolgen van zijn onregelmatigheid, wat een belangrijke les is voor kinderen: op tijd komen is een teken van respect. In het laatste houtblok verschijnt een schooljongen die zich blootgeeft en het publiek begroet, een humoristische knipoog naar zijn eigen onschuld. De tekst onder deze afbeelding luidt: In 't Romeinsche cijferschrift, Wordt ook nog een M gegrift, DUIZEND toont die brief aan Hier heb ik afgeclaan. MDCCCXXXV. 1835. Kent gij nu al, Dit jaar getal? Deze regels wijzen op het belang van leren, zelfs in een tijd waarin cijfers en getallen minder bekend zijn. De verwijzing naar Romeinse cijfers en de jaarvermelding voegt een educatief element toe aan het verhaal. Het herinnert de kinderen eraan dat kennis over geschiedenis en cijfers niet alleen nuttig is, maar ook een integraal onderdeel van hun opleiding vormt. In deze combinatie van beelden en teksten wordt de rol van onderwijs in het leven van jongeren zowel benadrukt als op een luchtige manier gepresenteerd, waardoor de lessen van de rekenles toegankelijk en herkenbaar blijven. Er bestaan edities met jaartallen 1835, 1840, 1848, 1857, 1874, 1880, 1885, 1889
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres. Jaartal bij laatste houtsnede 1835. Enkel Nederlandstalige tekst. Handschrift op achterzijde "W. J. Venema". Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: op naam van wederverkoper "Te Rotterdam, bij W. Rijks, Bz.", Jaartal onder laatste houtsnede 1840. Franstalige titel toegevoegd "Présent pour la jeunesse docile". Bijschriften nu tweetalig Nederlands/Frans. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B', Jaartal onder laatste houtsnede 1848. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres, Jaartal onder laatste houtsnede 1874. Tekst volledig herzet t.o.v. vorige editie. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres, Jaartal onder laatste houtsnede 1880. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1890
Deze prent geeft de illustraties weer van een klein lithografisch kinderboek dat in 1828 in Nederland werd uitgegeven en dat daar sindsdien zeer populair is geworden. De tekst van de Brepols-prent is dezelfde als die van het boek. Het Nederlandse boek is geïmiteerd van een Engels boek, getiteld: Marmaduke Multiply’s Merry Method of Making Minor Mathematicians (Londen, 1816). De houtsneden op onze afbeelding zijn gekopieerd van de eerste editie van het Nederlandse boek. In de eerste twaalf tabellen leert men tellen tot elf; in de laatste vier legt men de waarde uit van de Romeinse cijfers L, C, D, M. Als afsluiting geeft men in de tekst van het laatste onderwerp een duizendste in Romeinse en Arabische cijfers, wat varieert met de edities en hun drukdatum bekend maakt.
De andere uitgevers van Turnhout hebben replica's van deze interessante afbeelding uitgegeven. Delhuvenne onder Nr. 7, het huis Glenisson en Van Genechten onder N° 33, Glénisson en zonen Nr. 33 en Beersmans onder N° 77.
14. Opvoeding en onderwijs 14.3 Leren rekenen 14.3.1 Getallen en sommen
114. Domino en kaartspel – Jeu de domino et de cartes
Oblong vel, in twee delen. Links dominospel, rechts speelkaarten. Kleine houtblokken met kader, niet gesigneerd, 33 x 23 mm. Zonder onderschriften. De afbeelding beschrijft een speelse en educatieve set voor kinderen, bestaande uit twee onderdelen: een dominospel en een kaartspel. De 28 kleine rechthoeken van het dominospel zijn gerangschikt in een omgekeerde piramide, wat een visueel aantrekkelijke manier is om het spel te presenteren. Het begint met de dubbele zes en eindigt met de dubbele blanco, waardoor kinderen op een speelse manier vertrouwd kunnen raken met de verschillende dominostenen en hun combinaties. Dit biedt niet alleen een kans om te spelen, maar ook om te leren tellen en strategisch te denken. Aan de andere kant zijn er tweeëndertig kleine kaarten, vergelijkbaar met die van een traditioneel kaartspel, dat begint met de schoppen tien en eindigt met de ruitenboer. Deze opstelling zorgt ervoor dat kinderen de kaarten kunnen leren herkennen en hun waarden kunnen begrijpen. De aanwezigheid van een schild met de klaveren boer, dat versierd is met drie sterren en een kroon erboven, voegt een speels en koninklijk element toe aan het geheel, wat de aantrekkingskracht voor kinderen vergroot. Het idee om deze afbeeldingen op stevig papier te plakken en door kinderen te laten uitknippen, maakt het een interactief en creatief project. Dit niet alleen stimuleert hun motorische vaardigheden, maar moedigt ook het spel en leren in een sociale setting aan, waardoor de ervaring leuk en leerzaam wordt. Het is een uitstekende manier voor kinderen om met spelletjes in aanraking te komen, terwijl ze tegelijkertijd hun vaardigheden ontwikkelen.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres. Domino staand met zeven rijen, startend bovenaan met 7 domino's en eindigend op de laatste rij met één dominosteen. Kaartspel staand, 8 rijen van 4 kaarten. Beiden omkaderd, waarvan de dominokader met een zware lijn en die van de speelkaarten met een fijn lijnkader. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Domino staand, kaartspel staand, beiden omkaderd door een fijn lijnkader. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B'. Domino staand, kaartspel liggend, zonder kader. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1880 - 1900
Facturatiedatum van houtblok: 11/12/1835
Alle prentendrukkers van Turnhout hebben deze prent gekopieerd. Wellens, Delhuvenne en C° onder het nummer 1, Glénisson en Van Genechten met nummer 16 en Beersmans-Pleek nam de blokken van deze laatste over en gaf deze opnieuw uit onder het nummer 84.
Acht rijen houtblokken die op speelgoed gemonteerde en voetsoldaten voorstellen.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, paarsrood en blauw Periode 1840 - 1900
Getrouwe replica van Brepols N° 128.
114. Ziet kinderen! 't bedrijf van Steven van der Klok ...
24 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Ziet, kinderen! 't bedrijf van Steven van der Klok, In alles wat hij doet, heeft hij even drok Die Steven was een man, met wiens verscheiden zaken, Gij tot uw tijdverdrijf, uw zin mee kunt vermaken. Voorstellingen over het leven van Steven van der Klok.
Prent 1: zonder adres sjabloonkleuring geel en rood
Prent 2: zonder adres sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 87
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 95 drukte.
Noman kocht op zijn beurt houtblokken van Stichter die hiermee prent nr. 68 drukte.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.96 Steven van der Klok
115. 72 verscheidene Vogels - 72 Differents Oisseaux
Prent met 9 rijen van 8 afbeeldingen van vogels. De eerste rij geeft volgende vogels: Haan, hen, kalkoen, waterhoen, parelhoen, wilde eend, eend en gans. De laatste rij geeft volgende vogels weer: Valk, wouduil, uil, steenuil, kampvogel, nijlreiger, pepervogel en zeemeeuw.
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON, Turnhout”
Afbeelding 4: verpakking van galvanisch cliché
Afbeelding 5 en 6: Gegalvaniseerde cliché's voor afdruk van het zwarte beeld op datum 4 - 2 - 1902
- Galvanocliché voor zwart op datum 04.02.1902
115. Gij ziet in deze Plaat de dap'pre ruiterij ...
Oblong formaat, 6 houtsneden zonder kader, gesigneerd W. Bal, 2 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Gij ziet in deze Plaat de dapp're Ruiterij, In dienst van Nederland voor Vorst en Maatschappij. Leer ook uit haar bedrijf derzelver waarde kennen, En hoe zij steeds bereid naar 't veld van eer zal rennen. De houtsneden vertegenwoordigen diverse militairen te paard, namelijk: Huzaar — Lancier — Kanonier — Kurassier — Dragonder — Gensdarmes.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 21
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 55 x 62 mm., Nederlandstalige onderschriften. De prent toont de productie van het brood. Hooien. 一 Het bemesten van de aarde. 一 Het ploegen van de vers bemeste aarde. 一 Zaaien. 一 De eg verscheurt de aarde. 一 Maaien en stapelen van het graan. 一 Terugkeer van de oogst. 一 Graan dorsen. 一 Het transport naar de openbare markt. 一 Het transport naar de molen. 一 Brood bakken.一 Rust. 一 Weiland. 一 De siësta. 一 Het transport van graan naar de stad. 一 Ophalen met de trekschuit. Het eerste houtblok is niet minder leuk. Een kar zwaar beladen met hooi gaat richting de boerderij, de ploeger, wiens vrouw ook naast het voertuig loopt, blij met de goede oogst, zwaait vrolijk met zijn hoge hoed: Wordt ’t welig hooi naer huis gevoerd, Dan is het vreugd en blyde boert.
Prent 1: zonder adres. Handschrift bovenaan de prent "Geertje Groen 1852" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing. Titel herzet in ander lettertype en corps. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Kopie in spiegelbeeld van geïllustreerd lithografisch boekje "Het Brood" van Glénisson en Van Genechten
De afbeelding is een kopie naar een onbekend Nederlands model, waarvan enkele houtsneden ook zijn weergegeven op een te Amsterdam uitgegeven plaat door C.C.L. Van Staden, Let. E.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt
115. Verscheyde vogels – Différens Oiseaux
De beschrijving presenteert twee verschillende types van houtsneden, elk met unieke kenmerken en onderwerpen. Eerste type: Deze set bestaat uit tweeënzeventig kleine houtsneden die zijn ingekaderd en niet gesigneerd. Ze zijn gerangschikt in 9 rijen van 8 blokken, met afmetingen van ongeveer 22 x 27 mm. Elke afbeelding heeft tweetalige onderschriften, en soms is er één onderschrift voor twee afbeeldingen. De houtsneden tonen voornamelijk fantasierijke en ruwe voorstellingen van verschillende vogels, waarbij elke afbeelding zich richt op één specifieke vogel. De vogels zijn afgebeeld in diverse houdingen: lopend, vliegend, zittend op een tak, zwemmend of in rust. Naast de vogels zijn er ook afbeeldingen van een vlinder en een vleermuis. Deze serie begint met twee pauwen en eindigt met een paradijsvogel en een duif, wat de verscheidenheid en de schoonheid van de avifauna benadrukt. Tweede type: In tegenstelling tot het eerste type, bevat deze set ook tweeënzeventig kleine houtsneden, maar deze zijn zonder kader en eveneens niet gesigneerd. Ze zijn gerangschikt in 9 rijen van 8 blokken, met afmetingen van ongeveer 25 x 21 mm. Ook hier zijn er tweetalige onderschriften aanwezig, maar deze set bevat noch vlinders noch vleermuizen. De serie begint met een haan en een kip en eindigt met een toekan en een meeuw. Deze tweede serie lijkt zich meer te concentreren op meer gangbare vogels, wat wellicht een ander aspect van de ornithologie benadrukt. Beide types bieden een rijke visuele en educatieve ervaring, met een focus op de diversiteit van vogels en hun verschillende levenswijzen.
Prent 1: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren. " Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige prent Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Houthoudens papier van slechte kwalilteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 5: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 7: 68 van de 72 houtblokken van deze prent
Facturatiedatum van houtblok: 12/01/1836
Hoewel we het directe prototype niet kennen, kunnen we enkele Nederlandse prenten redelijk goed linken met deze Brepols-prent. Prent nr. 75 van Stichter in Amsterdam of nr. 13 van J. Hendriksen in Rotterdam hadden als model kunnen dienen. Elk bord bevat 24 houtblokken, elk blok is onderverdeeld in vier kleine vierkantjes en elk vierkant bevat, zoals de afbeelding van Brepols, een vogel. De meeste onderwerpen van Brepols zijn redelijk getrouw gekopieerd terug te vinden in deze afbeeldingen.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.5 Vogels
36 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 53 x 41 mm. Nederlandstalige tekst. De houtsneden die hier worden beschreven, vormen een visuele en symbolische representatie van de verschillende sociale lagen in de samenleving, van de hoogste tot de laagste status, met een interessante nadruk op de universële thema's van leven en dood. Elk van de 36 houtsneden is genummerd aan de linkerkant, terwijl aan de rechterkant de sociale rang van de personages is gegraveerd. Dit biedt een gestructureerde en hiërarchische indeling van de afgebeelde personages. De serie begint met 36 Keizer en 35 Keizerin, gevolgd door 34 Koning en 33 Koningin. Hierna komen de religieuze en aristocratische figuren: 32 Bisschop en 31 Bisschopvrouw, dan 30 Prins en 29 Princes, en 28 Vorst en 27 Vorstin. De aristocratische volgorde gaat verder met 26 Graaf en 25 Gravin, 24 Jonker en 23 Jonkersvrouw, gevolgd door de meer militaire en bestuurlijke titels zoals 22 Jager en 21 Jagersvrouw, 20 Kapitein en 19 Kapiteinsvrouw, 18 Vaandrig en 17 Vaandrigsvrouw, 16 Soldaat en 15 Soldaatsvrouw. De burgerlijke klasse wordt vertegenwoordigd door 14 Koopman en 13 Koopmansvrouw, 12 Bode en 11 Bodin, en 10 Schipper en 9 Schippersvrouw. Vervolgens komen de ambachtslieden met 8 Ambagsman en 7 Ambagsvrouw, en de landbouwers 6 Boer en 5 Boerin. De serie eindigt met de laagste sociale rang: 4 Dienstknecht en 3 Dienstmeid, en culminerend in 2 T’Leven en 1 Dood. Leven wordt personified door een krachtig kind dat zeepbellen blaast, een speelse en onschuldige representatie, terwijl de Dood, afgebeeld als een skelet met een zeis en een zandloper, de vergankelijkheid van het leven symboliseert. De veranderingen in de houtsneden reflecteren een dynamiek in de sociale en culturele context. De aanpassing van de zesde houtsnede, waarbij 31 Bisschopvrouw is vervangen door Abdisse, toont een zekere gevoeligheid voor de nuance in sociale titels en functies. Bovenaan het blad plaatst Brepols omstreeks 1850 een Nederlands kwatrijn, ontleend aan een prent gewijd aan hetzelfde onderwerp, uitgegeven door het huis Glenisson (nr. 165). Dit kwatrijn onderstreept de educatieve en morele waarde van de prenten, met de boodschap dat uiteindelijk iedereen, ongeacht sociale status, het graf zal delen. De tekst luidt: "Deez’ prente strekke u, lieve jeugd, Tot tijdverdrijf, vermaak en vreugd; En leere u, hoe, van Keizer af, Elks deel op ’t laatsten is het graf." Deze combinatie van afbeeldingen en tekst geeft de serie een rijkere betekenis en versterkt de boodschap van sociale gelijkheid en de onveranderlijke cyclus van leven en dood.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres, houtblok 5 en 6 : "Bisschop en Bisschopsvrouw" Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres. Lichte wijziging in het reeksnummer t.o.v. prent 1. Was "N. 116." is nu "N.° 116" Sjabloonkleuring geel, bruinrood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 3: zonder adres, gemerkt "B", bijschrift houtblok 5 en 6 aangepast: "Bisschop en Abdisse". Nederlandstalig kwatrijn bovenaan de prent als titel geplaatst. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.9 Floskaartjes
Oblong formaat, 1 houtsnede met kader, niet gesigneerd, Nederlandstalige onderschriften. Blad met een grote voorstelling van een drukkerij. Bovenaan de titel: Met eerbied en bewondering, Moet gij deez' plaat beschouwen, De reden daarvan lieve jeugd, Zal ik u voort ontvouwen. Links twee mannen bij letterbakken, centraal een man die de drukpers bedient en rechts twee mannen die gedrukte vellen staan te redigeren. Boven hangen pas gedrukte bladen over balken te drogen. In de ondermarge een onderschrift in vier kolommen.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 110
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 240 drukte.
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.4 Historische personages 2.1.4.10 Laurens Jansz. Koster 6. Arbeid en Arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.2 Afzonderlijke ambachten en beroepen 6.2.2.3 Drukkerij van Laurens Koster
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 52 x 63 mm., Nederlandstalige onderschriften. Onder elk houtblok een vers, een couplet vormend met dat van het volgende houtblok. Recreatie voor kinderen. Het eerste couplet leest: Antoon laet zyn vlieger op. Betje waegt zich op de schop. Onder het laatste houtblok : Zoé bidt, dat vrome kind.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Zeeuwse Bibliotheek Middelburg.
De prent is later door Beersmans uitgegeven (nr. 56), in dezelfde volgorde maar met een nieuwe, vaak foutieve tekst. Dit is te zien door die van de 4e rij te vergelijken: Glenisson & Van Genechten : Mietje is jarig, zy krygt bezoek. Mina koopt een peperkoek. Otto ziet vemikt de zon opgaen. Pietje kleedt haer popje aen. Beersmans: De prijsuitdeeling. Zij toont hare prijzen. Hij vermaakt zich met de maan. Zij speelt met de pop.
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen 14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.4 Doopnamen
116. Zie in deez’ prent de vrolijkheid van Saartje Jans de keukenmeid - Voyez ici les joyeuses manieres de Mme Maregot cuisinière
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 43 x 58 mm., tweetalige onderschriften. Het leven van Saartje Jans (Margot) de kokkin die haar werk slecht doet, wordt ontslagen en soldaat wordt. Boven, als titel: Zie in deez’ prent de vrolijkheid van Saartje Jans de keukenmeid. De opgewekte manieren van Saartje zijn soms alleen maar smakeloze grappen, waarvan de gevolgen desastreus kunnen zijn. Zo raakt op een dag de kachel van haar minnares zo oververhit dat ze dreigt levend te worden verbrand : Maak rok en boeselaar aan een kant Daar vliegt de stoof al in den brand. Als zijn minnares hem na deze kinderachtigheid wegjaagt, staat Saartje berooid op straat. Ze is echter blij vrij te zijn en besluit de kost te verdienen door te leuren. "En als ik geen zaken doe", zegt ze, "word ik soldaat" : Met’t zijgeweer heb ik geen schroom Al vocht ik zelve met den boom. En in de volgende scènes, nog steeds gewapend met een sabel maar in haar vrouwenkleren, wordt Saartje bewonderd door toeschouwers, soms dansend op een ton, soms vechtend tegen denkbeeldige vijanden of soldaatje spelend : Zij trekt ter wacht heel assurant, Zie Saartje is al sergeant.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel oranje en groen Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 37
De afbeelding is een ruwe kopie, vrij getrouw, maar in spiegelbeeld en gemoderniseerd, naar een Nederlandse prent uit het einde van de achttiende eeuw, gepubliceerd met verschillende adressen, met name met die van Erve H. Rynders (nr. 12). Delhuvenne behield de Nederlandse tekst. Een replica uit het begin van de 19e eeuw werd uitgegeven door W. van Bergen in Breda (nr. 61) en later door Broese & Comp, uit dezelfde stad (nr. 21). Het beeld dateert in ieder geval uit het midden van de zeventiende eeuw. We hebben de originele vorm in een heel mooi oud houtblok, waarvan we slechts één uitgave kennen van J. Noman in Zalt-Bommel (Nr. 254). Ze beschrijft hoe het “Westfaalsche Geesje” vanuit Westfalen naar Amsterdam reisde om daar een dienst te krijgen. Als bediende aangenomen met een salaris van “9 Daalders” per jaar, doet ze haar werk slecht genoeg en wordt eruit gegooid. Ze gaat in een andere dienst waar ze zich beter gedraagt; ze heeft een minnaar en trouwt, en de prent eindigt met een scéne waar ze haar kind borstvoeding geeft (Geesje geeft haar kind een pram).
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.90 Saartje Jans
117. De yzeren spoorweg – Le chemin de fer
Oblong vel. 12 houtblokken verdeeld over 4 rijen, zonder kader, niet gesigneerd. Zonder onderschriften. De beschrijving van de afbeeldingen biedt een fascinerend kijkje in de wereld van treinen en wagons, met een focus op de verschillende soorten transport die in die tijd werden gebruikt. In de eerste rij zien we een locomotief, gevolgd door een wagon die is uitgerust met een grote waterton, en drie open wagons die gevuld zijn met reizigers. Deze afbeeldingen variëren in grootte van 41 tot 61 x 375 mm en geven een levendig beeld van het treinverkeer met passagiers en noodzakelijke voorzieningen. De tweede rij bestaat uit vier gesloten wagons die passagiers vervoeren. Op het dak van deze wagons liggen bagage en pakjes, wat de drukte en het belang van het goederenvervoer in deze tijd benadrukt. De afmetingen van deze afbeelding zijn 43 x 375 mm. In de derde rij worden goederenwagons afgebeeld, beladen met diverse goederen, en bewaakt door hun eigenaars. Deze wagons zijn 45 x 375 mm groot en illustreren de commerciële activiteiten en het belang van het goederenvervoer per spoor. Ten slotte toont de vierde rij een veewagon die is beladen met loeiend vee, tussen twee wagons met opengewerkte schotten. Deze afbeelding bevat ook twee begeleiders, waarvan één met een zweep, wat aangeeft dat het transport van dieren ook een essentieel onderdeel was van het treinverkeer. De afmetingen van deze afbeelding zijn 44 x 375 mm. Samen vormen deze rijen een gedetailleerde en boeiende representatie van de verschillende functies en soorten wagons die een cruciale rol speelden in het transportnetwerk van die tijd.
Prent 1: zonder adres, met titel "De yzere spoorweg." Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Met aangepaste tweetalige titel "De ijzeren spoorweg - le chemin de fer". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Bovenaan toevoeging van een Nederlands- en Franstalige tekst over stoom en het gebruik van stoomketels bij treinen. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Afbeelding 4: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 5: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 6: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Eerste bestelling in journaalboek: 15/12/1836
117. Levensgeschiedenis van mooi Antje van Ouwekerk
20 houtblokken met kader, gesigneerd F. W(ellens), 5 rijen van 4 blokken, 45 x 62 mm., Nederlandstalige onderschriften. Het leven van de mooie Anne van Ouwerkerk. Antje is kok.一 Ze borduurt met kunst. 一 Ze voert de dieren op intelligente wijze. 一 Ze spint garen.一 Ze speelt op de citer. 一 Ze maakt oliekoeken. 一 Ze borduurt. 一 Ze houdt erg van lezen. 一 Ze trouwt met een ridder. 一 Ze speelt klavecimbel.一 Haar moeder schrijft haar, zittend in de open lucht, om van haar te horen. 一 Antje leest de brief van haar moeder.一 Ze is de was aan het strijken. 一 De angstige moeder vraagt ​​zich af wat er met Antje gebeurt. 一 De moeder bakert zelf de pasgeborene in. 一 Antje geeft haar kind borstvoeding. 一 Ze leert hem lopen. 一 Zieke Antje houdt het bed. 一 Haar man heeft er genoeg van en laat haar in de steek. 一 Hij vestigt zich als arts. In de zesde scène spelen twee gehurkte meisjes, net als in het prototype, met de bikkels. De bedenker van deze prent, die zijn knecht niet zo kon laten spelen, vond deze legende enigszins verrassend: Antje zit hier op haer hakken, Oliekoeken zal zij bakken. Verhaal, helemaal opnieuw bedacht, van een jonge en knappe bediende uit Ouwerkerk, een dorp ten zuiden van Amsterdam. Getrouwd met een heer, die genoeg heeft van het huwelijk, verlaat deze haar na de geboorte van haar eerste kind.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing en reeksnummer in ander lettertype en corps. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
De prent behoort tot een veel voorkomend genre in de Nederlandse reeksen, waar we veel gelijkaardige verhalen vinden, zonder veel samenhang. We kennen de Nederlandse editie die hier gevolgd werd niet. We merken echter op dat verschillende scénes zijn gekopieerd uit een beroemde prent die het leven van een jong meisje illustreert vanaf haar doop tot aan haar huwelijk, waaraan andere zijn toegevoegd, ontleend aan een van de afbeeldingen over levensdienaren.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.4 Antje van Ouwerkerk
Oblong formaat, 1 houtsnede met kader, gesigneerd Numan, Nederlandstalige onderschriften. Een trap des ouderdoms: een parentrap. Op de treden van de trap, in de vorm van een brug, staan mannen en vrouwen in de leeftijd van 0 tot 100 jaar. Onder de brug een allegorische voorstelling met verschillende voorwerpen, waaronder een zuilbasis, een schedel, een kroon en een mijter. Aan weerszijden van de voorstelling een gordijn. Onder de voorstelling een twaalfregelig vers in twee kolommen.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 47
3. Allegorie 3.1 Leven, liefde en dood 3.1.2 Trap des ouderdoms 3.1.2.3 Parentrap
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 47 x 65 mm., Nederlandstalige onderschriften. De houtsneden zijn min of meer getrouwe replica's van de houtsneden die het beroemde volksboek van Reynaert de Vos illustreren : De leeuw verzamelt zijn onderdanen.一 De kippen beschuldigen de vos. 一 Ministerraad, voorgezeten door de Koning.一 De beer is verantwoordelijk voor het overbrengen van de koninklijke boodschap aan de vos. 一 De beer trapt in de val die de vos voor hem heeft gezet. 一 De kat zit gevangen in een val.一 De wolf terwijl hij de klokken laat klinken, wordt meegenomen door de boeren. 一 De leeuw veroordeelt de vos ter dood. 一 De vos gaat worden opgehangen. 一 Hij wordt vrijgelaten omdat hij over de schat praat.一 De wolf en de beer worden gevangen genomen.一 De wolf en de beer worden verminkt om de vos van schoenen en een mantel te voorzien. 一 De vos wurgt de haas. 一 Hij slacht kippen en kraaien.一 De koning beveelt hem opnieuw te arresteren. 一De vos spoort de wolf aan om de prijs te weten te komen van een veulen gemarkeerd onder een van de hoeven van de merrie. 一 Hij biedt het konijn een duel aan. 一 Door de schuld van de vos zit de staart van de wolf vast in het ijs.一 De wolf daagt de vos uit tot een duel. 一 De vos verslaat de wolf, in een afgesloten veld.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, te Ryswyk" Sjabloonkleuring geel, grijs en bruin Periode 1840 - 1856
Een uitgave van J. Thys te Antwerpen bevat de meeste gravures van deze prent. De uitgave van het populaire boek in 8° van J. Thys te Antwerpen bevat alle afbeeldingen van deze prent en moet dus het model zijn geweest van de graveur uit Turnhout. De onderwerpen zijn gespiegeld en soms vereenvoudigd en gemoderniseerd. Het lijdt geen twijfel dat het prototype is geïnspireerd op het populaire boek, waarvan er vele edities zijn. De oudst bekende, die echter niet de eerste zal zijn, verscheen in 1564 in Antwerpen. De illustraties van de Vlaamse en Nederlandse editie waren oorspronkelijk dezelfde; ze lijken ontleend aan eerdere drukken van de Romance du Renard, waarvan het populaire boek slechts een uittreksel is. Niet alleen in de in 1487 verschenen Antwerpse uitgave van de rijmende tekst van de roman en in de Nederduitse vertaling die in 1498 in Lübeck werd gedrukt, zijn illustraties van hetzelfde type te vinden, maar ook in de oude populaire boeken van Duitsland en Europa. De Nederlandse proza-editie van de Vos, beschouwd als de oudste en gedrukt in Gouda in 1479, is niet geïllustreerd. De Nederlandse roman van de Vos, waar alle geciteerde versies op teruggaan, is zelf een uitwerking van een minder omvangrijk gedicht dat bewaard is gebleven en dat het meesterwerk is van de middeleeuwse Nederlandse literatuur. Zijn realisme, zijn opgewekte en ironische levensopvatting, de humor van de auteur, zijn alerte, soms obscene spotternij (zorgvuldig geredigeerd uit het populaire boek uit de zestiende eeuw); die conventie, aanvaardbaar voor ieder mens, die dieren spreken; deze symboliek, die elk van hen tot het type van bepaalde menselijke passies maakt, heeft op een bijzondere manier bijgedragen aan het buitengewoon populair maken van deze roman. Hoewel geïmiteerd uit de Franse roman van de Vos, dankt het literaire thema zijn bekendheid in Europa aan de Nederlandse versie.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.84 Reinaert de Vos
118. Geschiedenis van Reinaert den Vos - Histoire de Maitre Renard
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 47 x 65 mm., tweestalige onderschriften. De houtsneden zijn min of meer getrouwe replica's van de houtsneden die het beroemde volksboek van Reynaert de Vos illustreren : De leeuw verzamelt zijn onderdanen.一 De kippen beschuldigen de vos. 一 Ministerraad, voorgezeten door de Koning.一 De beer is verantwoordelijk voor het overbrengen van de koninklijke boodschap aan de vos. 一 De beer trapt in de val die de vos voor hem heeft gezet. 一 De kat zit gevangen in een val.一 De wolf terwijl hij de klokken laat klinken, wordt meegenomen door de boeren. 一 De leeuw veroordeelt de vos ter dood. 一 De vos gaat worden opgehangen. 一 Hij wordt vrijgelaten omdat hij over de schat praat.一 De wolf en de beer worden gevangen genomen.一 De wolf en de beer worden verminkt om de vos van schoenen en een mantel te voorzien. 一 De vos wurgt de haas. 一 Hij slacht kippen en kraaien.一 De koning beveelt hem opnieuw te arresteren. 一De vos spoort de wolf aan om de prijs te weten te komen van een veulen gemarkeerd onder een van de hoeven van de merrie. 一 Hij biedt het konijn een duel aan. 一 Door de schuld van de vos zit de staart van de wolf vast in het ijs.一 De wolf daagt de vos uit tot een duel. 一 De vos verslaat de wolf, in een afgesloten veld.
Prent 1: zonder adres. Rechterbovenhoek ontbreekt. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 82
16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Toen Munchhaus zoo u is bekend, Eens in de maan logeerde, Toen teekende hij deze prent, Die hij aan mij offreerde. Hij voegde de beschrijving Ken elk van deez' plaatjes, Maar kinderen gelooft mij vrij, Het zijn slechts losse praatjes. Voorstellingen van apen op de maan, die zich als mensen gedragen. Onder elke afbeelding een vierregelig vers.
Prent 1: zonder adres, sjabloonekleuring geel en rood
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 80
3. Allegorie 3.2 Allegorische prenten met apen 5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.7 Baron van Münchhausen
118. Tooneel kleedsels – Galerie théâtrale
24 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 6 blokken, zonder onderschriften. De beschrijving van de theaterfiguren biedt een blik op de rijke en kleurrijke wereld van het zeventiende-eeuwse theater, met een focus op de kostuums en de karakteristieke figuren uit die tijd. Elke houtsnede toont een unieke theaterfiguur, gekleed in de typi sche kostuums van de zeventiende eeuw. Deze figuren weerspiegelen de diversiteit en de theatrale tradities van die periode, met hun opvallende en gedetailleerde kleding. De kostuums zijn vaak rijk versierd, met stoffen in levendige kleuren, luxe accessoires en emblematische elementen die de sociale status of rol van de personages benadrukken. De theaterfiguren kunnen variëren van aristocratische karakters, zoals koningen en koninginnen, tot volkse types zoals boertjes en bedelaars, elk met hun eigen unieke uitstraling en bijbehorende rekwisieten. De houtsneden bieden niet alleen een visuele representatie van deze personages, maar ook een historische context die inzicht geeft in de modes en culturele normen van de zeventiende eeuw. De details van de kostuums, zoals de hoeden, mantels, en juwelen, zijn zorgvuldig uitgewerkt, wat de vakmanschap van de kunstenaars en de waarde van theater als een kunstvorm benadrukt. Deze houtsneden vormen een waardevolle bron voor het begrijpen van de theatrale geschiedenis en de rol van kostuumontwerp in de podiumkunsten van die tijd.
Prent 1: met onderschrift "By Brepols & Dierckx Zoon, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren." Sjabloonkleuring geel, oranje-rood en groen Periode 1840 - 1860
119. Geschiedenis van Kleine Jan Die langzaam werd een groot man
Prent met 5 x 6 niet omkaderde houtsneden met afbeeldingen van de levensloop van kleine Jan: als kind spelend met een pop, zweep, stokpaard, knikkers, hoepel, vaandel, raket (badminton?), vlieger. Hij moet ook leren lezen, rekenen, schrijven. Daarnaast neem hij les in dwarsfluit- en vioolspelen. Hij vist met een totebel (een soort kruisnet). Hij gaat zich scheren 'schoon 't niet noodig was, want hij scheert slechts vlas'. Dan treedt hij in dienst op een kantoor, zoekt een vrouw waarmee hij trouwt. Met vierregelige rijmende onderschriften.
Exemplaar in de Koninklijke Bibliotheek Den Haag. Uit de voormalige collectie Borms.
Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat deze prent tot de reeks van Glénisson en Van Genechten hoort. Het reeksnummer is atypisch voor Glénisson.
3. Allegorie 3.1 Leven, liefde en dood 3.1.1 Levensloop 3.1.1.3 Van geboorte tot huwelijk
119. Komt, kindertjes! Komt hier, wilt doctor Steven kijken, | Met zijn knecht Spring in 't Veld.
20 houtsneden met kader, gesigneerd Numan, 5 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Komt, kindertjes! komt hier, wilt doctor Steven kijken, Met zijn knecht Spring in 't Veld, gij zaagt nooit zijns gelijken Voorstellingen over het leven van de kwakzalver dr. Steeven en zijn knecht Spring in 't Veld. Onder elke afbeelding een tweeregelig vers.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 83
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.93 Spring in 't veld
119. Leert, kind’ren door deez prent of prijs! - Apprenez par ce prix à lire, chers enfans!
Twaalf houtsneden met dubbellijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 63 x 82 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige coupletten. Schaatsen. 一 Carnaval. 一 Het kind 一 De slak en de vinken. 一 Het vissen. 一 Het nest. 一 De storm. 一 Het kleine bootje. 一 De vakantie. 一 Het ganzenspel. 一 De toverlantaarn. 一 Driekoningen. Bovenaan, als titel: Leert, Kindren ! door deez: prent of prijs ! // De leeskunst, naar der dichtren wijz’. De laatste houtsnede is interessant vanuit volksoogpunt. Het illustreert het feest van Driekoningen. Links staan ​​twee jonge jongens en een klein meisje op het punt over een brandende kaars te springen die in het midden van de kamer is geplaatst. Rechts gaat een jonge jongen met zijn rechterhand over zijn linkerarm, die hij zojuist tijdens het springen heeft geraakt. Halverwege zien we een ander kind dat een papieren kroontje draagt, in de ene hand een stok als een scepter vasthoudt en met de andere naar de kaars wijst. Luchtig over ‘t kaarsje springen, // Dan krijgt ge een driekoningskroon // Maar den linker arm verwringen, // Sterkte Jacobs sprong ten loon.
Prent 1: gevergeerd papier, met adres "Uyt de fabryk van BREPOLS en DIERCKX Zoon.,". Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1833 - 1840
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
De prent is een replica van een Nederlandse prent gepubliceerd in het begin van de 19e eeuw met het adres van Erve H. Rynders in Amsterdam, zonder serienummer. Brepols kopieerde de houtblokken vrij getrouw en behield de titel en de Nederlandse kwatrijnen van de originele prent. De volgorde van de blokken is gewijzigd en het lijkt erop dat Brepols met zijn prent een weergave van de twaalf maanden wilde geven (hoewel december en januari abusievelijk werden verwisseld).
Door de Turnhoutse drukkers zijn kopieën van dit beeld te vinden bij Glenisson (Nr. 39) en bij Beersmans (Nr. 34).
12. -, Toe paardje toe... - Courage, mon bon petit Dada
8 houtblokken (dewelke 6 taferelen vormen) zonder kader, niet gesigneerd, verschillende afmetingen, verdeeld over 3 rijen, tweetalige onderschriften. Het ploegen van het land. 一 Koeien gedreven in de wei. 一 Het ploegen. 一 De zuivel en het karnen.一 De tarweoogst. 一 Het hooifestival. Het hooifeest is zeker een van de meest poëtische en oude rustieke plechtigheden. Het wordt overal in Vlaanderen en in sommige Kempische dorpen gevierd, meestal na Saint-Jean. 'S Avonds brengen karren beladen met de geurige oogst de arbeiders terug naar het dorp. De paarden zijn bedekt met bloemen en groene takken. Een gigantische maaltijd, geserveerd door de boer, brengt alle arbeiders op de boerderij samen. De laatste houtsnede in deze prent toont een van deze maaltijden. De moeder, omringd door haar familie en haar bedienden, zit aan een grote rechthoekige tafel en draagt, in plaats van elk van de gasten, een bord voor de traditionele rijstpudding die de bediende brengt: Den oogst is binnen en ziedaar, Moeder heeft al de rijstpap klaar.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en paars Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. "Nr. 12" is nu gewoon "12" geworden. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, tweetalige onderschriften. 12 voorstellingen uit het verhaal van Don Quichot. Erg slordige onderschriften en sterk beschadigde houtblokken. Onder het eerste houtblok staat volgend bijschrift: Don Quichotte in spelonk van Montésinos
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.18 Don Quichote
12. Album d’images – Prentenboek. Reeks 3 – 10
Omslag: oranje met handstempel 3 (reeksnummer) en 10 (aantal prenten) Gebrocheerd album bevattende volgende prenten uit de lithografische reeks: 251, 252, 253, 254, 255, 256, 257, 258, 259, 260
12. Gendarmen te paard – Gendarmes à cheval
Oblong vel. 6 afbeeldingen zonder kader, niet gesigneerd, tweetalige onderschriften. Zes ruiters, drie aan drie opgesteld in twee rijen. 1° Drie bereden gendarmes, 123 x 97 mm. Met als titel “Gendarmen te paard”. 2° Drie artilleristen te paard, 123 x 110 mm. Met als titel “Kanonniers te paard”
Prent 1: met onderschrift “ETABLISSEMENTS BREPOLS, S.A.”
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 14.05.15 (rood, losgesneden).
12. Gewoonelijke Spreekwoorden in figuren afgebeeld – Proverbes Familiers représentés par des figures
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Huis Van Gijn te Dordrecht.
3. Allegorie 3.4 Spreekwoorden, zegswijzen en rebussen
12. Het stalleken van Bethlehem, oft de geboorte Jesu Christi
Centraal staat een grote houtsnede omringd door een sierkader, niet gesigneerd, 233 x 193 mm. In een openluchtstal, in het midden, omringt het kind Jezus zich met een aureool met grote stralen die hem bijna volledig omhullen. Aan het hoofd van de kribbe leunt de Maagd maria met het bovenlichaam iets over het Kind. Met haar linkerhand houdt ze één van de hoeken van het laken vast. Rechts van de Maagd zit Sint Jozef. Achterin de stal zien we een ezel en een os. Aan de voet van de kribbe, links op de voorgrond, zit een herder met open armen in bewondering voor het goddelijke Kind. Een hond ligt aan zijn voeten en kijkt ook naar de pasgeborene. Achteraan, links van deze herder, een andere herder leunend op zijn staf met tussen hen in, linksachteraan, een boerenmeisje met een amfoor op haar hoofd. Op de achtergrond, leunend tegen een paal in de schuur, staat een lachende jongen met een vilten hoed op het hoofd. Al deze personages hebben hun ogen op Jezus gericht. In de achtergrond zien we verder een rieten dak en struiken. De houtsnede is omgeven door een lange Nederlandstalige legende. Dit alles is omkaderd met een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS". Sjabloonkleuring geel, grijs, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. De vier laatste regels van de linker kolom zijn in pastei gevallen en foutief terug opgebouwd waardoor woorden foutief worden weergegeven. Sjabloonkleuring geel, grijs, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 3: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhouut, nyt het Faekbri en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Prent 4: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhouut, nyt het Faekbri en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring grijs, oranje, bruinrood en blauw Periode 1817 - 1833
Facturatiedatum van houtblok: 01/08/1820
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over drie rijen, deze rijen zijn afgescheiden van elkaar door een fijne lijn, zonder onderschrift. Spelen en beroepen voor meisjes. Het ballen. 一 Vegen. 一 Touwtje springen. 一 De slinger. 一 Het schaap. 一 Een plant water geven en meisje met een springtouw. 一 Kinderronde. 一 De pop 一 De was. 一 Het schoolspel. 一 Het lezen. 一 Blinde-mannetje. 一 De eethoek.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1833 - 1840
Prent 2: zonder adres. Titel nu in onderkastletter. Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres, gekleefd op karton Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 110
12. Leert uit Duimpjes aerdig leven ’t geen wij U in deez’ prent hier geven…
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Atlas van Stolk Rotterdam en Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.9 Versie waarin Klein Duimpje geboren is uit een kool
120. Als gy o lieve jeugd uw lessen hebt geleerd - Quand vous aurez appris, enfans, votre leçon
Oblong vel. 20 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 38 à 52 x 68 à 79 mm. Onder elk houtblok staat een Nederlands en Frans couplet dat een couplet vormt met dat van het volgende hout. Kinderspelen en recreatie. Dans. 一 De hoepel.一 Tamme konijnen.一 Op de rug van een ezel.一 De norse hond.一 De kleine soldaten. 一 De geleerde haas 一 Moedertje!一 Het windmolentje en de kippen. 一 De kleine blunder. 一 De mooie prent. 一 De kleine koerier.一 Het hobbelpaard en de stok. 一 De kleine ruiters. 一 De papegaai. 一 Het oog doet pijn. 一 Doel. 一 De kleine ruiters. 一 De Vlieger. 一 Romantiek. Bovenaan, als titel: Als gij o lieve jeugd! uw minder geleerd, // Dan zij deez'prent het loon, waarmee gij wordt vereerd.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres. Nederlands- en Franstalige bijschriften bij de houtsneden. Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 2: zonder adres, gewijzigde volgorde van de houtblokken t.o.v. prent 1 en de bijschriften onder de houtsneden zijn weggelaten. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Blok 9 en 17 verwisseld t.o.v. vorige prent (prent nr. 2). Houthoudend papier van slechte kwaliteit, gekleefd op karton. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: groen sjabloon voor inkleuring van deze prent
Deze prent is gekopieerd naar een Nederlandse voorbeeld uit het eerste kwart van de 19e eeuw, waarvan we een uitgave kennen die in Rotterdam is uitgegeven door J. B. Ulrich, met het nummer 18. De kopieën zijn slecht gegraveerd en vaak in spiegelbeeld. Brepols behield de titel en de Nederlandse onderschriften en voegde een Franse vertaling toe. Glenisson kopieerde deze prent en bracht het uit onder het nummer 42.
120. Bij ’t acht en veertigtal van deez’ verscheidenheden. Kunt gij uw tijd met vreugd en leerzaamheid besteden
48 houtblokjes zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken van variabele grootte, Nederlandstalige onderschriften. Mix van kleine onderwerpen (mensen, dieren, objecten). Getrouwe replica maar in spiegelbeeld van de afbeelding van Brepols N° 122, met Nederlandse coupletten die over het algemeen overeenkomen met die van deze uitgever. Bovenaan, als titel: Bij ’t acht en veertigtal van deez’ verscheidenheden, Kunt gij uw tijd met vreugd en leerzaamheid besteden.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen (andere sjablonen) Periode 1856 - 1900
De prent werd gekopieerd naar prent nr. 121 van Brepols. Delhuvenne had een gelijkaardige prent in de collectie met nummer 22. De blokken van Delhuvenne kwamen in handen van Glénisson en Van Genechten, die na de splitsing bij Antoine Van Genechten kwamen. Zowel ven Glénisson en Van Genechten, als van Antoine Van Genechten zijn geen prenten gekend die met de blokken van Delhuvenne gedrukt werden. We vinden deze blokken echter terug in het fonds Beersmans-Pleek, die deze identieke blokken van Delhuvenne (verworven via de overname van de blokken van Antoine Van Genechten) uitbracht onder nummer 104.
9. Spel en vermaak 9.4 Allerlei 9.4.2 Voorwerpen en mensen of dieren
120. Zie hoe een ontmoeting Juffrouw Schoongelaat | Wel zesmaal veranderen doet op deez' plaat.
16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Prent waarin juffrouw Schoongelaat twijfelt met wie ze wandelen gaat. Verschillende heren passeren, Mijnheer van der Staal, van der Zwaan, van der Stop,... De laatste twee houtsneden geven het resultaat van haar twijfel: Eind'lijk gaat ze, verbruid, Met haar vriendin nu uit. Van der Zwaan gaat meteen, Kwaad, alleen deez' kant heen.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 72
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 18 drukte.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 8. Folklore en traditie 8.2 Nederlandse klederdrachten
121. -, Sur l'Air: J'ai du Mirliton (driekoningenbriefjes)
Oblong vel, verdeeld in twee identieke helften, elk bestaande uit 16 houtblokken zonder kader, niet-gesigneerd, 8 rijen van 2 blokken elk, gerangschikt op twee parallelle kolommen, 32 à 37 x 37 mm. Naast elk houtblok, rechts, tussen fijne lijnen geplaatst, tweetalige titel van het afgebeelde personage, gevolgd door een kwatrijn, om mee te zingen: J'ai du Mirliton.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Glénisson & Van Genechten [Antoine Van Genechten]
De houtsneden, opstelling van de houtblokken en legendes komen overeen met de prent van Brepols nr. 100. Sommige Vlaamse legendes vertonen, naast die van deze uitgever, onbeduidende verschillen. Op de tekst staat "De Koning". Bij de scheiding kwamen de blokken in bezit van Antoine Van Genechten die deze op zijn beurt rond 1870 doorverkocht aan stadsgenoot Beersmans, die hiermee nr. 83 drukte.
Replica van de vorige prent. De tekening van de figuren is minder stijf, hoewel getrouw gekopieerd; 34 à 39 x 38 mm. De legendes zijn dezelfde als die van Brepols, sommige hebben daarom niet de wijzigingen zoals de vorige prent ondergaan. De tekst draagt ​​“Den koning” Het serienummer, dat in de vorige editie aan de linkerkant van elk van de twee compartimenten was geplaatst, staat nu slechts één keer tussen de twee compartimenten, altijd verticaal.
Prent 1: zonder adres. Handschrift op voorzijde "Pieternelle Cornelia Boogert" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
121. Het Nieuw Vermakelijk Luilekkerland.
24 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Het nieuw vermakelijk luilekkerland met als ondertitel: Deez' prent zal u de beeldnis geven, o! kind'ren van een zorg'loos leven. Maar die verstandig denkt en doet, Zoekt eer door werken overvloed. Voorstelling van het klassieke verhaal over luilekkerland, de gebakken schapen staan klaar, wijn komt uit een fontein, gebraden vogels vliegen in 't rond, wafels groeien aan de bomen,...
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 76
Van Staden had eerder de blokken van Stichter overgenomen, die hiermee prent nr. 72 drukte.
3. Allegorie 3.3 Verkeerde wereld 3.3.2 Luilekkerland / Kokanje
Prent met 8 x 6 afbeeldingen. Met afbeeldingen van huishoudelijke voorwerpen, zoals koffiekan, koffiemolen, theestoof, olielamp en kandelaar, blikken doos, stroopkruik, emmer, stoel, tafel, vuilnisblik, zwavelstokbakje, ijzerpot, weegschaal, trechter, pijpkomfoor, vuurwagen, doofpot, blaasbalg.
Afbeelding 3 en 4: Gegalvaniseerde cliché's voor afdruk van het zwarte beeld op datum 8 - 1 - 1902
- Galvanocliché voor zwart op datum 08.01.1902
121. Wilt gij van mij wat huisraad koopen ? - Achetez des objets de menage
48 kleine houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokjes, 32 x 35 mm. Tweetalige onderschriften. De prenten van huishoudelijke gebruiksvoorwerpen, zoals weergegeven in twee verschillende series, tonen een interessant overzicht van het dagelijkse leven en de objecten die in de huishoudens van de 19de eeuw werden gebruikt. De eerste serie, met als titel "Wilt gij van mij wat huisraad koopen? // Zoo hoeft ge bij geen buur te loopen!", legt de nadruk op eenvoud en functionaliteit. Deze collectie bevat huishoudelijke voorwerpen zoals een koffiekannetje, een kopje en een bakje, een spoelkom, een melkkannetje, en eindigt met een vuilnisblik. Het is een weergave van de meest essentiële voorwerpen die nodig waren om de huishoudelijke taken uit te voeren. In de tweede serie, getiteld "Huisgerief // Ustensiles de menage", zien we een verschuiving naar meer moderne vormen van comfort. Deze nieuwe serie lijkt bedoeld om een beeld te geven van een wat verfijnder huishouden, met nieuwe en praktische voorwerpen zoals een weegschaal, een fles met glas, en een zwavelstokdoos. Verder bevat het een stoel, een vogelkooi, en als laatste een karaf. Deze voorwerpen, hoewel nog steeds gericht op functionaliteit, wijzen op de groeiende aandacht voor het creëren van een aangename en efficiënte leefomgeving.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout, By BREPOLS en DIERCKX ZOON" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: met onderschrift op naam van wederverkoper "J. C. NEISZEN, in kantoorbehoeften, Hoogstraat, ROTTERDAM" gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840-1860
Prent 3: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres. Het vraagteken in de titel "Wilt gij van mij wat huisraad koopen?" is nu veranderd naar een komma. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres. Vraagteken opnieuw in de titel geplaatst, reeksnummer heeeft een ander lettertype gekregen. Veel gerezen wit in de drukvorm. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 6: zonder adres. Vraagteken opnieuw verdwenen in titel. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 7: zonder adres. Nederlandstalige titel en reeksnummer andere positie op vel t.o.v. prent 6. Verder identiek. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 8: 38 van de 48 houtblokken voor deze prent
122. 72 Verscheidenheden – 72 Sujets Divers (later met 80 verscheidenheden)
Prent met 10 rijen van 8 afbeeldingen met huisgerief. Op de eerste rij vinden we volgende werktuigen: Balans, piano, keukenkachel, molen, bot, geweer, hansworst en vaandel. Op de laatste rij vinden we volgende voorwerpen: Wandelaar, slede, pompiers, schilderspalet, verhuiswagen, melkmeisje, klok en melkpot.
Prent 2: zonder adres, enkel 'alle rechten voorbehouden - tous droits réservés'
122. Bij ’t achtenveertigtal van deez’ verscheidenheden - Ces quarantehuit diversités
Eerste type. 48 kleine houtblokjes zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokjes, 30 x 35 mm. In de prent met een mix van kleine onderwerpen, variërend van mensen en dieren tot objecten, biedt de titel bovenaan een belofte van plezier en leermomenten: "Bij ’t achtenveertigtal van deez’ verscheidenheden, // Kunt gij uw tijd met vreugd en leerzaamheid besteden." De eerste afbeelding toont een indrukwekkende leeuw in de woestijn, waarbij de bijbehorende tekst luidt: "Ziet hier de groote Leeuw // Der negentiende eeuw." Dit stelt de leeuw voor als een krachtig symbool van die tijd. Vervolgens zijn andere prikkelende voorstellingen te zien, zoals Harlekijn, de tijger, een man die zich opwarmt bij een vuur, een sierlijke zwaan, en een klein meisje met een schaap. Het vijfendertigste blokje toont een man met een opvallend groot hoofd, wat een koppigaard voorstelt en ook op andere prenten voorkomt, zoals bij Brepols N° 54. Bij het zesenveertigste blok zien we een patriottische scène, waar een man trots de nationale vlag vasthoudt met de tekst: "Leve de vaderlandsche vlag // De schoonste die men zag." Tweede type. 80 kleine houtblokjes zonder kader, 10 x 8 mm. Tweetalige onderschriften. In een tweede serie van dit type, bestaande uit 80 kleine houtblokjes zonder kader, zijn er duidelijke verschillen met de eerste. Hoewel het tweetalige onderschrift behouden is, zijn de onderwerpen en de titels soms aangepast. Zo bevat de eerste rij nu andere voorstellingen, zoals de allegorische figuur van gerechtigheid, een piano, een huis, een molen, een viool, een geweer, een hansworst, en een vaandel. Oorspronkelijk foutief getiteld als "72 Verscheidenheden", werd de titel later gecorrigeerd naar "80 Verscheidenheden", met enkele blokken die vervangen zijn, zoals in de eerste en zevenendertigste scène, waarin de hoed van de man is veranderd naar een bolhoed. De inscriptie "Möbel-Wagen" op het zevenenzeventigste houtblok wijst op de Duitse oorsprong van deze specifieke prent.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Deze prent van het eerste type is een kopie van een Nederlandse prent uit het eerste kwart van de 19e eeuw, waarvan we een uitgave kennen die in Rotterdam is uitgegeven door J. B. Ulrich, met het nummer 17. Glenisson (Nr. 120) en Beersmans (Nr. 104) kopieerden hun prent naar deze Brepolsuitgave.
Oblong formaat, 15 houtsneden met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Onderscheidene voorstellen. met hieronder volgende voorstellingen: Tooverlantaarn. — Hans beuling. — Hier moet je wezen. — Keesje drinkgraag. — Googchelaar. — Dikke Piet. — Kaal maar knapjes. — Kruitje roer me niet. — De potsemaker. — De vlugge schipper. — Inktverkooper. — Tamboer op klompen. — Fransche Trees. — De Aanspreker. — Goris bril.
Prent 1: zonder adres, sjabloonekleuring geel, rood en blauw
Prent 2: zonder adres, sjabloonekleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 93
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 67 drukte.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 6. Arbeid en Arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (hsn. 11)
123. 't Vermaaklijk tijdverdrijf, Zoo noemt men alles ...
36 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: 't Vermaaklijk tijdverdrijf. Zo noemt met alles wat. Dit prentgeschenk u toont, en in zijn soort bevat. Voorstellingen van spelen en bezigheden voor kinderen en volwassenen. De onderschriften van het eerste houtblok van iedere rij gaan als volgt: Keesjes molen draait, Zoo de wind maar vaait. Poster Piternel, Zeg wat klopt ge fel. Ziet Jufvrouw van Hoet, Hoe fraai die Heer u groet. Gerrit boomt zoo 't hoort, Met zijn praampje voort. Let maar op Fidel, Zoo dat doet ge wel. Vrouw wat zijt ge ziek, Zegt heer Doctot Kriek.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel en rood
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 51
6. Arbeid en Arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.5 Buitenleven en pastorale taferelen 9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (binnen en buiten), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 ruien van 4 blokken, 43 x 60 mm. Tweetalige onderschriften. Het verhaal dat wordt afgebeeld, toont op satirische wijze een huishouden waarin de traditionele rolverdeling volledig is omgekeerd. De vrouw, Griet, draagt letterlijk en figuurlijk de broek, terwijl de man, Jan, verantwoordelijk is voor het huishouden en de was. De scène is een karikatuur van hoe rolpatronen doorbroken worden, iets wat in de negentiende eeuw als bijzonder ongewoon werd gezien. Onder de titel staat geschreven: "Ziet, kind’ren, in deez’ prent, van onze Griet en Jan, // Hoe kwalijk dat zij doen, als kind, of vrouw, of man." Deze tekst onderstreept de morele boodschap die vaak in dergelijke prenten werd meegegeven. Het benadrukt het idee dat er een natuurlijke orde is in de verdeling van taken en verantwoordelijkheden binnen het gezin, en dat het afwijken van deze orde leidt tot "onverstandige" of "kwalijke" situaties. De prent speelt dus met maatschappelijke verwachtingen en biedt niet alleen vermaak, maar ook een les aan kinderen over wat men toen beschouwde als de juiste rolverdeling in het huishouden. De omgekeerde wereld waarin Jan voor de was zorgt en Griet het huishouden regeert, zou toeschouwers destijds aan het lachen hebben gemaakt, maar tegelijkertijd een duidelijke boodschap hebben uitgedragen over de verhoudingen tussen man en vrouw.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Erven H. Rynders, 2e Tuin dwarsstraat te Amsterdam". Inkleuring "duimelarij" geel, oranje en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres, met gewijzigde titel "Jan de Wasscher - Jean fait-tout" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres, ander lettertype Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood-roze en blauw Periode 1880 - 1900
Deze prent is een getrouwe kopie van een Nederlandse centsprent, uitgegeven in Rotterdam omstreeks 1830 door T. C. Hoffers, onder nr. 31. Brepols heeft op een enkel woord na de Nederlandse tekst behouden, maar heeft een Franse vertaling toegevoegd. De titel van de prent van Hoffers: De vernieuwde Jan de Wasscher, is ingekort om de Franse titel op dezelfde regel te plaatsen. Toen in 1856 Glenisson en van Genechten uit elkaar gingen, werd hun voormalige Jan de Wasscher (nr. 147) toegekend aan Antoine van Genechten. Het huis Glenisson en zoon kopieerde de prent van Brepols.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.53 Jan de Wasser
124. Mogt gij begeerig zijn het krijgsmansambt te leeren
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 53 x 62 mm., Nederlandstalige onderschriften. Soldaten in verschillende posities, te paard of te voet. Matige gravure, naar een onbekend prototype. Bovenaan, als titel: Mogt gij begeerig zijn het krijgsmansambt te leeren, Beschouw dan wat men hier voor u heeft afgemaald, Men zal ook ieder held met eigen naam vereeren. En wat elkeen verrigt wordt tevens aangehaald.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 15
124. Ziet kind'ren een twaalftal nieuw figuren ...
12 houtsneden zonder kader, gesigneerd A. Cranendoncq, 4 rijen van 3 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Ziet kind'ren een twaalftal nieuw figuren, Zij toonen u allerlei kluchtige kuren Men vecht en men lacht, met eet en men speelt, Zoo werdt in de weereld steeds alles verdeeld. Verschillende spreekwoorden. Enkele voorbeelden: Door vechten en kijven, Kan men niet staande blijven. Oude liefde roest toch niet, Gelijk gij ziet bij Hein en Piet. Kiezen trekken zonder pijn, Doet deez' Heer naar alle schijn.
De blokken zijn afkomstig van J. Noman en Zoon te Amsterdam, die hiermee prent nr. 75 drukte.
Noman had eerder de blokken overgenomen van J. Hendriksen te Rotterdam, die hiermee prent nr. 81 drukte.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt
124. Ziet Kinderen! Wat nu is geschied / van Jan de Wasscher met zijn Griet
Prent met 6 x 4 niet omkaderde afbeeldingen. Een versie van het verhaal van Jan de Wasser en zijn vrouw Griet, die hier als apen worden voorgesteld. Ze trouwen, en Griet trekt de broek al aan. Jan 'maakt de bruiloft klaar', stookt het vuur, bedient Griet aan tafel, schept de as op, wast de vaten en de ramen, veegt, dweilt en wast. Ze gaan uit varen, een boer brengt Jan een kind (waarmee Jan in de bedstee ligt), en Jan voedt en kleedt het kind en krijgt slaag van Griet als het kind huilt. Jan en kind wandelen, kopen koek en gaan uit rijden. Het kind is goed in het spelen met de hoepel. Jan geeft het kind een pak slaag, Griet wil hem daarom de deur uit slaan. Op het laatste plaatje wordt de vraag gesteld of het kind soldaat moet worden.
124. Ziet, Kindren! Wat nu is geschied, Van de Wasscher met zijn Griet - Voyez, enfants la destiné, De Jean et de sa bien-aimée
24 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 42 x 66 mm. Tweetalige onderschriften. Deze variant van de eerdere afbeelding volgt een vergelijkbaar verhaal, maar met een speelse twist: de personages zijn nu apen geworden. De karikatuur blijft echter behouden, met dezelfde omkering van de traditionele rollen. Het verhaal begint met de bruiloft van Jean en zijn Griet, en het wordt meteen duidelijk dat de symbolische boodschap en het satirische karakter versterkt worden door de keuze voor apen als hoofdpersonen. Bovenaan de prent staat de titel: "Ziet, kinderen! wat nu is geschied, // Van de Wasscher met zijn Griet // Zij staan hier, als op nieuwe herschapen, // In Menschen niet, maar slechts in Apen." Net als in de originele prent draait het verhaal om de dagelijkse uitdagingen en de omgekeerde rollen van man en vrouw, maar deze keer worden de onhandigheden van Jean nog meer uitvergroot door zijn dierlijke gedaante. In verschillende scènes zien we hem worstelen met de huishoudelijke taken, zoals het zorgen voor het kind. Op een humoristische houtsnede wordt Jean zelfs gestraft omdat hij het huilen van zijn kind niet kan stoppen, en in een andere afbeelding is hij druk bezig met het schrobben van de kamer en het doen van de was. Een van de meest opvallende en ondeugende scènes toont Jean, ondersteund door zijn vader, terwijl het kind zich ontlast in een open veld. Dit wordt geïllustreerd met de woorden: "Kinderen! wilt daar eens draaijen, // Wat de kleine neer zal draaijen." Dit type humor, wat we nu als plat kunnen ervaren, was in de volksprenten van die tijd niet ongebruikelijk en versterkte de luchtige, satirische toon. Het laatste houtsnede-blok speelt zich af in een slaapkamer. Op de muur hangt een schilderij met de initialen JFB, waarvan de laatste letter in spiegelbeeld staat. Dit kan wijzen op het monogram van de kunstenaar, wat suggereert dat hij op subtiele wijze zijn werk heeft gesigneerd. Deze prent, vol humor en spot, illustreert niet alleen de omkering van de sociale orde, maar maakt door de voorstelling met apen de satire nog scherper, en geeft een sterk visueel commentaar op de rolverdeling tussen man en vrouw.
Prent 1: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Spellingsaanpassing in de Nederlandse tekst bvb "barbaarsch" is nu "barbaersch". Ook enkele aanpassingen in de Franstalige tekst bvb. houtsnede 1 "Le pauvre Jean à son débit" is nu "Le pauvre Jean, faible d'esprit". Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 -1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en felblauw Periode 1880 -1900
Prent 5: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 -1900
Prent 6: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Nieuwe houtblokken t.o.v. vorige uitgave. Zonder inkleuring Periode 1880 -1900
Afbeelding 8: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 9 en 10: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Een replica van deze prent, ook bij apen, is te vinden bij Glénisson en Van Genechten met prent nr. 32.
Eerste type. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 102 x 66 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent is een kopie van een Franse prent uit de vroege 19e eeuw, oorspronkelijk gepubliceerd rond 1830 door Pellerin in Epinal. Het verhaal draait om het figuur Baas Kinderschrik, die symbool staat voor de angst die in kinderen wordt opgewekt door dreigementen over straf. Hij en zijn vrouw worden afgebeeld als personificaties van strengheid en discipline, waarbij ze ongehoorzame en ondeugende kinderen op allerlei manieren bestraffen. In de eerste scène haalt Baas Kinderschrik de stoute kinderen weg, gevolgd door een scène waarin zijn vrouw een hebzuchtig meisje een zweepslag geeft. Dit type straffen gaat verder in de serie, waarin ongehoorzame kinderen opgesloten worden in een donkere toren of overgeleverd worden aan nog meer angstaanjagende figuren zoals Madame Croquemouche, een andere dreigende figuur in het verhaal. De prent toont ook hoe Baas Kinderschrik op zoek gaat naar ongehoorzame jongens, door schoorstenen klimt om hen op te halen, en dreigt met zweepslagen voor hen die om genade smeken. Zijn vrouw bestraft ondertussen de meisjes, onder andere door hen ezelsoren op te zetten of hen op te sluiten als ze te veel praten. Een andere strenge maatregel van Baas Kinderschrik is het dreigement om de tongen van leugenaars af te snijden. Tweede type. Nieuwe houtblokken, vrije kopie met dezelfde onderwerpen, 101 x 66 mm. De tweede variant van deze prent is een vrije kopie, met nieuwe houtblokken maar dezelfde onderwerpen. Dit type gravure toont Croque-mitaine (Baas Kinderschrik) en zijn vrouw als groteske karakters met overdreven grote hoofden en ogen, waardoor ze nog angstaanjagender lijken. De gravure toont hen als wilde, ongetemde figuren die symbool staan voor een wereld van straf en angst. In de laatste scène, die oorspronkelijk een kooi met kleine meisjes bevatte, zien we nu Madame Croque-mitaine zittend, met een lepel in de hand, terwijl een huilend meisje voor haar staat. De bijbehorende legende is veranderd in: "Moeder Kinderschrik geeft van de plek aan de praatsters." Dit type prenten had een dubbele functie: ze waren enerzijds bedoeld om kinderen af te schrikken door middel van humor en overdrijving, maar ze dienden ook als volksvermaak, waarbij thema's van angst en straf op een theatrale manier werden gepresenteerd. De afbeelding van Baas Kinderschrik is vergelijkbaar met andere opvoedkundige figuren die in de loop van de tijd in verschillende culturen zijn verschenen, zoals de Duitse Krampus of Schwarzer Mann, die eveneens ongehoorzame kinderen op de korrel namen.
Prent 1: EERSTE TYPE. Gevergeerd papier. Met onderschrift "De la fabrique de BREPOLS et DIERCKX, ZOON, (Déposé)" Sjabloonkleuring geel, rood, groen, blauw en bruin Periode 1840 - 1860
Prent 2: EERSTE TYPE. Met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: EERSTE TYPE. Zonder adres. Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: EERSTE TYPE. Onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk", gemerkt "B" Kleine spellingsaanpassing vb. "meysjes" is nu "meisjes". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 5: TWEEDE TYPE. Zonder adres, gemerkt "B". Tekst is exact dezelfde gebleven als deze van type 1. Enkel de houtblokken zijn verwisseld. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 6: TWEEDE TYPE. Zonder adres, tekst is identiek gebleven, maar herzet met ander lettertype. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 7: TWEEDE TYPE. Zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 8: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Prent 9: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Prent 10: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Facturatiedatum van houtblok: 24/05/1838
Type 1 is een kopie van prent nr. 403 Croquemitaine van uitgeverij Pellerin te Epinal. Gedeponeerd in 1833
De andere Turnhoutse uitgeverijen hebben replica's uitgegeven van het eerste type van dit beeld, het huis Glenisson onder nr. 29, Beersmans onder nr. 16.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.17 Croquemitaine (Baas Kinderschrik)
Prent met 3 x 4 omkaderde afbeeldingen. Hierop is te zien hoe een boeman en -vrouw (kinderschrikken) stoute kinderen straffen: ze worden meegenomen, geslagen met een roe, opgesloten in een donkere toren of een rattentoren, krijgen een ezelsmuts opgezet, worden in een kooi opgesloten en leugenaars worden gezocht om hen de tong af te snijden.
Prent 1: met onderschrift “Turnhout. – Brepols & Dierckx zoon”
126. - dieren en landschappen, zonder onderschriften
Oblong vel, 13 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, van variabele grootte. Noch titel noch onderschriften. Rond een centraal houtblok, een landschap geanimeerd door twee vossen, is een reeks houtblokken van verschillende grootte gerangschikt die drie vlinders, een ijsvogel, een uil, twee herten, twee hinden, een kwispelende staart, een gordeldier en een kneu voorstellen.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Fries Museum Leeuwarden en Koninklijke Bibliotheek van België.
126. 13 houtsneden van dieren, vogels en vlinders
Deze prent bestaat uit dertien ongekaderde houtsneden, zonder signatuur en met variërende afmetingen en posities. Het geheel heeft geen onderschriften, waardoor de beelden zelf volledig de aandacht trekken. De prent toont een verscheidenheid aan dieren en vlinders, die in verschillende posities en composities zijn geplaatst. Centraal in het beeld bevindt zich een opvallende afbeelding van een kerk, waarbij enkele wolven rondom het gebouw huilen. Deze centrale afbeelding trekt de aandacht vanwege het contrast tussen de religieuze structuur en de wilde dieren, wat een gevoel van spanning en mysterie oproept. Links en rechts van deze centrale afbeelding zijn houtsneden van een hert geplaatst, wat de symmetrie en evenwicht in het ontwerp benadrukt. De afwezigheid van onderschriften versterkt de visuele impact van de prent, waardoor de toeschouwer de symboliek en de relaties tussen de verschillende afbeeldingen zelf moet interpreteren. Het gebruik van dieren, vlinders, en de kerk kan mogelijk een allegorische betekenis hebben, waarbij natuur en spiritualiteit samenkomen.
Prent 1: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren". Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1840 - 1860
126. Groote muziek en zang van beroemde muziekanten
Prent met 4 x 4 afbeeldingen. Personages met muziekinstrumenten: orkestmeester, zanger, bas, waldhoorn, dwarsfluit, citer, klarinet, viool, 'rommelpot', trompet, doedelzak, harp. De laatste afbeelding stelt een koorddanser voor.
126. Groote muziek en zang van beroemde muziekanten - Grande musique et chant des principaux musiciens
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 62 x 57 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent toont een reeks groteske voorstellingen van muzikanten, waarbij elk beeld een bepaalde muzikant of instrument vertegenwoordigt. De personages worden in overdreven en humoristische stijlen afgebeeld, met komisch grote of vervormde lichamen, wat typerend is voor de groteske kunststijl die zowel fascinatie als afschuw opwekt. Het geheel biedt een karikaturale blik op een orkest. De eerste afbeelding toont een dirigent, die met grote gebaren de muzikanten aanstuurt. Daarna volgt een zanger met theatrale expressie, die zijn stem op dramatische wijze lijkt te verheffen. De contrabassist wordt weergegeven met een overdreven groot instrument dat nauwelijks in verhouding staat tot zijn lichaam. Andere muzikanten, zoals de hoornblazer, dwarsfluitspeler, fluitist en luitspeler, worden stuk voor stuk op ludieke wijze afgebeeld, met elk hun eigen groteske kenmerken. In het midden van de reeks komt een violist voor die op een sierlijke viool speelt, gevolgd door klarinet- en mandolinespelers, wiens instrumenten net zo uitbundig zijn vormgegeven als de personages zelf. De rommelpotspeler voegt een element van volksmuziek toe aan de prent, terwijl de trompet- en doedelzakspelers hun blaasinstrumenten met opvallende intensiteit bespelen. De harpiste brengt een elegant contrast in het geheel, hoewel ook zij in een groteske stijl is weergegeven. Het laatste beeld in de reeks, in plaats van een muzikant, toont een koorddanser. Deze toevoeging aan de muzikale voorstelling onderstreept de theatrale en amusante aard van de prent, waarin muziek en komedie op humoristische wijze samenkomen. Deze prent had waarschijnlijk een entertainende functie, bedoeld om zowel kinderen als volwassenen te laten lachen door de belachelijke en over de top afgebeelde muzikanten. Tegelijkertijd kan het gezien worden als een satirische voorstelling van een orkest, waarbij de kunsten van muzikanten op humoristische wijze worden geparodieerd.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwalilteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
De reeks houtblokken die Brepols gebruikte voor deze prent is afkomstig uit Nederland, specifiek uit het huis van J. Noman en J. Noman en Zoon in Zalt-Bommel. Deze houtsneden werden oorspronkelijk uitgegeven onder het nummer 22, met de titel Groot zang en musiek van beroemde musikanten. Dit wijst op een lange geschiedenis van samenwerking en uitwisseling tussen verschillende drukkerijen en landen. Brepols ontleende de Nederlandse onderschriften van de originele prent van Noman, maar voegde er zijn eigen Franse vertalingen aan toe, waarschijnlijk om een breder publiek aan te spreken in zowel Nederlandstalige als Franstalige gebieden. Opvallend is dat hij de volgorde van de houtsneden in deze versie heeft omgedraaid, wat een interessante aanpassing van de oorspronkelijke prent betekent. Het gebruik van Hollandse houtblokken in de prentenreeks van Brepols is opmerkelijk. De Nederlandse houtblokken worden pas vanaf nummer 149 in zijn reeks geïntroduceerd, en toch komen deze houtblokken, oorspronkelijk van Noman, voor in prent nummer 126. Dit suggereert dat Brepols niet strikt een chronologische volgorde aanhield bij het invoegen van verworven houtsneden in zijn eigen producties. De eerste keer dat Brepols deze Nederlandse houtblokken gebruikte, was onder het nummer 151, waar de prent van Noman opnieuw werd uitgegeven voordat ze werden ingezet voor het drukken van prent nummer 126. Dit soort praktijk illustreert hoe drukkerijen in de 19e eeuw houtsneden hergebruikten en aanpasten, soms door materiaal uit andere landen over te nemen en opnieuw uit te geven onder een eigen merknaam.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.3 Dwergen 4.1.3.1 Muzikanten
2 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, maar toegeschreven aan Coldewyn (ontrerecht? Zie hiervoor prent Rynders), Nederlandstalige onderschriften. Twee voorstellingen waarvan de eerste van een militair te paard, de andere staand op een brug leunend op zijn geweer. Onder elk houtblok een acht-regelige vers.
Prent 3: zonder adres Geen inkleuring
COLDEWYN, Jacob (geb. Amsterdam +/- 1786/87, ov. Amsterdam 28 jan. 1855, zoon van Hendrik Coldewyn, plaatsnijder)
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 25
127. Het uitstapje naar Haarlemmer kermis.
14 houtsneden, deels met, deels zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen, Nederlandstalige onderschriften. Voorstellingen van verschillende aard, waaronder voorstellingen van een omnibus, een trein, kinderspelen en bezigheden.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 100
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt
Oblong vel. 20 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 67 x 70 mm., zonder onderschriften. Bereden speervechters, in galop, de lans in rust, voorafgegaan door een trompet en een officier met getrokken sabel.
127. Men geeft van tyd tot tyd een print, tot loon en onderwys aen het brave kind - La moindre estampe, bien souvent, est très-utile à l'enfant
Oblong vel. 15 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd. Op de eerste rij drie houtsneden van verschillende afmetingen, de volgende drie rijen telkens vier houtsneden van elk 55 x 74 mm. Tweetalige onderschriften.. De prent begint met drie afzonderlijke houtsneden op de eerste rij, waarin een reeks levendige en dynamische beelden worden gepresenteerd. De eerste houtsnede toont een circusrijdster, elegant gebogen in een regenboogvorm terwijl ze moeiteloos balanceert op haar galopperend paard. Deze scène straalt een gevoel van sierlijkheid en controle uit. Daarnaast zien we een ongehoorzaam paard dat, in zijn opstandigheid, over een bank springt en dreigt zijn meester te bijten. Deze afbeelding benadrukt de kracht en de onvoorspelbaarheid van het dier. De derde houtsnede toont een schildknaap die zijn paard laat knielen, wat een teken is van meesterlijke beheersing en onderwerping van het dier. In de daaropvolgende houtsneden verschuift de focus naar oorlogsscènes en het leven in militaire kampen. Deze taferelen zijn beladen met symboliek, waarbij vooral duels en verraad worden uitgelicht en gestigmatiseerd. Dit soort scènes zou destijds fascinerend zijn geweest voor jonge kijkers, vooral vanwege de actie en spanning die ze oproepen. De prent heeft een moraliserende ondertoon, die duidelijk wordt in de verzen die onder de tweede en derde houtsnede staan. Deze verzen onderwijzen dat zowel discipline als correctie essentieel zijn, vergelijkbaar met de manier waarop een paard door toom en zweep geleid kan worden. De vierde houtsnede, een krachtige militaire scène, toont de diepgewortelde loyaliteit van het paard. Terwijl zijn meester dood op de grond ligt, blijft het trouwe dier standvastig aan zijn zijde, weigeren weg te gaan. Deze afbeelding is niet alleen een eerbetoon aan de trouw van het paard, maar benadrukt ook waarden als loyaliteit en trouw, die kinderen geacht werden na te volgen. Bovenaan de prent prijkt een enkelregelig couplet dat de toon van het geheel zet: "Men geeft van tyd tot tyd een print, tot loon en ouderwys aen ‘t kind." Dit couplet benadrukt het pedagogische doel van de prent, waarbij het aanbieden van beelden niet alleen als vermaak wordt gezien, maar ook als een middel om kinderen te onderwijzen in morele en sociale waarden.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Van de bovenste rij houtsneden maakte Glénisson en Van Genechten gebruik om een kopie te maken op hun prent nr. 37. Sommige van de houtsneden van de andere drie rijen zijn vertegenwoordigd in nr. 61 van Delhuvenne en nrs. 62 en 63 van Glenisson. De onderschriften zijn niet hetzelfde.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) (samen met circusspelen)
128. Komt Kind'ren, koopt deez' Prent, zij zal u wis vermaken ...
16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Komt Kind'ren, koopt deez' Prent, zij zal u wis vermaken, Hier hebt gij weêr een keur van allerhande zaken. Het kinder Speelgoed ziet gij hierbij afgebeeld, Het wordt, voor uw vermaak hier voor u meêgedeeld. Afgebeeld staan volgende spelen: hondenspel — vliegeren — soldaatje spelen — pop — kastiespel —krijgsmuziek — schalmei — drieangel — blaas — klapspel — hoepelen — draaimolentjes — vogelkruk — vissen — boeren — herderin
Prent 3: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 99
128. Krijgsoefeningen - Militaire Manoeuvres
Oblong prent bestaande uit 8 rijen met afbeeldingen. Soldaten, van boven af: 2 rijen te voet, 2 rijen te paard, 2 rijen te voet en 2 rijen te paard
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON, TURNHOUT”
Prent 2: zonder adres, enkel "Alle rechten voorbehouden - Tous droits réservés'
128. Mouvements militaires – Militaire Bewegingen
Oblong vel. 8 rijen met elk meerdere houtblokken in lijn zonder kader, niet gesigneerd, hoogte telkens ongeveer 35 mm, breedte van iedere rij 310 mm. Zonder onderschriften. De prent toont afwisselend twee rijen infanteristen, zorgvuldig gerangschikt en afwisselend weergegeven in profiel of recht van voren. Ze bevinden zich in verschillende gevechtshoudingen: sommigen dragen hun wapen op de schouder, anderen houden het wapen rustend aan hun voeten, terwijl anderen nog in een aanvalshouding staan, klaar om actie te ondernemen. Deze afwisseling in posturen zorgt voor een levendig en dynamisch tafereel, waarbij de verschillende stadia van militaire beweging worden weergegeven. Onder de infanteristen volgen twee rijen cavaleristen, bestaande uit huzaren, kurassiers of bereden dragonders. Deze elite-eenheden van de cavalerie worden afgebeeld in volle actie, sommige galopperend naar de rechterkant van de prent, anderen naar links. De beweging van de cavalerie, met paarden in galop, geeft de prent een gevoel van snelheid en kracht, een contrast met de vaste en gedisciplineerde opstelling van de infanterie. De prent schetst een dynamisch beeld van een militaire formatie, waarbij de samenwerking tussen de verschillende legeronderdelen – infanterie en cavalerie – benadrukt wordt. Het biedt een aantrekkelijk en heldhaftig beeld van het leger, waarbij zowel de discipline van de soldaten als de kracht en snelheid van de cavalerie centraal staan.
Prent 1: zonder adres, met eerste titel "mouvements militaires - militaire bewegingen" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Afbeelding 2: geel sjabloon voor de inkleuring van deze prent
128. Nieuwe historie van het klein Duimken
16 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 à 68 x 55 mm., Nederlandstalige onderschriften. Klein Duimpje, gebaseerd op het verhaal van Perrault. De houthakker en zijn vrouw maken een plan om hun kinderen te laten verdwalen .一 Klein Duimpje stopt zand (kiezelstenen) in zijn zakken. 一 De kinderen vinden hun weg terug naar thuis. 一 De houthakker laat zijn kinderen voor de tweede keer in de achter in het bos. 一 De vogels eten de broodkruimels op die Klein Duimpje gestrooid had om de weg te vinden. 一 Klein Duimpje klimt in een boom.一 De vrouw van de menseneter verwelkomt hen.一 De menseneter zegt: Ik ruik vers vlees. 一 Hij vindt Klein Duimpje en zijn broers onder het bed. 一 Hij snijdt de hals van zijn zeven kinderen omdat Klein Duimpje en zijn broers de kleding verwisselde met dat van de dochters van de menseneter. 一 De kinderen rennen het huis uit. 一 Klein Duimpje trekt de laarzen van de menseneter aan. 一 Hij brengt het nieuws aan de koning. 一 De koning overlaadt hem met cadeautjes. 一 De houthakker en zijn vrouw omhelzen hun herenigde kinderen.
Prent 1: gemerkt "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, te Ryswyk" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 3: zonder adres. Positie titel gewijzigd Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
De prent is een getrouwe replica, maar in spiegelbeeld van een prent met titel "Histoire du Petit Poucet" van uitgever Jean in Parijs.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.8 Klein Duimpje, traditionele versie
129. Ha, ha, 't Drie Koningsfeest ziet men hier vrolijk vieren ...
1 houtsnede met kader, gesigneeerd Robyn, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de tekst: Ha, ha 't Drie Koningsfeest ziet men hier vrolijk vieren: Philippus zag zijn hoofd met eene Kroom versieren Ofschoon maar Papier, die zijne blijdschap maalt, Waar jasper, Melchior en Balthazar op praalt. Hij heeft den Koning vast getrokken. Maar ziet Otje, Boer Gerrit uitgejouwd: Hij schijnt van 't Spel het Zotje. Onder de houtsnede nog volgende tekst: De meisjes zitten aan de Tafel daar men trekt. Terwijl de vreugd voor 't Kaarsje-springen wordt gewekt. Door 't derde Meisje; zoo dat Jansje, Lotje, Kaatje, Te zamen zijn in 't spel, elk met hun beste Maatje, De moeder ziet verheugd, naar 't kinderlijk gespeel, Maar houdt een oog in 't zeil opdat men niet krakeel.
Prent 1: zonder adres Geen inkleuring
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 71
Van Staden kocht op hun beurt in 1845 houtblokken op de veiling van de firma Joh. Noman en Zoon te Zaltbommel die hiermee eerder prent nr. 149 drukte.
Noman kocht op zijn beurt houtblokken van Stichter die hiermee prent nr. 44 drukte.
Oblong vel. 20 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 3 rijen, 85 à 90 x variabel, zonder onderschriften. Muzikanten. Vermoedelijk naar Frans model. Vier van de voorstellingen worden tweemaal herhaald. Harp. 一 Gitaar. 一 Viool en cello. 一 Viool, fluit en klavecimbel. 一 Zangeres.一 Viool en cello. 一 Cornet en hoorn. 一 Fagot en schuiftrombone. 一 Engelse hoorn. 一 Schuif trombone en triangel. 一 bekkens. 一 Bassdrum. 一 Kleine hoorn. 一 Trombone met schuif en triangel. 一 Ophiclide en hobo.一 Klarinet en fluit. 一 Engelse hoorn. 一 Fagot en schuiftrombone. 一 Kleine hoorn. 一 Pauken.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Titel en reeksnummer herzet in ander lettertype. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.3 Muzikanten en liedjeszangers