31. Zie, lieve kind’ren, op deze prent, waarop we U tachten(tig) plaatjes lieten maken…
80 kleine houtsneden met diverse onderwerpen. De titel geeft aan wat met de prentjes te doen: Zie, lieve kind'ren, op deze prent, Waarop we u tachten plaatjes lieten malen, En vraag uw Meester als uw' goeden vrind, Hij zal van ieder beeldje u iets verhalen. Let vlijtig op wat hij u hiervan zegt, En tracht hiertoe 't geheugen op te wekken, Want als gij alles naderhand nog kent, Dan zal dees prent u tot veel nut verstrekken.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Fries Museum, Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Koninklijke Bibliotheek van België.
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten of Glénisson en Zoon
9. Spel en vermaak 9.4 Allerlei 9.4.2 Voorwerpen en mensen of dieren
30. Jonkheid, ik kom u hier, in deze prent, te geven, Een aantal personen, die zonder werken, op uw beurzen leven
11 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over drie rijen, 65 à 89 x 40 à 122 mm. Tweetalige onderschriften. Alle blokken behalve één zijn personages. Grotesk, naar Frans model. Bovenaan, als titel: Jongheid, ik kom u hier, in deze prent, te geven, Een aantal personen, die zonder werken, op uwe beurzen leven. De laatste rij stelt een reeks grote rokers voor (een Turk, een bourgeois vermomd als Polichinelle, een soldaat), die zoveel rook veroorzaken dat het laatste personage op de prent, een man die met één hand een lantaarn optilt en met de andere zijn zakdoek aan zijn neus houdt en uitroept: Ik haast mij om te gaan loopen, Want ik moet hoesten van dit donders rooken.
Prent 1: zonder adres Geen inkleuring Periode 1856 - 1900
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 58 x 71 mm. Tweetalige onderschriften. Kleine afbeeldingen van meerdere spelende kinderen, uitgevoerd naar model uit het begin van de 19e eeuw, waarschijnlijk Nederlands. Het leek de Nederlandse dichter niet nutteloos om in het kwatrijn dat hij aan de schommel wijdt een wijze raad te geven aan kinderen die misbruik maken van dit spel en hun kameraden genadeloos naar zich toe trekken: "Stop met dit spel zodra het kind huilt of zich onwel voelt”. Foei Willem, schei uit want u broer kan ’t niet lyen Hy wordt reeds te duizlig en begint al te schreyen, Het schomlen is vrolyk en kan wel geen kwaed, Maer als hy niet wel wordt, is ‘t tyd dat gy ‘t laet. Onder een kring van kleine meisjes lezen we: Deez dry lieve meisjes staen daer hand aen hand En spelen van Patertje langs de kant， Hoe gelukkig mag men deze kinderen heeten Want hun vreugd komt voort van een zuiver geweten. Het oude rondespel "Patertje langs de kant", waarover onze dichter spreekt, was erg in de mode in Nederland; zie met name De Cock en Teirlinck, Kinderspel en Kinderlust II, p. 197-207.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, te Ryswyk." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten
De prent is vermoedelijk gekopieerd naar prent nr. 30 van J. De Lange in Deventer. Het is hiervan een vrij getrouwe weergave, soms spiegelbeeldig, en de blokken hebben niet dezelfde volgorde gekregen. Een andere, vrij getrouwe replica is deze van prent nr. 47 van Wijnhoven Hendriksen in Rotterdam. Alle afbeeldingen, verkleind en met minder personnages, zijn ook terug te vinden in de prent van Glenisson N° 93 en die van Beersmans N° 103, gekopieerd van N° 131 van Brepols.
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen
29. Wonderbare historie van den Heer en Madame Croquemitaine - Histoire curieuse de Monsieur et Madame Croquemitaine.
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 80 x 50 mm., tweetalige onderschriften. Baas Kinderschrik haalt de stoute kinderen weg. 一 Zijn vrouw geeft een hebzuchtig klein meisje een zweepslag.一 Hij sluit stoute kinderen op in de donkere toren.一 Ze bestraft de kleine luiaards.一 Ze levert de ongehoorzame meisjes af aan Madame Croquemouche.一 Hij zoekt ongehoorzame jongens.一 Ze sluit de ongehoorzame meisjes op in de rattentoren.一 Hij gaat door de schoorsteen om de stoute kinderen op te halen.一 Hij bedreigt met een zweep een kind dat op zijn knieën om vergiffenis smeekt.一 Ze zet de ezelsoren op een lui meisje.一 Hij gaat de tongen van leugenaars afsnijden.一 Ze sluit kleine meisjes op die te veel praten.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'G' Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. De naam "Croquemitaine" staat in de titel niet meer in kapitalen zoals vorige editie. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1900
Prent 3: zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige edities. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten Glénisson en Zoon
Getrouwe replica, met kleinere afbeeldingen en waarvan de laatste twee rijen spiegelbeeldig staan t.o.v. prent nr. 125 van Brepols. De drukvorm, afkomstig uit de collectie van Delhuvenne, is minder mooi dan dat van Brepols, maar het is interessanter en beter behandeld dan dat van Beersmans over hetzelfde onderwerp (N° 16). Op de tweede houtsnede bij de prent van Brepols wordt het meisje met opgeheven jurk gegeseld, terwijl het op de twee replica's geschikter werd gevonden om de jurk naar beneden te laten. De Franse tekst is overgenomen van Brepols, de Vlaamse tekst verschilt aanzienlijk van die van deze uitgever. Bij Glenisson is de vertaling te letterlijk en presenteert hij dus nogal merkwaardige gallicismen; bij Brepols is de vertaling meer literair. Waarschijnlijk hadden de eerste uitgaven van de Brepols-prent alleen een Franse tekst, die Delhuvenne overnam en vertaalde.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 4.1.4.2 Croquemitaine 5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.17 Croquemitaine (Baas Kinderschrik) 14. Opvoeding en onderwijs 14.4 Opvoeding 14.4.1 Kinderdeugden en -ondeugden
28. Divertissements de l’enfance – Verlusting der jeugd
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 77 à 93 x 67 à 105 mm., tweetalige onderschriften. Afbeeldingen met twee of drie personnages die spelletjes van jonge meisjes voorstellen, grotendeels, enigszins aangepast, ontleend aan het album Le Bon Genre (Parijs, 1822 of 1827). In dit laatste album draagt ​​het onderwerp “La Loterie” de meer exacte titel “Les Oublies”. Vrij grove uitvoering. Het Sturen. 一 De pop. 一 De lotery. 一 Ezelsooren. 一 De Vergiffenis. 一 De Zamenspraek. 一 De Raket. 一 Vermaken. 一 In de zwarte kamer.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'G' Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1856
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen 14. Opvoeding en onderwijs 14.4 Opvoeding 14.4.1 Kinderdeugden en -ondeugden
27. Zie Gulivers geval, de landen ‘t allerwegen - Jeunesse, dans ce tableau admire les passages...
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 47 x 71 mm., tweetalige onderschriften. Bovenaan met titel: Zie GULIVERS geval, de landen't alter wegen, Beschreven in deez' prent, zyn in de maen gelegen.
Prent 1: zonder adres Inkleuring vermoedelijk door eigenaar prent in diverse kleuren Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres. Breuken in de houtblokken beginnen zich meer te uiten. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres Sjabloonkleuring geel rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres Geen inkleuring
Aangezien de prent van Delhuvenne en Glénisson hetzelfde nummer dragen is het onduidelijk met zekerheid aan te tonen welke prenten zonder adres tot welk fonds behoort. Hierdoor heb ik voornamelijk rekening gehouden met spellingswijzigingen.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 27
Gemoderniseerde kopie naar een prent van Brepols (N 17, 1e type). De afbeeldingen staan in spiegelbeeld.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.32 Gulliver
27. Verschiet van zaken kunt gij vinden Leergrage jeugd
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie van Veen.
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Glénisson & Van Genechten is een herdruk van Noman nr. 127
De houtblokken van deze prent gebruikte Noman, behalve voor een "centsprent", eerder ook in het vierdelige boekwerk "Tafereelen van Nederlandsche Kunsten, Ambachten en Bedrijven, voor kinderen. In vier stukjes, met 208 plaatjes."(1828 - 1829). De blokken van deze prent zijn allen afkomstig uit het tweede stukje van dit boekwerk. Blok 1: De boommaker, pag. 4; Blok 2: De borduurder in bloemen, pag. 6; Blok 3: De blaasbalkmaker, pag. 8; Blok 4: De blikslager, pag. 10; Blok 5: De garentwijnder, pag. 14; Blok 6: De lakbereider, pag. 12; Blok 7: De lijstenmaker voor prenten, pag. 16; Blok 8: De touwslager, pag. 18; Blok 9: De jager, pag. 20; Blok 10: De pottenbakker, pag. 22; Blok 11: de zeepzieder, pag. 24; Blok 12: De waag, pag. 26; Blok 13: De suikerraffinadeur, pag. 28; Blok 14: De schuitevoerder, pag. 30; Blok 15: De wever, pag. 32; Blok 16: De tapper, pag. 34.
26. Allerley (2 plaet) - Différens Sujets (2 planche)
40 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 5 rijen, diverse afmetingen, zonder onderschriften. Mix van kleine onderwerpen: diverse personages, spelende kinderen, dieren, auto's etc.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1833 - 1856
De prent is samengesteld met houtblokken uit verschillende bronnen, waarvan er vele zijn ontleend aan andere populaire prenten. We merken met name een reeks houtsneden op, een verkleinde en enigszins gewijzigde replica, van nr. 33 van dezelfde uitgever, terwijl andere fragmenten tonen van de 2e, 5e, 8e, 10e, 18e en 20e afbeeldingen van de prent van Cartouche (Glenisson nr. 17). We weten niet of deze houtsneden ooit tot complete prenten over deze onderwerpen hebben behoord; het lijkt echter niet onmogelijk dat de bovenstaande afbeeldingen alleen modellen waren voor het maken van een mix.
9. Spel en vermaak 9.4 Allerlei 9.4.1 Huisraad en andere voorwerpen
12 houtblokken met dubbel kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 75 x 90 mm. Nederlandstalige onderschriften. Diverse beroepen: de beeldhouwer — de schilder — de graveur — de papiermaker — de plaatdrukker — de boekdrukker — de goudsmit — de horlogiemaker — de geweermaker — de tingieter — de koperslager — de koekbakker
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen (andere sjablonen) Periode 1856 - 1900
Fraaie houtsneden, waarschijnlijk gegraveerd door J. Plugger, circa 1800. Getrouwe replica's uit de reeks ambachten van Luyken. Zie hiervoor "Spiegel van het menselyk bedryf, vertoonende Honderd verscheiden Ambachten, konstig afgebeeld, en met Godlyke spreuken en stichtelyke verzen verrykt; door Jan en Kasper Luiken. Te Amsteldam, By Jan Roman de Jonge, 1749". De beeldhouwer: pag. 173 De schilder: pag. 169 De graveur: De papiermaker: pag. 121 De plaatdrukker: pag. 125 De boekdrukker: pag. 123 (niet identiek) De goudsmit: pag. 159 De horlogiemaker: pag.131 De geweermaker: pag. 67 De tingieter: pag.53 De koperslager: pag. 59 De koekbakker:
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Glénisson & Van Genechten is een herdruk van Noman nr. 55
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen
24. Kinderen ziet van Fortunatus het leven // Het zal U lust tot lezen geven
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Norge.
24. Evolutions Militaires – Krygs-oefeningen
Oblong vel. 41 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 54 rijen, ± 40 x 10 à 77 mm., zonder onderschriften. Militaire onderwerpen: soldaten en militaire muziek, kampement, schieten, vechtscènes etc.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands)
4 rijen houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 40 à 95 x 280 à 295 mm. Tweetalige onderschriften. Eerste rij: een locomotief, een kolenwagon, een coupévormige wagon, twee open wagons met passagiers Tweede rij: twee omnibussen met passagiers erin en pakketten Derde rij: drie wagens van een oud type, gekopieerd naar Brepols (N° 148) Vierde rij: een zeer naïeve weergave van een tunnel, geventileerd door elf schoorstenen, bij de in- en uitgang bewaakt door twee figuren met hoge hoeden en vlaggen; een open wagen met passagiers komt erin. Gezigt van den Berg tusschen Thienen en Loven waar de Stoomwagen onder door rijdt, lang 20 minuten.
Prent 2: zonder adres. Sjabloonkleuring lichtbruin, rood en groen (vaag) Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres. Papier bij drukken geplooid, toch nog met sjablonen ingekleurd Sjabloonkleuring geel, groen en paars Periode 1856 - 1900
Prent 4: achterzijde van prent 3
Prent 5: zonder adres. Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 29
12. Vervoer 12.2 Rijtuigen en wagens 12. Vervoer 12.4 Treinen
Oblong vel. Vier rijen houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 41 à 61 x 325 à 329 mm., zonder onderschriften. 1° rij: Een locomotief, een wagon met een grote waterton, drie open wagons met reizigers. 2° rij: Vier gesloten wagons met passagiers; op het dak liggen bagage en pakjes. 3° rij: Achter twee wagens met opengewerkte schotten, een veewagon beladen met loeiend vee, drie begeleiders waarvan één met zweep. 4° rij: Goederenwagons beladen met diverse goederen bewaakt door hun eigenaars.
Prent 1: met onderschrift "Glénisson en Van Genechten, te Turnhout" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: gemerkt "G.', handschrift op achterzijde "Jan H. Heintema, N° 82" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 117
22. Ziet hier tot uw vermaek deez’ Kinderspreken vloeyen, Welke zy overal met vlytigheyd uytstroeyen
30 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 6 blokken, 55 x 45 mm. Tweetalige onderschriften. Hy lagt in de vuyst.一 Houd den dief 一 Wie koopt er een Joufvrouw. – Als ‘t kalf verdronken is vult hy den put一 Hy strykt de pluym 一 Al roozen voor de verkens 一 Hy laet den ballon op 一 Een keérs voor den duyvel 一 Ider zingt zoo hy gebekt is 一 Met vogels vangt men vogels 一 Ik draey met alle winden — Dit is een geleerd man 一 Hy vindt den hond in den hus-pot 一 Een kolfken naar myn hand 一 De huyd na den wind. 一 Al tegen den wind. 一 Hy draeyd zoo lang ik slaen 一 Ik loop uyt dwang. 一 Hy gaet om vuur. 一 De paling by den steert. 一 Hy schiet na ‘t doel-wit. 一 Beter 1 in d’hand als 7 in de logt 一 Hy brengt zich zelf in’t net. 一 Ik ben er door. 一 Zonder plaisier konne wy niet leve. 一 Hy ziet door zyn vingers. 一 Ongebonden ’t best. 一 Wagt u voor de geteekende 一 Al tegen de maen gepist.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 41
3. Allegorie 3.4 Spreekwoorden, zegswijzen en rebussen
21. Volg zedekunde, en haare lessen. De mode strookt niet met haar wet
16 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 81 x 59 mm., Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel, in Nederlandstalig kwatrijn: Volg Zedekunde, en haare Lessen. Maar schiet in wulpsche Harten bressen. De Mode strookt niet met haar Wet; O Jeugd ! op ’t onderscheid doch let. Onder elke houtblok een Nederlands couplet dat rijmt op dat van de volgende houtblok, samen een couplet vormend. Zeer mooie straattaferelen enz., naar Franse of Augsburgse karikaturen, gericht tegen de kapsels "à la monte au ciel", opmerkelijk door hun piramidale hoogte, de grote hoeden en de niet minder grote moffen van het einde van de 18e eeuw. Een van de afbeeldingen stelt een wandelende dame voor wiens kapsel moet worden ondersteund door een bediende met behulp van een lange hooivork; een andere, een pruikenmaker die een katrol moet gebruiken om de staart van de pruik van zijn cliënt vast te maken.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, groen en paars Periode 1856 - 1900
Herdruk van prent nr. 112 door J. Noman in Zalt-Bommel, voor het eerst uitgegeven door Stichter in Amsterdam (nr. 10). De tekst wijkt alleen af ​​op enkele drukfouten. De blokken behoren tot dezelfde serie als die van nr. 201 van Glenisson, en van nr. 9 van Stichter. Ze zijn gekocht door Glenisson en Van Genechten op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845, maar niet eerder uitgegeven. Na de splitsing van het bedrijf in 1856 gebruikten Glenisson et fils deze blokken ter vervanging van prent nr. 21, dat in handen viel van A. Van Genechten.
4. Humor en satire 4.2 Satire op de tijdgeest 4.2.1 Mode (kapsels, hoeden, paraplu's en kleren)
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 47 x 65 mm. Tweetalige onderschriften. Vlaamse variant van de immens populaire prent dat bekend staat als Jan de Wasscher, een onderwerp dat door alle Nederlandse prentenmakers werd uitgegeven. In de Nederlandse prenten die het leven van Jan en Griet beschrijven, zijn we getuige van de oude ruzie tussen echtgenoten over wie de broek mag dragen. Alleen is er in deze variant geen ruzie. Onze meelijwekkende held, Lammen Goedzak doet afstand van alle mannelijke waardigheid en doet de laagste huishoudelijke taken. De rollen zijn omgedraaid, het is de gezegende tijd van de vrouw. Terwijl Margot in het gezelschap van haar bediende eet, drinkt en zich vermaakt, is Lammen Goedzak druk in de weer, veegt, schuurt, kookt, maakt het eten klaar, zorgt voor de kinderen en spint het garen. Als Lammen Goedzak sterft, huilt Margot. Ze begrijpt eindelijk alles wat ze zojuist heeft verloren.
Prent 1: Zonder adres Oppervlakkig ingekleurd door, vermoedlijk door eigenaar prent Periode 1840 - 1860
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 19
Een detail in de prent van Brepols verdient de aandacht. We weten dat de ellende van de ploeger en het volk, kort voor de 19e eeuw, verschrikkelijk was en dat deze arme mensen, uit angst hun linnen voortijdig te verslijten, naakt sliepen (zoals in de Middeleeuwen). Niet voor niets stelt de graveur van het prototype van Brepols, dat dateert uit de 18e eeuw, de ongelukkige Lammen voor die vrij naakt uit bed is geworpen. In de 19e eeuw daarentegen, toen de toestand van gewone mensen aanzienlijk was verbeterd, kon het linnen hemd dag en nacht worden gedragen. De graveur uit Glenisson was dus in staat om dit historische detail recht te zetten en zijn Lammen in een kort jasje te kleden. De spelling van Glenisson voor het eerste couplet is als volgt: Lammen vryt en trouwt zyn Griet, Maer en kent haer trekken niet.
Nadat Antoine Van Genechten zijn fonds prenten doorverkocht naar stadsgenoot Beersmans, bracht deze laatste de prent uit onder het nummer 50.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.66 Lamme Goedzak en zijn griet
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 48 x 64 mm. Tweetalige onderschriften. Klaas valt uit zijn wieg.一 Zijn moeder corrigeert hem. 一 Hij negeert zijn schoolleraar die hem wegjaagt.一 Hij leert bakken.一 Zijn baas schopt hem eruit omdat hij steelt.一 Hij gaat naar een kleermaker.一 Hij neemt dienst in het leger.一 Deserteur, hij wordt meegenomen en gevangengezet.一 Hij ontsnapt uit zijn gevangenis.一 Hij wordt pakjesdrager.一 Hij mengt zich onder de dieven en moordenaars.一 Hij wordt meegenomen door de gendarmerie.一 Ze brengen hem naar de galeien.一 Hij ontsnapt uit zijn gevangenis.一 Vermoord een koopmaan aan boord van het schip一 Tijdens een storm, op weg naar India, werd hij overboord gegooid. 一 de golven brengen hem terug aan land.一 Hij wordt gevangen genomen door boeren.一 Hij wordt veroordeeld.一 Hij belandt onder de guillotine.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt de Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN, te Turnhout." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1834 - 1840
Prent 2: gemerkt "G" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 3: met gewijzigde titel : "Historie van Jan Klaas – Histoire de Jean Colas", zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige editie. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en blauw Periode 1840 - 1900
Prent 4: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 6: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 18
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.60 Klaas Kapoen
19. Vragen en antwoorden – Demandes et Reponses
Oblong vel. 6 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 3 blokken van verschillende afmetingen. Tweetalige onderschriften. Scènes met twee personages, deels in Bretonse klederdracht, naar Frans model uit het begin van de 19e eeuw. In de derde scène praat een visser in Bretonse klederdracht, leunend tegen de deur van een huis, met de bewoner: V. Wel Jan, hoe komt het dat je met zulken morsigen kiel gekleed zyt ? A. Dat komt Katrien omdat ik onder de burgerwacht ben. Op de laatste afbeelding ondervraagt ​​een bedelaar een boer: V. Wel boer, waarom draag je toch zulken leelyken hoed? A. Baasje omdat dit de moden is onder de Boeren, even als het onder de Heeren en de Geiten de moden is een baerd aen de kin te dragen.
Prent 2: zonder adres. Opvallend aan deze prent is dat door het slechte aanleg op de pers een deel van prent nr. 25 met titel "Verschillende handwerken" meegedrukt is. Dit toont aan dat de prenten ook in deze periode niet meer los werden gedrukt maar minstens samen met één andere prent. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
geen exemplaar bekend op naam van G en V G
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 62
19. Ourson, den Wildeman, word Jonkheyd, U gegeven; wees niet aen hem gelyk door ongeregeld Leven.
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 48 x 65 mm., tweetalige onderschriften. De moeder vergeet haar zoon in het bos.一 Een beer vind de jongen.一 Hij wordt de metgezel van de welpen.一 De beer zoogt hem.一 Hij houdt de wacht bij de ingang van zijn grot.一 Hij steelt de schapen.一 Een jager achtervolgt hem tevergeefs.一 Hij ontwortelt bomen om zichzelf te verdedigen.一 De boeren grijpen hem terwijl hij slaapt.一 Hij jaagt ze op de vlucht en doodt een paar van hen.一Hij stormt een feestelijk dorp binnen en zaait terreur.一Hij verslindt wat hij vindt op verlaten tafels.一 Dronken wordt hij meegenomen, vastgebonden en in een put gegooid.一 Ze gooien nog een molensteen in de put 一 Hij kruipt met de molensteen als een ketting om zijn nek uit de put.一 Uit wraak sloopt hij een huis.一 De soldaten marcheren met een kanon op hem af.一 met een kanonschot schieten ze een been af.一 Ze binden hem vast aan een kar die hij kapot maakt.一 Hij springt in het water maar wordt gestenigd en sterft.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. K. Zeehuijsen, te Leeuwaarden.". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 29, maar gemoderniseerd. Het tweede blok van de eerste rij is in spiegelbeeld overgenomen en in het laatste blok vlucht Ourson naar rechts van het beeld in plaats van naar links. De min of meer gecorrigeerde tekst van Brepols is bewaard gebleven.
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 41 drukte.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.76 Ourson de Wildeman
18. Leert uit Duimpjes aerdig leven ‘t geen wij u, in deez’ prent hier geven…
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 49 x 66 mm., tweetalige onderschriften. Klein Duimpje wordt geboren in een kool. — Zijn moeder wiegt hem in een klomp. — Hij schrijft met de veer van een mus. 一 De leraar schopt hem van school. 一 Hij verstopt zich in de bijkeuken.一 Hij verstopt zich achter een bezem.一 Hij let op de koeien.一 Hij valt in een kom melk.一 Een koe slikt het in. — De koe is verkocht.一 De slager, als hij het omhakt, vindt daar Klein Duimpje. — Hij vaart in een notendop.一 Het wordt in een hoed naar het ziekenhuis gedragen. — Hij wordt touwslager. — Hij duwt de kar. — Achtervolgd door een wolf, klimt hij in een boom. — Hij steelt brood van een bedelaar. — Hij vlucht een molshoop in.一 Hij komt door een andere opening naar buiten.一 Terwijl hij fruit steelt, valt hij uit een boom en verdrinkt. zie hiervoor de uitgave van Glénisson en Van Genechten.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, groen en rood Periode: 1856 - 1870
Komt waarschijnlijk uit de collectie van Delhuvenne. Beersmans heeft deze gekopieerd onder het nr. 24.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.9 Versie waarin Klein Duimpje geboren is uit een kool
18. Kleyn Duymkens leven – Vie du petit Poucet
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 49 x 66 mm., tweetalige onderschriften. Klein Duimpje wordt geboren in een kool. — Zijn moeder wiegt hem in een klomp. — Hij schrijft met de veer van een mus. 一 De leraar schopt hem van school. 一 Hij verstopt zich in de bijkeuken.一 Hij verstopt zich achter een bezem.一 Hij let op de koeien.一 Hij valt in een kom melk.一 Een koe slikt het in. — De koe is verkocht.一 De slager, als hij het omhakt, vindt daar Klein Duimpje. — Hij vaart in een notendop.一 Het wordt in een hoed naar het ziekenhuis gedragen. — Hij wordt touwslager. — Hij duwt de kar. — Achtervolgd door een wolf, klimt hij in een boom. — Hij steelt brood van een bedelaar. — Hij vlucht een molshoop in.一 Hij komt door een andere opening naar buiten.一 Terwijl hij fruit steelt, valt hij uit een boom en verdrinkt.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift "Uyt het Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN". Sjabloonkleuring geel, rood en bruin Periode 1833 - 1840
Prent 2: gemerkt "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 3: gemerkt "G" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 4: met onderschrift van wederverkoper "Bij J. A. Aldag, te Amsterdam" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1856
Prent 5: zonder adres. Reeksnummer ander lettertype. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1900
Prent 6: zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige edities. (ook in titel "kleyn duymkens" is nu "klein duimkens") Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1856 - 1900
Prent 7: zonder adres, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1856 - 1900
Prent 8: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, groen en paarsblauw Periode 1856 - 1900
Prent 9: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 5 maar enigszins gemoderniseerd, sommige in spiegelbeeld. De tekst van Brepols werd overgenomen.
17. Onderscheidene vogels – Differents oiseaux
18 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd. Vertegenwoordigen verschillende vogels, zoals watersnip, kanarie, ortolaan, kalkoen, pauw, kneu, winterkoninkje, koekoek, vink, mees, de eend, de leeuwerik, de papegaai, de uil, de hop, de haan, de kip, de zwaan, etc.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Museum aan de Stroom Antwerpen.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.5 Vogels
17. Laet lieve kinderen, laet, de moordlust en bedrijven - Laissez braves enfans, entrer dans vos mémoires
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 63 x 56 mm. Tweetalige onderschriften. Laet lieve kinderen, laet, de moordlust en bedryven. Van dezen grooten schurk, in uw geheugen blyven, En wilt steeds in uw hart Cartouche dan verachten, Opdat g'altyd de deugcl en Godsdienst blyft betrachten. Portret van Cartouche.一 Als kind steelt hij fruit.一 Hij plunderde een kist.一 Hij meldt zich aan als matroos. 一 Hij ontsnapt uit het tuchthuis.一 Hij vermomt zich als een boer om zich over te geven aan diefstal.一 Vermomd als soldaat trotseert hij de wet.一 Hij valt een postkoets aan. 一 Hij vervalst wissels.一 In het uniform van een generaal geeft hij een grote aalmoes aan een arme man. 一 Hij berooft een vrouw.一 Hij kleedt zich als een priester.一 Hij vermoordt een vriend.一 Cartouche en zijn minnares in de auto.一 Een vrouw van wie hij houdt, klaagt hem aan.一 Cartouche op de vlucht. 一 Een hond ontdekt hem, hij wordt gepakt en vastgebonden. 一 Ze brengen hem naar de gevangenis.一 Cartouche in de gevangenis.一 Cartouche is opgehangen. De eerste houtsnede geeft het portret van Cartouche weer. Hij wordt getoond als een bandiet die een tulband draagt, met een dolk in zijn rechterhand, een pistool in zijn riem en een zwaard in zijn zij. Het onderschrift van deze eerste afbeelding zegt: “Welk monster maalt de kunst ons niet, Als men Cartouche’s beeld’nis ziet”
Prent 1: met onderschrift op naam van wederverkoper "J. Valken, te Rotterdam" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1870
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 48 drukte.
Getrouwe replica van nr. 56 van Brepols. De legendes zijn ook dezelfde als die van deze uitgever, maar de uitvoering van de houtsneden is inferieur aan die van de houtsneden van Brepols.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.12 Cartouche
16. Domino en Kaert spel – Jeu de Domino et de cartes
Oblong vel in twee delen. Links het kaartspel, rechts de dominostenen. Kleine houtsneden met kader, niet gesigneerd, 34 x 21 à 25 mm. Zonder onderschrift.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt de Boekdrukkery en Fabriek van GLENISSON en VAN GENECHTEN." Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1833 - 1840
Prent 2: zonder adres. Titel herzet Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten Glénisson en zoon
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 114
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.7 Dominospel en kaartspel
15. Deez’ Prent is ‘t geld wel dubbeld waard, Ziet dieren tam en wild van aard
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 48 x 53 mm., Nederlandstalige kwatrijnen. Dieren. Eerste rij: leeuw, vos, paard, ezel. Laatste houtblok: “Het Koorn Varken” (= tarwevarken, een denkbeeldig dier dat korenvelden verslindt en verwoest; vgl. o.a. W. Mannhardt, Die Korndämonen. Beitrag zur germanischen Sittenkunde. Berlijn, 1868). Bovenaan de titel : Deez’ Prent is ‘t geld wel dubbeld waard, Ziet dieren tam en wild van aard. Onderaan de laatste afbeelding dat het tarwevarken vertegenwoordigd lezen we : Het Koorn Varken dat verslind, Wat hij op veld en akkers vind, ’t Graan in voile rijpheid staat. Dat bij niet onbeschadigd laat.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson en Van Genechten nam op de veiling van 9 april 1845 houtblokken over van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel. Deze prent is een herdruk van prent nr. 229 van deze uitgever.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.3 Zoogdieren
Prent 1: met adres "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
14. Geschiedenis van Robert de Duivel - Aventures de Robert le diable
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 92 x 66 mm., tweetalige kwatrijnen. Geschiedenis van Robert en zijn vriend Bertrand, bij uitstek populair in het Vlaamse land, vertegenwoordigd door de volgende afbeeldingen: Bertrands bezoek aan Robert. 一 Robert gokt en verliest zijn hele fortuin. 一 Een gerechtsdeurwaarder legt beslag bij Robert. 一 Robert zit gevangen door de schuldenlast. 一 Hij corrumpeert de Geolier. 一 Hij doodt zijn vijand. 一 Hij doed afstand van zijn zondig leven. 一 Graf van Robert de Duivel. De laatste afbeelding stelt Robert op zijn knieën voor, gekleed in zijn harnas, in een nis; twee bezoekers vol respect en bewondering, petje af, kijk hem aan: Ach vreemdeling aanschouw alhier. Robert de duivel schoone grafstede Na al zyn ongeluk en zyn pleisier Leefde hy nog lang en was te vrede.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 57
De prent moet de beroemde opera van Meyerbeer illustreren, een verre echo van het verhaal van Robert de Duivel, hertog van Normandië, in Nederland en elders bekend door een populair boek.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.87 Robert de Duivel
14. Verscheyde Vogelen – Différens Oiseaux
72 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 9 rijen van 8 blokken, twee aan twee geplaatst, 23 x 27 mm. Tweetalige onderschriften. Soms één naam voor twee blokken. Voorstellingen, meestal van grove uitvoering, van verschillende vogels, lopend, vliegend, neerstrijkend, zwemmend of rustend; de vogel bezet het hele veld van het blokje. Een vlinder en een vleermuis.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN". Handschrift op achterzijde "Golle Sjoerd Posthuma 1860" Sjabloonkleuring oker, oranje, groen en blauw Periode 1833 - 1840
Geen exemplaar bekend op naam van A. V. G.
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 115, maar in deze prent zijn de kaders dikker; een pauw, een vliegende vink en twee uilen vervangen respectievelijk het winterkoninkje, de mus en de twee vliegende vinken van Brepols.
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 80 drukte.
13. Zinnebeelden uit de fabelen van de Lafontaine - Emblémes des Fables de Fontaine
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 41 x 54 mm., tweetalige onderschriften. De fabels van La Fontaine, gekozen uit de bekendste van de beroemde fabulist en waarin dieren met menselijke eigenschappen centraal staan en waar een moraal wordt verteld. Onder elke voorstelling een vierregelig vers. De serie begint met De Wolf en het lam en eindigt met De dood van de houthakker.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 73
De afgebeelde fabels zijn terug te vinden in de volgende boekdelen van Jean De la Fontaine: Boekdeel 1: fabels 10, 15, 18, 20 Boekdeel 2: fabels 16, 17 Boekdeel 3: fabels 1, 3, 4, 9, 11, 14 Boekdeel 4: fabels 5, 9, 14, 16 Boekdeel 5: fabels 8, 16 Boekdeel 6: fabels 9, 17 Boekdeel 8: fabel 10 Boekdeel 9: fabel 4 Boekdeel 12: fabels 4, 10.
5. Beeldverhalen 5.2 Fabels 5.2.2 Fabels van de la Fontaine
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, gesigneerd H D, verdeeld over drie rijen en afgescheiden door een lijn, 53 à 59 x 67 mm. Tweetalige onderschriften. Winkeliers die hun producten te koop aanbieden op een openbaar plein. Verkoper van bloemen.一 Verkoper van hoeden.一 Koopman in rivierkreeften. 一 Zuurkoolverkoper.一 Wildverkoper. 一 Koopman in pluimvee. 一 Tondelverkoper. 一 Appelverkoper. 一 Druivenhandelaar. 一 Notenhandelaar. 一 Bezemhandelaar.一 Kaasbroodjesverkoper.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Universiteitsbibliotheek Amsterdam, Fries Museum Leeuwarden, Huis van gijn Dordrecht en Koninklijke Bibliotheek van belgië.
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 53 drukte.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over drie rijen, deze rijen zijn afgescheiden van elkaar door een fijne lijn, zonder onderschrift. Spelen en beroepen voor meisjes. Het ballen. 一 Vegen. 一 Touwtje springen. 一 De slinger. 一 Het schaap. 一 Een plant water geven en meisje met een springtouw. 一 Kinderronde. 一 De pop 一 De was. 一 Het schoolspel. 一 Het lezen. 一 Blinde-mannetje. 一 De eethoek.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1833 - 1840
Prent 2: zonder adres. Titel nu in onderkastletter. Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres, gekleefd op karton Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 110
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 81 à 100 x 65 à 115 mm., tweetalige onderschriften. Straatverkopers: Twee muzikanten.一 Gipsen beeldhandelaren.一 Optica. 一 Acrobaat.一 Koopman in klokken. 一 Prentenverkoper.一 Beertemmer. 一 Bezemhandelaar. 一 Twee joodse kooplieden. De prentenverkoper roemt de schoonheid van zijn afdrukken, bevestigd aan een touw dat langs een muur is gespannen; twee kinderen bewonderen ze en leggen ze aan elkaar uit; een man, die hun nieuwsgierigheid deelt, deinst er niet voor terug met enige aandacht naar hen te kijken: ’K heb heeren hier te koop van d’alderschoonste platen. Als gy die wel beziet zult gy ze my niet laten. Twee joodse kooplieden klagen over de moeilijke tijden en de trieste reputatie van hun geloofsgenoten: Ach broer! ‘t mistrouwen word te groot T’is overal maer : t’is een jood.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "uyt de fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Met titel "La foire - Kermis-Merkt" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1834 - 1840
Prent 2: adres op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, Rijswijk". Met titel "De jaermerkt" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Met gewijzigde titel "De jaarmerkt" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1900
Prent 4: zonder adres Sjabloonkleuring geel paarsrood en blauw Periode 1856 - 1900
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven
10. Dit prente geschenk o lieve jeugd, strekt in uw speeluur tot uw vreugd… - Cet image ma chère Jeunesse vous servent d'amusement...
16 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 64 mm. Tweetalige onderschriften; Landschappen en diverse onderwerpen ter ere van het plattelandsleven. Bovenaan, als titel: Dit Kermis geschenk, o lieve jeugd, streks in uw speeluur tot uw vreugd, Maar zorg dan ook, dat gy uw tyd, aan leerlust eerst hebt toegewyd.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen (positie groen sjabloon erg onnauwkeurig) Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 36 Delhuvenne heeft deze prent gekopieerd naar een prent van C.C.L. Van Staden die deze uitgaf onder het reeksnummer "E". De Nederlandstalige titel “Kermisgeschenk” is aangepast naar “Prentegeschenk”.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.5 Buitenleven en pastorale taferelen
10. Scénes militaires – Mililtaire vertooningen
16 houtneden, 3 rijen van 4 blokken. Diverse militaire scènes. De eerste houtsnede toont een soldaat die een overste groet met de boodschap: Sire, ik heb 15 jaeren dienst, 6 wonden, ik vraeg het kruys. In de vijfde houtsnede zien we twee soldaten gehurkt en geknield, waarnaast een derde soldaat rechtstaand toekijkt op het spel: Soldaten spelende met de kaert. De 12de en laatste houtsnede toont een soldaat gezeten op een paard, naast hem staat een barvrouw die uit een fles nog een glas drank schenkt. Het bijschrift geeft hier aan: Het afscheydsglaesje.
Prent 1: op naam van wederverkoper "Bij J. K. Zeehuijsen, te Leeuwarden". Handschrift op achterzijde "Andte H. Meentema". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: gemerkt "A. V. G. à T." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1870
9. Zoo Mans als Vrouwenwerk, van Kunstenaars, Ambachtslieu // En Winkeliers, kunt gy, ô Kinderen! hier zien
16 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 58 mm. Nederlandstalige kwatrijnen. Bovenaan met titel: Zoo Mans- als Vrouwen-werk, van Kunstnaars, Ambachtsliên. En Winkeliers, kunt gy, d Kinderen ! hier zien. De dichter. 一 De lakenmaker. 一 De kanongieter. 一 De chocolademaker. 一 De touwkoopman. 一 De handschoenmaker. 一 De Bakker. 一 De penseelmaker. 一 Tabakswerkers. 一 Het inkleuren van drukwerk. 一 De kunstbloemenverkoper. 一 De dekenborduurder. 一 De hoedenmakers. 一 Stoffennaaisters. 一 De kantklosser. 一 Lakenafwerker. De eerste houtsnede stelt een dichter voor in de klassieke houding van meditatie, op zoek naar opstandig rijm; de derde van de kanongieters:. ‘t Verschriklykst Oorlogs-moordtuig gieten Is ‘t werk dat men hier oefnen ziet: Kanonnen om 'er meë te schieten ! Wen't schaad, het raakt den Gieter niet. Op de andere afbeeldingen verschillende ambachtslieden, vooral vrouwen, in de uitoefening van hun vak.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1900
Herdruk van prent N° 113 door J. Noman & Zoon en J. Noman in Zalt-Bommel, voor het eerst uitgegeven door Stichter in Amsterdam (N° 128). De houtsneden werden gemaakt ter illustratie van de Almanak van dit huis. Glenisson & Van Genechten heeft de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845 gekocht en waarschijnlijk nooit uitgegeven. Later verving Glenisson et fils het oorspronkelijke nr. 9 van het huis door deze prent, waarvan de drukvorm in 1856 overging op A. Van Genechten. Zie nr. 1.
De houtblokken van deze prent gebruikte Noman, behalve voor een "centsprent", eerder ook in het vierdelige boekwerk "Tafereelen van Nederlandsche Kunsten, Ambachten en Bedrijven, voor kinderen. In vier stukjes, met 208 plaatjes". (1828 - 1829). De blokken van deze prent zijn, met uitzondering van blok 1 en 3, allen afkomstig uit het vierde stukje van dit boekwerk. Blok 1: de student, derde stukje, pag. 10; Blok 2: de lakenbereider, pag. 98; Blok 3: de kanongieter, derde stukje, pag. 58; Blok 4: de chocolaadmaker, pag. 54; Blok 5: de touwwinkel, pag. 62; Blok 6: de handschoenmaakster, pag. 104; Blok 7: de banketbakker, pag. 76; Blok 8: de penseelmaker, pag. 66; Blok 9: het tabak-sorteren, pag. 56; Blok 10: het katoenschilderen, pag. 58; Blok 11: de modewinkel, pag. 60; Blok 12: de dekenstikster, pag. 64; Blok 13: de mutsenmaakster, pag. 68; Blok 14: de wollennaaister, pag. 70; Blok 15: de kantenwerkster, pag. 72; Blok 16: de lakennopster, pag. 74.
Glénisson en Van Genechten brachten deze prent uit onder het nummer 178. Na de scheiding in 1856 vulde Glénisson en zoon zijn fonds aan en bracht deze prent uit onder het nummer 9.
24 houtsneden, zes rijen van vier blokken. Een prent over het landbouwleven. Achtereenvolgens zien we: Ploegen — Zaeyen — Graven — Planten — Maeyen — Snyden — Verzamelen — Begieten — Melken — Voeden — Snoeyen — Hooyen — Strooy Snyden — Koren dorschen — Vlas schillen — Visschen — Harken — Bakken — Wasschen — Schrobben — Klieven — Boteren — Binden — Plukken
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN." Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1834 - 1840
Prent 2: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 3: op naam van wederverkoper "Bij J. C. Verkouteren." (uit de familiecollectie van M. Kuiler) Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt
8. Volkeren van verscheyde Landgewesten - Habitans de diverses Contrées
18 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken, 76 x 35 mm., tweetalige onderschriften. Diverse personages, waaronder een paar burlesques; weer anderen, gekleed in huiden of getatoeëerd, zijn gewapend met schilden, hanteren bijlen of zwaarden. Harlekijn wordt gebruikt om een ​​Finlander voor te stellen, Robinson een Cephalonian etc. enz
Prent 1: met onderschrift "By Glénisson en Van Genechten, te Turnhout" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: zonder adres, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres. Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
11. Topografie en aardrijkskunde 11.3 Vreemde volkeren 11.3.2 Volkeren van europa (algemeen) (rij 1) 11.3.6 Volkeren van Azië en Australië (rij 2-3)
7. Soldaten Muzyk – Musique Militaire // Geoefende soldaten – Des Soldats dressés
Vier boven elkaar geplaatste rijen, elk van negen soldaten, zonder kader, niet gesigneerd. 1e en 2e. Militaire band, richting links, 58 x 270 mm. 3e en 4e met nieuwe titel: Geoefende Soldaten — Des Soldats dressés. Een officier, een trommelaar en zestien marcherende soldaten marcheren naar rechts, 70 x 250 mm.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauwgroen Periode 1856 - 1900
Geen exemplaar op naam van G en V G bekend
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne zonder nummer 'Soldatery'
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten 7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden
7. Beyersche Artillerie – Artillerie de la Bavière
Oblong vel. 4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, zonder onderschriften. 1° rij: Een kanon bespannen door twee paarden, waarvan één bereden, gevolgd door een batterijwagen bespannen door twee paarden, waarvan één bereden; 135 x 363 mm. 2° rij: Links vult een artillerist de loop met een granaat; rechts, het vuren van het kanon; 125 x 375 mm.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring lichtgeel, geel, lichtbruin oranje, groen en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. K. Zeehuijsen, te Leeuwaarden." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten en drukte hiermee prent nr. 38.
6. Onderscheydene Militaire Afbeeldsels – Differentes Scénes Militaires
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 64 à 76 x 67 à 75 mm. Tweetalige onderschriften. Militaire taferelen, zoals het duel, de plundering, de regimentshond etc. enz Onder de scène van het duel lezen we de volgende vers: Wanneer men is in tweegevegt, Dan stryd een ieder om zyn regt. De derde scène toont twee elkaar kussende soldaten waarvan het bijschrift als volgt gaat: 'T is beter ons hier te verzoenen Als dat wy vegten als Capoenen.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring oker, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring oranje, lichtbruin en groen Periode 1833 - 1840
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres, spellingsaanpassing t.o.v. vorige prenten. Lijn onderaan de prent nu ook weggelaten. Handschrift op achterzijde "Antje Jans Meentema, 1891". Sjabloonkleuring geel, groen en rood Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
5. Voorgedaen en nabedacht. Heeft menig man in leed gebragt
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Deventer Museum
5. Fuseliers der Burgerw. In Beyeren - Fusiliers de la Garde Nationale en Bavière
Oblong vel. 18 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over twee rijen, 121 x 30 mm. Zonder onderschriften. Twee trommelaars, een officier, een vaandeldrager, veertien gewapende soldaten.
Prent 1: gevergeerd papier, met adres "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN." met achteraan handschrift in pen "Houdsend den 23 Maart 1832. H. J. de Boer te Indijk" Sjabloonkleuring geel en blauw Periode 1834 - 1840
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Gebaseerd op een Duits prototype uit dezelfde serie als Glenisson & Van Genechten N° 1.
4. Door werk de luyaerdy verjagen - Par le travail l'on prospère
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 56 à 61 x 57 mm., tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel : Door werk de luyaerd verjagen, Is beter dan een aelmoes vragen. Boodschapper. 一 Bakker. 一 Karrenmaker. 一 Distillateur. 一 Zaaier. 一 Wever. 一 Horlogemaker. 一 Drukker. 一 Tuinman. 一 Ploeger. 一 Schrijnwerker.一 Zeeman. De boodschapper loopt met borstel en lijmpot langs de straten en bestrijkt de affiche met beide handen tegen de muur : Ik plek voor ieder een plakkaeten, En bel het nieuws langs al de straten. Op de volgende afbeelding steekt de bakker zijn brood in de oven terwijl zijn assistent het deeg in de trog kneedt: Die by den Bakker brood gaet koopen, En hoeft naer geen doctoor te loopen. Tenslotte repareert de horlogemaker horloges waarvan elk uur dat ze markeren ons dichter bij de eeuwigheid brengt : Myn uerwerk gaet op rad en spil, Den tyd loopt gouw en staet nooyt stil.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Fabriek en Boekdrukkery van GLENISSON en VAN GENECHTEN" Sjabloonkleuring oker en rood Periode 1833 - 1840
Prent 2: met onderschrift "Glénisson en Van Genechten, te Turnhout". Sjabloonkleuring geel, blauw en bruin Periode 1840 - 1856
Prent 2: met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, te Ryswyk." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 4: met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. K. Zeehuijsen, te Leeuwaarden". Handschrift op achterzijde "Tj. v. d. Wetering. Hemelum. 1931" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 5: met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij L. Lazare, te s'Hage.". Handschrift op achterzijde "H. F. Postma". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
In het prototype van deze prent werden de gravures gebruikt om een ​​Frans alfabet samen te stellen en een deel van de afbeeldingen is inderdaad terug te vinden in het alfabet dat door Glenisson is gepubliceerd onder nr. 88. De huidige prent moet dus van Franse oorsprong zijn. Uitgeverij Hemeleers-van Houter heeft een replica van deze prent gepubliceerd (nr. 11).
Oblong vel. Draadpoppen bedoeld om uit te knippen en in elkaar te zetten.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1856 - 1900
Geen exemplaar bekend op naam van G en V G
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 88
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.6 Draadpoppen
28 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 7 blokken, 55 à 70 x 10 à 35 mm., tweetalige onderschriften. De eerste rij, die begint met een wandelende muzikant die op de panfluit speelt, vertegenwoordigt elegante en slanke dansers of gewone en zware: Men danst en maekt hier al musiek, Zoo lang de bors word plat en ziek. Sommige personages in de volgende rij zijn oorlogszuchtig, andere in de derde zijn gebocheld : Deze schynen ook niet zeer vlug, Want dragen de kas op hunnen rug. Tot slot zien we tussen de figuren op de laatste rij iemand die, met zijn lichaam naar achteren staande, de inhoud van een fles in zijn wijd opengesperde mond giet : Zy doen door kleeden en door zuipen, Hun laetste geld de beurs uytkruipen.
Prent 1: gemerkt "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: zonder adres. Titel herzet (Nederlands nu ook cursief, en N° van serienummer nu n.) Kleine tekstwijziging in laatste regel "Hun laste geld" is nu "Hun laetste geld". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1870
Bij de scheiding van Glénisson en Van Genechten in 1856 kwamen de blokken in bezit van Antoine Van Genechten. Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 74 drukte.
2. Officiers de diverses armes – Officieren van onderschyde wapenen
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken van verschillende afmetingen, zonder onderschriften. Officieren van verschillende eenheden te paard, galopperend of lopend. Waarschijnlijk naar Duits of Frans model.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1880
Geen exemplaar bekend met adres "G en V G", wel op naam van wederverkoper Van Rosendael (voormalige collectie Van Kuyk)
16 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 60 mm. Nederlandstalige kwatrijnen. Bovenaan, de titel: Zoo kunt ge u wederom verblyden, Zoo leert men u het minder myden, O Lieve Jeugd! met Prent by Prent, Op dat ge u tot het meerder wendt. De brilmaker. 一 De droogscheerder. 一 De goudsmid. 一 De zilversmid. 一 De Goudslager. 一 De boekenwinkel. 一 De prentenhandelaar. 一 De muziekinstrumentenmaker.一 De perkamentmaker.一 De speelkaartenmaker. 一 De ketelmaker. 一 De kopersmelterij. 一 De messenmaker. 一 De wapensmid. 一 De zwaardenmaker. 一 De inpakker. Fraaie gravures, de meeste naar Luyken, behorend tot dezelfde reeks als N° 184 van Brepols. Het kwatrijn van de prentenverkoper, die echter geen mannekensbladen in zijn winkel laat zien gaat als volgt: Ik dryf in fraaije Prenten handel, Die naar de Kunst vervaardigd zyn, Kies Beeldtnis, Landscliap, Schip, of wandel In regen, zonne- of maneschyn.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, blauw en bruin Periode 1856 - 1900
Herdruk van prent nr. 120 door J. Noman & Zoon en J. Noman in Zalt-Bommel, voor het eerst uitgegeven door Stichter in Amsterdam (nr. 4), die de afbeeldingen liet graveren voor zijn Almanak. De houtsneden zijn aangekocht door Glenisson & Van Genechten, maar deze werd vermoedelijk niet door hen uitgegeven. Na de scheiding tussen Antoine Van Genechten en Glénisson, gebruikten Glenisson et fils deze drukvorm om nr. 1 te vervangen, die bij A. Van Genechten was terecht gekomen. Zie nrs. 9, 189 en 190 van Glenisson et fils en nr. 100 van Beersmans, die tot dezelfde serie behoren.
De houtblokken van deze prent gebruikte Noman, behalve voor een "centsprent", eerder ook in het vierdelige boekwerk "Tafereelen van Nederlandsche Kunsten, Ambachten en Bedrijven, voor kinderen. In vier stukjes, met 208 plaatjes". (1828 - 1829). De blokken van deze prent zijn allen afkomstig uit het tweede stukje van dit boekwerk. Blok 1: de brillenmaker, pag. 98; Blok 2: de lakenscheerder, pag. 106; Blok 3: de goudsmid, pag. 94; Blok 4: de zilversmid, pag. 92; Blok 5: de goudslager, pag. 90; Blok 6: de boekverkooper, pag. 88; Blok 7: de prentverkooper, pag. 86; Blok 8: de instrumentenmaker, pag. 84; Blok 9: de Parkementmaker, pag. 82; Blok 10: de speelkaartenmaker, pag. 80; Blok 11: de koperslager, pag. 78; Blok 12: de kopergieter, pag. 76; Blok 13: de messenmaker, pag. 74; Blok 14: de geweermaker, pag. 72; Blok 15: de zwaardmaker, pag. 70; Blok 16: de pakkers, pag. 68.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen (met boekhandelaar, prenthandelaar en kaartkundige)
Oblong vel. 16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 8 blokken, 95 à 106 x 30 à 48 mm., tweetalige onderschriften. 1e rij: Beierse Militaire Band. Een officier, een klarinet, een trompet, een fluit, een klarinet, een trompet, een fagot, een hoorn. 2° rij: Militaire Band van Turkije. Een grote trommel, een ventieltrombone, een schuiftrombone, een fagot, een basdrum, een cimbaalspeler, twee trommels.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Koninklijke Bibliotheek van België.
De afbeelding is een kopie van een Duits prototype, mogelijk via een prent uit Epinal of Metz. Een gelithografeerde replica, die alleen verschilt omdat bepaalde houtblokken van Glenisson spiegelbeeldig zijn, werd uitgegeven door I. M. Hermann in München (nr. XVII): de titels van deze prent luidden: “Harmonie Musik der k.k. ung. Lin. Infanterie", en "Türkische Musik der k.k. ung. Lin. Infanterie". Die laatste titel verklaart dus de vreemde benaming van Turnhout: Muziek van Turkije. Het zijn Hongaarse infanteristen. Een andere prent, niet identiek maar vrij gelijkaardig, bewerkt door JC Hochwind in München (nr. 44), heeft een andere titel: “Musik der Burger-Garde der Haupt-u. Residenz-Stadt München”. Een Nederlandse centsprent van W.C. Wansleven te Zutphen (nr. 6) is een replica van deze prent onder de meer algemene titel: Millitaire Muzijk, zonder verdere aanduiding.
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten
-, De Oude Burg te Gend - Le vieux Bourg a Gand
-, Achilles door Ulysses herkend - Achille reconnu par Ulysse
afbeelding van een rijkelijke buitentuin met bloemperkjes, fonteinen en zuilenpad.
Prent 1: zonder adres, ingekleurd
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem
-. De vier Seizoenen, zonder adres
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Stadsarchief Turnhout
-. Le pain en 12 tableaux – De geschiedenis van het brood, in 12 afb. met versjes
-. Le Lac de Genève – Het Meer van Genève
Een familieuitstap per boot op het meer van Génève in Zwitserland.
-. Edmond redt het leven van Calista
Eerste prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie is een angstige vrouw op een paard te zien, een aanstormend wild zwijn, en een man met een wapen die zich daar tussenin bevindt. Met tekst onder de plaat.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag
-. Edmond draagt Calista tegen de rots op
Derde prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding van een man die een vrouw op zijn rug naar boven draagt. Met tekst onder de plaat.
Vierde prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding een afbeelding van een op de grond liggende Edmond, die de tocht met de dood moest bekopen, en een ineenzakkende Calista, die hem volgt in de dood. De wrede vader sticht een klooster voor de gelieven. Met tekst onder de plaat.
-. Calista wordt aan Edmond toegezegd
Tweede prent uit een reeks van 4 omkaderde litho's over een Normandische lijfeigene, die de dochter van de baron bemint, haar leven en redt en om haar hand vraagt. De baron bedenkt een bijna onmogelijke opdracht. Op deze lithografie een afbeelding van een knielende man, voor een oudere man en een jonge vrouw op een bordes van een kasteel. De tekst geeft aan dat Edmond de hand van Calista vraagt, en haar vader de baron zegt haar toe wanneer het Edmond lukt Calista naar de top van een rots kan dragen. Met tekst onder de plaat.
-. Het Buiten goed – La Maison de Campagne,
-. Het Spel der monumenten van Parijs – Jeu des monuments de Paris
Ganzenbord dat start bij "La porte St. Denis", en bij het 63ste vakje eindigt aan de "Arc de Triomphes". Binnenin staat de tweetalige beschrijving van het spel.
Prent 1: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
149. Guillaume Tell Echappe A Son Persécuteur – Willem Tell Ontsnapt Aan Zijner Vervolger
Gekleurde prent van Wilhelm Tell. Opschrift in het Frans en Nederlands 'Gessler, die een algemeenen oproer duchtte, scheept zich met zijne lijftrawanten in, om Tell naar het fort Kuznacht als staatsgevangene te voeren', etc.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Fries Museum Leeuwarden.
147. Guillaume Tell Abat La Pomme – Tell Schiet Den Appel Van Het Hoofd Zijns Zoons
Gekleurde prent van Wilhelm Tell en zijn zoon. Opschrift in het Frans en Nederlands 'In den jare 1507 bestuurde Gessler, op eene willekeurige wijze, Zwitserland, in name van Keizer Albert. Hij beval allen Zwitsers, eer te bewijzen aan een hoed, op de markt op een staak geplaatst. Tell wilde zich aan dit bevel niet onderwerpen en werd door den tiran ter dood veroordeeld, of hij moest, op honderd stappen afstands, eenen appel van het hoofd zijns geliefden zoons schieten', etc.
144. Geschiedenis van een Franschen Officier in Afrika / De aanhouding
Een afbeelding van militairen. Opschrift in het Spaans, Nederlands, Frans en Portugees. Opschrift 'Historia de un oficial frances en Africa – La arrestacion. Victor abrumadó de heridas vió entrando en su puesto, que los Arabes le habian sorprendido, y gracias á un refuerzo de combatientes fueron desalojados de él, pero Victor arrestado', 'Geschiedenis van een franschen officier in Afrika. De aanhouding. Victor met wonden overdekt, op zijnen post terugkomende, zag dat hem de Kabijlen hadden overvallen, en dank aan eenen toegesnelden hulptroep, wierden zij verjaagd. Victor werd aangehouden', 'Histoire d'un officier français en Afrique. L'arrestation. Victor accablé de blessures vit en rentrant au poste que les Kabyles l'avaient surpris, et grâce à un renfort de combattants ils en furent chassés. Il est arrêté' en 'Historia d'um official francez em Africa. – A prizao. Tornando ao posto, Victor todo ferido, de com os Kabyles que o haviao surprendido, & á favor d'um feforço de soldades os dispersor. Foi prendido'. Druk in zwart-wit, ingekleurd met rood, geel, bruin, blauw en groen.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Groninger museum en Fries museum Leeuwarden
95. Joseph est reconnu par ses frères - Jozef maakt zich bekend
Blad met een grote voorstelling van Jozef die zich bekend maakt aan zijn broers. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Zilvermuseum Sterckxhof Deurne.
94. Triomphe de Joseph - Jozefs zegepraal
Blad met een grote voorstelling van Jozef's triomftocht in Egypte. Onder de voorstelling de titel.
93. Joseph chez Putiphar - Jozef in het huis van Putiphar
Blad met een grote voorstelling van Jozef in het huis van Potifar. Onder de voorstelling de titel.
92. Joseph est vendu par ses frères - Josef wordt door zijne broeders verkocht
Blad met een grote voorstelling van Jozef die aan Potifar verkocht wordt door zijn broers. Onder de voorstelling de titel.
91. Paul en Virginie / 4 De terugkomst
Blad met een grote voorstelling uit het verhaal van Paul en Virginie door Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: zonder adres Ingekleurd
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Rijksprentenkabinet te Amsterdam.
Prent 1: met adres "etabl. Glénisson & Van Genechten", ingekleurd
89. Paul et Virginie / 2 De zegepraal
Tweede prent uit een serie van serie van 4 prenten met op elke prent 1 omkaderde lithografie met tekst eronder, over de liefde tussen een blank meisje en een blanke jongen die begin 18e eeuw samen opgroeien in een Franse kolonie. De afbeelding toont Paul en Virginie, die worden gedragen door vier zwarte personen. Ze zijn op de terugweg nadat ze vergiffenis hebben gekregen voor een mishandelde negerin. Met tekst in Nederlands en Frans.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijiksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
88. Paul en Virginie / 1 De kindschheid
Eerste prent uit een serie van serie van 4 prenten met op elke prent 1 omkaderde lithografie met tekst eronder, over de liefde tussen een blank meisje en een blanke jongen die begin 18e eeuw samen opgroeien in een Franse kolonie. De afbeelding toont twee jonge kinderen met hun moeders en een trouwe zwarte huisknecht in Madagaskar. Onder de afbeelding een tekst in Nederlands en Frans.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
84 - 87. De Geschiedenis van Mathilde en Malek – Adhel.
Serie van 4 prenten. Prent 1: Blad met een grote voorstelling van het vertrek van Mathilde, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 2: Blad met een grote voorstelling van de gevangenname van Mathilde, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 3: Blad met een grote voorstelling van Mathilde die wordt gered, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel. Prent 4: Blad met een grote voorstelling van de dood van Malek Adhel, uit het toneelstuk van Mathilde en Malek Adhel (de Kruisridders) door Hendrik Kraaijesteijn. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam: Prent 1, Prent 2, Prent 3, Prent 4
81. Le chateau Royal de Laken près de Bruxelles
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek van België.
77. Gezigt van eene legerplaats – Vue d’un Camp
Blad met een grote voorstelling van een legerplaats met militairen. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet Amsterdam.
76. Het Binnenste van een Bivak – Intérieur d’un Bivonac
Prent met 1 omkaderde lithografie met een afbeelding van 3 soldaten, twee slapend op stro, de derde staand bij een houtvuurtje. Behalve de titels en de lithodrukker geen tekst.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
69. Château sur la Meuse – Een Kasteel aan de Maas // L’Ancienne porte de Hattum (Gueldre) – De oude poort van Hattum (Gelderland)
Blad met 2 voorstellingen. Boven (ondersteboven) de oude poort (mogelijk de Dijkpoort) te Hattem, onder een kasteel aan de Maas. Onder de voorstellingen de titels.
68. Eglise de St. Rombaut à Malines – De Romboutskerk te Mechelen // Eglise de St. Michel et Gudule à Bruxelles – De St. Michiel en Gudula kerk te Brussel
Blad met 2 voorstellingen van kathedralen. Links de Sint-Romboutskathedraal te Mechelen en rechts de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele te Brussel. Onder de voorstellingen de titels.
afbeelding van drie schapen zitten en staand tegen een hek
62. Ruines de Franchimont – Ruines van Franchimont // Une famille Nordhollandaise – Eene Noordhollandsche familie
Blad met 2 voorstellingen. Boven (ondersteboven) een voorstelling van een familie uit Noord Holland rond een tafel, onder een gezicht op de ruïnes van het kasteel van Franchimont. Onder elke voorstelling de titel.
61. Hollandsche vissers - pecheurs Hollandais
Prent 2: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout" Andere inkleuring
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Kossmann
59. L’Eglise de Notre Dame d’Anvers – O.L.Vrouw Kerk te Antwerpen// Le Vieux Bourg à Gand – De Oude Burg te Gend
Voorstelling van twee honden op zoek naar prooi.
54. Etalon pur Sang – Hengst heel bloed
Blad met een grote voorstelling van een hengst aan de waterkant. Onder de voorstelling de titel.
50. Le retour des paturages – De terugkomst uit de weiden
voorstelling van vee dat (versierd met takken) terugkomt naar de boerderij. Dit geeft duidelijk aanleiding tot feesten...
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Stadsarchief Turnhout.
46. Le Château de Barse prov. De Liége – Het Kasteel van Barse, prov. Luik
Blad met een grote voorstelling van de Kasteelhoeve van Vierset-Barse. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: zonder adres, ingekleurd met sjablonen
44. Le Vijverberg à la Haye - De Vijverberg in ‘s Hage
Voorstelling van de vijverberg in 's Gravenhage.
43. La maison du Bois à la Haye – Het huis in het Bosch te ‘s Hage
Blad met een grote voorstelling van paleis Huis ten Bosch te Den Haag. Onder de voorstelling de titel.
42. Le Bois A la Haye – Het Haagsche Bosch
41. Chateau de Drakenstein près d’Utrecht – Kasteel van Drakenstein bij Utrecht
Blad met een grote voorstelling van kasteel en landgoed Drakensteyn in Lage Vuursche. Op de voorgrond een man te paard. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam.
40. Une vue de Hollande – Een Hollandsch Gezigt
Blad met een grote voorstelling van een Hollands landschap. Op de voorgrond een man met zijn hond. Onder de voorstelling de titel.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
38. Gezicht van Rammekes (Zeeland) – Vue de Rammekes (Zélande)
Blad met een grote voorstelling met een gezicht op Fort Rammekens bij Vlissingen. Op de voorgrond verschillende schepen op zee. Onder de voorstelling de titel.
36. Gezigt voor Vlissingen - Vue devant Flessingue
Gezicht op Vlissingen vanaf de rede, vanuit het Osten gezien. Op de voorgrond een sloep en een platbodem; Op de achtergrond het profiel van Vlissingen, een molen, en oorlogsschepen.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout.", niet ingekleurd
Kopie naar een prent uit 1784 door C.F. Bendrop.
35. Het bezoek van den grootvader – La visite du Grand-Père
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in voormalige collectie Van Kuyk en Kossmann
34. Het bezoek van de onderwijzer – La Visite Du Précepteur
Voorstelling van een gegoede familie in de tuin, met bezoek van de onderwijzer.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Stadsarchief Turnhout, Atlas van Stolk Rotterdam en Fries Museum Leeuwarden.
33. La fête de la Bonne Maman – De verjaardag van de grootmoeder
Voorstelling van een gegoede familie die de verjaardag van grootmoeder viert in de tuin. Op de achtergrond een fontein.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", zonder inkleuring.
Prent 2: zonder adres, met inkleuring.
Blad met een grote voorstelling van een familie, bestaande uit kinderen, ouders en grootouders, in een tuin met fontein. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: met adres "litho Glénisson & Van Genechten, Turnhout", niet ingekleurd.
31. De jonge stier – Le jeune Taureau
Voorstelling van een boer aan een boom, met op de voorgrond een bok, geiten, een koe en een jonge stier.
Prent 2: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
Prent 3: met adres: "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd
Prent waarbij een boer met zijn veestapel terecht komt in een orkaan.
Prent 1: met adres "lith. Glénisson & Van Genechten, Turnhout", gekleurd
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Kossmann.
Prent in kleur met zicht op de ruïnes van een kasteel omringd met water.
zicht op 4 wanden van verschillende toneeldecors
Prent 1: met adres "Bij G. & V.G.", gekleurd
25. Genoveva door Siegfried herkend
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe Siegfried zijn vrouw en zoon in het woud terugvindt en hen weer meeneemt naar zijn kasteel.
23. Genoveva beweegt haar moordenaars
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe door een valse beschuldiging haar echtgenoot Siegfried, graaf van Braband, meent dat Genoveva de dood heeft verdiend. Hij stuurt twee moordenaars, die ze weet te bewegen haar in leven te laten.
23. Fransche Militairen – Militaire Français
Soldaten van Napoleon komen aan in een dorp.
22. Een rhee zoogt het kind van Genoveva
Omkaderde lithografie met tekst eronder, over de vrome Genoveva. Genoveva's geschiedenis is bekend geworden als levensverhaal, bijvoorbeeld in het bekende L'innocence reconnue ou vie de Sainte Geneviève de Brabant, uit 1638. Genoveva was getrouwd met graaf Siegfried. Deze was voor strijd of jacht vaak lange tijd weg van huis. Op een dag in het jaar 750 werd de mooie Genoveva verleid door Golo, de hofmeester van Siegfried. Genoveva weerstond de verleiding. Toen Siegfried terugkeerde, deden aan het hof verhalen over Genoveva's vermeende ontrouw de ronde; en Siegfried geloofde de verhalen. Hij gaf opdracht Genoveva en hun tweejarige zoontje te verdrinken. De dienaar die deze opdracht moest uitvoeren kon de moord echter niet over zijn hart verkrijgen en liet Genoveva en haar zoontje achter in de Belgische Ardennen. Hier leefden ze zes jaar lang in een grot. Toen Siegfried weer eens op jacht was, ontdekte hij zijn doodgewaande vrouw. Door dit wonder was hij overtuigd van haar onschuld en hij nam haar en zijn zoon mee terug naar het paleis. Op deze prent wordt afgebeeld hoe Genoveva geen melk voor haar kind heeft. God stuurt haar een ree, die het kind kan zogen.
Centraal een afbeelding met 4 apen, eromheen papegaaien, vlinders en fruit.
Prent 1: zonder adres, gekleurd
20. De duyvel brug bij Cassel – Le pont du diable près Cassel
Voorstelling van een bos met rivier en waterval, waarover een brug loopt.
19. Les deux petites soers – De twee Zustertjes//La petite maman – Het lieve moedertje
18. De zorg eener moeder – Le soin d’une mère
Moeder, zittend op een bank, met voor haar een kinderwagen met kind dat brood krijgt van moeder.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Zeeuwse Bibliotheek Middelburg en Stadsarchief Turnhout
Blad met een grote voorstelling van een carnavalsstoet met verklede mensen en een praalwagen in de vorm van een schip. Onder de voorstelling de titel.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", niet ingekleurd
Voorstelling van een bos met meer met vier herten in allerlei posities.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", gekleurd
Prent 1: met adres "Lith. glénisson & Van Genechten, Turnhout", ingekleurd. Met handgeschreven nieuwjaarswens van Dirk Jans Boersema, 1 januarij 1846.
13. Soin domestique - Huishoudelijke zorg.
Prent van een moeder die het haar van haar kind ontvlooit, een hondje springt tegen het kind aan.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten à Turnhout", ingekleurd
Prent met 1 lithografie, met een afbeelding van vier gewapende mannen en een hond in een rotsachtige omgeving.
7. Differents Sujets - Verscheide Voorwerpen
prent met 52 kleine afbeeldingen van allerlei figuren, kinderspelen en muzikanten.
Prent 1: met adres "Lith. Glénisson & Van Genechten Turnhout", gekleurd
5. Chiens de Chasse – Jagt Honden
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Van Kuyk.
3. Verschillende voorwerpen – differents sujets.
Prent met 20 voorstellingen van allerlei aard.
Prent 1: met adres "Glénisson & Van Genechten à Turnhout", ingekleurd
1. -. 15 afb., alfabet met dieren
9. Litanie ter eere van den H. Donatus Martelaer, beschermer tegen den donder, blixem, onweder en tempeesten
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten". Sjabloonkleuring geel, groen, roze, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2 en 3: volledig in hoogdruk. Afbeelding in houtsnede. Prent verknipt, was ingekaderd. Houtsnede en onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten" op voorzijde. Begeleidende tekst geplakt op achterzijde van het kader.
gecombineerde techniek. Hoogdruk (tekst) in combinatie met steendruk (afbeelding)
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.20 Heilige Donatus
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
7. Het mirakuleus beeld van O.L.V. van Kevelaer
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Museum aan de Stroom Antwerpen.
6. Het Leven van de H. Maegd en Martelaresse Catharina
4. Het Leven van den Heiligen Joseph//Bruidegom van de H. Moeder Gods
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Asselberghs.
2. Hoe dat Jezus Christus is Gekruist geworden
1. Het laetste Avondmael dat Christus met zyne apostelen gehouden en dat hy hun voeten gewasschen heeft
44. De H. Grispiuus, patroon der schoenmakers
43. -, 2 driehoekige hsn., het wonder van Onze-Lieve-Vrouw van der Linden tot Uden
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie van Kuyk.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout. - G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
41. De H. Isidorius, Patroon der Landbouwers
40. De heilige Apostelen Petrus en Paulus
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin, groen en blauw Periode 1840 - 1856
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.52 Heilige Paulus 1.2.2.53 Heilige Petrus
38. De aanbidding der Drie Koningen
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen in het Nieuwe Testament 1.1.3.2 Geboorte van christus, aanbidding van de herders en van de drie koningen
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur, 276 x 197 mm. In het midden, een boom waarvan de stam zich breed uitsplitst, met hiertussen een groot beeld van de Maagd Maria, staand op een gouden bol. De Heilige Maagd, gekroond en met stralenkrans, draagt een mantel die haar armen bedekt. Ze houdt een scepter in haar rechterhand. Op haar linkerarm zit het gekroonde kind Jezus, eveneens met stralenkrans, wijst met zijn rechterhand naar zijn moeder en houdt met de andere hand een wereldbol vast met daarboven het kruis. Elke tak van de boom draagt drie op elkaar geplaatste medaillons die in kleine naïeve afbeeldingen een genezing vertegenwoordigen die is verkregen op voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Links herwint een verlamde haar ledematen, een stomme spreekt, een blinde ziet. Rechts geneest een kind, herstelt een zieke en wordt een demon uit het lichaam van een bezetene verjaagd. Aan de voet van de boom, pelgrims en knielende gelovigen. Een van deze personages draagt de cape, de tas en de pelgrimstaf met de kalebas. Boven de houtsnede staat de titel “Onze Lieve Vrouw van bijstand”. Rondom de houtsnede de lofrede van Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gevolgd door een gebed.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1840 - 1856
Getrouwe kopie van de prent nr. 81 van Brepols.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.13 Onze-Lieve Vrouw van Bijstand
31. De Kalvarieberg van Jeruzalem
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur. Onderaan in het midden van de houtsnede bezwijkt Jezus, met doornenkroon, onder het gewicht van zijn kruis.Hij is omringt door soldaten en beulen. Een van de beulen, die met zijn linkerhand een touw vasthoudt dat aan de riem van Christus is gebonden, slaat hem met een zweep met loden bollen. Een van de soldaten draagt de ladder, zijn hoofd tussen de spijlen doorstekend. Hij wordt bewaakt door een personage dat een speer vasthoudt. Hogerop in het beeld, rechts, de stadspoort, geflankeerd door een toren, die Jezus zojuist is gepasseerd. Op de achtergrond, links, voor een reeks heuvels, bidden twee knielende vrouwen aan de voet van het kruis waaraan Jezus is genageld, geflankeerd door twee dieven die elk ook aan een kruis hangen. Boven deze houtsnede de titel “De kalvarieberg van Jeruzalem”, rondom de houtsnede een meditatie over de val van Jezus. Onder de afbeelding een gebed tot Jezus die bezwijkt aanhet kruis.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
Exacte kopie van de prent van Brepols nr. 83
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.15 Kruisdraging (Calvarieberg)
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie De Meyer.
25. Onze Lieve Vrouw van Bijstand
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur. In het midden, een boom waarvan de stam zich breed uitsplitst, met hiertussen een groot beeld van de Maagd Maria, staand op een gouden bol. De Heilige Maagd, gekroond en met stralenkrans, draagt een mantel die haar armen bedekt. Ze houdt een scepter in haar rechterhand. Op haar linkerarm zit het gekroonde kind Jezus, eveneens met stralenkrans, wijst met zijn rechterhand naar zijn moeder en houdt met de andere hand een wereldbol vast met daarboven het kruis. Elke tak van de boom draagt drie op elkaar geplaatste medaillons die in kleine naïeve afbeeldingen een genezing vertegenwoordigen die is verkregen op voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Links herwint een verlamde haar ledematen, een stomme spreekt, een blinde ziet. Rechts geneest een kind, herstelt een zieke en wordt een demon uit het lichaam van een bezetene verjaagd. Aan de voet van de boom, pelgrims en knielende gelovigen. Een van deze personages draagt de cape, de tas en de pelgrimstaf met de kalebas. Boven de houtsnede staat de titel “O. L. Vrouw van bijstand”. Rondom de houtsnede de lofrede van Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gevolgd door een antifoon en een oratie. Het geheel is omkaderd door een dubbel lijnkader.
getrouwe kopie van de prent van Brepols, uitgegeven onder het nummer 81.
24. Dank- en aenroepingsgebed ter eere van den H. Nicolaas, Patroon der jonge lieden.
St. Nicolaas en de drie kinderen in de kuip; boog- en zeil-schip op de achtergrond. Ter weerszijden gebedtekst
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Deventer Musea.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.50 Heilige Nicolaas
23. Het ware afbeeldsel van den wandelenden Jood, gelijk hij, door Brussel is te zien geweest op den 22. april 1774
Centraal staat een houtsnede in dubbel lijnkader, niet gesigneerd. Op de voorgrond wandelt de Jood met op het hoofd een hoge vilten hoed met een veer op de rand. Aan zijn voeten draagt hij prachtige trechterlaarzen, in zijn rechterhand houdt hij een wandelstok. Rondom het personage zijn verschillende onderwerpen gerangschikt. Linksbovenaan staat een hut dat tegen een berg aanleund. Aan de deur van de hut staat Christus die het kruis draagt. Hij wordt vervloekt door de wandelende Jood. Boven de deur staat de tekst “Marche donc”. Rechtsboven aan de voet van Golgotha, waarop twee kruisen staan, bezwijkt Christus onder zijn kruis. Een man helpt hem op te staan. Hieronder de tekst “ Jesus gaet op den berg van Kalvarien”. Linksonderaan staan vier gegoede burgers te luisteren naar het trieste verhaal de wandelende Jood . Net hierboven staat de tekst “Den wandelen Jood, spreékt met de inwoonders van Parys”. Aan de rechterkant, een kleine kapel met beeld van de heilige Maagd met op haar arm het kind Jezus. Een vrouw bidt, geknield op de trap. Bovenaan de houtsnede staat de titel “Het waer afbeéldsel van den WANDELENDEN JOOD gelyk hy door Brussel trekkende, is te zien geweest op den 22 April 1774.”. Links en rechts van de houtsnede een “Nieuw beklag, op eene Jagt-vois” (een nieuwe klaagzang, te zingen op een jacht-melodie). Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Getrouwe kopie van de prent van Brepols die dit uitbracht onder het nummer 50.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.5 Overige religieuze onderwerpen 1.3.5.11 De Wandelende Jood
Oblong vel, paginavullend houtblok met dubbele lijnkader, geen signatuur. In een stal, in het midden, strekt het kind Jezus zijn armen uit. De tedere Maagd onthult het zorgvuldig om het te laten zien aan de enthousiaste herders, geknield of staand, rond de kribbe. Achter de maagd Maria staat St. Jozef staand en meditatief, met de arm leunend op een koe. De ezel eet hooi. Op de achtergrond, bovenaan de houtsnede, zegent een gevleugelde en naakte engel met open armen het tafereel. Aan zijn zijde komen de hoofden van gevleugelde engelen door de wolken kijken. We ontdekken links het omliggende platteland waar twee herders slapen, terwijl een derde al staat, gewekt door de stem van engelen. Op de vier hoeken, elk in een kwartcirkel, vier kleine onderwerpen. Bovenaan, links de Aankondiging, rechts de verschijning aan de herders, in hun slaap verrast door een engel die wolken voortdroeg. Onderaan, links, tonen Jozef en Maria Jezus aan de drie wijzen, rechts de vlucht uit Egypte. Boven het geheel staat de titel “De Kersnacht”.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Collectie Volksprenten Veldhoven.
Getrouwe kopie van de prent van Brepols die deze uitbracht onder het nummer 66 van de religieuze reeks.
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.2 Geboorte van Christus, aanbidding van de herders en van de drie koningen
20. Eer en lof zij voor eeuwig aan het allerheiligste Sacrament des Altaars
Centraal staat een houtsnede met dubbele lijnkader, niet gesigneerd. In het midden van het altaar staat een grote monstrans in de vorm van een zon, die op de centrale houder (lunula) de hostie met het beeld van Christus aan het kruis draagt. Links en rechts van deze barokke stralenmonstrans zitten twee geknielde, biddende, engelen. Onder de monstrans, een hangend borduurwerk met daarop een duif met gespreide vleugels. Boven de houtsnede staat de titel “Eer en lof zij voor eeuwig aan het allerheiligste Sacrament des Altaars.”. Het geheel is omkaderd door een zwaar ornamentkader.
Prent 1: Zonder adres Sjabloonkleuring geel, rozerood, bruin en lichtblauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring zachtgeel, rood, bruin en lichtblauw Periode 1840 - 1856
Deze prent is een getrouwe kopie van de prent uitgegeven door Brepols onder het nummer 69. (religieuze reeks)
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.7 H. Sacrament des Altaars
18. Vermaningen det men behoort zich zelven te doen inschrijven in de Broederschap van het H. Rozekransken
Centraal staat een grote houtsnede in dik lijnkader, niet gesigneerd In het midden van de afbeelding, in een ovaal gevormd door een rozenkrans, staat de gekroonde Heilige Maagd, staande op een halve maan. Ze draagt op haar rechterarm het kind Jezus met aureool die een rozenkrans offert. De Maagd overhandigt met haar linkerhand een rozenkrans aan de heilige Franciscus van Assisi, herkenbaar aan zijn stigmata en zijn kostuum, geknield, een geopend boek voor hem. Achter de monnik en deels door hem verborgen, Johannes de Doper in gebed, een staf in zijn armen. Links, in een smekende houding, de heilige Hiëronymus met de leeuw. Een andere heilige, met gevouwen handen, staat achter hem. Bovenaan de afbeelding, boven de Maagd en kind Jezus, de Heilige Geest in de vorm van een sprankelende duif en God de Vader te midden van wolken, waaruit engelen tevoorschijn komen die rozenkransen uitdelen. Boven de houtsnede staat de titel “Vermaningen dat men behoort zich zelven te doen inschrijven in het Broederschap van het H. Roze-kransken.”. Onder de houtsnede een aansporing om deel uit te maken van het broederschap van de Rozenkrans. Het geheel is omkaderd door een ornamentkader.
Prent 1: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1840 - 1856
Deze prent is een getrouwe kopie van de prent van Brepols nr. 53 uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.14 De Rozenkrans
16. Leven van den H. Franciscus-Xaverius
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.26 Heilige Franciscus Xaverius
15. Leven van Genoveva van Braband
Houtblok met kader. Links en rechts omgeven door 8 rosetten. Genoveva van Brabant zittend in de wildernis met haar zoontje. Haar zoontje wordt gezoogd door een ree. Op de voorgrond ligt een jong reetje. Het geheel is omkaderd door een ornamentkader.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, bruin, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1856
De houtsnede is een spiegelbeeldige kopie van prent nr. 63 van Brepols uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.27 Heilige Genoveva (van Brabant)
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Museum aan de Stroom Antwerpen en Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
12. Onze Lieve Vrouw van de Zeven Weeën
10. De Godzalige huis-zegen van den naem Jezus en zijne Lieve Heiligen – Het mirakuleus Beeld van onze Lieve Vrouw van Halle
4. Het Leven van den Heiligen Joseph, bruidegom van de H. Moeder Gods
Centraal staat een houtsnede met kader, niet gesigneerd. In het midden staat St. Jozef, de blik naar de hemel gericht. Hij draagt in zijn armen het naakte kind Jezus met aureool. De heilige houdt in zijn rechterhand een bloeiende leliestengel. Bovenaan de houtsnede staan gevleugelde engelen omringd door kleine wolken. Een brede lichtstraal daalt af naar de heilige. Aan de zijkanten van de afbeelding staan twee mooie palmbomen. Aan de basis groeien planten. Bovenaan staat de titel “Het leven van den Heiligen Joseph, bruydegom van de H. Moeder Gods”. Om deze houtsnede heen staat de tekst over het leven van deze heilige. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: onderschrift "Te Turnhout, by Glénisson en Van Genechten" Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1856
De prent is gekopieerd naar voorbeeld van Brepols nr. 28 uit de religieuze reeks
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.41 Heilige Jozef
Centraal een grote houtsnede met kader, niet gesigneerd. In het midden staat het Lam Gods, omringd door een stralenkrans, met één van zijn voorpoten de met het kruis versierde standaard ondersteunend, liggend op het gesloten heilige boek. In de vier hoeken de symbolen van de Evangelisten. Onderaan links, de liggende os, rechts de leeuw, ook liggend. In de rechterbovenhoek een gevleugeld engelenhoofd met spandoek met de inscriptie MATHEUS. In de linkerbovenhoek een adelaar wiens banier de gegraveerde inscriptie draagt IOANNES. Onderaan op het houtblok staat LUCAS onder het rund, MARCUS onder de leeuw. Boven het houtblok staat de titel LAM GODS. Om de houtsnede heen staat een lang gedicht ter ere van het Paaslam, en twee kwatrijnen, die de goddelijke goedheid verheerlijken, bevestigd door de vier evangelisten wier symbolen in de afbeelding zijn weergegeven. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout by Glénisson en Van Genechten" Sjabloonkleuring geel, bruin groen en blauw Periode 1840 - 1856
Glénisson kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 30 uit de religieuze reeks.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.15 Lam Gods
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Museum voor religieuze kunst, Uden.
Oblong vel, paginavullend houtblok met dubbele lijnkader, geen signatuur In een stal, in het midden, strekt het kind Jezus zijn armen uit. De tedere Maagd onthult het zorgvuldig om het te laten zien aan de enthousiaste herders, geknield of staand, rond de kribbe. Achter de maagd Maria staat St. Jozef staand en meditatief, met de arm leunend op een koe. De ezel eet hooi. Op de achtergrond, bovenaan de houtsnede, zegent een gevleugelde en naakte engel met open armen het tafereel. Aan zijn zijde komen de hoofden van gevleugelde engelen door de wolken kijken. We ontdekken links het omliggende platteland waar twee herders slapen, terwijl een derde al staat, gewekt door de stem van engelen. Op de vier hoeken, elk in een kwartcirkel, vier kleine onderwerpen. Bovenaan, links de Aankondiging, rechts de verschijning aan de herders, in hun slaap verrast door een engel die wolken voortdroeg. Onderaan, links, tonen Jozef en Maria Jezus aan de drie wijzen, rechts de vlucht uit Egypte. Boven het geheel staat de titel “De Kersnacht”.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood, bruin, lichtblauw en donkerblauw Periode 1840 - 1856
Kopie van de prent van Brepols, uitgegeven onder het nummer 66
z.nr. Beeld van Onze Lieve Vrouw van Sherpenheuvel, vermaerd door Mirakelen / L'image de Notre Dame de Montaigu, rénomée par ses Miracles
z.nr. Kapelle van Kevelaer. De groote kapelle van Kevelaer. Klooster van Kevelaer.
3 afb. in lithografie, adres Uyt de Steendrukkery van Brepols en Dierckx Zoon Gedeponeerd volgens de wet
16. Garde Royale Bavaroise - Koninklyke Beyersche Burgerwacht
4. Het Leven van den Heiligen Joseph Bruidegom van de H. Moeder Gods
Brepols kopieerde deze prent naar een voorbeeld in houtsnede van De Lange uit Deventer.
2. Sujets différents - Verschillende voorwerpen
Brepols kopieerde deze prent van Arnz & Co uit Düsseldorf, waar deze prent de titel "Allerley N 1" heeft.
z.nr. De oorlog van Rusland tegen Turkije - La guerre de la Russie contre la Turquie
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, lichtbruin, rood en blauw Periode 1880 - 1900
z.nr. Oostenrijkse kanoniers - Oostenrijkse Ruyterij - Belgiesche Grenadiers - Engelsche Grenadiers
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Stadsarchief Turnhout.
z. nr. Het nieuw vermakelijk Ganzenspel - Le nouveau jeu d'Oir.
Paginavullend een houtblok met lijnkader, geen signatuur, 370 x 315 mm. Drieënzestig velden gevormd door portieken met kleine zuilen die een spiraal vormen. In het hoofdgestel van elke portiek, de ingesneden volgordenummers: 1 tot 63. De ganzen bezetten vakken 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59. De andere onderwerpen, acht in getal, vertegenwoordigen: 6 Brug, 19 Herberg, 26 Dobbelstenen, 31 Waterput, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen, 58 De Dood. De dood wordt voorgesteld door een skelet gewapend met een zeis. Als vulling, in de bovenhoeken van de houtsnede, bladversieringen. Beneden, in de linkerhoek, tussen twee kolommen, een pierrot die op een trompet blaast. In de rechterhoek een ganzenmeisje dat een spel speelt. Aan het binnenste uiteinde van de spiraal vier zittende spelers die plezier hebben met het ganzenspel. In het midden van het spel, in een sierlijke lijst, de Vlaamse titel, met daaronder de Nederlandstalige spelregels, gevolgd door de Franse titel, met daaronder de spelregels in het Frans. In vele prenten staat net onder deze tekst in de rechteronderhoek een cijfer, waarvan er vier verschillende bekend zijn (nummers 1 tot en met 4).
Prent 1: zonder adres, met versienummer "3", houthoudend papier van slechte kwaliteit, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 2: zonder adres, met versienummer "4", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, met versienummer "4", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: houtblok voor het drukken van deze prent
Afbeelding 5: groen sjabloon voor de inkleuring van prent
Brepols herdrukte deze prent in een latere periode (1890 – 1930) met hetzelfde nummer, (deels) in lithografie, met behoud van het oorspronkelijke nummer.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.11 Ganzenborden
z.nr. Slag van den Berg Saint Jean gezeyt van Waterloo of van de Belle-Alliance
Langwerpig vel, centraal staat een houtblok met lijnkader, niet gesigneerd, 200 x 209 mm. Eenvoudig gesneden houtblok uit de tijd met doorheen de afbeelding verschillende letters, als verwijzing naar de verklarende legende van de monumenten en de opstelling van de daar afgebeelde legers. Deze legende staat direct onder het houtblok met als titel “Algemeyne verbeélding van het slagveld, positie van het geallieerd en fransch leger in den laetsten aenval van Mont-Saint-Jean; nederlaeg van de garde en het fransch leger, vlugt van Buonaparte, en agterlaeting van al het gene tot den oorlog noodig is, het welk in de handen der gealliëerde viel in minder dan een uer”. In het midden van de afbeelding, de boerderij van de Mont Saint waar twee wegen samenkomen, en waarvan er één richting Brussel gaat —rechts bovenaan voorgesteld door een kerk omringd door enkele woningen 一 en linksonder eindigt bij de brandende Belle-Alliance. De andere weg, links bovenaan de afbeelding, loopt langs de eveneens in brand staande hoeve van Hougomont en komt uit op de Brusselse weg ter hoogte van de hoeve Mont Saint-Jean. Bovenaan de houtsnede is het Engelse leger opgesteld nabij Waterloo, voorgesteld door een landhuis omgeven door groen. In het midden links marcheren twee Nederlandse regimenten, met wapperende vlaggen, richting Napoleon die omringd is door zijn regimenten. Aan de rechterkant gaan de geallieerden hen tegemoet. Beneden is er een algemene stormloop, een wanhopige vlucht. Napoleon te paard, gevolgd door zijn staf en zijn oude garde, gaan op weg om aan de vijand te ontsnappen. De stervenden, de doden, de paardenlijken, ontmantelde of verlaten kanonnen bezaaien het slagveld. Links en rechts van de houtsnede staat een lang verslag van de Slag bij Waterloo. Het geheel is omkaderd door een dubbel lijnkader.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, uyt de Boek-drukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring oker en rood Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 10/11/1817
De plaat is een bijna getrouwe verkleinde kopie van een grote kleurenafbeelding gepubliceerd in 1817 door P.J. Hanicq in Mechelen.
2. Geschiedenis en vorsten 2.2 Geschiedenis 2.2.5 Gebeurtenissen uit de algemene geschiedenis 2.2.5.6 Slag van den Berg Saint Jean
z.nr. Het nieuw en vermakelyk Gansen-spel, op welke wyze en hoe men het zelve spelen moet
Langwerpig vel, houtblok zonder kader, geen signatuur, 291 x 383 mm. Drieënzestig velden die een spiraal vormen, gescheiden door pilaren. Aan de onderkant van elke veld een rond medaillon, sommige met afbeelding. Boven de medaillons de ingegrifte nummers: 1 t/m 63. Ganzen bezetten vakken 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59. van deze figuren worden de ganzen geplaatst op regelmatige afstanden, afwisselend van 5 en 4 vierkanten. De andere onderwerpen, negen in getal, vertegenwoordigen achtereenvolgens: 6 Brug, 19 Herberg, 26 Dobbelstenen, 31 Waterput, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen, 58 De Dood (vertegenwoordigd door een skelet); en als laatste, binnen het 63e veld dat groter is dan de anderen, verjaagt een vrouw met een tang een tiener. Het totaal van de zichtbare punten van de dobbelstenen is altijd 9 (3 + 6, 4 + 5). Het centrale medaillon stelt een herbergtafereel voor, waarvan de personages kleding uit de eerste helft van de 17e eeuw dragen. Een man speelt met een bakspel. Een vrouw leidt hem de aandacht af, terwijl een andere hem van zijn beurs met geld berooft. Op de vier hoeken zien we telkens een scéne staan. Bovenaan links staan figuren die het ganzenspel spelen, rechts drie muzikanten; linksonder een hondentrainer met trommel en een hondje dat op zijn achterste poten danst, rechts bij de ingang van het spel twee vechtende mensen en een hond. Onder het houtblok de Vlaamse titel: “Het nieuw en vermaekelyk Ganzen-spel, in wat maniere en hoe men het zelve speélen moet”, met daaronder een beschrijving van hoe het spel te spelen.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Oblong vel. 9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 70 à 90 x 95 mm., tweetalige onderschriften; Caro, een brutale en onbeleefde hond, kan zijn grote mond niet houden. Hij beledigt het melkmeisje en noemt de bakker een dwaas. Zijn onbeschoftheid kent geen grenzen en zet zich voort bij de slager. Wanneer zijn geduldige meester hem terechtwijst, belooft Caro beterschap. Maar al snel vergeet hij zijn goede voornemens en blaft hij weer tegen de schoolkinderen. De aanblik van een kleine schoorsteenveger maakt hem razend, en de postbode, die brieven in plaats van worstjes brengt, drijft zijn woede tot het uiterste. Uiteindelijk wordt hij opnieuw door zijn meester op zijn plaats gezet. Gekrenkt en vol wonden ligt Caro kreunend op zijn bank, een pijnlijk gevolg van zijn onstuimige gedrag.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 2: 7 van de 9 houtblokken voor deze prent
Afbeelding 3: cliché van het houtblok nummer 4
Afbeelding 4: proefdruk van de houtblokken zonder tekst
Afbeelding 5: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
Een kopie van een prent, oorspronkelijk getekend door G. Braun en gepubliceerd in de Münchener Bilderbogen (nrs. 167 en 168), uitgegeven door Braun & Schneider in München. De Turnhoutse versie bevat slechts negen afbeeldingen, terwijl de Duitse editie, die uit twee bladen bestaat, er achttien heeft. Brepols heeft bewust alle scènes weggelaten waarin de hond, nadat hij een gemeenteambtenaar heeft achtervolgd, wordt geslagen en gestenigd door handelaars en de menigte. Van de tweede prent is alleen de afbeelding behouden waarin de hond, gewond en verbonden, kreunend op zijn bank ligt. Dit maakt het voor de lezer, die de originele tekst niet kent, onduidelijk waarom de hond in de laatste afbeelding gewond en vol verband in zijn mand ligt.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.10 De boze hond
244. Natie de stoeffer – Ignace le fanfaron
12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 35 à 65 x 77 mm., tweetalige onderschriften. De kleine Natie vergezelt de oude Theobaud het bos in. "Deze delen wemelden vroeger van de wilde dieren" vertelde de oude man hem. Als het nog steeds zo was, zou je jezelf redden, nietwaar, Natie?一 Oh nee! Ik ben sterk en moedig! Ik zou de wolf wurgen, ik zou beren doden, ik zou de leeuw neerslaan!一 Natie, die een troep ganzen naderde, vluchtte gillend van angst weg. Theobaud schiet hem te hulp, redt hem en zegt tegen hem: Praten is niets, actie is nodig.
Exemplaar in Rijksprentenkabinet Amsterdam
Kopie van een afbeelding getekend door W. Busch, gepubliceerd met de titel: Prahl-Muky in de Munchener Bilderbogen (nr. 434), uitgegeven door Braun & Schneider in München.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.74 Natie de Stoeffer
243. Droevige gevolgen der luiheid – Tristes suites de la paresse
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 45 à 65 x 45 à 70 mm., tweetalige onderschriften. Otto is een onverbeterlijke luiaard, wiens onwetendheid verschrikkelijke gevolgen heeft. In de veronderstelling dat hij vlinders vangt, pakt hij de eenden van de buren; de geïrriteerde buurvrouw eist betaling voor de eenden. De woede van de vader staat gelijk aan de domheid van de zoon; ondanks de afranselingen leert hij nog steeds niet. Otto plukt een giftige paddenstoel en eet hem op; zijn roekeloosheid leidt hem naar de rand van het graf. De vaderliefde verdubbelt zijn slagen voor de luiaard. Ongehoorzame kinderen worden vroeg of laat gestraft. Een wolf, die Otto voor een hond had aangezien en vrolijk roept in plaats van weg te rennen, verslindt hem.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Kopie van een afbeelding gepubliceerd in Munchener Bilderbogen (nr. 691), uitgegeven door Braun & Schneider in München.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.21 Droevige gevolgen der luiheid
242. De listige Henri – Henri le malicieux
12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 45 à 65 x 70 à 90 mm., tweetalige onderschriften. Henri, die van zijn moeder een heerlijke cake heeft gekregen, rent vrolijk naar buiten om de ganzen ermee te lokken. Een jonge gans hapt gulzig in de cake, en Henri grijpt het dier snel vast. Maar de gans begint te worstelen, en al snel komen de ouders van het kuiken wraakzuchtig aangestormd. Ze storten zich op Henri, grijpen hem bij de oren, tillen hem de lucht in, en laten hem boven de open haard van het ouderlijk huis vallen. Henri ploft met een plons in de pot. Zijn moeder haalt hem er meer dood dan levend uit en legt zijn doorweekte kleren te drogen. Terwijl Henri zich bibberend opwarmt, smullen de ganzen rustig van zijn cake.
Prent 1: zonder adres, gedrukt op slecht houthoudend papier. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Eerste bestelling in journaalboek: 17/04/1893
Zeer getrouwe kopie naar de prent getekend door W. Busch en gepubliceerd in de Munchener Bilderbogen (N° 361), uitgegeven door Braun & Schneider in München.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.68 De listige Henri
241. De honingdieven – Les voleurs de Miel
12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 55 à 73 x 80 à 95 mm., tweetalige onderschriften. Kleine Jean heeft zijn broer Pierre aangespoord om de honing van de buurman te eten, ze naderen de korf, worden zowel gestoken als onherkenbaar gemaakt. De buurman berooft ze, hun vader schudt ze door elkaar en stopt ze onder de pomp. Goede gehaktballen, hun favoriete gerecht, roken op tafel, ze hebben het hart niet om te eten. De smid trekt hun vreselijke doorn eruit, de kapper verbindt ze. Ze blijven drie weken in bed en, genezen, zweren ze dat ze een schotel gehaktballen zullen eten en nooit meer de bijenstal van de buren zullen aanraken.
Afbeelding 1: 2 houtblokken voor het drukken van deze prent
Een zeer getrouwe kopie naar een prent getekend door W. Busch, oorspronkelijk gepubliceerd in de Münchener Bilderbogen (Nr. 242) door uitgeverij Braun & Schneider in München. Olivier Pinot, uitgever bij Épinal, bracht een variant uit met een unieke Vlaamse tekst onder de titel "Michel en Dominicus, van Kleine Dieven" (Nr. 513). Het is vrijwel zeker dat hij ook een versie met Franse tekst heeft uitgegeven. Later werd dezelfde prent waarschijnlijk opnieuw gepubliceerd door Pellerin, nadat hij het fonds van Pinot had overgenomen. Daarnaast werd er een andere replica uitgebracht door Oehmigke & Riemschneider in Neu-Ruppin, als onderdeel van hun lithografische reeks met Nederlandse tekst (Nr. 93).
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.41 De honingdieven
12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 50 à 60 x 60 à 90 mm., tweetalige onderschriften. Een dapper koppel dat in bed ligt. hoort een muis krabben. De echtgenoot staat op. pakt zijn wandelstok en slaat zijn vrouw. Man en vrouw zorgen samen voor het kleine dier. De man werpt zich op de muis, de vrouw verschuilt zich achter een paraplu en de muis zoekt zijn toevlucht in de echtelijke slaapmuts. De man zet ze in een vat, zet het deksel op de ton, maar de muis ontsnapt door een gat, klimt op de rug van de vrouw, bijt op de duim van de man en vlucht. De jacht begint opnieuw, de meubels worden omgegooid. Ten slotte wijst de muis met haar neus naar het paar en neemt afscheid.
Zeer getrouwe kopie naar de afbeelding getekend door W. Busch en gepubliceerd in de Munchener Bilderbogen (Nr. 278), uitgegeven door Braun & Schneider in München. In Nederland is van dit verhaal ook een kinderboek gemaakt.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.73 De muis
239. De kleine Pepi met de nieuwe broek - Le petit Pépy avec la culotte neuve
14 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, van variabele grootte verdeeld over vier rijen, tweetalige onderschriften. Kleine Pepi valt in het water met zijn prachtige nieuwe broek terwijl hij een vlinder achtervolgt. Doornat zit hij op een kom met pek waaraan hij blijft vastplakken en zijn peetvader, de kleermaker, bevrijdt hem door zijn broek af ​​te snijden. Pepi krijgt een pak slaag van haar vader. Nauwelijks is hij zijn tegenslag vergeten of hij valt om, omdat hij de siroop van de buren in het vat wil proeven. Als de buurman hem eruit heeft gehaald, omsingelen de bijen Pepi en steken hem, de hond likt hem, de moeder wast hem met emmers water en borstelt hem met een bezem. Ten slotte legt de vader hem een ​​wrede straf op, zodat hij in de toekomst beter voor zijn nieuwe broek zal zorgen.
Prent 1: zonder adres. Gedrukt op slecht houthoudend papier. Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Zeer natuurgetrouwe kopie naar een afbeelding getekend door W. Busch en gepubliceerd in Munchener Bilderbogen (Nr. 286), uitgegeven door Braun & Schneider in München. Wilhelm Busch werd geboren in Wiedensahl (Hannover) op 15 april 1832. Nadat hij begon met zijn studie techniek aan de polytechnische school in Hannover, gaf hij het op om zich aan de kunst te wijden. Hij bezocht de Academies van Düsseldorf, Antwerpen en München. In 1859 publiceerde hij zijn eerste Bilderbogen, waarvan hij zelf de onderschriften in verzen schreef, in de Fliegende Blatter; tussen 1860 en 1865, Max und Moritz, Hans Huckebein der Unglücksrabe, twee werken die zijn reputatie vestigden. Drie satires gericht tegen het ultramontanisme van de jezuïeten, Der heilige Antonius, Die fromme Helene en Pater Filucius, bezorgden hem universele bekendheid. Men behoort niet voor niets tot het aantal van zijn geestigste tekeningen, zijn Schnaken und Schnurren. Busch bestudeerde bij voorkeur de Hollandse meesters en in navolging van hen tekende hij graag alledaagse taferelen. Hij schreef zelf de onderschriften van zijn karikaturen en de nauwe band tussen rijm en tekening, die zijn originaliteit vormt, bereikte zijn hoogtepunt in de Bilder zur Jobsiade. Hij stierf op 1 januari 1908, op 76-jarige leeftijd.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.62 De kleine Pepi met de nieuwe broek
238. De gebradene Gans of de ongehoorzaamheid gestraft - L'Oie rôtie ou la désobéissance punie
9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, van verschillende afmetingen verdeeld over drie rijen. Tweetalige onderschriften. Een vader had vier onstuimige en ondeugende kinderen. Toen hij naar buiten ging, klampten ze zich vast aan zijn benen en zijn kleren; toen hij thuiskwam, doorzochten ze zijn zakken. Op een zondag werd er een gans aan tafel geserveerd. De kinderen riepen: ik wil ook een stuk, ik ook een stuk, voor mij de grootste etc. De ongeduldige vader dreigt de gans aan "de man" te geven. De kinderen schreeuwen steeds luider, hij pakt het en laat het door het raam lopen, terwijl hij zegt: Hier, man, pak de gans! Een bedelaar, die langs het huis loopt, grijpt het gevogelte. Maar het was niet zoals de vader zich had voorgesteld, en als versteend kijkt de familie, inclusief de vader, elkaar gillend aan.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: complete reeks houtblokken voor deze prent
Afbeelding 5: sjabloon voor de gele inkleuring van deze prent
Afbeelding 6: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 7: groen sjabloon voor de inkleuring van prent
Zeer getrouwe kopie naar een prent getekend door G. Braun en gepubliceerd in de Munchener Bilderbogen (Nr. 73), uitgegeven door Braun & Schneider, in München. De prent van Braun & Schneider verscheen ook met Nederlandse tekst (N° 50), maar Brepols heeft deze tekst niet overgenomen. De volgende zeven prenten zijn ook zeer getrouwe replica's van de beroemde Bilderbogen. Het huis Braun & Schneider was eerst niet op de hoogte van deze Belgische vervalsing. Pas via een verzoek om informatie door de volkskundige Emile Van Heurck werd zij op de hoogte gebracht van de inbreuk op haar rechten. Op 25 november 1908 schreef ze: “Dieser Nachdruck ist in Turnhout widerechtslich erfolgt, ohne dass uns bisher etwas davon bekannt war.” Zo konden Turnhoutse uitgevers gedurende zeker twintig jaar zonder medeweten van hun rechtmatige eigenaars, met vermelding van het voorbehoud van rechten, duizenden exemplaren drukken en verkopen, waarvan de originelen in eigen land werden verkocht met de dezelfde vermelding: "Alle rechte vorbehalten".
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.29 De gebraden gans
237. Geschiedenis van Tom Pouce – Histoire de Tom-Pouce
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 105 x 74 mm., tweetalige onderschriften. Engelse variant van Tom Thumb (we vinden in het veld van het laatste blok het woord: Pickles), gegraveerd door een bekwaam kunstenaar, mogelijk Engels, rond 1860. De vrouw Bonneau hoort dat er een kind bij haar zal worden gebracht, dat Tom Pouce zal heten.一 Tom Pouce, die knikkers heeft gestolen, wordt gestraft. 一 Hij valt in een terrine, zijn moeder trekt hem eruit. 一 Een reus wil Tom Pouce volledig gekleed inslikken. 一 Tom Pouce wordt overladen met zegeningen door koning Arthur.一 Tom Pouce krijgt van de koning een beurs vol goud, maar kan alleen één zilverstuk dragen. 一 De hofkok sluit hem in een muizenval, de koning laat hem vrij. 一 Een spin die Tom Pouce voor een vlinder aanziet, werpt zich op hem. 一 Tom pouce bezwijkt in de strijd. Deze prent behoort, zoals we zeiden bij de beschrijving van nr. 5, Geschiedenis van klein Duimpje, van dezelfde uitgever, tot dezelfde groep verhalen als die van Petit Poucet. Sommige van de avonturen die op deze prent gepresenteerd worden, zijn te vinden in de Engelse versies van Tom Thumb; laten we zijn aankomst aan het hof van koning Arthur noemen en zijn gevangenschap, door de kok van de koning, in een muizenval.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, paarsrood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.99 Tom Pouce
236. Geschiedenis van Moeder Moreau en van haren wonderbaren hond - Histoire de Mère Moreau et de son chien merveilleux
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 104 x 74 mm., tweetalige onderschriften. Een zeer moderne variant van een onderwerp dat al door andere uitgeverijen in Turnhout werd behandeld, Madame Gaudichon en haar hond Zozo (Delhuvenne N° 9, Glenisson N° 69), beoefent Neron in verschillende kunsten (Beersmans N° 98). Zie wat we zeggen over dit beeld op N° 9 de Delhuvenne. Het onderwerp is van Engelse oorsprong. De huidige afbeelding is rond 1860 gemaakt door een bekwame graveur, misschien Engels. De geweldige hond speelt dood. 一 Hij komt weer tot leven.一 Hij rookt een pijp.一 Hij voert de kat. 一 Hij speelt fluit.一 Hij rijdt op een geit "als een ruiter" 一 Hij is druk aan het spinnen.一 Moeder Moreau rouwt om de dood van haar hond.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (anders ingekleurd dan prent 1) Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (anders ingekleurd) Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring enkel geel Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: vier houtblokken van deze prent
Afbeelding 7: rood sjabloon voor deze prent
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.72 Moeder Moreau
Oblong vel. Langwerpig blad. Acht ruiters te paard zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 143 x 350 mm. Stereotypen van een houtsnede. Zonder onderschrift. Lanciers in zijaanzicht, behalve de officier.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 2: vier clichés voor het drukken van deze prent, bovenste rij
Afbeelding 3: geel sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 4: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 5: blauw sjabloon voor de inkleuring van prent
houtsneden (zinkclichés), ingekleurd met sjablonen
Oblong vel. Twaalf soldaten (elf soldaten en een cantinere) zonder kader, niet ondertekend, gerangschikt in twee boven elkaar geplaatste rijen, 124 x 356 mm. Zonder onderschriften. Zouaven, van opzij gezien, het wapen aan de voet.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden
233. Fransche dragonders – Dragons français
10 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, met in totaal 37 soldaten verdeeld over 4 rijen, zonder onderschriften. Franse dragonders te voet, de meeste van voren gezien, met getrokken wapens en sabel. De laatste afbeelding toont een dame die een drank schenkt uit een kruik.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 2: sjabloon voor de gele inkleuring van de prent
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Franse dragonders)
232. Afbeeldingen van dieren en vogels - Planche d'animaux et d'oiseaux
Oblong vel. Zes afbeeldingen (zink) waarvan vier zonder kader, 2 rijen van 3 blokken van variabele grootte, dieren voorstellend. Twee afbeeldingen zijn gesigneerd: H. Brown del. et al., Susemihl d. S. Tweetalige onderschriften. Het eerste onderwerp vertegenwoordigt een patrijshond, het laatste een boschsnep.
Prent 2: zonder adres. Middelste cliché op de onderste rij is gewijzigd, Hoppe is nu Giraffe. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1880 - 1900
Patrijshond: Magasin Universel, 28 novembre 1833, nr. 6 pagina 48 Arend: Magasin Universel, 28 aout 1834, nr. 48 pagina 384 Das: Magasin Universel juillet 1838, nr. 40 pagina 313 Martensvogel: ? Hoppe: Magasin Universel mars 1836, nr. 26 pagina 201 Boschsnep:?
houtgravures, zinkclichés, ingekleurd met sjablonen
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.2 Verschillende diersoorten op één prent
231. Afbeeldingen van dieren en vogels - Planche d'oiseaux et d'animaux
Oblong vel. Zes afbeeldingen (zink) zonder kader, 2 rijen van 3 blokken van variabele grootte, voorstellende dieren. De platen dragen de volgende handtekeningen: Susemihl del. et sculp., Sotain, P.L. Legendes flam.-franc;. Het eerste onderwerp stelt een Boschmens voor, het laatste een struisvogel.
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Clichéwissel rechtsboven. Giraffe is nu Hoppe. Spellingsaanpassing in het woord "aap" dat bij vorige prent nog "aep" was. Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1880 - 1900
Boschmensch (aap): Magasin Universel octobre 1837, nr. 4 pagina 25 Paradijs-ekster: Magasin Universel septembre 1836, nr. 50 pagina 397 Giraffe: ? Tamme olifant: Magasin Universel octobre 1835, nr. 5 pagina 40 Struisvogel: ? Struisvogel: Magasin Universel janvier 1834, nr. 18 pagina 140
230. Afbeeldingen van dieren en vogels - Planche d'animaux et d'oiseaux
Oblong vel. Tien afbeeldingen gerangschikt in drie rijen, de eerste twee elk van drie, de laatste van vier onderwerpen. Afbeeldingen van variabele grootte en uit verschillende bronnen, die een hert, een tijger, een griffioen, een stekelvarken, enz. voorstellen. Twee van de blokken, de moeflon en het distelvink, eerder uitgegeven op prent 69 door dezelfde uitgever.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1880 - 1900
229. Afbeeldingen van vogels en dieren - Planche d'oiseaux et d'animaux
Oblong vel. Vier afbeeldingen (zink of houtsnede) zonder kader, gerangschikt in twee rijen, van variabele grootte, 2 rijen van 2 afbeeldingen. Twee gravures zijn gesigneerd, de ene draagt ​​de naam van Leroux, de andere die van Susemihl. Tweetalige onderschriften. Dieren, waarvan de eerste een alpengier voorstelt, de laatste een neusaap.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, gekleefd op karton Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: geel sjabloon voor het inkleuren van prent 2
Afbeelding 5: roodbruin sjabloon voor het inkleuren van prent 2
Afbeelding 6: groen sjabloon voor het inkleuren van prent 2
Alpen-gier: Magasin Universel Janvier 1836, nr. 18 pagina 137 sign. E. Leroux Jakhals: Magasin Universel janvier 1838, nr. 16 pagina 121 sign. Susemihl Egyptische rat: Magasin Universel fevrier 1838, nr. 21 pagina 161 sign. Susemihl Langneus (aep): Magasin Universel juillet 1838, nr. 43 pagina 337 sign. Susemihl
228. Verschillende wilde dieren - Divers animaux sauvages
Oblong vel. Vijf afbeeldingen (zink of houtsnede) zonder kader, vier onderwerpen gerangschikt rond een kleinere, van variabele grootte, dieren voorstellend. Een van de gravures draagt ​​het monogram E. B. (Emile Bayard). Tweetalige onderschriften. De eerste afbeelding stelt een olifantenjacht voor, de laatste een ratelslang.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 2: zonder adres, gekleefd op karton. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen (andere sjablonen) Periode 1880 - 1900
Jagt op de olifanten: ? De wolf in de klem gevangen: Magasin Universel mars 1836, nr. 24 pagina 192 sign. E L Luijaard: Magasin Universel 18 septembre 1834, nr. 51, pagina 404 Crocodil: ? Ratelslang: Magasin Universel 24 octobre 1833, nr. 1, pagina 4
houtsneden, zinkclichés, ingekleurd met sjablonen
Oblong vel. Zeven afbeeldingen (hout en zink), waarvan zes zonder kader, van variabele grootte en uit verschillende bronnen, gerangschikt in twee rijen. Twee van de gravures dragen de naam van de graveur: H. Brown; één ervan draagt ​​ook de gestempelde handtekening: Deberny. Twee houtsneden, de Leeuw en de specht, hebben al prenten 69 en 70 geïllustreerd. Tweetalige onderschriften. Dieren. De houtblokken van deze prenten en die van de volgende (227, 228, 229, 231, 232) werden gebruikt ter illustratie van een Frans tijdschrift, Le Magasin Universel, gepubliceerd in Parijs.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Zeeuwse Bibliotheek Middelburg en Museum aan de Stroom Antwerpen.
Kampvogels: Magasin Universel avril 1836, nr. 28 pagina 217 Leeuw: ? Groenspecht: ? Peerd: Magasin Universel 12 decembre 1833, nr. 8, pagina 64 Papegaei: ? Zeekalf: ? Arabische ezel: ?
Binnen een parelkader, vergelijkbaar met die vaak gebruikt in de religieuze reeks, een groot houtblok met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 274 x 285 mm. In de vier hoeken van het houtblok, als vulling, decoratieve waaiervormige motieven. In het midden, in een medaillon, een uil op een zitstok bij een spiegel op een tafel. Rond dit medaillon, een reeks dobbelstenen, telkens drie per vak; gevolgd door een rij letters B (Betaal) en T (Trek), gecombineerd met een cijfer 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8; een rij van verschillende kleine onderwerpen: een geit, een anker, een kroon, een kolentang, een vlag, een boog, een wiel, een trompet, een veer, een vis, een oog, een boom, een tent, een hark, een muizenval, een lantaarn, bovendien een slang, een vogelkooi. Hierboven volgt opnieuw een reeks dobbelstenen, opnieuw drie per vak, gerangschikt zoals de voorgaande; daarboven de genummerde letters B en T, en de woorden NIET, HALF, AL; tot slot een laatste rij kleine onderwerpen: een boek, een hand, een huis, een tafel, een uil, een beker, een vlag, de zon, een kelk, een uil, een pijp, een zaag, een trommel, een blaasbalg , een fles met glas, een uil, hoorns, een karaf, een zandloper, een bijl, een mand, een pistool, een uil, een hengel, een kanarie, een kandelaar, een hart, een weegschaal, een lamp, een uil, een vijzel, een harp, een waterput, een stoel, een roskam, een gekroonde uil. We vinden de gekroonde uil boven het woord: AL, een uil boven elk woord: HALF.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat" (onderschrift ander lettertype.) Stukje tekst weggevallen in regel "Ten 2. : "... zoo betaalt, en is 't..." is nu "...zoo betaaltn is 't..." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Positie titel opgeschoven t.o.v. vorige prent. Fout in tekst "Ten 2." terug aangepast. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (andere sjablonen) Periode 1840 - 1880
Prent 4: zonder adres, ornamentenkader vervangen door een dubbellijnskader. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Prent 6: proefdruk van het houtblok, ingekleurd met sjablonen. Zonder tekst. Periode 1880 - 1910
Afbeelding 7: originele houtblok van deze prent
De afbeelding is naar Nederlands model gekopieerd en lijkt precies op de plaat die omstreeks 1830 door de firma T. J. Wijnhoven Hendriksen te Rotterdam is uitgegeven onder de titel: Het nieuwe Uilenspel. Het zijn gemoderniseerde imitaties van een zeventiende-eeuws prototype, tot halverwege de negentiende eeuw uitgegeven en gekopieerd door de uitgevers van Amsterdam, Rotterdam en Zalt-Bommel, meestal op groot formaat. Het spel was toen ook bekend in het Vlaamse land. Er is een interessante gegraveerde kopie van J. Jegers uit Antwerpen (1618-1666), op dezelfde manier samengesteld als de Nederlandse spelen. De uil in het midden wordt omringd door enkele andere vogels die hem lijken uit te dagen, wat dient als illustratie van het in het hout gegraveerde spreekwoord: Die te hoogh verheven staat // Wert van yder een gehaat. Het exemplaar is getiteld (in losse letters, zoals de toelichting): Het nieuwe tydkortige Uylenspel, en werd in Dordrecht gedrukt door Gerrit van Kamen. Evenzo publiceerde J. P. Willemsens in Antwerpen, tegen het midden van de achttiende eeuw, Het nieuw ende vel makelyck Uylenspeel, met in het midden een uil, schijven die dobbelstenen voorstellen en het muziekinstrument dat bekend staat als de mondharp. Rond 1765 werd de plaat van J.P. Willemsens eigendom van een andere Antwerpse uitgever, Corneille van Parijs, die hem bleef gebruiken.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.29 Uilenspel
225. Burgerwacht van België - Garde Civique de la Belgique
4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 60 à 85 x 290 mm., tweetalige onderschriften. Kleeding der plattelandsche 一 Kleeding der steedsche 一 Vrij-jagers 一 Kanonniers In totaal 42 soldaten in bovenstaande uitvoeringen, waarvan één te paard.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 2: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
224. Geschiedenis van Blauw-baard - Histoire de Barbe-Bleue
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 72 x 92 mm., tweetalige onderschriften. Blauwbaard, een rijke en machtige heer, op stap.一 Hij vraagt ​​een van zijn buren ten huwelijk. 一 Hij geeft een jachtpartij ter ere van het huwelijksaanzoek.一 Trouwfeest.一 Blauwbaard gaat op reis, geeft zijn sleutels aan zijn vrouw en verbiedt haar de toegang tot een bepaalde mysterieuze kamer.一 De vrouw komt de kamer binnen en bij het zien van de zes slachtoffers valt de sleutel uit haar hand. 一 Ze wast de met bloed bevlekte sleutel tevergeefs.一 Blauwbaard, die de met bloed bevlekte sleutel ziet, bedreigt zijn vrouw met de dood. 一 De vrouw van Blauwbaard stuurt haar zus naar de top van de toren om haar broers, op wie ze wacht, te waarschuwen dat ze zich moeten haasten.一 Terwijl Blauwbaard zich voorbereidt om zijn vrouw te vermoorden, verschijnen zijn zwagers. 一 Blauwbaard wordt gedood door de broers van zijn vrouw. 一 De vrouw werpt zich om de hals van haar bevrijders. De tekst en afbeeldingen in deze prent, waarschijnlijk kopieën van een Franse prent uit circa 1845-1850, komen overeen met het originele verhaal van Perrault.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres. Tekst volledig herzet in ander lettertype en spellingsaanpassing. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: sjabloon voor de groene inkleuring van de prent
Afbeelding 7: geel sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 8: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
Een andere Turnhoutse uitgever, Beersmans, behandelde hetzelfde onderwerp in prent nr. 29.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.2 Blauwbaard
223. Historie van het Ezelsvel - Histoire de Peau d'Ane
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 80 x 90 mm., tweetalige onderschriften. Een koning had een ezel die goud 'scheet' en een lelijke dochter om bang voor te zijn.一 Een koningin van de buurt had een zoon die ze beloofde te trouwen met een vrouw die mooier was dan zijzelf. 一 De koningsdochter die dit hoort, gaat op zoek naar een tovergodin, haar meter.一 Bij haar terugkeer vraagt ​​ze om de huid van de prachtige ezel.一 Ze doet het vel van de ezel aan en gaat schapen hoeden. 一 De zoon van de koning (koningin) ziet haar en vindt haar erg mooi.一 Ze komt binnen als kokkin voor de koning, die koekjes bestelt voor zijn zoon.一 Ezelsvel laat de ring die zij van haar meter had ontvangen in het deeg vallen. 一 De zoon van de koning vindt de ring en bewondert zijn schoonheid.一 Hij zal alleen trouwen met degene die zo'n mooie kleine ring om kan doen. 一 De meter van Ezelsvel komt en onthult de hoge geboorte van de prinses. 一 Huwelijk van Ezelsvel en prins. Omdat er nieuwe afbeeldingen gemaakt zijn voor latere edities, geven we een beknopte beschrijving van de laatste afbeelding. Voor de tweede periode vertegenwoordigt dit een ingetogen interieur; twee jonge mensen die met elkaar in gesprek zijn, gaan naar een kamer, rechts gelegen, waar de tafel is gedekt voor het bruiloftsfeest en waarop een bediende op het punt staat een taart te plaatsen.
Prent 1: EERSTE VERSIE. Zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: TWEEDE VERSIE. Onderschrift op naam van wederverkoper "J. A. ALDAG, S. Jansstraat, n. 33, Amsterdam". Andere houtsneden, tekst is identiek gebleven. Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: TWEEDE VERSIE. Onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk". Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: TWEEDE VERSIE. zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.4 Ezelsvel
222. Geschiedenis van de kleine Aschpoester - Histoire de la petite Cendrillon.
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 72 à 75 x 51 mm., tweetalige onderschriften. Weergave van het sprookje uit "Vertellingen van Moeder de Gans" van Charles Perrault.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "D. POUWELS, boek- en papierhandelaar, Bergen-Op-Zoom.". Gemerkt "B." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Zie Glenisson en Van Genechten nr 107 en Beersmans nr. 85.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.1 Assepoester
221. Generaal Duimpje – Le general Tom-Pouce
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, variabele afmetingen over vier rijen verdeeld, tweetalige onderschriften. Het geheel is omkaderd door een typografisch lijnkader. Generaal Duimpje in Schots kostuum.一 Voorstelling van generaal Duimpje aan de koning van de Fransen (Louis-Philippe). 一 Generaal Duimpje als Frederik de Grote. 一 Klein Duimpje komt uit een mouw.一 Hij wordt voorgesteld aan de koningin van België. 一 Hij verschijnt voor de koningin van Spanje. 一 Hij wordt getoond aan de koningin van Engeland. 一 Klein Duimpje speelt de rol van Klein Duimpje.一 Duimpje en zijn adjudant. 一 Hij biedt snoepjes aan de dames aan.一 Hij komt uit een taart. 一 Het rijtuig van Generaal Duimpje. Het laatste houtblok beslaat de hele rij; 80 x 298 mm. In het midden van een plein met huizen, passeren zijn koets met vier paarden in een stevige draf die stofwolken opwerpt. In de koets zit Klein Duimpje in het uniform van een generaal. Links, achter de koets, veel wandelaars; rechts op de achtergrond nieuwsgierige mensen. Charles Stratton, bekend als generaal Tom-Pouce (1819-1879), was 57 centimeter lang. Na een reis door Engeland en Rusland ging hij naar Frankrijk. Hij maakte zijn debuut in Parijs, in de Vaudeville, in 1845, in Petit Poucet, door Dumanoir en Clairville.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B" Handschrift op voorzijde van de prent "Geertje Groen. 1852" Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Waarschijnlijk naar Frans model. Het onderwerp is, deels in spiegelbeeld, behandeld in de prentenreeks van Pellerin (N° 459). Rond 1845-1850.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.11 Generaal Duimpje
220. Geschiedenis van Rood-Kapje - Histoire de Chaperon-rouge
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 72 à 75 x 51 mm., tweetalige onderschriften. Getrouwe interpretatie van het derde verhaal van Perrault: Roodkapje. Er was eens een klein dorpsmeisje, het mooiste dat iemand ooit had gezien, en ze droeg een kapje dat haar zo goed stond dat ze overal Roodkapje noemden. Op een dag, nadat haar moeder haar had gevraagd om haar oma, die ziek is, een pannenkoek en een potje boter mee te nemen, komt ze onderweg de wolf tegen. Ze praat met hem, onwetend van het gevaar. De wolf, die op de hoogte is van het doel van de reis van het kind, arriveert vóór haar bij het huis, verslindt de grootmoeder, gaat op haar plaats naar bed en nodigt haar, wanneer het kleine meisje daar is, uit om naast haar te komen liggen en eet haar vervolgens op.
Prent 1: EERSTE VERSIE. zonder adres, gemerkt "B". Fijn kader rond het geheel van blokken en tekst. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: TWEEDE VERSIE. zonder adres, andere houtblokken ten opzichte van de eerste versie. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 3: TWEEDE VERSIE. zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: geel sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 6: blauw sjabloon voor de inkleuring van prent
Het huis Glenisson en Van Genechten heeft onder nummer 206 een Nederlandse variant gepubliceerd; Beersmans behandelde hetzelfde onderwerp in prent 26 en 99.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.14 Roodkapje
Oblong vel. Papieren poppetjes (7 verschillende personen waaronder een harlekijn, twee dames, een soldaat, enz.) met verspreide ledematen rond het lichaam, om op een dun vel karton te plakken. Elk van de stukken worden uitgesneden en bij de gewrichten samengevoegd door middel van een draad die aan elke kant door een parel wordt vastgehouden. Koorden beginnen bij deze verschillende hulpstukken en komen samen op een enkel punt, knoop of ring, dat het kind in zijn hand houdt. De armen zijn uit één stuk, de benen zijn alleen mobiel.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B'. Handschrift op achterzijde "K de Roos". Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1840 - 1860
De afbeelding is van Franse oorsprong; misschien kocht Brepols het houtblok in Frankrijk. Een zeer getrouwe replica vinden we tussen de afbeeldingen van Gangel (nr. 237). Papieren poppetjes uit Italië, vooral in de mode in Frankrijk in de 18e eeuw, verschenen pas rond 1850 in de Vlaamse en Nederlandse prentenreeksen.
Oblong vel. Papieren poppetjes (Chinees, Harlekijn, Pierrot, Polichinelle, Colombine, enz.) met verspreide ledematen rond het lichaam, om op een dun vel karton te plakken. Elk van de stukken worden uitgesneden en bij de gewrichten samengevoegd door middel van een draad die aan elke kant door een parel wordt vastgehouden. Koorden beginnen bij deze verschillende hulpstukken en komen samen op een enkel punt, knoop of ring, dat het kind in zijn hand houdt. De armen zijn uit één stuk, de benen zijn alleen mobiel.
217. Wij brengen u o jeugd! Een nieuwe prent voor oogen, Wil door uw leerzaamheid uw’ dank daarvoor betoogen
216. De veertien Statien van onzen Heer Jezus Christus
Middenin staan twee onder elkaar geplaatste houtblokken. De eerste, met dubbel lijnkader, niet gesigneerd, 100 X 59 mm. vertegenwoordigt Jezus aan het kruis met, op de achtergrond, de muren van Jeruzalem. Onder het houtblok de tekst: O CRUX SPES UNICA. Hieronder het tweede houtblok, zonder kader, niet gesigneerd, 75 X 59 mm. stelt Onze-Lieve-Vrouw van de Zeven Smarten voor, zittend met stralenkrans rond het hoofd. Zeven zwaarden doorboren haar borst, vier rechts en drie links. Onder het houtblok de tekst: O Maria ! door uw lyden, Help ons doch ten allen tyden. Hieronder staat, tussen twee gekruiste takken, de Lijkwade van Veronica met het heilige gezicht van Jezus. Links, rechts en boven deze centrale blokken staan een reeks van veertien houtsneden, verbeeldende de verschillende kruiswegstaties, beginnend met Jezus' verschijning voor Pilatus en eindigend met het heilig graf waar Jezus werd begraven door Jozef en Nicodemus. Deze houtblokken hebben allen een dubbel lijnkader, niet gesigneerd, 39 x 61 mm. Onder elke beeld, het nummer van de statie en de tweetalige uitleg van het passieverhaal. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Eerste bestelling in journaalboek: 25/07/1857
Al deze houtblokken lijken eerder gebruikt te zijn in devotieboeken. Dezelfde prent is ook verschenen in de religieuze reeks van Brepols onder het nummer 59. Een kopie werd uitgegeven door Delhuvenne onder het nummer 83 en Glenisson en Van Genechten met nummer 75.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.11 Kruisweg (de 14 Statiën van onzen Heer Jezus Christus)
215. De Dood van Napoleon Bonaparte - La mort de Napoleon Bonaparte
Oblong vel. Eén houtblok met kader, niet gesigneerd, 226 x 336 mm. Tweetalige onderschriften. Het geheel is omkaderd door een typografisch sierkader. In een mortuarium ligt Napoleon, uitgedost in het uniform van een generaal, opgebaard op een praalbed. Om hem heen flakkeren de kaarsen in sierlijke kandelaars, terwijl achter hem een altaar staat, versierd met een kruisbeeld en vier kandelaars die een geestelijke net aansteekt. Aan het voeteneinde knielt een priester en besprenkelt het lichaam van de keizer met wijwater. Rechts van Napoleon staan twee Franse generaals, die in stilte eerbied betuigen. Aan het hoofdeinde, links van de keizer, staan twee vrouwen in diepe rouw; de een knielt, de ander staat snikkend naast haar. Op de achtergrond, links, probeert een soldaat die bij de toegangsdeur op wacht staat, nieuwsgierige omstanders terug te dringen. Rechts, in een kleine kamer achter een open gordijn, zitten twee vrouwen, hun tranen vrij stromend in hun verdriet.
Prent 1: met onderschrift: "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek -drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
Deze prent is ongenummerd, hoewel ze in de verschillende publicaties (De Meyer, Boerma,...) onder het nummer 215 valt, qua tijdstip is dit omstreeks 1857. Naar mijn mening klopt dit totaal niet en situeert deze prent zich rond reeksnummer 40 in het jaar 1822. Het sierkader dat voor deze prent is gebruikt komt ook voor in de religieuze reeks nrs. 8, 27, 38, 41, 46, 48, 49, 50, 51, 54. Deze zijn allen te dateren rond 1820 - 1822 (productiedatum van het houtblok).
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.2 Buitenlandse vorsten 2.1.2.21 Dood van Napoleon
213. -, Haar worden vele zonden vergeven om dat zy veel bemind heeft
Oblong vel. 8 houtblokken met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 1 rijen van 4 blokken, 120 x 70 mm., Nederlandstalige onderschriften; Religieuze onderwerpen redelijk goed gegraveerd naar een mooi model en bedoeld om, zoals zes houtsneden op de voorgaande plaat, een imitatie van Jezus Christus te illustreren. We hebben op de eerste rij: Maria Magdalena die de voeten van Jezus kust, David in berouw, de mis (wijding van de hostie), de mis (zegenen van de hostie). Het laatste houtblok stelt het Paaslam voor dat met het kruis op een altaar ligt.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 2: zonder adres, gekleefd op karton. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (ander sjabloon) Periode 1880 - 1900
Al de houtblokken van deze prent publiceerde Brepols eerder in zijn uitgave "Godvruchtige Leidsman, aanwyzende den weg ten hemel door oefeningen, gebeden en de kleine getyden van de heilige Maagd Maria", P.J. Brepols, 1828. blok 1: blz. 54 blok 2: blz. 41 blok 3: blz. 25 blok 4: frontispice blok 5: blz. 329 blok 6: blz. 15 blok 7: blz. 294 blok 8: blz. 64
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.7 Godsdienstige onderwerpen
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, 2 rijen van 4 blokken. Nederlandstalige onderschriften. Twee van de houtsneden, die Sint-Gregorius de Grote en Sint-Laurentius voorstellen, behoren niet tot dezelfde serie als de andere, die verschillende, naïeve en interessante religieuze onderwerpen voorstellen. De kleinste van deze zes houtsneden is gesigneerd A.C. (A. Cranendoncq). Het eerste houtblok draagt foutief het onderschrift "Heilige Augustinus". Slechts twee pausen zijn afgebeeld met duiven, de heiligen Gregorius de Grote en Gregorius VII. Bij Gregorius de Grote is de duif, net als in deze afbeelding, met open vleugels afgebeeld; in de laatste wordt deze op de schouder van de heilige geplaatst. Bovendien is Sint-Augustinus nooit paus geweest en draagt ​​de afgebeelde heilige de tiara.
Prent 1: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Tekst bijschriften bij de houtsneden is herzet in ander lettertype. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Diverse blokken van deze prent publiceerde Brepols eerder in zijn uitgave "Godvruchtige Leidsman, aanwyzende den weg ten hemel door oefeningen, gebeden en de kleine getyden van de heilige Maagd Maria", P.J. Brepols, 1828. blok 2: blz. 419 blok 3: blz. 428 blok 4: blz. 435 blok 7: blz. 158 blok 8: blz. 442
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.8 Heiligen Augustinus, Laurentius, Dood, Oordeel, Hel, Hemel
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 107 x 70 mm., tweetalige onderschriften. Verschillende houtblokken die eerder werden gebruikt om religieuze boeken te illustreren, waarschijnlijk naar prototypes uit de zeventiende eeuw. De vier houtsneden in de eerste rij stellen voor: Heilige Maria, Vlucht naar Egypte, Jezus in het schip, Jezus voor Herodes. De laatste houtsnede stelt Sint Nicolaas voor die de drie kleine kinderen zegent, in een voor hem geplaatste kom. Het eerste schilderij is opmerkelijk; ongetwijfeld vertegenwoordigt het een wonderbaarlijke Madonna (Spaans?) die de pelgrims prachtig hebben versierd. Om haar nek draagt ​​ze een parelketting versierd met het Maltezer kruis, een andere weelderige ketting met een medaillon versierd met een kruis, hangt voor haar en omlijst gedeeltelijk haar gezicht. Het kindje Jezus is niet minder rijk versierd. De basis is verdeeld in een groot aantal kleine vakjes die heiligen voorstellen. Onderaan een banier met een onleesbaar opschrift.
Het vijfde blok op deze prent gebruikte Brepols eveneens in zijn uitgave "Godvruchtige Leidsman, aanwyzende den weg ten hemel door oefeningen, gebeden en de kleine getyden van de heilige Maagd Maria". P.J. Brepols, 1828
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.3 Verschillende heiligen op een prent
12 ronde houtblokken met sierkader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 76 x 76 mm., tweetalige onderschriften. Heiligen met hun gebruikelijke attributen. Gebaseerd op een prototype uit de 12e eeuw. We vinden op de eerste rij: Maria, H. Agatha, H. Julia, maagd. Het laatste houtblok stelt de Heilige Martina voor. Tussen deze medaillons zien we dat van de heilige Genoveva met de kromstaf met linten. Een ander medaillon toont de heilige Agatha die haar twee borsten op een schaal draagt. In de 3e eeuw liet gouverneur Quintien, geslagen door de charmes van Sint-Agatha, haar borsten samenknijpen met een tang die rood werd in het vuur; daarna werd ze naakt op hete kolen gerold, vermengd met gebroken aardewerk. Veel prenten stellen Sint-Agatha voor die haar afgesneden borsten op een schaal draagt. In deze prent van Brepols is een van de borsten blauw gekleurd, de andere geel; dankzij deze kunstgreep beseffen de kinderen niet wat de heilige op haar schaal draagt.
Afbeelding 2: geel sjabloon voor deze prent
Afbeelding 3: rood sjabloon voor deze prent
209. -, Jesus, Maria, Anna - Jesus, Marie, Anne
16 achthoekige houtblokken met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 78 x 60 mm., tweetalige onderschriften. Religieuze onderwerpen met één of meerdere karakters, op een interessante manier behandeld. Houtsneden naar Antwerpse “bidprentjes” in diepdruk uit de zeventiende eeuw. Op de eerste rij: Jezus, Maria, Anna; Jezus voor Pilatus, de heilige Catharina van Siena, de heilige Antonius van Padua. De laatste houtsnede stelt de heilige Paulus voor.
Prent 1: zonder adres, gekleefd op karton met op andere zijde nr. 206 Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Afbeelding 3: houtblok (eerste) van deze prent
Houtblok 1 tevens in volksboekje "Het Leven der alderheyligste en alderzuyverste Moeder Gods en Maegs Maria, gedeyld in XXI kapittelen". Gedrukt door P.J. Brepols
cfr. Nr. 8 relig. Reeks
Het tweede houtblok op de laatste rij “J.C. de Bourgos” diende destijds tevens als frontispice bij het werk “Manier om dagelyks Godvruchtiglyk Misse te hooren....”, uitgegeven door P.J. Brepols rond 1825.
208. -, H. Matthaeus, Evangelist - S. Matthieu, Evangeliste
16 ovalen houtblokken in dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 66 x 52 mm., tweetalige onderschriften. Op de eerste rij de vier evangelisten (Sint Mattheus, Sint Marcus, Sint Lucas en Sint Johannes), ten voeten uit, tegenover elkaar en vergezeld van hun symbolen. Op de volgende rijen de twaalf apostelen. Het laatste houtblok vertegenwoordigt de apostel Heilige Judas, met de onjuiste Franse legende “St. Judas”.
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (rood sjabloon slecht gepositioneerd) Periode 1880 - 1900
Afbeelding 3: geel sjabloon voor deze prent
cfr. Nr. 2 relig. Reeks
207. -, De Engel Cherubien - l'Ange Chèrubin
Oblong vel. 18 zeshoekige houtblokken met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken, 75 x 46 mm., tweetalige onderschriften. Heiligen voorzicht of zijaanzicht Op de eerste rij: de Engel Cherubijn, St. Daniël, de Hemelvaart van Christus, de Hemelvaart van Maria, St. Benedictus, de Engelbewaarder. Het laatste houtblok stelt St. Francisca voor.
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (ander sjabloon) Periode 1880 - 1900
Houtblok 6 tevens in volksboekje "Het Leven der alderheyligste en alderzuyverste Moeder Gods en Maegs Maria, gedeyld in XXI kapittelen". Gedrukt door P.J. Brepols
cfr. Nr. 66 relig. Reeks
206. -, Geboorte van Jesus - Naissance de Jésus-Christ
20 ovale houtblokken in dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 66 x 54 mm., tweetalige onderschriften. Scènes uit het leven van Jezus naar een Vlaams origineel uit het begin van de achttiende eeuw. Op de eerste rij vinden we: Geboorte van Jezus Christus, Opdracht van Jezus in de tempel, Vlucht van Jezus naar Egypte, Jezus instrueert de leraars, Johannes doopt J.-C. in de Jordaan. In het laatste blok zijn we getuige van de hemelvaart.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Houtblokken tevens in volksboekje "Het Leven der alderheyligste en alderzuyverste Moeder Gods en Maegd Maria, gedeyld in XXI kapittelen". Gedrukt door P.J. Brepols Eén houtblok (blok 14) drukte Brepols ook af in zijn uitgave "Godvruchtige Leidsman, aanwyzende den weg ten hemel door oefeningen, gebeden en de kleine getyden van de Heilige Maagd Maria", uit 1828.
cfr. Nr. 72 relig. Reeks
20 houtblokken met sierlijk lijnkader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 67 x 47 mm., tweetalige onderschriften. Heilige mannen en vrouwen, voor- of zijaanzicht Op de eerste rij: St. Anne, Moeder van Jezus Christus, Verlosser van de Wereld, Beschermengel, St. Vincent de Paul. Het laatste houtblok vertegenwoordigt St Etienne.
Houtblok 1, 2, 3 en 5 tevens in volksboekje "Het Leven der alderheyligste en alderzuyverste Moeder Gods en Maegd Maria, gedeyld in XXI kapittelen". Gedrukt door P.J. Brepols
Waarschijnlijk van een prototype uit de 17e eeuw.
204. Maria Ontvangenis - Conception de N. D.
Oblong vel. 24 houtblokken in dubbels lijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 6 blokken, 56 x 46 mm., tweetalige onderschriften. Scènes, met meerdere personages, uit het leven van Onze Lieve Heer of voorstellingen van heiligen. Op de eerste rij zien we: Ontvangenis van Onze-Lieve-Vrouw, De Heilige Familie, Jozef, Jezus en Maria, Vlucht naar Egypte, Jezus geneest een blinde, De bedroefde weduwe; het laatste houtblok Sint Joanna.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Houtsneden naar sanctjes (bidprentjes) in kopergravure, waarschijnlijk door Antwerpse graveurs uit de zeventiende eeuw.
203. -, H. Engel Gabriël - St. Ange Gabriel
30 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 5 blokken, 46 x 46 mm., tweetalige onderschriften. Heiligen en heiligen ten halven lijve, zijdelings of in profiel, in een medaillon gerangschikt in een vierkante lijst. We hebben op de eerste rij de engel Gabriël, de heilige Maria, Mater Dolorosa, Regina Coeli, Mater Amabilis; het laatste houtblok vertegenwoordigt Sint Sabine.
36 houtblokken in dubbel kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 42 x 31 mm. Tweetalige onderschriften. Heiligen en heiligen ten halven lijve, aanziend of in profiel. De aureolen zijn gestippeld. De eerste rij stelt St. Etienne, St. Julie, St. Elisabeth, St. Paul, St. Ignatius en St. Simeon voor; het laatste blok St. Louis.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek van België.
cfr. Nr. 1 relig. Reeks
Naar een 17e eeuws prototype gegraveerd in koper. We kennen verschillende gelijkaardige platen uitgegeven door Antwerpse uitgevers-graveurs (Fruytiers, van Merlen e.a.).
201. Wil deze prentjes met hun versjes bestudeeren - Etudiez, Enfants, ces vers et ces images
Binnen een groot lijnkader staan 16 houtblokken met kader, gesigneerd G. O., 4 rijen van 4 blokken, 47 x 55 mm., Tweetalige onderschriften. Reeks fabels waaronder de raaf en de vos, de wolf en de ooievaar, de jacht op de leeuw en de ezel, de wolf, de vos en de aap, de kikkers en de zon enz., enz. Bovenaan, als titel: Wil deze Prentjes, met hun versjes, bestudeeren, Gij zult er zekerlijk niet weinig goeds uit leeren. Een van de laatste blokken vertegenwoordigt het interieur van een oud paleis. Een vrouw, liggend op een monumentaal hemelbed, daagt een personage uit dat een steekmuts draagt ​​en wegloopt met een glas in de hand. Op de achtergrond bewakers. Een slaaf had zijn vorstin belet, Dat zij zich zat dronk op haar bed : « Wie » riep zij « durft mij tegenstreven ? « Ik ben meestresse van zijn leven. » 一 « Ja » zei de vriend van ware trouw ; «Maar, van uw eigen niet, mevrouw ! »
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Houtsneden van J. Noman & Zoon, uitgegeven door J. Noman onder nr. 177 en gegraveerd door G. Oortman omstreeks 1800 voor Stichter (prent nr. 143) te Amsterdam. Brepols verwierf de houtblokken op de veiling van 9 april 1845 van Noman, en behield de tekst van de Nederlandse afbeelding maar voegde een Franse vertaling toe. In de reeks van Brepols (nr. 140) en eveneens in de prentenreeks van de Turnhoutse concurrent Glénisson en Van Genechten (nr. 13 en 113) is hetzelfde onderwerp opnieuw, maar anders behandeld.
Oblong vel. 15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 76 x 60 mm. Een of twee dieren of planten per houtsnede. Goede gravure. Boven het houtblok staat de naam in twee talen van het dier of plant; onder het houtblok een Nederlands kwatrijn gevolgd door een Frans couplet. Valk. 一 Bruinvis en murene 一 Twee buidelratten. 一 Zeeduivel 一 Gier. 一 Meikever. 一 nijlpaard.一 Twee vleermuizen.一 Doornhaai en "Bird Bee" 一 Wolluis en nopal.一 Twee wielewalen. 一 Broodvrucht.一 Surinaamse lichtvis. 一 Laurier-Leumo.一 Grote zeebij en duif.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Koninklijke Bibliotheek van België.
Vervolg van prenten 198 en 199. De houtsneden werden ook gebruikt om de Almanak van Stichter te illustreren en werden later door het huis gepubliceerd in de vorm van centsprent, met volgnummer E. Zie nr. 198. Ze komen, net als de vorige, uit de collectie van J. Noman & Zoon.Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Brepols is een herdruk van Noman nr. A.
Oblong vel. 15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 71 x 56 mm. Een of twee dieren per houtblok. Goede gravure. Boven het houtblok de tweetalige naam van het dier; onder het houtblok een Nederlandstalig kwatrijn gevolgd door een Franstalig couplet. Kameel. 一 Vicuña.一 Twee haaien.一 Elanden en rendieren. 一 Civetkat. 一 Struisvogel.一 Paradijs-vogel. 一 sepia.一 IJslandse gans. 一 Ophiophagous vogel.一 Vlooien en luizen. 一 Kever. 一 Cynips.一 Glimwormen. 一 Mieren.
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Brepols is een herdruk van Noman nr. B De houtsneden van deze prent behoren tot dezelfde serie als die van de voorgaande en werden voor het eerst gebruikt ter illustratie van een almanak. Het huis Stichter publiceerde ze vervolgens als populaire afbeelding, met de letter D. Later kwamen ze in handen van J. Noman die ze publiceerde onder de letter B.
Oblong vel. 15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 73 x 56 mm. Tweetalige onderschriften. Een of twee dieren per houtblok. Goede gravure. Boven de houtsnede staat de naam van het dier in twee talen; onder het houtblok een Nederlands kwatrijn gevolgd door een Frans couplet. Herdershond en Siberische hond. 一 Bever. 一 orang-oetan. 一 Bergrat of mormeldier 一 Hyena.一 Krampvis en beefaal.一 Baars en zijn vergrootte schub.一 Walvis.一 Steur. 一 Lootsmannetje en zuigervis. 一 Grote- en steenuil.一 Zeepokken (met benaming “ganzenmossel”) 一 Land- en watersalamander. 一 Poliep of veelvoet. 一 De Pelikaan.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Houtblokken afkomstig uit het fonds van J. Noman & Zoon en J. Noman. (prent nr. C) Laatstgenoemde verwierf de blokken van het huis Stichter in Amsterdam. Deze afbeelding, evenals de twee volgende (nrs. 199 en 200), behoren tot een reeks houtsneden over natuurlijke historie, gemaakt in het begin van de 19e eeuw volgens de aanwijzingen van de Maatschappij tot Nut van 't AIgemeen, die wilde Almanakken en centsprenten gebruiken om nuttige kennis onder de aandacht te brengen en ze te verspreiden. De houtsneden verschenen daarom eerst in de Almanak van het huis Stichter en daarna met dezelfde tekst die Brepols bewaarde, als mannekensbladen. Deze platen, uitgegeven onder het beschermheerschap van de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen werden uitgegeven binnen een speciale reeks van Stichters centsprenten, hoewel met zijn adres erop; ze waren alfabetisch genummerd. Op de beschreven afbeelding staat bij Stichter het nummer F. De vertaling van de kwatrijnen is, net als die van alle andere platen uit de Nederlandse collectie, gemaakt in Turnhout.
197. Het viertal Evangelieschrijvers - Les quatre auteurs du Saint Ecrit
Eén houtblok met dubbele lijnskader, gesigneerd ROBYN, 259 x 218 mm. Tweetalige onderschriften. Vier medaillons, twee boven, twee onder, met elkaar verbonden door guirlandes. Tussen de linker en rechter medaillons, de symbolen van de evangelisten: een engelenkop (Mattheüs), een leeuw (Marcus), een os (Lucas) en een adelaar (St. John), en de instrumenten van de passie, gerangschikt rond een kruis. In de medaillons de traditionele voorstelling van de verschillende evangelisten, de heilige Mattheüs, de heilige Marcus, de heilige Lucas en de heilige Johannes. Bovenaan het medaillon zijn de Franse namen van de evangelisten in beweegbare letters geplaatst, onderaan zijn de Nederlandse namen gegraveerd. Bovenaan het houtblok, in loden letter de Franstalige titel ‘Les quatre evangelistes’. Onderaan, gegraveerd in een vaandel, de Nederlandstalige titel: De vier euangelisten. Boven en onder het houtblok een tweetalig gedicht ter ere van de vier heiligen.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1880
Gegraveerd door Robyn tegen het einde van de 18e eeuw voor Stichter (nr. 110) en later gepubliceerd door J. Noman (nr. 158). Brepols heeft enkele delen van het hout uitgehold om er een Franse titel en de Franstalige namen van de evangelisten aan toe te voegen. De oorspronkelijke Nederlandstalige tekst in dichtvorm werd behouden en een Franstalige aan toegevoegd.
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.21 De vier Evangelisten
196. Zie, tot verheuging van uw geest - Pendant que de mes vers tu lis
24 houtblokken met kader, gesigneerd, H. NUMAN, 4 rijen van 6 blokken, 50 x 37 mm. Tweetalige onderschriften. Mix van kleine komische, satirische en andere taferelen uit het straatleven. Eind achttiende eeuw. Bovenaan, als titel: Zie, tot verheuging van uw geest, Terwijl gij ’t onderstaande leest, O jeugd ! de fraaiste en raarste zaken, Die ge u tot nut zult kunnen maken. De verzen die het huis Stichter voor deze prent had gemaakt, waarvan de figuren buitengewoon fijn en erg mooi zijn, zijn vaak erg onstichtelijk, zelfs scabreus. Brepols heeft ze toch behouden. Zie in het bijzonder de legenda's van de figuren 1, 9, 12, 14, 22. Als voorbeeld halen we diegene aan die we lezen onder de twaalfde houtsnede, waarin een dronken vrouw wordt teruggereden in een kruiwagen: Als een zwijn zoo dronken Wordt Griet t’huis gekruid, Hoe ziet zij er uit! Daar ligt zij te ronken, Zonder muts of schaamt’; Foei! ’t is onbetaamd.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
De houtsneden werden gegraveerd voor de firma Stichter, die ze uitgaf onder nr. 56; vervolgens werden ze eigendom van J. Noman (N°191). Een soortgelijke afbeelding, ook van Stichter, bevindt zich in de collectie Beersmans (nr. 67).
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen ( hsn. 2 Levi met lootjes)
195. Laurens Koster, uitvinder der Boekdrukkunst in den jare 1421, te Haarlem - Laurent Koster, inventeur de l'imprimerie l'an 1421, a Haarlem
Een houtblok met dubbel lijnskader, gesigneerd A. C. (Alexander Cranendoncq), 320 x 260 mm. Tweetalige onderschriften. Coster wordt staand afgebeeld met een opengeslagen boek in zijn rechterhand en een drukletter, de letter A, in zijn andere hand. Boven de houtsnede staat de titel: “Laurens Koster, uitvinder van de boekdrukkunst in het jaar 1421, te Haarlem” en in het Frans: “Laurent Koster, inventeur de l’imprimerie l’an 1421, à Haarlem.” Onder de afbeelding bevindt zich een achtregelig gedicht ter ere van Coster, die wordt beschouwd als een van de mogelijke uitvinders van de typografie. De prent toont een weergave van het stenen beeld van Coster, dat later werd vervangen door een ander beeld. Dit originele standbeeld werd in 1723 opgericht door het Collegium Medicum (Genootschap van Geneeskunde) en stond in de Drogisterij van het Prinsenhof in Haarlem. In 1801 werd het verplaatst naar de Grote Markt, tegenover het huis van Coster. Sinds de 16e eeuw beschouwen Nederlandse geleerden Laurens Janszoon Coster als de ware uitvinder van de typografie. Volgens de overlevering kwam hij op het idee om met losse letters te drukken nadat hij houten letters had gesneden om zijn kleinzonen te vermaken. Vervolgens begon hij met het maken van stempels, het slaan van matrijzen en het gieten van metalen letters. Er wordt zelfs verteld dat een van zijn bedienden de gereedschappen van zijn werk stal en naar Keulen en later naar Mainz vluchtte, waardoor Gutenberg in staat was om Costers drukproces na te bootsen.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Facturatiedatum van houtblok: 17/07/1829
Emile Van Heurck en later Maurits De Meyer waren lange tijd van mening dat deze prent afkomstig was uit het fonds van Noman en Zoon, hoewel er geen exemplaar van deze prent bewaard is gebleven. Maar Patricia Vansummeren bracht daar verandering in toen ze in de archieven van Brepols stuitte op de factuur voor het houtblok, dat Brepols zelf had laten maken bij A. Cranendoncq. De facturatiedatum suggereert dat deze prent oorspronkelijk een lager volgnummer moet hebben gehad en waarschijnlijk tussen nummer 60 en 70 is gegraveerd. Hierdoor wordt het duidelijk dat de prent ergens eerder in de serie geplaatst moet worden dan voorheen werd gedacht.
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.4 Historische personages 2.1.4.10 Laurens Jansz. Koster 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.2 Afzonderlijke ambachten en beroepen 6.2.2.3 Drukkerij van Laurens Koster
194. Kort verhaal Van den dood van zijne Majesteit Lodewijk den XVIIIen - Narration De la mort de sa Majesté Louis XVIII
Binnen een groot typografisch kader staat centraal een groot houtblok met kader, niet gesigneerd, 156 x 255 mm. Tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel: Kort verhaal Van den Dood van zijne Majesteit Lodewijk den XVIIIen. --- Narration De la mort de sa Majeste Louis XVIII. Liggend op een paradebed, Lodewijk XVIII, gekleed in zijn uniform, omringd door zijn rouwende familie en religieuzen. Aan het hoofdeinde van het bed een altaar; aan de voet, een personage in gebed, een knie op de grond. Links van de dode man, zittend in een leunstoel, aanbidt de graaf van Artois, zijn broer, de hemel. Rechts van het bed, een scepter, een kroon en een zwaard op een kussen. Links op de achtergrond een paar vrouwen. Een kolom verdeelt de afbeelding in twee delen.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.2 Buitenlandse vorsten 2.1.2.16 Dood van Lodewijk XVIII
193. Manneken Pis / Den Oudsten Borger der Stad Brussel / In zyne groote kleeding / Hei Joppa Signorken
Oblong vel. Binnenin een kader van ornamenten, verdeeld in twee compartimenten, telkens één houtblok met kader, niet gesigneerd. Eerste compartiment. Driekwart lengte, in galakleding, het beroemde beeldje van Manneken-Pis; 191 x 135 mm. Boven het blok de Vlaamse titel: Manneken-Pis, De oudste Burger der Stad Brussel, in zyne beste kleeding. Onder het houtblok de Franse titel: Manneken-Pis, Le plus ancien Bourgeois de Bruxelles, en grande tenue. Tweede compartiment. 'Op, Sinjorken! wordt zingend afgebeeld uit een kast waarvan hij het slot heeft opengebroken; 190 x 136 mm. Boven het houtblok de Vlaamse titel: Hei-joppa Signoorken. Met dees jubel jaerig feest, Is Signoorken bley van geest, En hy breekt zyn kasken uyt, Met veel vreugd en. groot geluyt. Onder het hout de Franse titel: Hei-joppa Signoorken. A chaque Jubilee joyeux,. Signoorken parait radieux; Il s’elance de son armoire, Tout riant et chantant victoire.
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Eerste bestelling in journaalboek: 10/05/1825
Brepols bracht deze prent eerder uit met nummer 52
Het origineel waaruit Brepols zijn “Op, Sinjorken! Kopieerde werd in 1825 Mechelen uitgegeven door uitgeverij Hanicq, ter gelegenheid van het jubileum van Sint-Rombaut, patroonheilige van de stad. De originele plaat is van de hand van de Mechelse graveur Hunin (1770-1851).
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 4.1.4.8 Manneke Pis en Hei-Joppa Signoorken
192. De Dey van Algiers – De Dey d’Alger
Eén houtblok met kader, niet gesigneerd, 357 x 294 mm. Bovenaan het onderwerp, gegraveerd in het hout, de Franse titel. De Nederlandstalige titel boven het houtblok. Op de voorgrond, ten voeten uit staat de Dey van Algiers, zijn woeste gezicht, in Turks kostuum, met een halvemaan tulband. In de rechtervuist, het kromzwaard; met zijn linkerhand houdt hij de schede op borsthoogte. Aan zijn voeten een ontmanteld kanon. Achter hem, links, de zee met twee schepen; rechts een citadel waarvan de kanonnen bulderen. Deze plaat, ongetwijfeld uitgevoerd naar Frans model, zal Hussein Pasja voorstellen, die zichzelf in het voorjaar van 1827 zo ver verloor dat hij de Franse consul-generaal Deval in het gezicht sloeg. Deze belediging had enorme weerslag in Frankrijk en werd het startpunt van de Franse expeditie die Algiers in 1830 innam.
Facturatiedatum van houtblok: 12/09/1834
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.2 Buitenlandse vorsten 2.1.2.27 De Dey van Algerie, Hussein Pacha
191. Ziet hier, o kinderen iets raars: Een ganschen stoet van bedelaars
20 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 5 blokken, 50 x 37 mm. Tweetalige onderschriften. Zieke bedelaars en bedelaars, deels ernstig volgens Callot. Bovenaan, als titel: Ziet hier, o kinderen, iets raars : Een ganschen stoet van bedelaars. Veel uit gebrek, veel arm in schijn; God help die alien die het zijn. Slachtoffers van werk, oorlog of leeftijd, de meesten kunnen hun benen niet gebruiken, anderen zijn blind. De legendes die al deze ellendelingen aan de lezer presenteren, zijn soms pikant; we reproduceren er twee, de eerste wordt gelezen onder een doodlopende weg, waarschijnlijk een beroemde struikrover toen hij werd losgelaten; de andere onder een oude joodse bedelaar: Hou uw Kemak, Flip in den bak, Want kost gij loopen, Gij deed veel kwaad, Dat gij nu laat, Om brood te koopen. Lek bin ein Smous; Deun ach, herons; Sind mi zwei ogen, Gient Mose e wat; Gebenst voor jat, On nicht betrogen.
De houtsneden komen, net als de voorgaande, uit de collectie van J. Noman & Zoon en zijn uitgegeven door J. Noman (nr. 168). Ze waren in de eerste plaats eigendom van het huis Stichter. De aan het werk van Callot ontleende onderwerpen worden afgewisseld met figuren in de klederdracht van Numans tijd, van wie sommigen wellicht populaire Amsterdamse types waren.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.2 Gebrekkigen, misvormden en bedelaars
190. Kinderen zoo ge u wilt vermaken - Si vous voulez vous divertir
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 6 blokken, 49 x 40 mm. Tweetalige onderschriften. Diverse onderwerpen, waarvan sommige een satirische inslag hebben, andere betrekking hebben op de beroepen van de ploeger, vissen, jagen en schaatsen. Bovenaan, als titel: Kinderen zoo ge u wilt vermaken, Komt, beschouwt dan deze snaken, Elk in zijnen stand en doen, Wilt daarbij uw leeslust voên.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam. Erve WIJSMULLER, papierhandelaar, Huidenstraat", gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
Prent 3: onderschrift op naam van wederverkoper "D. POUWELS, boek- en papierhandelaar, Bergen-Op-Zoom", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres, gemerkt 'B' Vermoedelijk door de eigenaar met de hand ingekleurd in diverse kleuren en schakeringen. Periode 1840 - 1880
Prent 5: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 6: zonder adres, gemerkt 'B'. Rechterbovenhoek zonder zwarte inkt. Sjabloonkleuring erg slordig (vooral blauw) gepositioneerd. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
De houtblokken zullen afkomstig zijn van Noman & Zoon, die ze in Rotterdam hebben verworven, aangezien we deze prent, zowel de blokken als de (Nederlandse) legendes, terugvinden in J. Hendriksen's No. 18 in Rotterdam. De prent was dus niet van J. Noman. Er is echter in de beeldtaal van deze uitgever een getrouwe replica, zij het in spiegelbeeld, van de blokken van de prent van Brepols (= J. Noman N° 21); het komt uit het huis van W.G. van der Sande in Breda, die het onder hetzelfde serienummer uitgaf. Deze edities hebben geen versbijschriften. Een andere plaat uit de afbeelding van J. Noman (nr. 293) is gerelateerd aan onze afbeelding. Het is afkomstig uit de collectie van het huis Stichter te Amsterdam (nr. 14). De eerste twee rijen tonen dezelfde onderwerpen maar dan omgekeerd; de kostuums zijn ouder omdat alle mannen daar nog steeds de driepuntige hoed dragen; de legendes zijn dezelfde als die van het beeld van J. Hendriksen en Brepols. De andere twee rijen gaan over andere onderwerpen, maar vormen een voortzetting van die van de voorgaande rijen, terwijl de onderwerpen van de prent van Rotterdam van een andere onverschillige prent zijn gehaald.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt 6.1.4 Vissers en visvangst
189. Van al de letters op de Letterlijst gesteld - Vingt-quatre images bien rangées
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 36 x 53 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige verzen. Bovenaan de titel: Van al de letters, op de Letterlijst gesteld, Vindt ge onder elk de zaak, die u 't afbeeldsel meldt. Gij kunt, o jeugd ! den naam daarvan dus leeren spellen. Of lezen, om hierin een nut vermaak te stellen. Nederlands alfabet met dieren, alledaagse voorwerpen, verschillende karakters, etc. In een van de houtsneden giet Xanthippe, de opvliegende vrouw van Socrates, de inhoud van haar po over het hoofd van de illustere filosoof, die aan de deur zit. We zien op de eerste rij een paling, een bijenkorf, een gitaar en een duif; het laatste houtblok vertegenwoordigt een nar. We geven hier een voorbeeld van de tekst van het eerste houtblok: De Aal is een lekkre visch om te eten, Men braadt haar, is zij dik, aan speten, Of bakt, of kookt, of stooft ze al meê; Meest leeft ze in polders, minst in zee.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "J. A. ALDAG, S. Jansstraat, n. 33, Amsterdam .", gemerkt 'B' Geen inkleuring Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, tekst herzet t.o.v. prent 1.Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
De houtblokken van deze prent zijn afkomstig van het J. Noman & Zoon fonds en maakten deel uit van de eerste serie afbeeldingen gepubliceerd door J. Noman (Nr. 10). Brepols behield de Nederlandse tekst. De prent behoorde omstreeks 1800 tot het huis van W. G. van der Sande & Comp, te Breda en dateert uit deze tijd. Dit is een kopie naar een afbeelding van J. Scheffers in Rotterdam (nr. 46); redelijk getrouwe kopie, waarbij men het kostuum van de vrouwen en dat van de schaatser, die nu een hoge hoed draagt ​​in plaats van de driehoekige, heeft gemoderniseerd. De legendes van Noman zijn dezelfde als die van Scheffers.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.6 Personen en/of Dieren en/of Voorwerpen
188. Nog eenigen der dwerg-posturen, Der mode kunt gij hier begluren - Pretez les yeux, attention! Vous apprendez de leurs allures
24 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 6 blokken, 50 x 38 mm. Tweetalige onderschriften. Vier kleine komische figuren gevolgd door een reeks karikaturen over de extravagante mode van de tweede helft van de achttiende eeuw, met een of meer personages. Vijftien van deze houtsneden maken het gebruik van de paraplu belachelijk. Bovenaan, als titel, een tweetalig kwatrijn: Nog eenigen der dwerg-posturen, O Jeugd ! en ’t hedendaags bestaan Der mode kunt gij hier begluren. Wil bij ’t gezigt er acht op slaan. De eerste houtsnede toont een uroloog, de neus draagt ​​een grote bril, bijna triomfantelijk een urinoir dragend. Hij wordt bespot door de kleine dame van omvang in het volgende houtblok: Doktor Bril, Zie wat ik wil, Dat zieken deeren, Door ’t Pisglas heen, En weet met een, Hun kwaal te weeren. Gij vangt slechts wind, Schoon ruim half blind, En slacht mijn Waaijer, Waarmed 'k uw Glas Kan brijzelen ras, O leugenkraaijer!
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "L. LAZARE, in kantoorbehoeften, 's Hage." Gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Het beeld is van Nederlandse origine. Uitgegeven door J. Noman te Zalt-Bommel onder nr. 110, voorheen eigendom van het huis Stichter te Amsterdam. Enkele van deze houtsneden vinden we in de Almanak van deze uitgever en waarschijnlijk zijn ze allemaal gegraveerd ter illustratie van deze jaarlijkse uitgave. Zoals de Nederlandse titel al aangeeft, is er nog een prent (Brepols nr. 186) over dwergen, waarvan dit het vervolg is. Dit is J. Noman's prent nr. 217 (Stichter nr. 12), met 24 houtsneden van dwergen, vergelijkbaar met die afgebeeld op de eerste vier blokken van deze prent. Brepols behield de Nederlandse legendes, maar hij draaide de volgorde van sommige houtsneden om.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.3 Dwergen 4. Humor en satire 4.2 Satire op de tijdgeest 4.2.1 Mode (kapsels, hoeden, paraplu's en kleren)
187. Zinnebeelden der heidensche goden en godinnen - Emblèmes des divinités du paganisme
12 houtblokken met dubbele lijnskader, waarvan twee gesigneerd met I.C.I. (Jan Jegher), 3 rijen van 4 blokken, 80 x 58 mm, tweetalige onderschriften. Dit keer passend bij de onderwerpen van de houtsneden, die de volgende emblemen vertegenwoordigen: schoonheid, herfstnachtevening, gierigheid, hemelse straf, vrijheid, plezier, landbouw, luiheid, matigheid, Azië, onrechtvaardigheid, religie. Schoonheid wordt weergegeven door een naakte vrouw, gezien in profiel en staand, haar hoofd omringd door wolken en haar lichaam door verblindend licht; ze houdt in haar rechterhand een wereldbol en een kompas, in de andere een bloeiende tak. Wie of dit beeld toch wezen zal ? Het is de schoonheid van ’t heelal. Religie wordt gesymboliseerd door een gesluierde vrouw, in profiel gezien, met een kruis in haar rechterhand, brandende kolen in de andere; ze leunt tegen een olifant, symbool van eeuwigheid en vroomheid. De godsdienst leidt ons tot de deugd Zij schenkt ons vaak een reine vreugd.
Ze werden oorspronkelijk gebruikt om een Nederlandse editie van een zeer verdienstelijk werk te illustreren, met Cesare Ripa, Iconologia, of uytbeeldingen des verstands…verryckt met veele beeldnissen en geestige geleerde overwegingen, door de uytnemende verbeteringe van Giov. Zaratino Castellini Romano. Uyt het Italiaens vertaelt door D. P. Pers. Amsterdam, Dirk Pietersz. Pers. 1644, in-4°. Ze komen uit de collectie van J. Noman, die ze uitgaf onder nr. 333. Brepols heeft de Nederlandse tekst van deze uitgeverij bewaard.
De houtblokken voor deze prent zijn terug te vinden in Cesare Ripa, Iconologia, of uytbeeldingen des verstands 1644 op volgende pagina's: Blok 1: Bellezza. Schoonheyt, pag. 454 Blok 2: Aequinottio del Autunno. Herfsts Evenaer, pag. 505 Blok 3: Avaritia. Gierigheyt, pag. 169 Blok 4: Flagello di Dio. Roede of Geessel Godes, pag. 440 Blok 5: Liberta. Vryheyt, pag. 573 Blok 6: Libidine. Wellust, Geylheyt, pag. 594 Blok 7: Agricoltura. Landbouw, pag. 280 Blok 8: Accidia. Vadsigheyt, pag. 518 Blok 9: Temperanza. Maetigheyt, pag. 317 Blok 10: Asia, pag. 603 Blok 11: Ingiustitia. Ongerechtigheyt, Onrechtveerdigheyt, pag. 366 Blok 12: Religione. Godsdienst, pag. 172
3. Allegorie 3.5 Emblemata en overige allegorieën 3.5.3 Iconologia van Ripa
186. Wilt, hier, o jeugd! Met lust begluren Een reeks van fraaie Dwerg Posturen - Examinez, Enfants! ces Nuins, Dans leur posture et leur maintien
24 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 6 blokken, 52 x 38 mm. Tweetalige onderschriften. De titel geeft volgend kwatrijn: Wilt hier, o jeugd ! met lust begluren, Een reeks van fraaije Dwerg Posturen, Van veelerlei beroep en staat, Het strekke uw leerzucht blij ten baat. Onder de eerste afbeelding vinden we volgend gedicht in de vorm van een sextet: Zoo, meester Jordje, Met ’t A B bordje, En Stok ten praal. Uw ernstig weezen, Doet kind’ren vreezen. Voor streng onthaal. De laatste afbeelding geeft onderstaand sextet: Ik schik mijn passen Naar uw verrassen; Dit is mijn wil; ‘K acht u als minnaar Wees dan verwinnaar Van Amaril.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B'. Zonder inkleuring Periode 1860 - 1880
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Brepols is een herdruk van Noman nr. 217. Deze had de blokken op zijn beurt van Stichter, die deze had uitgegeven onder het nummer 12.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.3 Dwergen
185. Onderscheiden Ambachten en Bedrijven - Divers Arts et Métiers
30 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 5 blokken, 48 x 50 mm. Tweetalige onderschriften. Ambachten. Boekbinder 一 Ijzersmid 一 Schoenmaker 一 Stoffenverkoper 一 Diamantslijper 一 Timmerman 一 Metselaar 一 Blikslager 一 Koperslager 一 Plaatdrukker 一 Touwslager 一 Loodbewerker 一 Mandenvlechter 一 Leerbewerker 一 Blaasbalgmaker 一 Houtdraaier 一 Tingieter 一 Broodbakker 一 Kaarsenmaker 一 Schrijnwerker 一 Scheepsbouwer 一 Kuiper 一 Brouwer 一 Hoedenmaker 一 Wever 一 Touwmaker 一 Schilder 一 Kleermaker 一 Slachter 一 Schoenenlapper
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Handschrift op achterzijde in potlood "Jan Ott oud 9 jaar gekregen 19 December 1875" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B'. Tekstwijzigingen doorheen de gehele prent t;o.v; vorige editie. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres, met gewijzigde titel "Verscheidene Stielen en Ambachten - Divers Arts et Métiers.". Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres, met latere titel "Verscheidene Stielen en Ambachten - Divers Arts et Métiers.". Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: houtblok van deze prent (rij 2)
Oud Hollandse houtblokken (Amsterdam), vermoedelijk kopie rond 1700 van een oudere plaat. Ze komen uit de collectie van J. Noman & Zoon en zijn uitgegeven door J. Noman onder het serienummer 326.
184. Zie daar, o jeugd! U weêr onthaald Op schilderijen van ons leven - Voici Enfants! des nouveaux dons, L'images que nous vous offrons
16 houtblokken met kader, gesigneerd J. O. (J. Oortman), 4 rijen van 4 blokken, 63 x 59 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige verzen. Beroepen, één of meerdere ambachtslieden in actie per houtsnede. Kanonniers. 一 Bombardiers.一 Kolvenmakers.一 Portefeuillemakers. 一 Admiraal.一 Trommelaar. 一 Kapper.一 Fabrikant van strijkijzers.一 Schoonmaker van rookpijpen. 一 De dansmeester. 一Vrachtvervoerder.一 Doodskistenmakers.一 Korendrager.一 Tabak hakken. 一 Hoefsmid.一 Linnenpersers. Bovenaan, als titel: Zie daar，o jeugd ! u weêr onthaald Op schilderijen van ons leven; Het geld, dat gij er voor betaald, Zal goed verstand voor intrest geven. De handelaar in portefeuilles prijst weliswaar de degelijkheid van zijn artikelen, maar weigert op krediet te verkopen: Dat tasjen, burger is gewis, Maar op de pof verkoop ik niet. Zoo sterk als eenig tasjen is, En ’t sluit wat vast, gelijk gij ziet. Op het geluid van de viool leert de dansmeester zijn kunst aan een klein meisje: Dit lieve kind danst in manier Der Franschen, met een fraeijen zwier : Zoo ze ook haar’ pligt dus ijvrig doet. Zegt men gewis : Dat meisje is zoet. Het kwatrijn van de laatste scène, waar de linnenpersers de stukken stof tussen de platen van de pers spannen, bevat deze reflectie, die de Franse legende niet reproduceert: “Zo is onderdrukking ook goed voor ons! ". Het laken neemt in fraaiheid aan, Door in de forsche pers te staan, Als men die hevig knellen doet Zoo is verdrukking ook ons goed.
Prachtige houtblokken, afkomstig van de veiling op 9 april 1845 uit de collectie van J. Noman & Zoon, eerder uitgegeven door J. Noman (Nr. 184), die ze had verworven van Stichter. Deze houtblokken, gegraveerd door J. Oortman tegen het einde van de achttiende eeuw, behoren tot een van de meest boeiende series over Nederlandse ambachten. De serie, oorspronkelijk gegraveerd in opdracht van de firma Stichter ter illustratie van hun beroemde almanak, werd later gebruikt voor centsprenten. De eerste houtblokken in deze omvangrijke serie, die meer dan 200 houtsneden omvat, zijn gegraveerd door H. Numan; de overige door J. Oortman. Een deel van deze houtsneden zijn kopieën van diepdrukgravures van J. Luyken, die deel uitmaken van de hooggewaardeerde reeks "Spiegel van het Menselyk Bedryf". Verdere platen uit dezelfde serie worden beschreven in de prenten van Glenisson (Nr. 190) en Beersmans (Nr. 100).
183. Met wild en tam en gehuisdiert, Is deez’ menagerie versiert
8 houtblokken met dubbele lijnskader, gesigneerd A. Cranendoncq, 4 rijen van 2 blokken, 69 x 114 à 117 mm. Tweetalige kwatrijnen. Inheemse dieren en een leeuw. Bovenaan de titel: Met wild en tam en huisgediert, Is deez’ menagerie versiert; Zij spoort vooral uw ijver aan, Om op het pad der deugd te gaan.
Prent 1: Zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1980
De houtblokken komen uit het fonds van J. Noman & Zoon te Rotterdam, die Brepols op de veiling van 9 april 1845 heeft verworven. Er is een vrij getrouwe replica van deze prent in het fonds van W. C. Wansleven in Zutphen (nr. 33) en een andere in die van het T. C. Hoffers-huis in Rotterdam (nr. 4).
182. Allerhande slag van dieren, Die in vreemde landen tieren - Toutes sortes d'animaux, Vivant au monde nouveau
36 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 41 x 37 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige verzen. Diverse dieren van alle landen. Bovenaan met titel: Allerhande slag van dieren. Die in vreemde landen tieren, Of in ’t onze zijn bekend, Ziet ge, o jeugd ! in deze prent. Vaak met merkwaardige onderschriften: Dit Schaap met klaauwen, Men vindt beschreven, Kan wel herkaauwen. D’Eenhoorn te leven; Maar ’t heeft geen staart, Maar niemand zag Is vreemd van aard.
Prent 1: gemerkt "B",met adres van wederverkoper "Amsterdam, bij de erve WIJSMULLER." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw (ander sjabloon) Periode 1840 - 1880
Deze houtsneden, uit de collectie van J. Noman & Zoon, reeds uitgegeven door J. Noman (N° 178), werden tegen het einde van de 18de eeuw gegraveerd voor de firma Stichter, die ze uitgaf onder N° 58. Brepols kwam in het bezit van deze blokken op de veiling van 9 april 1845 en behield bij herdruk de oorspronkelijke Nederlandstalige tekst.
181. Beschouwt, met diepen ernst, de ontzettende taferelen... - Prêtez attention à ces tableaux terribles,...
6 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 3 rijen van 2 blokken, 74 x 123 à 129 mm. Tweetalige onderschriften. Rampen en overstromingen in Nederland. Catastrofe in Texel, 1775 一 Delftshaven, drie mensen redden Nederland van een algemene overstroming. 一 De vloed van Dykerhuizen, 1776. 一 De zee dringt de Slaaperdyk binnen (Holl. Sept.). 一 Explosie van het schip Alphen op Curaçao, 1778. 一 Zeeslag bij Doggersbank, 1781. Bovenaan, als titel: Beschouwt, met diepen ernst, de ontzettende tafereelen; Beschouwt de rampen van uw dierbaar vaderland Die we u, o Kinderen ! bij dezen mededeelen, Ter vorming van het hart, ter oefning van ’t verstand.
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Tweede zin van het titelkwatrijn aangepast. "Beschouwt de rampen van uw dierbaar vaderland" is nu aangepast naar "Beschouwt de rampen van het oude Nederland". Verder een zeer kleine spellingsaanpassing "ijslykheên" is nu "ijslijkheên" geworden. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Deze houtblokken kwamen in bezit van Brepols op de veiling van J. Noman en Zoon te Zaltbommel, op 9 april 1845. Noman bracht deze prent uit onder het nummer 130. Ze behoorden eerst tot het huis Stichter (nr. 149).
2. Geschiedenis ven vorsten 2.3 Rampen 2.3.7 Overstromingen
180. Een zevental Hoedanigheden Ziet gij hier trap bij trap bekleden - Un nombre de sept Qualitées S'élèvent ici par dégres
Eén groot houtblok met dubbele lijnskader, gesigneerd ROBYN, 255 x 257 mm. Tweetalige onderschriften. Zeventrapspiramide met centrale portiek waarin zich symbolen van religie bevinden. Op de trappen staan ​​de allegorische figuren van de zeven deugden (Matigheid, Kracht, Voorzichtigheid, Gerechtigheid, Liefdadigheid, Hoop, Geloof), staand en afgebeeld op de gebruikelijke manier. Bovenaan, als titel: Een zevental Hoedanigheden Ziet gij hier trap bij trap bekleden, Als pligten. eigen aan de deugd En godsdienst. Neem ze in acht, .0 Jeugd !
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Afbeelding rond 1790 gegraveerd voor het Stichter-huis in Amsterdam, later uitgegeven door J. Noman (nr. 201). Het houtblok kwam in het bezit van Brepols via de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Brepols behield de Nederlandse tekst. Naast de openhartige vertaling van de legenden plaatste hij boven elk figuur, in beweegbare letters, de Franse naam van de deugden, waarvan de Nederlandse namen al onder elk figuur gegraveerd waren. Het onderwerp is een imitatie van de Trap des Ouderdoms (vgl. Brepols, Gal. Relig. N° 20). Aan het begin van de zeventiende eeuw verschenen soortgelijke gravures die de zeven kardinale en theologische deugden, de zeven planeten of dagen van de week, de twaalf patriarchen, de twaalf apostelen, de eeuwen van de Ouden en de vijf zintuigen voorstellen. Ook het huis Stichter liet een serie graveren voor hun prentenreeks. We vinden deze onderwerpen ook terug in de Duitse prenten, met name in die van Martin Engelbrecht, in Augsburg, tegen het einde van de achttiende eeuw.
3. Allegorie 3.5 Emblemata en overige allegorieën 3.5.1 Allegorieën
179. Afbeelding van Heidensche goden en godinnen - Images des divinités du Paganisme
12 houtblokken met kader, 3 ervan zijn gesigneerd I.C.I. (Jan Jegher), 3 rijen van 4 blokken, 84 x 58 mm. Tweetalige onderschriften. Sommige houtblokken hadden voorheen een dubbele lijnskader, maar dit is gebroken; Brepols verving het door een enkele lijnskader. Emblematische figuren, die legendes vertegenwoordigen als Romeinse godheden. Het eerste houtblok, een gevleugelde vrouw die op het punt staat te vliegen, met een pijl in haar rechterhand, stelt Mercurius voor. De andere figuren op de eerste rij moeten Bacchus, Minerva, Venus voorstellen; het laatste houtblok, de Muzen.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
De drukvorm komt uit het J. Noman & Zoon Fonds; we vinden het terug in J. Noman (nr. 47). Brepols behield de indeling van de blokken en de benamingen, zelfs tot het punt dat hij die van de fout in de prent van Noman “Tolus” (typografische fout voor Eolus, d.w.z. Eole) kopieerde en vertaalde door Tolus! Deze houtblokken hebben niet altijd goden vertegenwoordigd. Ze werden oorspronkelijk gebruikt om een ​​Nederlandse editie van een zeer verdienstelijk werk te illustreren, met Cesare Ripa, Iconologia, of uytbeeldingen des verstands…verryckt met veele beeldnissen en geestige geleerde overwegingen, door de uytnemende verbeteringe van Giov. Zaratino Castellini Romano. Uyt het Italiaens vertaelt door D. P. Pers. Amsterdam, Dirk Pietersz. Pers. 1644, in-4°.
De houtblokken van deze prent zijn terug te vinden in het boek Cesare Ripa, Iconologia, of uytbeeldingen des verstands, 1644 op volgende pagina's: Blok 1: Velocita. Snelligheyt, Vluchtigheyt, pag. 474 Blok 2: Gioventu. Jeughd of bloem der Jaeren, pag. 214 Blok 3: Benevolenza & unione Matrimoniale. Houwlijxe Vereeninge en Goedwilligheyt, pag. 209 Blok 4: Riconciliatione d'Amore. Vereeniginge der Liefde, pag. 529 Blok 5: Arroganza. Vermetelheyt, verwaentheyt, pag. 542 Blok 6: Cosmographia. Wereltbeschrijvinge, pag. 599 Blok 7: Prodigalita. Verquistinge, pag. 543 Blok 8: Detrattione. Achterklap, pag. 13 Blok 9: Cognitione. Kenisse, pag. 273 Blok 10: Furto. Dieverye, pag. 90 Blok 11: Perfection. Volmaektheyt, pag. 562 Blok 12: Lega. Verbond, pag. 525
178. Afbeelding van het Luthersche Wees- en Oude Mannen en Vrouwenhuis,... - Vue de l'Hospice Luthérien pour les orphelins et les Vieillards des deux sexes...
Oblong vel. Eén houtblok met dubbele lijnskader, gesigneerd H. Numan, 179 x 285 mm. Tweetalige onderschriften. Aan de rand van een gracht, een groot gebouw met een gevel bekroond door een driehoekig fronton met in het midden een klok. Veel wandelaars, vooral links van het schilderij. Kostuums uit de late 18e eeuw. Op een van de planken die op de gracht drijven, staat de signatuur H. Numan. Bovenaan, als titel: Afbeelding van het Luthersche Wees- en Oude Mannen en Vrouwenhuis, op ’t Wees per-Veld, te Amsterdam. Onder het houtblok een lofzang aan het mannen- en vrouwenhuis in een zestienregelige vers.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 4: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij J. A. ALDAG, Sint Jansstraat. " Gemerkt 'B'. Het eerste woord van het bijschrift onder de houtsnede is weggevallen t.o.v. vorige edities. 'De milde giften...' is hier 'milde giften...' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 5: gemerkt 'B', onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Houtblok uit het J. Noman & Zoon fonds. Het zal in de eerste plaats hebben toebehoord aan het huis Erve de Wed. Jacobus van Egmont in Amsterdam, in het fonds waarvan we andere gezichten op Amsterdam vinden die behoren tot dezelfde serie van Numan.
11. Topografie en aardrijkskunde 11.1 Stadsgezichten en gebouwen in Nederland 11.1.3 Amsterdam
177. Aanziet, o lieve jeugd! Hoe elk in zijnen staat,Tot nut is van ’t gemeen en zoo zijn zelven baat
Oblong vel. 20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 47 x 82 mm. Tweetalige onderschriften. Meerdere ambachtslieden per houtsnede in de uitoefening van hun beroep. Drukkers.一 Binders. 一 Leerlooiers. 一 Tabakswerkers. 一 Wevers. 一 Slagers. 一 Glazenmakers. 一 Klompenmakers. 一 Kleermakers.一 Metselaars. --- Ververs.一 Touwslagers. 一 Houtdraaiers. 一 Carrosseriebouwers.一 Schoenmakers.一 Pottenbakkers 一 Timmerlieden. 一 smeden.一 Zadelmakers.一 Haakbusschutters. Bovenaan, als titel: Aanziet, o lieve jeugd! hoe elk in zijnen staat, Tot nut is van’t gemeen en zoo zijn zelven baat. Geef eer waar eer toekomt! De prent begint met de voorstelling van een drukkerij. Twee typografen zetten een tekst, een derde opent de drukvorm, een vierde mengt de inkt. De drukpers kan met recht een ereplaats, zo niet de eerste, opeisen in de handelsorde. Hier is het onderschrift dat bij de tabel hoort: Zie ons, bij 't zetten en het drukken, Van Kosters kunstvruchten de plukken.
Deze houtsneden, gegraveerd in het begin van de 19e eeuw, komen uit de collectie van J. Noman & Zoon; die deze drukte onder het nummer 17. De houtblokken kwamen in bezit van Brepols via de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845.
176. Hoort, jongens! Hoe dees prent u kan ten spel verstrekken - Ecoutez, mes amis, comment de cette image...
Oblong vel. 18 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken, 50 x 41 mm. Zesregelige Nederlandstalige onderschriften, tweeregelige Franstalige onderschriften. Straatverkopers: Pasteibakker. 一 Mosselen. 一 Schoorsteenveger.一 Oude kleren.一 Stoelenvlechter.一 Stoffen van Vlaanderen.一 Zeemvellen.一Brillenverkoper.一 Venter.一 Flessen en karaffen. 一 Beeldjes. 一 Bedovertrekken.一 Zwavel lucifers. 一 Voetmatten 一 Messenslijper.一 Balg en snuiters. 一 Stro. 一 Inkt. Bovenaan, als titel: Hoort, jongens ! hoe dees prent u kan ten spel. verstrekken : Gij moet ze heel-en-al met wit papier bedekken, En laten dan uw maat, die ’t spel met u begint U wijzen op ’t papier, wat werk hij ’t meest bemind Houd gij zijn vinger vast; staat die op ‘t regte plaatjen, geeft twee mopjes of twee kriekjes aan dat maatjen : Wees hij verkeerd, dat hij u half zoo veel betaal’ : Heeft hij geen prent geraakt, dan wijst hij andermaal
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "L. LAZARE, in kantoorbehoeften, 's Hage.". Gemerkt "B." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
De houtblokken komen uit de collectie van J. Noman & Zoon, zijn eerder uitgegeven door J. Noman (Nr. 241) en daarvoor door Stichter. De achttien houtsneden op deze prent behoren tot een serie van 36 houtsneden, de overige achttien houtsneden zijn uitgegeven door Stichter onder nr. 155 en door Noman onder nr. 287. Hun prototype was een prachtige Hollandse gravure van het midden van de zeventiende eeuw over straatverkopers, vaak herdrukt en gekopieerd. Ratelband & Bouwer in Amsterdam (Nr. 43) en J. Noman (Nr. 64 en 262) hebben afbeeldingen gepubliceerd die zijn gedrukt op oude houtblokken of op kopieën met het karakter van een zeventiende-eeuws beeld. Er is ook een kopie van de oude plaat tussen de houtsneden van de Gentse beeldtaal (de circa 1700), bewaard in het Archeologisch Museum van Gent. De Brepols-houtsneden zijn kopieën gemaakt in de 18e eeuw, enigszins gemoderniseerd, maar hebben niettemin hun oude karakter behouden ; sommige blokken wijken enigszins af van de uitgaven die we zojuist hebben opgesomd, hetzij omdat ze met opzet zijn aangepast, hetzij omdat een onbekende variant is gevolgd. De houtsneden zullen niet voor rekening van Stichter zijn gegraveerd, ze waren eerst van een andere Amsterdamse uitgeverij , die de 36 afbeeldingen op één vel publiceerde. De firma Stichter, die deze houtsneden tegen het einde van de achttiende eeuw verwierf, zorgde ervoor dat ze voor al haar andere houtsneden nieuwe onderschriften maakte.
175. Het gebouw van Barmhartigheid, staande op de Nieuwe Keizersgracht te Amsterdam
Oblong vel. Eén groot houtblok met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 168 x 242 mm. Tweetalige onderschriften. Het geheel omkaderd door een sierlijk typografische ornamentskader. Aan de rand van een gracht, een gebouw met een portiekgevel bekroond met een fronton, dat in het midden een cartouche draagt ​​met het wapen van Okko, stichter van het gebouw van Barmhartigheid. Voor het etablissement, een ruiter en andere figuren te voet, in kostuums uit het einde van de 18e eeuw. Boven het houtblok de tweetalige titel: Het gebouw van Barmhartigheid, staande op de Nieuwe Keizersgracht, te Amsterdam. - La Maison de la Misericorde, au Nieuwe Keizersgracht, a Amsterdam. Onder de titel de achtregelige tweetalige verzen; onder het blok, zesregelige tweetalige verzen ter ere van de stichter.
Prent 1: gemerkt "B", onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Nederlandse houtsnede uit het einde van de achttiende eeuw, uit de collectie van J. Noman & Zoon, en reeds uitgegeven door J. Noman (Nr. 165). Omgekeerd exemplaar naar de kopergravure van H. Schoute, gepubliceerd rond 1770 in de Atlas van Amsterdam onder redactie van P. Fouquet Junior. De kopiist reproduceerde alleen het gebouw zelf en de figuren ervoor en liet alle andere accessoires weg.
174. Verkiest, o kinderen! Uit de onderstaande beelden - Tachez de faire un choix, enfants
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 75 x 68 à 73 mm. Tweetalige onderschriften. Mooie houtblokken uit het einde van de 18e eeuw, die de volgende twaalf onderwerpen vertegenwoordigt: de wandeling in de winter, de organist, de wandeling in de zomer, Don Carlos, een huzaar, de houtkliever, de paraplu. vissen, reizigers, het melkmeisje, de kruiwagenbestuurder, de schilder. Bovenaan, als titel: Verkies, o kinderen! uit de volgende beelden, Uw smaak, of zij misschien uw keuze en zinnen streelden. Legenden zijn soms grappig; zo lezen we onder de foto waarop een man bezig is hout te klieven bij een varkensstal naast een herberg: Kloof kookt, Klaas! Maar tref \ zwijn niet, of zijn hok. Ga liefst in 't Zwaantje. en neem een ​​frisschen slok.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "T. PIEREN, Jz., boek- en papierhandelaar, te Dordrecht." Gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, paarsrood en groen Periode 1840 - 1880
De drukvorm is afkomstig uit de collectie van J. Noman & Zoon, behoorde toe aan J. Noman (N° 187) en daarvoor aan het huis Stichter (N° 5o). Het huis Glenisson heeft een gemoderniseerd exemplaar gepubliceerd (nr. 132). Een andere replica (N0 113) werd gevonden in Brussel, bij Hemeleers-van Houter, waarvan de houtblokken afkomstig zijn uit de collectie van de firma Van Staden in Amsterdam.
173. Jan Klaassens kluchtige bedrijven - Les farces de Polichinelle
16 houtblokken met kader, gesigneerd “ROBYN”, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 60 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige coupletten. Links, onderaan het laatste blok, de signatuur: ROBYN. Jan Klaassen speelt in Nederland dezelfde rol als Polichinelle in Frankrijk. Het is ook in een pop, voor verraste en geamuseerde kinderen, dat de houtsneden van deze prent zich een voor een ontvouwen. De natuur was bepaald niet gul jegens Jan Klaassen, zij bezorgde hem, net als zijn Franse collega, twee bulten en een kromme neus. Hij draagt ​​een afgeknotte kegelvormige hoed met daarop een bot, een jas, een broek en houten klompen, een van de lievelingsschoenen van de Nederlanders. Wat kan er van zijn karakter worden gezegd, behalve dat hij, net als Polichinelle, spraakzaam, opschepperig, spottend, opstandig en hebzuchtig is. Hij lijkt naïef, maar het is een geleende naïviteit die voor hem als masker dient om de versuften en de dommen te vangen. We zien het in de favoriete scène van de kinderen waar vlinders (in de tekst ten onrechte: bijen genoemd) zijn slaap verstoren; vervolgens met zijn knots de dood wegjagen die hij had geroepen om hem te verlossen van de last van het leven; beslecht een geschil tussen zijn vrouw en een buurman door de laatste te schoppen; op de grond vallen en dood spelen om een ​​slag van het zwaard te vermijden en, wanneer de dokter naar hem toe rent en tevergeefs naar zijn wond zoekt, opstaan ​​en met grote gebaren de spot drijven met de geneesheer. Ten slotte laat Jan Klaassen, als er 's avonds thuis geen brood meer is, zijn kinderen in een kring om hem heen dansen, de tijd aangevend, en stuurt ze naar bed, zonder avondeten. In de laatste scène jaagt een grote draak Jan Klaassen de scène uit: Een groote draak ziet men verschijnen ; Hij opent wijd zijn muil en keel. Jan Klaassen en de draak verdwijnen : Zie daar het einde van ‘t tooneel.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B', achteraan handschrift "A B Boersma, N° 3". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij de erve Wijsmuller", gemerkt 'B', onderaan handschrift "M. Kuiler". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Houtblokken uit de collectie van J. Noman & Zoon, reeds uitgegeven (sinds 1817) door J. Noman (Nr. 107) en afkomstig van Stichter (Nr. 103). De graveur Robyn maakte ze tegen het einde van de achttiende eeuw voor deze uitgevers. Brepols behield de Nederlandse tekst. De prent van Brepols werd gekopieerd door Glenisson en Van Genechten, wier houtsneden later door Beersmans (nr. 106) werden uitgegeven onder de titel: Jan de Snaak, met andere onderschriften.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.47 Jan Klaassen
172. Hier geeft een ieder ons een blijk, Voor ’t kunstig speeltuig en muzijk
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 47 x 57 mm. Tweetalige onderschriften. Groteske onderwerpen, meestal muzikanten in actie, een soldaat, een vaandeldrager, een hellebaardier, een touwdanser, een dronkaard en zijn vrouw. Bovenaan de titel: Gisteren geeft een ieder ons een blijk, Voor 't kunstig speeltuig en muzijk.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Fries Historisch en Letterkundig Centrum Leeuwarden, Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Koninklijke Bibliotheek van België.
Deze Hollandse houtsneden, gegraveerd in Amsterdam, komen uit de collectie van J. Noman & Zoon en behoorden voorheen toe aan J. Noman, die ze uitgaf onder zijn nr. 292. Thompson in Rotterdam heeft onder zijn nr. 4 een exemplaar uitgegeven, uitgevoerd door H. Van Lubeek. De blokken van deze laatste graveur werden eigendom van het huis Glenisson en vervolgens van Beersmans (nr. 90). We vinden verschillende van deze karikaturen in afbeeldingen nrs. 126 en 151 van dezelfde uitgever.
171. November ‘slagters beste tijd, Mits goed gemest en vet geweid - En novembre c'est la saison, Pour la viande de salaison
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 77 à 82 x 87 mm. Tweetalige onderschriften. We zien in de eerste zes houtblokken de aankomst van het vee, hun verkoop, hun slachting, hun versnijden en hun zouten; in de andere zes het lossen van de varkens, hun vertrek naar de markt, hun slachting, hun versnijding en hun zouten, tenslotte de bereiding van de worsten en het zouten. Bovenaan, als titel: November, de beste tijd van de slagers, Mits goed gemest en dierenarts geweid.
Prent 2: zonder adres, Spellingsaanpassing en herzette tekst. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (andere sjablonen) Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (andere sjablonen) Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: geel sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 7: rood sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 8: blauw sjabloon voor de inkleuring van prent
De houtblokken komen uit Holland, dateren uit het einde van de 18e eeuw en maakten deel uit van de collectie van J. Noman & Zoon (N° 3o1). Ze waren voorheen eigendom van J. Hendriksen uit Rotterdam (nr. 16). Brepols behield de Nederlandse tekst van de afbeelding van Noman & Zoon.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.2 Slachttijd
170. Beschouwt hier, kinderen! Een achttal wilde dieren - Voyez ici, enfants! huit animaux sauvages
8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 2 blokken, tweetalige onderschriften. Acht dieren in een landschap, naïef gesneden en volgens de onderschriften een neushoorn, een leeuw, een tijger, een kameel, een miereneter, een olifant, een rendier en een hert voorstellend. Toch lijkt de neushoorn meer op een hond met grote klauwen en wordt de miereneter voorgesteld door een vos die een eend tussen zijn tanden houdt. Bovenaan, als titel: Let op, kinderen! een achttal wilde dieren Die, weinig ons bekend, in vreemde landen tieren.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Amersfoort, bij JACOBS en MEIJERS", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: onderschrift op naam van wederverkoper "J. A. ALDAG, S. Jansstraat, n. 33, Amsterdam", gemerkt "B". Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
Houtblokken door Brepols gekocht op de veiling van 9 april 1845 van Noman. Uit het fonds van J. Noman & Zoon, eerder uitgegeven door J. Noman onder nr. 157, die de houtblokken verwierf van het huis Stichter (nr. 37). De prent werd tegen het einde van de 18e eeuw gegraveerd voor dit huis. Een kopie van de Amsterdamse afbeelding, gegraveerd door H. Van Lubeek, werd met dezelfde tekst uitgegeven door J. Hendriksen in Rotterdam (Nr. 25).
169. Kinderen! Hier ziet gij Van Speyck’s leven, daden en dood - Voyez, enfants! les principaux traits de la vie et de la mort de van Speyk
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 68 x 91 mm. Nederlandstalige kwatrijnen, Franstalige coupletten. Leven en dood van J.C.J. Van Speyk, luitenant ter zee. Tijdens het beleg van Antwerpen voerde Van Speyk het bevel over een van de kanonneerboten die verantwoordelijk waren voor het bewaken van de toegangen tot de citadel, die in handen was van de Nederlanders. De kanonneerboot werd op 5 februari 1831 door een windvlaag op de kust geworpen, bijna tegenover Antwerpen. De pogingen van de bemanning om hem te laten drijven waren nutteloos en de revolutionairen lagen al op de kade om de sloep in beslag te nemen. Ze namen de mannen die erop zaten gevangen, de jonge kapitein ging benedendeks, opende het buskruitruim en blies zichzelf op met dertig van zijn matrozen liever dan in de handen van de vijand te vallen. De ontploffing schokte de hele stad Antwerpen en veroorzaakte angst en consternatie onder de bevolking. Bovenaan, als titel: Kinderen ! hier ziet gij Van Speijk’s leven, daden en dood. Ten voeten uit portret van de wees Van Speyk. 一 Van Speyk op school. 一 Van Speyk leerling kleermaker 一 Van Speyk leerling molenaar. 一 Van Speyk gaat aan boord.一 Van Speyk luitenant van de marine. 一 Hij voert het bevel over een kanonneerboot.一 Hij vuurt het eerste schot af voor Antwerpen, de koning vereerd hem.一 Zijn kanonneerboot raakt beschadigd.一 Zijn kanonneerboot ontploft. 一 De scène na de explosie.一 De gedenkplaat bij het weeshuis in Amsterdam. Onder het laatste blok, waarin de portier van het weeshuis twee bezoekers de gedenkplaat laat zien die herinnert aan het verblijf van de held in het etablissement, lezen we: Men heeft in ’t Amsels weezensticht, Van Speijk een grafsteen opgerigt. Dit zedig marmren monument Vermeld u zijn begin en end.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: 1 van de 12 blokken van deze prent. (vijfde blok van de prent)
De blokken zijn afkomstig uit de collectie van J. Noman & Zoon (nr. 321), die hem kort na Van Speyks dood zal hebben laten graveren om enkele nieuwigheden toe te voegen aan hun oude, wat achterhaalde prentenreeks. Brepols hield de Nederlandse tekst niet intact, vaak denigrerend tegenover zijn landgenoten; hij wijzigde een paar kwatrijnen. Zo lezen we in de Nederlandse editie, onder de voorlaatste houtsnede, deze legende: Daar staat gij nu, gij muitr’en rot! Van Speijk is dood, maar is bij God Waar teelde ooit Belgie hielden, Dit zal de naneef nog vermelden. Brepols heeft het heel vakkundig aangepast: Van Speijk is dood, en in zijn lot Deelt menigen van 't zeemansrot. Gekwetsten zijn in groot getal; De laars raakte enorm op de wal. Het huis Glenisson heeft ook een plaat gepubliceerd over Van Speyk (N° 154).
2. Geschiedenis en vorsten 2.2 Geschiedenis 2.2.3 Belgische Opstand 2.2.3.1 Van Speijck
168. Vermaek, o jeugd! Uw oog en geest - Recréez vous les yeux, l'esprit
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 111 à 114 x 68 à 74 mm. Tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel: Vermaak, o jeugd, uw ook en geest, Als gij deez’ prenten ziet en leest. Beschouw hier fraaije beeldtenissen, Die hun beteekening niet missen. Houtblokken uit het einde van de 18e eeuw. Voorstellende een Vries, Vriesin, landbouwer, fruitverkoopster, een landhuis, twee hengelaars, bellenblazers en turfverkoper. Het tweede houtblok vertegenwoordigd een jonge Frieslandse in nationaal kostuum met enorme traditionele hoed op het hoofd: En ik ben een Vriesin, wel wakker op de beenen; Zocht mij een schippertje aan, ‘k zou graag met hem veréénen.
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Zonder inkleuring Periode 1860 - 1880
De houtblokken komen uit de collectie van J. Noman & Zoon te Zaltbommel en zijn al uitgegeven door J. Noman onder het nr. 215. Het is gegraveerd voor het huis Stichter in Amsterdam. Brepols behield de originele Nederlandse tekst, maar verwisselde de houtblokken van de 2e rij.
8. Folklore en traditie 8.2 Nederlandse klederdrachten (hsn. 1-4) 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen
167. Ziet hier twee fraaije printtafereelen
2 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 155 x 246 mm. Tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel: Ziet hier twee fraaije printtafreelen, O jeugd, om uw gezigt te streelen, Verbeeldende den zomertijd; Terwijl natuur met kunst hier strijdt. Trek, leering, door bespiegelingen, Uit al deze aangename dingen Maar denk ook dat daarvan ’t genot Den mensch geschonken is van God. Eerste houtblok. Links de entreepaviljoens van een landhuis; rechts een rivier met een boot voortgetrokken door een paard. Voorbij de rivier, boerderijen, een windmolen en een kerk. In het midden, op de verhoogde weg, komt een dame, gekleed in de stijl van Marie-Antoinette, naar voren op de arm van haar partner. Een paar stappen voor hen uit rent hun hondje. Laatste houtblok. De scène speelt zich af in een tuin. Links een Chinees paviljoen aan de rand van een kamer met eenden. In het midden een paar zittend op een tuinstoel. De dame houdt de handen van haar zoon, die voor haar staat, in de hare. Een lakei met een dienblad komt naar hen toe. Onderaan de bomen, rechts een bosje. Lodewijk XVI-kostuums.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B", achteraan met handschrift "Klaas P Boonstra". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
De drukvorm is afkomstig uit de collectie van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel en is al bewerkt door J. Noman (N° 172). Deze mooie blokken werden tegen het einde van de 18e eeuw gegraveerd door Robyn (zijn naam is bij Brepols verwijderd) voor de firma Stichter in Amsterdam (Nr. 41). Brepols heeft de originele Nederlandse tekst behouden.
166. Mejuffer, Alida, wiens zinnen - La fière Alide méprisait
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 59 mm. Tweetalige onderschriften. Goede gravure uit het einde van de zeventiende eeuw. Avonturen van een ijdele jonge vrouw die per ongeluk met een schoorsteenveger trouwt, nadat ze twee vrijers van haar stand heeft afgewezen. Deze twee vrijers, die hun gemeenschappelijk ongeluk had samengebracht, zwoeren de schoonheid te mystificeren. Dus kleedden ze een schoorsteenveger die zelfs een bediende niet had gewild rijkelijk aan, gaven hem wat geld en legden hem uit wat hij moest doen. De schoorsteenveger ging naar het huis van Alida en deed zich voor als een baron uit Rotterdam die, overweldigd door zijn schoonheid, haar om de hand was komen vragen. Zijn welsprekendheid was zo overtuigend dat het huwelijk beslist was. De dag na de bruiloft ging de valse baron, zoals hij had beloofd, zijn mooie kleren en wat er nog over was van zijn geld aan de verdreven minnaars overhandigen. Toen hij in zijn werkkleding naar huis terugkeerde, want hij had zijn schoorsteenvegerjurk teruggekregen, wilde zijn bediende, die hem niet had herkend, hem wegjagen. Hij maakte zich bekend aan haar en aan zijn vrouw, die, naar men zich voorstelt, niet weinig geschrokken was. Hij vertelde hoe het was gegaan. 'Het zij zo’, zei ze, door de tegenslag een goed hart makend, 'ik zal je kleden als een man van kwaliteit. Gooi je bezems weg!” Bovenaan, als titel: Mejuffer Alida, wiens zinnen, Hoogmoedig, spijtig zijn in ’t minnen, Wordt fraai bedrogen, daar zij Jan Den Schoorsteenveger, krijgt ten man
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL., te Rijswijk, bij Delft", gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "T. PIEREN, Jz., boek- en papierhandelaar, t[e Dordrecht.]", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel rood en groen Periode 1840 - 1880
De houtblokken, van Nederlandse oorsprong, zijn afkomstig uit de fonds van J. Noman & Zoon in ZaltBommel. Ze waren van J. Noman die ze (rond 1817) uitgaf onder nr. 176 en, nog eerder, van de firma Stichter in Amsterdam, die ze liet graveren. Brepols heeft de Nederlandse tekst van het origineel behouden. Het onderwerp van deze prent is ontleend aan een kort verhaal in verzen van de Amsterdamse dichter J.H. Krul (1602-1646), getiteld: De Geluckige Vryagie, van de Italiaensche Schoorstien-Veger. Afgezien van de naam van de heldin, Chrysenia, en die van de Italiaanse schoorsteenveger Jacomo, volgt de populaire afbeelding het verhaal in alle opzichten. Het verhaal is gepubliceerd met twee andere gelijkaardige verhalen, onder de titel: J.H. Kruls Vrolikke, in leerzame Oeffeningen. De oudste druk die we zijn tegengekomen verscheen in 1646 in Amsterdam. Het korte verhaal is meerdere keren herdrukt in populaire boekvorm, dus het is niet verwonderlijk dat we het onderwerp ervan vinden in Amsterdamse beeldspraak. Uit hetzelfde verhaal werd in de zeventiende eeuw een klucht getrokken.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.2 Alida en de schoorsteenveger Jan
165. D’een loopt hier op een kruk, of rijdt met eenen wagen, Om zoo van huis tot huis, een aalmoes te vragen
Oblong vel. 8 houtblokken met dubbele lijnskader, gesigneerd H.V.L., 2 rijen van 4 blokken, 102 x 70 mm. Tweetalige kwatrijnen. Het 1e en het 3e houtblok van de tweede rij zijn gesigneerd H.V.L. (H. van Lubeek). Bovenaan, als titel: D’een loopt hier op een kruk, of rijden met eenen wagen, Om dierentuin van huis tot huis, eene alemoes te vragen.
Prent 1: gemerkt "B" Sjabloonkleuring rood, blauw donkergrijs Periode 1840 - 1880
De houtsneden komen uit de collectie van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel en werden reeds rond 1815 uitgegeven door J. Noman (nr. 6). Zij zullen voorheen eigendom zijn geweest van W.G. van de Sande & Comp, te Breda. De graveur H. van Lubeek heeft hier een kopie van de houtsneden van H. Numan. Deze houtblokken van Numan werden uitgegeven door de firma Thompson in Rotterdam, Glenisson en Van Genechten en ten slotte door Beersmans (vgl. Beersmans, nr. 101). Feit is dat Numan niet alleen deze onderwerpen in dit formaat graveerde, hij sneed ze ook in kleine houtsneden voor een prent met een reeks van 24 bedelaars (J. Noman, N° 168), uitgegeven door Brepols onder N° 191. De acht door H. van Lubeek gekopieerde onderwerpen lijken op de volgende afbeeldingen van Nomans prent: afb. 12, 18, 23, 7, 11, 1, 2. De violist ontbreekt. Brepols nam de Nederlandse tekst over van Noman's prent; het komt overeen met dat van de afbeelding die door Numan is gegraveerd en door Thompson is gepubliceerd.
164. Zoo deze prent, o lieve jeugd, voldoet aan uwen smaak - Si cet estampe à votre gout peut convenir
8 houtblokken met dubbele lijnskader, gesigneerd G.O., 2 rijen van 4 blokken, 116 x 85 mm. Tweetalige kwatrijnen. Het voorlaatste houtblok is onderaan gesigneerd G. O. Hollandse klederdracht eind 18e eeuw. Bovenaan, als titel: Zoo deze prent, o lieve jeugd, voldoet aan uwen smaak, Dan kunt gij verzekert wezen, dat ik weer hervat mijn taak. De vier houtblokken in de eerste rij hebben betrekking op: borstvoeding, de eerste stapjes, het alfabet, de eerste lezingen. De eerste twee van de laatste rij : vechten geeft geen broederschap, jaloezie in studie. De laatste twee, een vreedzame burger die de krant leest terwijl hij een pijp rookt: Bij ’t blazen van den geurigen rook Laat zich het nieuwsblad smaaklijk lezen: ’T wil ook wel bij elkandren wezen; Het nieuws is vaak gelijk de rook. en een nachtwaker gewapend met een sabel en een knots, zwaaiend met een rammelaar in zijn rechterhand: Bewaar je vuur en kaarsje wel! Die roep is gansch niet kwaad; Doch komt, hoe tijdig men het doe, Somtijds nog veel te laat. Laten we ook het derde kwatrijn citeren, waarin onder een houtsnede wordt uitgelegd dat een "tresjes-school" voorstelt waar twee kleine meisjes leren lezen bij de oude onderwijzeres: Hoe naarstig leeren deze twee 'T bewondrenswaardig A. B. C! Doch de aandacht komt niet uit het hart, Maar uit de vrees voor tresje’s gard. Negeerde Brepols bij het vertalen van deze verzen het bestaan ​​van de oude onderwijzeres, of waren het de noden van het rijm die hem dwongen het woord "moeder" te vervangen?
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B'. Handschrift op achterzijde "Geertje Groen". Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
De houtsneden zijn rond het begin van de 19e eeuw gegraveerd door G. Oortman en komen uit de collectie van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel, die ze onder hun nr. 36 uitgaf, zij het dat die van de Nederlandse uitgave slechts een eenvoudige lijst hebben. Brepols heeft daarom, om de verouderde en te zwakke houtblokken te behouden, deze omgeven met een nieuwe rand die een dubbele omlijsting vormt met de oude. Er is een replica van de eerste twee houtsneden in afbeelding nr. 40, waarvan de houtsneden ook van Nederlandse oorsprong zijn, uitgegeven door Glenisson et Fils.
3. Allegorie 3.1 Leven, liefde en dood 3.1.1 Levensloop 3.1.1.4 Van geboorte tot volwassenheid
163. Een Friesche boer en boerin uit de kerk komende - Compagnards Frisons revenant de l'Eglise.
4 houtblokken met dubbele lijnskader, gesigneerd H.V.L., 2 rijen van 2 blokken, 152 x 133 mm. Tweetalige onderschriften. Nederlanders in hun ceremoniële kostuums. Een Friessche boer en boerin terugkerend van de kerk; een boer en boerin van Schouwen op weg naar de markt; vissersvrouw en man aan het spinnen voor een reparatie het visnet; na de markt, waar de melk en eieren verkocht zijn, is het tijd voor kermis.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B'. Handschrift op achterzijde "J F Graaf te zaandam" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: gemerkt "B", op naam van wederverkoper "L. LAZARE, in kantoorbehoeften, 's Hage" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Onderaan het derde blok het monogram H.V.L.
Zeer interessante prent voor de klederdracht, afkomstig uit de collectie van J. Noman & Zoon uitgegeven onder het nummer 16, die het zal hebben verworven uit het huis van J. Hendriksen in Rotterdam. De houtsneden zijn in Rotterdam gegraveerd door H. van Lubeek en gekopieerd van enkele platen uit een serie "Afbeeldingen van de kleedingen, zeden en gewoonten in de Noordelijke provincien van het koningrijk der Nederlanden", gegraveerd door Portman naar J. Kuyper en anderen, en uitgegeven door E. Maaskamp in Amsterdam in 1804 en 1805.
8. Folklore en traditie 8.2 Nederlandse klederdrachten
162. De kunst vertoont u hier, zoo land als waterdieren
Oblong vel. 9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verschillende groottes verdeeld over 3 rijen. Enkele blokken met twee dieren of één blok. Bovenaan de titel: De kunst vertoont u hier, zoo land als waterdieren. Wil met derzelver beeld u ‘t jeugdig brein versieren. Een scheepsvloot is er bijgevoegd tot slot Tot meer verscheidenheid van ’t prentenrot. Onder de eerste rij lezen we: Zes visschen ziet men hier genaken ; In snelle vaart met open kaken. Onder de volgende rij: Schildpadden, bolvisch en ‘t konijn Vindt men hier op dezelfde lijn. Ten slotte vertegenwoordigt de laatste drie boten, een voor plezier, een voor vissen en een andere voor oorlog: De visserij is een van Neêrlands steunpilaren. Zendt ook mannen 't oorlogsschip om deze te bewaren.
Prent 1: gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, roze en bruin Periode 1840 - 1860
De houtblokken zijn van Nederlandse makelij en komen waarschijnlijk uit de collectie van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel, hoewel ons geen in Nederland geproduceerd exemplaar bekend is. Alle houtsneden op de prent zijn afkomstig uit het populaire kinderboek dat in Amsterdam is uitgegeven, vermeld in de beschrijving van nr. 156. Het zijn getrouwe kopieën, zij het soms achterstevoren, maar minder mooi dan de houtsneden. “Vermaak der Jonkheid" van Koene. De originelen dateren uit het einde van de zeventiende eeuw.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.3 Zoogdieren 12. Vervoer 12.1 Schepen
161. De ijdelheid van ’s werelds streelen, verbeeldt men hier met kaartkastelen
2 houtblokken in dubbele lijnskader, gesigneerd H. Numan, 167 x 253 mm. Tweetalige onderschriften. Franse kostuums uit het begin van de 18e eeuw. Bovenaan staat de titel: Van ijdelheid van 's werelds streelen, Verbeeldt men hier met kaartkasten. Eerste houtblok: Een jong meisje zit op een kar, een soort wagentje dat bedoeld is om kinderen te helpen leren lopen. Haar benen zijn naar buiten gestrekt terwijl ze wordt voortgetrokken door twee kinderen. Een vriendin houdt haar stevig vast om te voorkomen dat ze valt. Lange linten die aan een dwarsbalk van de kar zijn bevestigd, zorgen ervoor dat de kinderen de kar naar voren kunnen bewegen. Dit tafereel is waarschijnlijk geïnspireerd op een schilderij van Lancret met de titel L’enfance. Bijschrift: “Twee kinderen trekken hier om ‘t derde te verblijden, Daar d’omgesloten arm, het vallen doet vermijden. Als de begeerde trek ons ​​in de oudheid drijft, Maakt kloekheid dat men rossen voor vallen zeker blijft.” Laatste houtblok: Een jong meisje heeft net een kaartenhuis gebouwd. Haar broer komt aan en is van plan het huisje omver te werpen. Het meisje draait zich snel om, haar armen naar voren gestrekt, om haar creatie te beschermen. Links staan twee andere jonge meisjes met elkaar in gesprek, waarvan er één een mand aan haar arm draagt. Bijschrift: “Gelijk de meester is, moet men zijn werk ook achten, Op korten arbeid is ook korte vreugd te wachten. Een mens, die stevig waagt, en zich op 't lot betrouwt, Die heeft gelijk dit soort, een kaartenhuis gebouwd.”
Prent 1: zonder adres. Titel en reeksnummer afgeknipt. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
De houtsneden van deze charmante afbeelding zijn, zoals de naam van de graveur al aangeeft, van Nederlandse makelij. Ze zijn gegraveerd door H. Numan in Amsterdam en gepubliceerd in de eerste druk met het adres van de graveur zelf. Numan kopieerde vaak, zoals hier, Franse gravures uit de achttiende eeuw. Later werden deze blokken afgedrukt door Erve de Wed. Jacobus van Egmont te Amsterdam. Begin 19e eeuw werd een deel van de collectie van deze drukker verworven door J. Hendriksen te Rotterdam en zo kwamen de houtblokken in de collectie van het huis van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel, die ze op de veiling van 9 april 1845 verkocht aan Brepols & Dierckx Zoon. De uitgeverij in Turnhout bewaarde de Nederlandse tekst en voegde een vertaling in het Frans toe.
160. ’t Onschuldige vermaak der kindren - Les plaisirs des enfants
4 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 144 x 118 mm. Tweetalige onderschriften. De knikkers.一 Blindemannetje. 一 Het hobbelpaard. 一 Spookje spelen. Bovenaan, als titel: 't Onschuldige vermaak der kindren, Is aangenaam en kan niet hindren, Maar 't schrikverwekkend onbescheid Is 't dat de jeugd 't vermaakt ontzeid. Op het laatste houtblok zijn twee kleine meisjes die aan een tafel zitten doodsbang voor de plotselinge verschijning van hun broer, gewikkeld in een laken en met een masker op gezichtshoogte: Foei! dat is geen vermaak, dat aan de jeugd behaagt; Daar wordt een spook vermomd, de meisjes schrik aanjaagt.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Nederlandse houtsneden uit het einde van de 18e eeuw, gegraveerd voor de firma Stichter in Amsterdam en later uitgegeven door J. Noman in Zalt-Bommel (Nr. 169). Brepols behield de Nederlandse tekst en voegde een vertaling toe.
159. -, Het is de hond, getrouw van aard… - Le chien qu'on voit ici paraître...
4 houtblokken met dubbele lijnkader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 134 x 129 mm. Tweetalige onderschriften. Hond zittend, kat met een muis tussen de tanden, haan, kip met haar kuikens. Ze prijzen de loyaliteit van de hond, bewaker van het eigendom van zijn meester; de moed van de haan, verdediger van de kip; de toewijding van de kip aan haar kuikens en ten slotte wordt de kat verweten om zijn gulzigheid.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en bruin Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en bruin Periode 1840 - 1880
Oud Hollandse houtblokken, circa 1700, uit de collectie van J. Noman & Zoon en eerder uitgegeven door J. Noman te Zalt-Bommel (Nr. 339). Brepols heeft de Nederlandse onderschriften behouden en zijn prent aangevuld met een Franse tekst. Een oude replica van de afbeelding is uitgegeven door J.H. de Lange in Deventer.
158. Wilt mijn olifant niet schromen, kust hem vrij-hij doet geen leed - Ne craignez point mon éléphant
4 houtblokken met sierkader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 107 x 146 mm. Tweetalige onderschriften. Vier nogal curieuze voorstellingen van zittende of staande dieren in een landschap: Zittende hond; Kat met muis; Olifant; Aap met haar welp. Bovenaan, als titel: Wilt mijn olifant niet schromen, kust hem vrij - hij doet geen leed : Biedt het aapje iets van uxv lekkers, ‘k wed dat hij er niets van eet. Onder de hond lezen we volgend vers: Doet gij uw hondje wel, ’t zal u vol blijdschap strelen ; Voor ieder beentje zelfs zult ge in zijn vriendschap deelen. En, kindren, wat doet gij. die alle goeds geniet ?--- ‘K geloof, gij zijt dikwijls zoo braaf als ‘t hondje niet. In het laatste blok houdt een aap, gehurkt in een weiland, zijn jongen in zijn armen. Op de achtergrond twee klokkentorens. Het aapje heeft zijn jong zoo lief, dat men ’t in niets durft hinderen : Hij drukt het zelfs van liefde dood, dat is niet aapig, kinderen.
Prent 1: zonder adres, gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "U. PROOST, te Leeuwarden", gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 3: onderschrift op naam van wederverkoper "J. J. LOUVRIER, Rue des Begards, n. 1150, à Maestricht", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1840 - 1860
De laatste houtsnede is overgenomen van een diepdrukgravure in het embleemboek van Jacob Cats, Silenus Alcibiadis, sive Proteus (Middelburg, 1618), deel 1, pagina A4. Oude Hollands houtblokken uit het fonds van J. Noman & Zoon te Zalt-Bommel; de firma J. Noman gaf ze uit onder nr. 80. Tegen het einde van de achttiende eeuw waren deze blokken waarschijnlijk eigendom van de firma Stichter in Amsterdam. Nog eerder verschenen ze bij J. Kannewet in Amsterdam (nr. 16). Ze zullen rond 1700 gegraveerd zijn voor het huis Gijsbert de Groot in Amsterdam. Brepols behield de tekst van de uitgave van Noman en voegde er een vertaling aan toe. De Nederlandse kwatrijnen dateren uit het einde van de 18e eeuw. De Kannewet-editie heeft een kortere tekst. Een oude replica van het beeld, met een hert in plaats van een olifant, verscheen met het adres van Ratelband & Bouwer in Amsterdam (nr. 11).
157. Zijn vissen, dieren, zoo bekend Als vreemd uit ieder element
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 46 x 53 mm. Tweetalige onderschriften. Elk houtblok is verdeeld in vier compartimenten met elk een echt of fantasiedier. Het eerste houtblok staat voor: Draak, Zeeschildpad, Schelvis, Tong. De laatste: IJsbeer, Braque, Gems, Wolf. Enkele van de andere vertegenwoordigde dieren : salamander, vliegende vis, zaagvis, eenhoorn, miereneter, weerwolf, boogschutter, sfinx, griffion, boself. Bovenaan, als titel: Zijn visschen, dieren, zoo bekend, Als vreemd uit ieder element En land, waarin zij mogen leven, Zij worden u in prent gegeven. Vermaak, o jeugd ! uw oog er meê En wees met ieders naam te vreê. Zoo gij ze beter weet te noemen Zal men u als verstandig noemen.
Prent 1: zonder adres, achteraan handschrift "A. B. Boersma N° 17". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Brepols kocht de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845.
Oude houtsneden van Nederlandse origine, eerder bewerkt door J. Noman (Nr. 104), die ze kocht van Stichter (Nr. 76). Er zijn verschillende vergelijkbare prenten in Nederlandse reeksen. Brepols behield de Nederlandse tekst en verrijkte deze met een Franse vertaling; soms gaf hij een beest een nieuwe naam. Bij Stichters’ reeks waren er al fouten in de benamingen geslopen; de redacteur had zich ingedekt door in de laatste drie verzen van de Nederlandse tekst te zetten: Laat elk van deze namen je plezieren! Als u ze echter beter weet te benoemen, wordt u als intelligent beschouwd.
Oblong vel. 9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 73 x 114 à 118 mm. Tweetalige coupletten. Echte of fantasiedieren: Krokodil. 一 Eenhoorn. 一 Griffioen. 一 Ezel. 一 Mullet. 一 Tijger. 一 Hond. 一 Stekelvarken. 一 Wild zwijn. Het eerste houtblok vertegenwoordigt een exotisch dier waarvan de kop geschubd is, het lichaam haarloos, de staart gevormd door in elkaar grijpende benige ringen. De legende noemt het krokodil. In een van de werken die hieronder zullen worden genoemd en waar het dier ook wordt afgebeeld, draagt ​​het de mysterieuze naam "Landu verba”.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B". Achteraan in pen "Woudsend den 23 Maart 1832, W.J. de Boer te Indijk" Sjabloonkleuring geel, blauw en bruin Periode 1840 - 1860
De prent moet van Nederlandse oorsprong zijn, al hebben we er geen Nederlandse editie van gezien. De houtsneden zijn getrouwe kopieën van enkele houtsneden van een populair boek over de verschillende volkeren en dieren van de aarde, uitgegeven in Amsterdam aan het eind van de zeventiende eeuw. Het werd in het begin van de negentiende eeuw heruitgegeven in de vorm van een jeugdboek, met nieuwe coupletten, door de firma Koene. Ze publiceerde twee edities, één in - 4°, Groot Prentenboek, van het Vermaak der Jonkheid; de andere in-8°oblong, Vermaak der Jonkheid, met slechts de helft van de houtsneden. Andere illustraties van hetzelfde boek vinden we op prent nr. 162 van Brepols. Een deel van de houtsneden zijn ook gekopieerd naar een ander kinderboek: Tafereelen uit het Ryk der Dieren, voor Kinderen, onder redactie van J. Noman in Zalt-Bommel.
155. Ziet hoe dit hondje zittend wacht - Voyez comment ce petit chien
Een groot houtblok in kader, niet gesigneerd, 284 x 253 mm. Tweetalige onderschriften. Zittend op een tafel, met zijn profiel naar links gericht, staat een hond van de "gevlekte Deense" soort, trots met een halsband om zijn nek. Boven dit houtblok prijkt de titel: "Ziet hoe dit hondje zittend wacht," "En op den wenk zijns meesters acht;" "Gij hinders, wie gij zijt," "Wilt allen hieruit leeren," "Om ook uws meesters les" "Ten hoogste te waardeeren." Onder het houtblok lezen we het volgende vers: "Ziet, kinderen, hier hebt gij een hond:" "‘t Is Mops, gij kunt hem vrijelijk strelen," "Hij zal niet bijten; maar hij wacht," "Zoo ‘t schijnt, op zijns meesters bevelen." "De bond, schoon hij onredlijk is," "Kan u, o jeugd, ten voorbeeld wezen" "Van trouw en waakzaamheid; zoo gij" "Zijn voorbeeld volgt, wordt gij geprezen." Deze levendige afbeelding en poëtische tekst benadrukken de trouw en geduld van de hond, en nodigen de jeugd uit om zijn voorbeeld van gehoorzaamheid en loyaliteit te volgen.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
De houtblokken van de Kat en De Hond zijn niet dezelfde als die van J. Noman. Het is waarschijnlijk dat zijn opvolgers, MM. J. Noman en Zoon de oude, antiek ogende, houtblokken van J. Noman vervingen door moderne houtblokken van J. Hendriksen.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.1 Afzonderlijke dieren 10.1.1.10 Hond
154. Het is Sint Maarten, als men ziet aan ’t helder vuren. - C'est à la fête de Saint Martin, que les Enfants font un grand train
Een groot houtblok met kader, gesigneerd J. Robyn, 250 x 279 mm. Tweetalige onderschriften. Op een levendig dorpsplein, omringd door charmante huizen aan de rechterkant, zien we vier jonge jongens druk in de weer. Ze zijn aan het vuur stoken of slepen kleine houtblokken, terwijl ze zich vermaken rondom een paar verlichte boomstammen op de grond. Rechts houdt een man liefdevol de hand van een klein meisje vast terwijl ze samen cirkelen rond het knapperende vuur. Boven hen drijft een grote wolk in de lucht, wat een gezellige sfeer toevoegt aan deze scène. De jongens zijn gekleed in traditionele Nederlandse kostuums uit het einde van de 18e eeuw. Boven deze sfeervolle houtsnede staat de titel: "Het is Sint Maarten, als men ziet aan ‘t helder vuren" "Der knapen, die om turf en brandhout bij de buren" "Zijn rond geweest, en ook bekomen hebben, blij" "Met hun Sint Maartens zang, en nog wat geld er bij." Onder het houtblok lezen we een speelse tekst: "Zoo, jongens! stookt maar op, ’t is koud, gij moogt u warmen," "Verheugt u bij de vlam, Tijs, Arnold, Dirk en Harmen!" "Zoo doet ook Lijsje lief, wie vader ’t vuren wijst" "Zij warmt haar handje mee. Het viertal knaapjes prijst" "Elk die zich mild betoonde in hout en turf te schenken," "Schoon zij de karigheid van andren ook gedenken," "Terwijl veel liéen in huis den vetten feestgans braên," "Gezeten aan den haard, en voorts hem smullen gaan." De tekst vangt de blijdschap en saamhorigheid van het Sint Maartenfeest, terwijl de jongens zich warmen aan het vuur en genieten van de feestelijke sfeer in het dorp.
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "J. J. LOUVRIER, te Maastricht", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: onderschrift op naam van wederverkoper "W. VANDEWEIJER, boek- en papierhandelaar; Elisabethstraat, te Utrecht". Gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: onderschrift op naam van wederverkoper "J. A. ALDAG, St Jansstraat, n. 33, te Amsterdam". Gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Dit interessante en vakkundig uitgevoerde blok werd gegraveerd door J. Robyn in opdracht van de firma Stichter te Amsterdam, die het onder nr. 43 uitgaf en het vóór 1817 verkocht aan J. Noman te Zalt-Bommel (N° 137). Brepols & Dierckx Zoon kocht deze en andere houtblokken op de veiling van 9 april 1845 van het huis Noman en Zoon. Brepols behield de Nederlandstalige tekst en voegde er een Franstalige aan toe.
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.9 Sint-Maarten
153. Al wat men op dees prent beziet, Is aperij, en anders niet
24 houtblokken met kader, gesigneerd A. Cranendoncq en A. C., 6 rijen van 4 blokken, 51 x 50 à 55 mm. Scènes uit het leven van apen. Bovenaan, als titel: Al wat men op dees prent beziet Is aperij, en anders niet. Vermaak er u dan mede jeugd, En knip de aapjes uit met vreugd. Onder elk houtblok een tweetalige vers dat rijmt op dat van het volgende blok. We zien op de eerste rij: opticien, een bedelaar, een arme man die een cent ontvangt, een koorddanser: Kijk maar regt uit. Ik loop om een duit Daar is er een Op de koord met een been. Een paar aangename scènes uit het huwelijksleven van apen worden voorafgegaan door houtsneden die rondtrekkende kooplieden voorstellen, enz. Alle personages zijn apen die mannen- of vrouwenkleding dragen.
Matige gravure uitgevoerd door de Nederlandse graveur Alexander Cranendoncq (eerste helft 19e eeuw).
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek van België.
Matige gravure uitgevoerd door de Nederlandse graveur Alexander Cranendoncq (eerste helft 19e eeuw). Hoewel we geen Nederlandse prent kennen, zal ook deze prent uit de collectie van J. Noman en Zoon in Zalt-Bommel komen.
3. Allegorie 3.2 Allegorische prenten met apen
152. De wijder zee hereent verafgelegen landen
Twaalf houtblokken met drievoudig kader, 4 rijen van 3 blokken, 71 x 82 mm. Onderaan het laatste houtblok van de 2e rij gesigneerd: J. Plugger. Tweetalige onderschriften als legenden de aanduiding van het soort vaartuig. Serie zeilboten van verschillende modellen varend in de open zee, onder vol zeil. Bovenaan, als titel: De wijde zee hereent verafgelegen landen : Elk voert zijn overvloed van de een naar de andre stranden. Indien het menschdom zorgt voor d’algemeenen vree, Dan kan men ‘t oorlogschip wel missen op de zee.
De houtblokken werden rond 1820 gemaakt door Jacob Plugger, een getalenteerde graveur, die voor uitgeverijen in Amsterdam werkte.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Stedelijk Museum Zutphen, Koninklijke Bibliotheek van België en Museum aan de Stroom Antwerpen.
Het houtblok werd rond 1820 gemaakt door Jacob Plugger, een getalenteerde graveur, die voor uitgeverijen in Amsterdam werkte. Brepols kocht deze aan op de veiling van 9 april 1845 van het huis Noman en Zoon, die deze prent eerder onder het nummer 56 uitbracht.
151. Groote zang en muziek van beroemde Muzijkanten - Grande musique et chant des principaux Musiciens
Zestien houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 62 x 57 mm. Tweetalige onderschriften. Zelfde houtblok als die van nr. 126, maar in een andere volgorde. Deze prent toont een reeks groteske voorstellingen van muzikanten, waarbij elk beeld een bepaalde muzikant of instrument vertegenwoordigt. De personages worden in overdreven en humoristische stijlen afgebeeld, met komisch grote of vervormde lichamen, wat typerend is voor de groteske kunststijl die zowel fascinatie als afschuw opwekt. Het geheel biedt een karikaturale blik op een orkest. De eerste afbeelding toont een dirigent, die met grote gebaren de muzikanten aanstuurt. Daarna volgt een zanger met theatrale expressie, die zijn stem op dramatische wijze lijkt te verheffen. De contrabassist wordt weergegeven met een overdreven groot instrument dat nauwelijks in verhouding staat tot zijn lichaam. Andere muzikanten, zoals de hoornblazer, dwarsfluitspeler, fluitist en luitspeler, worden stuk voor stuk op ludieke wijze afgebeeld, met elk hun eigen groteske kenmerken. In het midden van de reeks komt een violist voor die op een sierlijke viool speelt, gevolgd door klarinet- en mandolinespelers, wiens instrumenten net zo uitbundig zijn vormgegeven als de personages zelf. De rommelpotspeler voegt een element van volksmuziek toe aan de prent, terwijl de trompet- en doedelzakspelers hun blaasinstrumenten met opvallende intensiteit bespelen. De harpiste brengt een elegant contrast in het geheel, hoewel ook zij in een groteske stijl is weergegeven. Het laatste beeld in de reeks, in plaats van een muzikant, toont een koorddanser. Deze toevoeging aan de muzikale voorstelling onderstreept de theatrale en amusante aard van de prent, waarin muziek en komedie op humoristische wijze samenkomen. Deze prent had waarschijnlijk een entertainende functie, bedoeld om zowel kinderen als volwassenen te laten lachen door de belachelijke en over de top afgebeelde muzikanten. Tegelijkertijd kan het gezien worden als een satirische voorstelling van een orkest, waarbij de kunsten van muzikanten op humoristische wijze worden geparodieerd.
Dit is ongetwijfeld de originele editie die is uitgegeven met de Nederlandse houtblokken na hun verwerving op de veiling van op 9 april 1845 in Nederland, waar ze voor het laatst zijn uitgegeven door het huis J. Noman onder het nr. 22. Brepols behield de volgorde van de houtsneden en de legenden, maar voegde een Franse vertaling toe. Toen de houtblokken van zijn nr. 126 versleten waren, verving hij ze door die van nr. 151 en stopte daarom met het drukken van deze. Zie ook nr. 126.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.3 Dwergen 4.1.3.1 Muzikanten
150. Komt kind’ren ziet deez’ wakkere Haan, Die u tot nijverheid spoort aan - Le Cocq Reveil-Matin vous donne l'intelligence, De l'emblême de la vigilance
Eén groot houtblok zonder kader, gesigneerd L B M op een takje tussen de poten van de haan, 324 x 251 mm. In een prachtig landschap prijkt een grote haan, met een heraldisch uiterlijk, trots en statig in profiel naar rechts, zijn linkerpoot geheven als een teken van zijn dominantie. Rechts van de haan pikken drie hennen in een gezellige groep, druk bezig met hun dagelijkse zoektocht naar voedsel. Op de achtergrond schittert een boerderij, die de landelijke setting perfect aanvult. Rondom deze levendige houtsnede is een elegante typografische sierrand aangebracht, die het geheel een sfeervolle en decoratieve uitstraling geeft.
Houtblok verworven in Nederland op de veiling van 9 april 1845 van J. Noman en Zoon in Zalt-Bommel. Oorspronkelijke prent uitgegeven door J. Noman omstreeks 1817, onder nr. 248. Brepols behield, de tekst van de Nederlandse prent en voegde een Franse tekst toe. Dit merkwaardige houtblok is in Amsterdam gegraveerd door een kunstenaar, wiens monogram L B M op andere oude populaire afbeeldingen voorkomt. Aan de hand van de kostuums en de uitvoering van deze laatste platen kunnen we zeggen dat hij tussen 1680 en 1700 werkte. De naam van deze kunstenaar kennen we momenteel niet.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.1 Afzonderlijke dieren 10.1.1.6 Haan
149. Geen nutter dier voor rot en muis, dan een mooi katje in uw huis - Veut tu poursuivre le raton?
Eén groot houtblok met kader, niet gesigneerd, 291 x 260 mm. Tweetalige onderschriften. Dit fragment toont een charmant beeld van de kat als een onmisbare bewoner van het huis, vooral als bescherming tegen ongedierte zoals ratten en muizen. Het kwatrijn boven het houtblok benadrukt de nuttigheid van een kat, die alle hoeken van het huis doorzoekt op zoek naar ongedierte: Geen nutter dier voor rot en muis. Als een mooi katje in uw huis Want het doorsnuffelt alle hoeken, Om dit gedierte op te zoeken. Onderaan beschrijft de tekst de kat als een rustige en betrouwbare metgezel, die geen overlast veroorzaakt door te krabben of lawaai te maken, en zelfs niet snoept uit de potten als ze alleen wordt gelaten. Zodra ze echter het geluid van een piepende muis hoort, komt haar jagersinstinct naar boven. De slotzin geeft aan dat de afbeelding van deze ideale kat wordt aangeboden uit liefde, wat de toon een warm en persoonlijk karakter geeft: Deez, kat, zal niemands rust verstooren, Zij krabbelt niet, noch laat zich hooren ; Al laat men haar alleen in huis Zoo zal zij uit den pot niet snoepen. Maar zoekt zoo gaauw zij piep hoort roepen Of er ook rot is ofte muis. Kan u haar beeldtenis behagen ? Zoo wordt z’uit liefd’ u opgedragen.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring lichtgeel, grijsbruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: Zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: Zonder adres. inkleuring anders dan voorgaande. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en paars Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: rood sjabloon voor het inkleuren van deze prent
Houtblokken afkomstig van de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845. Deze prent van Brepols is een herdruk van Noman nr. 276
De afbeelding is van Nederlandse oorsprong. Het was eerst eigendom van J. Hendriksen te Rotterdam, die de prent onder nr. 28 uitgaf. Later eigendom geworden van J. Noman en Zoon te Zalt-Bommel. Brepols verwierf deze en andere blokken van Noman. Brepols behield de tekst van de Nederlandse afbeelding, maar voegde een Franse vertaling toe. Een replica van de Brepols-prent werd uitgegeven door Glenisson (nr. 135).
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.1 Afzonderlijke dieren 10.1.1.13 Kat
148. Rytuigen voor yzeren weg - Voitures pour chemin de fer
Deze prent bestaat uit zeven compartimenten binnen een dubbele lijnkader, waarbij drie grote compartimenten gevuld zijn met houtsneden en vier kleinere met titels en legendes. Eerste rij: Hier zien we een grote omnibus, met duidelijk leesbaar “OMNIBUS” op de zijkanten, getrokken door twee dravende paarden. Op de koets zit een postiljon, terwijl vijf reizigers binnen zitten en een zesde op het punt staat in te stappen. De houtsnede is vrij gedetailleerd, zelfs met de hoorn op de trede en geen pakketten bovenop de drager. Afmeting: 115 x 302 mm. Bijschrift: Myn omnibus is altyd vol, Omdat hy snel is op den rol. Tweede rij: Bestaat uit twee identieke houtsneden die een vierwielige koets tonen, elk getrokken door twee paarden. Beide koetsen hebben een chauffeur op de stoel. Daarnaast staat er een smalle houtsnede die een huisdeur voorstelt. Afmeting koetsen: 55 x 122 mm. Bijschriften: Myn huerkoets rydt een gansche uer Steeds zeer snel en is niet duer. Al wie moet gaen met snelle schreden Moet maer in myne huerkoets treden. Laatste rij: Drie oude type koetsen zijn afgebeeld. Rechts staan twee personages in gesprek, een bediende en een voorbijganger. Bijschriften: In myn vigilant rydt men met veel gemak. Voor zeer weinig geld brengt zy u aen uw dak. Myn vigilant slechts bespannen met een paerd, Is zeer goed koop en heeft altyd een snelle vaert. Treed in myn koets, geloof my maer, Mynheer, Het weêr is veel te slecht voor zulke schoone kleêr. De titel, "Rytuigen voor yzeren weg", verwijst naar de functie van de omnibussen in de 19e eeuw, die vaak reizigers vervoerden tussen de stad en treinstations of stoombootkades.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, Bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat, n. 33", gemerkt 'B' eerste versie met omnibus. Handschrift op achterzijde "W. J. Venema" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B", eerste versie met omnibus. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, tweede versie. Rij 1 en 3 zijn vernieuwd, rij 2 is rij 3 geworden. Tekst is ongewijzigd, behalve bij de laatste rij. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres. Tekst is herzet, kader weggelaten. Laatste houtblok deels ontbrekend. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres, laatste houtblok groter deel ontbreekt t.o.v. vorige. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: houtblokken voor de jongste versie van deze prent (afbeelding met onderste blok niet aanwezig in de collectie in houtsnede, wel in de lithografische reeks)
Afbeelding 7: geel sjabloon voor deze prent
Afbeelding 8: rood sjabloon voor deze prent
Afbeelding 9: blauw sjabloon voor deze prent
12. Vervoer 12.2 Rijtuigen en wagens 12.4 Treinen
147. Zouaven (Fransche troepen van Afrika) - Zouaves (troupes françaises d'Afrique)
In een paginagrote dubbellijnskader staan vier rijen houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, variabele groottes. De prent toont twee verschillende rijen van Afrikaanse soldaten, elk met een eigen titel en begeleid door tweetalige onderschriften. Eerste compartiment: Onder de titel "Zouaven etc." wordt een tweetalige tekst gegeven over de organisatie van de Afrikaanse troepen bekend als de Zouaven, met een specifieke verwijzing naar de slag bij Isly in 1844. De houtsneden in dit compartiment beelden een officier uit, geflankeerd door twee trommelaars, en veertien Arabische infanteristen. Tweede compartiment: Onder de titel "Afrikaansche INFANTERIE op vier gelederen" wordt een korte tekst in twee talen gepresenteerd, die de superioriteit van deze troepen beschrijft, vooral in hun conflicten met de Fransen. De gravures tonen een officier, een trommelaar, en zes paren van soldaten. Van elk paar staat één soldaat rechtop terwijl de ander knielt of bezig is zijn geweer te laden. De prent benadrukt zowel de organisatie als het strategische vermogen van deze Afrikaanse infanterietroepen.
Prent 1: zonder adres. Met gewijzigde titel "Zoaven (Fransche troepen van Afrika) - Zoaves (troupes Françaises d'Afrique)" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres. Tekst heeft nu ander lettertype, en lilchte wijziging in de titel "Zoaven - Zoaves" is nu "Zouaven - Zouaves". Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en lichtblauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (zouaven)
146. Lyfwacht van den onder-koning van Egypten - Garde du vice-roi d'Egypte
Drie rijen zonder kader, niet gesigneerd, tweetalige onderschriften. 1e rij. Trommelaar, officier, tien soldaten twee aan twee staand, een speer met banier vasthoudend; 100 x 260 mm. Tweede titel: Geregelde infanterie van Algiers. 2e rij: twee drummers, een officier, vier soldaten. Al deze personages hebben een donkere huidskleur; 100 x 275 mm. 3e rij: acht soldaten volgen de voorgaande rij; 100 x 285 mm. Onderaan elke rij een tweetalig onderschrift van enkele regels over Egypte, Algiers en Abd-el-Kader.
Prent 1: zonder adres (reeksnummer weggevallen bij restauratie) Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjablonenkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 6: groen sjabloon voor de inkleuring van prent
145. Geschiedkundige beschrijving van China, Japan, Tartarije, Turkije en Griekenland
In een grote dubbel kader, verdeeld in 36 vakken, staan 36 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken. De prent toont verschillende figuren in traditionele klederdracht, waarbij de naïviteit en soms komische stijl van de illustraties opvalt. De eerste rij bestaat uit verschillende personages uit China: Een vrouw uit China. Een Chinese man. Een vrouw uit de eerste van de drie klassen in China. Een man uit de eerste klasse in China. Een Chinees meisje. Een Chinese koopman uit de tweede klasse. De laatste afbeelding op de rij toont een Griekse dame. Deze prenten hebben vaak een nieuwsgierige en speelse uitstraling, waarbij de eenvoud en soms overdreven kenmerken van de personages een bepaalde charme uitstralen, typisch voor volksprenten.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Deventer Musea en Koninklijke Bibliotheek van België.
11. Topografie en aardrijkskunde 11.3 Vreemde volkeren 11.3.6 Volkeren van Azië en Australië
144. Het leven van Sinte Nicolaas - Vie de Saint Nicolas
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 68 x 86 mm. Onder elk houtblok staat een Nederlandstalig kwatrijn dat het bijbehorende beeld toelicht. Daarnaast is er een korte Franse tekst van twee regels toegevoegd. Het geheel vertelt de legende van de grote Sint Nicolaas, die wordt gepresenteerd als de trouwe en genereuze vriend van goede kinderen, waarbij de afbeeldingen en kwatrijnen zijn leven en daden beschrijven.
Prent 1: gemerkt "B", met adres van wederverkoper "J. J. LOUVRIER, te Maastricht". Titel "Het leven van Sinte Nicolaas". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Met aangepaste titel "Leven van Sint Nicolaas" en dubbele lijn onderaan het vel weggelaten. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 3: geel sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 4: rood sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 5: blauw sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Het huis Glenisson en Van Genechten heeft een bijna getrouwe replica van deze plaat (N° 111) gepubliceerd. Later werd deze uitgegeven door Beersmans onder N° 25.
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.10 Sint-Nicolaas 8.3.10.1 Sint-Nicolaas
143. Het nieuw vermakelijk ganzenspel - Le nouveau jeu de l'oie
142. Troupes de différentes nations - Troepen van verschillende natien
19 houtblokken zonder kader met verschillende afmetingen, niet gesigneerd, in drie rijen. De prent toont verschillende militaire eenheden, verdeeld over drie groepen: 1° Muziek van de Franse dragonders: Drie dragonders te paard die deel uitmaken van een militaire muziekkapel. 2° Poolse Infanterie: De infanterie wordt geleid door een trommel-majoor, gevolgd door een trommel, een officier en vier infanteristen. 3° Engelse Infanterie: Deze groep bestaat uit een officier, een trommel en zeven infanteristen. Alle houtsneden zijn binnen een omlijsting geplaatst, met een duidelijke scheidingslijn tussen elke horizontale rij. Dit zorgt voor een overzichtelijke en gestructureerde presentatie van de verschillende eenheden.
Prent 1: zonder adres. Met kader rond het geheel. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres. Met kader rond het geheel. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
factuur in journaalboek (collectie de Prentfabriek) voor het graveren van het houtblok dd. 25 october 1843
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten (hsn 1 tem 3) 7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (hsn 4-19)
141. Kleederdragt van Zwitserland – Costumes Suisses
6 houtblokken met twee of drie personages zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 2 blokken, 97 à 102 x 118 à 140 mm. Tweetalige onderschriften. De houtblokken zijn gescheiden van elkaar door een met lijnen gecreëerde vakken. Deze prent toont een reeks romantische portretten van inwoners uit de kantons Zug, Glarus, Basel, Freiburg, Solothurn en Schaffhausen. In de bovenste twee vakken staat een korte beschrijving van Zwitserland in zes zinnen, die een algemeen beeld schetsen van het land. Onder elk houtblok worden de afgebeelde bewoners bij naam genoemd, samen met een korte toelichting over hun afkomst en het kanton waar ze vandaan komen. Het geheel biedt een overzicht van de diverse bevolking van Zwitserland, met een focus op de typische kenmerken van elk kanton.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1880
11. Topografie en aardrijkskunde 11.3 Vreemde volkeren 11.3.3 Volkeren van Europa (afzonderlijke landen) 11.3.3.4 Zwitserland
140. Verdichtselen, met zedelyke bemerkingen - Fables, avec reflexions morales
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 48 x 48 mm. Tweetalige onderschriften. Het geheel is omkaderd en heeft tussen de verticale rijen eveneens een fijne lijn. De prent bevat naïeve en grove illustraties die zijn geïnspireerd door de bekendste fabels van La Fontaine, bedoeld om morele reflecties op te roepen. Elke afbeelding verbeeldt een fabel, met bijbehorende teksten die de boodschap van de fabel benadrukken. De eenvoud en directheid van de illustraties dragen bij aan de toegankelijkheid van de morele lessen, waardoor ze zowel kinderen als volwassenen aanspreken. De fabels zijn vaak kleurrijk en levendig weergegeven, met personages zoals dieren en mensen die in herkenbare situaties worden afgebeeld, zodat de kijker de moraal van elk verhaal kan begrijpen.
factuur in journaalboek (collectie de Prentfabriek) voor het graveren van het houtblok dd. 19 october 1843
Een andere prent, ontleend aan de fabels van La Fontaine, werd door Brepols uitgegeven onder nr. 201, deze is van Nederlandse afkomst.
139. Lotgevallen van een jong soldaat - Histoire d'un jeune soldat
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 48 à 50 x 58 à 60 mm. Tweetalige onderschriften. De prent "Lotgevallen van een jong soldaat" illustreert de diverse ervaringen en transformaties van een jonge soldaat, vanaf zijn indiensttreding tot zijn leven als burger. De bovenste tekst van de prent benadrukt het belang van deugd en karakter in de ontwikkeling van een persoon: "Leer, jongheid, hoe de deugd, geprent in deerste jaren, // De mensch uit 't nedrig stof tot d'eersten stand doet varen." De eerste afbeelding toont de jonge soldaat die oefent onder het toeziend oog van zijn officier. Het onderschrift luidt: "Een jonge soldaat doet men hier exerceren, // Men leest hem voor wat hij moet observeren." De soldaat voegt zich bij het leger, toont zijn moed en stijgt in rang. Het verloop van zijn carrière wordt verder toegelicht: "Wordt kapitein, maar om zijn matte leden, // Wil hij tot rust in ’t burger leven treden." Nadat hij kapitein is geworden, keert hij terug naar het platteland om zijn vader te ondersteunen: "Zijn vader hier strekt hij tot onderstand, // Maar eerst met moed stond hij voor ’t vaderland." In deze afbeelding zien we de oude vader comfortabel op een bank zitten onder een grote boom, terwijl de jonge held de bladeren snoeit. De soldaat is niet langer de heldhaftige soldaat, maar wordt nu een eenvoudige boer. De volgende houtsnede toont hem als ploeger die naar het veld gaat, met de legende: "De sobre boer moet tevens geiten hoeden, // Om zijn gezin en kinderen te voeden." Dit benadrukt zijn verantwoordelijkheden en zijn rol als zorgende vader. De prent vervolgt met scènes die de geneugten van de jacht en het leven op het water weergeven. In de laatste rij houtblokken worden scènes van vissers en schippers getoond, waarmee de cyclus van het leven van de soldaat wordt afgesloten.
Prent 1: zonder adres, met 25 houtblokken Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres, jongere versie met 20 houtblokken en nieuwe titel "Leer, jongheid, hoe de deugd, geprent in d'eerste jaren,...", Sjabloonkleuring geel, rood en blauwgroen Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (blauw ander sjabloon) Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.5 Strijdtaferelen (oorlog, belegering, bivak en veldslagen) 6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt
19 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 82 x 58 mm. De 3e rij heeft geen 5 blokken maar 4 waaarvan 1 een dubbele breedte heeft. Tweetalige onderschriften. Deze prent bevat een reeks personages, waarvan sommige grotesk en kleurrijk zijn, met een combinatie van historische en fictieve figuren. De eerste rij bevat de volgende afbeeldingen: Een man die op een kalkoen rijdt - Een komische afbeelding die de absurditeit van de situatie benadrukt. Mr. Purgeon - Een personage dat waarschijnlijk is geïnspireerd door een literair figuur of karikatuur. Don Quichot - De beroemde held van Cervantes' roman, bekend om zijn dappere, maar vaak komische avonturen. Sancho Panza - De trouwe schildknaap van Don Quichot, die vaak de stem van rede vertegenwoordigt. De deugdzame Marguerite - Een afbeelding van een deugdzaam vrouwelijk personage, mogelijk geïnspireerd door Marguerite uit de literatuur. Een personage met twee zwaarden, geïmiteerd naar Callot (Gobbi) - Een grotesk figuur die de stijl van de bekende kunstenaar Jacques Callot nabootst. In de tweede rij is er een apotheker afgebeeld in een pruik, gewapend met een enorme injectiespuit. Het onderschrift voor deze afbeelding luidt: "Pillenborg, met zijn spuit, // Wischt u fluks 't gedarmte uit." Dit vers legt de nadruk op de rol van de apotheker en zijn vermeende macht om gezondheid of ziektes te beïnvloeden, terwijl het ook een speelse toon aanneemt door het gebruik van humor en woordspelingen. De combinatie van de groteske personages en de humoristische ondertitels maakt deze prent zowel vermakelijk als commentaar op de sociale en culturele normen van de tijd.
Prent 1: zonder adres. gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel en blauw Periode 1860 - 1900
137. Voornaamste levenstrekken van Napoleon - Principaux traits de la vie de Napoleon
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 61 x 56 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent illustreert de herinneringen aan Napoleon Bonaparte door verschillende belangrijke momenten en scènes uit zijn leven en carrière te tonen. De afbeeldingen zijn als volgt verdeeld: Bonaparte op de school van Brienne - Dit beeld toont Napoleon als jonge student, wat zijn vroege opleiding en zijn ontwikkeling als militaire leider benadrukt. B. aan de rand van Toulon - Een verwijzing naar zijn betrokkenheid bij de belegering van Toulon, waar hij zijn militaire strategieën en leiderschap bewees. B. in het Lodi-kamp - Een weergave van Napoleon tijdens de Slag bij Lodi, waar hij zijn troepen leidde en een belangrijke overwinning behaalde. B. bij de Arcola-brug - Dit toont zijn strategische rol in de Slag bij Arcole, een cruciale overwinning in de Italiaanse oorlogen. B. op Berg St. Bernard - Deze afbeelding benadrukt zijn doortocht door de Alpen, een iconisch moment dat zijn vastberadenheid en militaire strategie weerspiegelt. B. in Egypte - Napoleon's campagne in Egypte, waar hij zowel militaire als culturele ambities nastreefde, is hier te zien. Napoleon te Regensburg - Een afbeelding van Napoleon in Regensburg, waar hij zijn invloed in Europa consolideerde. N. bezoekt het graf van de grote Fritz - Dit moment kan verwijzen naar zijn eerbetoon aan Frederik de Grote, een figuur die Napoleon bewonderde. N. dicteert vredesvoorwaarden - Een belangrijk moment waarin Napoleon zijn politieke vaardigheden demonstreert door vredesonderhandelingen te leiden. Oorlogsverklaring - Een afbeelding die de spanningen en conflicten van zijn tijd weerspiegelt. Het slagveld - Een generieke weergave van het slagveld, symboliserend de vele veldslagen waarin Napoleon betrokken was. Slag bij Eylau - Een specifieke verwijzing naar de zware strijd die Napoleon in Eylau voerde, wat zijn militaire tactiek illustreert. N. bij Fontainebleau - Een beeld van Napoleon in Fontainebleau, waar hij zijn abdicatie onderging. Vertrek van Napoleon naar Elba - Deze afbeelding toont het moment van zijn verbanning naar Elba, een keerpunt in zijn leven. De kaap Hogue - Een beeld dat zijn tijd op de kaap Hogue kan symboliseren, mogelijk als een herinnering aan zijn laatste momenten in Frankrijk. N. op Sint Helena - Een afbeelding van zijn ballingschap op Sint Helena, waar hij zijn laatste jaren doorbracht. N. dicteert zijn memoires - Dit toont Napoleon als hij terugkijkt op zijn leven en zijn ervaringen documenteert. Dood - Een eerbetoon aan zijn overlijden, dat een einde maakt aan zijn opmerkelijke leven. Het graf - Een afbeelding van zijn graf, dat zijn nalatenschap en de impact van zijn leven op de geschiedenis symboliseert. De vergoding - Een allegorische afbeelding die de mythologisering van Napoleon na zijn dood weergeeft, waarin hij wordt gezien als een bijna goddelijke figuur in de geschiedenis. Deze reeks beelden biedt een visueel verslag van Napoleon's leven, van zijn vroege jaren tot zijn laatste dagen, en onderstreept zijn betekenis in de wereldgeschiedenis.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "F. HOLTKAMP, boekdrukker te Sneeck". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Spellingsaanpassing t.o.v. prent 1. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, gemerkt 'B'. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres, gemerkt 'B'. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en lichtblauw-groen Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: geel sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 6: rood sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 7: blauw sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Eerste bestelling in journaalboek: 29/09/1842
Deze prent is gegraveerd naar een Frans prototype. Verschillende van de houtsneden, met name 1, 2, 4, 5, 6, 7, 13 en 16e, zijn gedeeltelijk omgekeerd gevonden in een Parijse serie uit 1840. Ze moeten uit dezelfde bron afkomstig zijn.
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.2 Buitenlandse vorsten 2.1.2.22 Leven van Napoleon
136. Geschiedenis van Robinson Crusoé - Histoire de Robinson-Crusoé
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 95 x 67 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent brengt de avonturen van Robinson Crusoe, het iconische personage uit de roman van Daniel Defoe, in beeld. De avonturen zijn verdeeld in verschillende scènes die de belangrijkste momenten van het verhaal illustreren: Vertrek van Robinson - De prent toont het moment waarop Robinson Crusoe zijn huis en zijn vertrouwde leven achterlaat om op avontuur te gaan. Dit kan een verwijzing zijn naar zijn verlangen naar zee-avonturen en exploratie. Schipbreuk van Robinson - Een dramatische weergave van de schipbreuk, waarin Robinson op het strand aanspoelt. Dit markeert het begin van zijn isolatie en de strijd om te overleven op een onbewoond eiland. Hij bouwt een hut - Een afbeelding van Robinson die een schuilplaats bouwt. Deze scène benadrukt zijn vindingrijkheid en het belang van een veilig onderkomen. Hij slaagt erin om brood te maken - Dit moment laat zijn ontwikkeling als zelfvoorzienende individu zien, waarin hij leert om voedsel te produceren. Hij bouwt een kano - De bouw van een kano duidt op zijn wens om het eiland te verkennen en zijn avontuurlijke geest. Hij merkt menselijke voetstappen op - Een spannende wending, omdat dit de mogelijkheid van andere mensen op het eiland aanduidt en de spanning in het verhaal verhoogt. Hij doodt wilden - Een dramatische gebeurtenis die zijn strijd voor overleven en zijn interacties met andere bewoners van het eiland weerspiegelt. Hij bevrijdt een zwarte, die hij Vrijdag noemt - Dit toont de vriendschap en samenwerking tussen Robinson en Vrijdag, die hem helpt en hem gezelschap houdt. Ze bespioneren de wilden - Dit moment illustreert de dreiging die andere mensen vormen, en hun strategische benadering om zichzelf te beschermen. Ze ontmoeten Europeanen - Dit kan een keerpunt zijn in het verhaal, waarbij Robinson en Vrijdag in contact komen met anderen van buiten het eiland. Bevrijding van Robinson - Een belangrijke climax, waarin Robinson gered wordt en weer terugkeert naar de beschaving. Robinson keert terug naar zijn vaderland - Dit sluit het verhaal af met de terugkeer naar zijn oorspronkelijke leven, na alle avonturen en de persoonlijke groei die hij heeft doorgemaakt. De roman "Het leven en de vreemde verrassende avonturen van Robinson Crusoë van York" werd in 1719 gepubliceerd en had een grote invloed op de literatuur en cultuur in heel Europa. Hoewel het verhaal in de 18e eeuw populair was, is het opmerkelijk dat de volksprenten gebaseerd op deze avonturen pas aan het begin van de 19e eeuw verschenen. Dit laat zien hoe literaire werken zich in de tijd ontwikkelden en de transitie naar visuele vertellingen in de populaire cultuur.
Prent 2: zonder adres. Tekst herzet in ander lettertype. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres.Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 4: zonder adres.Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: 8 van de 12 houtblokken voor deze prent
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.88 Robinson Crusoë en Robinsonades
Oblong vel. 24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 6 blokken, 70 x 53 mm. Tweetalige onderschriften. De prent bevat een reeks houtsneden die militaire onderwerpen afbeelden, met een focus op verschillende typen soldaten en hun uitrusting. De eerste rij bevat de volgende afbeeldingen: Adjudant - een hogere rang binnen het leger, vaak verantwoordelijk voor administratieve taken en de ondersteuning van commandanten. Brigadier - een rang die vaak wordt gegeven aan een ervaren soldaat, vaak als leidinggevende van een groep. Chausseur van Afrika - een infanteriesoldaat uit de Franse koloniale legers in Afrika, bekend om zijn kenmerkende uitrusting en tactieken. Dragonder - een soldaat van de cavalerie die te paard vecht en vaak een specifieke uniform en uitrusting heeft. Equipaadje-soldaat - verwijzend naar een soldaat die verantwoordelijk is voor het verzorgen van paarden in het leger. Franse hoefsmid - een ambachtsman die zich bezighoudt met het beslaan van paarden, wat cruciaal was voor het onderhoud van de cavalerie. Op de laatste houtsnede is een afbeelding van Zouaven te zien, die bekend staan om hun kleurrijke uniformen en dappere strijdwijze, vooral in de 19e eeuw. Deze soldaten hebben een belangrijke rol gespeeld in verschillende oorlogen, waaronder de Krimoorlog en de Amerikaanse Burgeroorlog. Deze prent geeft niet alleen een visueel overzicht van verschillende militaire rangen en functies, maar weerspiegelt ook de diversiteit binnen het leger en de verschillende verantwoordelijkheden die soldaten hebben. Het biedt een interessant inzicht in de militaire geschiedenis en de evolutie van legerstructuren tijdens de tijd waarin deze houtsneden zijn gemaakt.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.5 Militairen
134. Het Gebed des Heeren – L’Oraison Dominicale
8 houtblokken in dubbele lijnskader van verschillende grootte, niet gesigneerd. Tweetalige onderschriften. De prent in kwestie is een prachtig voorbeeld van religieuze devotie, waar de tekst centraal in een ruitvormige ornamentkader staat. De tekst luidt: Laet nooit in uw lyden den Heer te smeeken, en gy zult de eeuwige zaligheyd genieten. + Dit is een boodschap van hoop en troost, waarin wordt opgeroepen om in moeilijke tijden nooit op te houden met bidden tot God. De belofte is dat wie dit doet, de eeuwige zaligheid zal verkrijgen. Rond deze centrale boodschap bevinden zich vier zinnen die het gebed verheerlijken, met als bovenste tekst: Het gebed van den Regtvaerdigen is de sleutel des Hemels. Deze uitspraak benadrukt het geloof in de kracht van gebed en het belang ervan voor de toegang tot de hemel. De acht omliggende houtsneden vormen een reeks religieuze scènes, elk vergezeld van tweetalige verzen. De beelden volgen chronologisch belangrijke momenten uit het leven van Jezus en enkele heiligen, beginnend met: Jezus tussen zijn moeder Maria en de heilige Elisabeth, beschermd door de Heilige Geest. De doop van de ongelovigen, waarbij de reddende kracht van het christelijk geloof wordt benadrukt. De zegen van Jezus, waarbij hij zijn volgelingen zegent en zijn goddelijke rol bevestigt. Jezus leunend op de bol, wat symboliseert dat hij de wereld in zijn hand houdt. Jezus op weg naar Golgotha, de beklimming naar zijn kruisiging, een kernmoment in het christelijk lijden. De heilige Magdalena mediterend voor het kruis, waar ze de passie van Christus overpeinst. Het martelaarschap van een heilige, die door ongelovigen wordt neergeslagen en neergestoken. De hemelvaart van een heilige, mogelijk de heilige Vincent, die een kind aan de Maagd Maria aanbiedt. Deze houtsneden zijn waarschijnlijk geïnspireerd door oudere 17e-eeuwse religieuze kopergravures, ook wel "bidprentjes" of "sanctjes" genoemd. Deze kleine prentjes werden vaak gebruikt tijdens het gebed, waarbij de beelden van heiligen en bijbelse figuren gelovigen hielpen te mediteren en hun geloof te verdiepen. De typische religieuze uitspraken, zoals de ruitvormige tekst, zijn kenmerkend voor de devotieprentjes die spirituele raad en begeleiding boden.
Prent 1: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, Bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat, n. 33. " Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
In de Turnhoutse prentenreeksen is er een replica van deze prent gemaakt door Glénisson en Van Genechten onder het nummer 35.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.13 Het Onze Vader
Oblong vel. 7 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, variabele groottes. Het grote centrale houtblok, dat bijna de volledige prent domineert met zijn afmetingen van 25 x 235 mm, toont een fascinerende scène van vier orang-oetans die zich bevinden in een rotsachtig landschap. Deze voorstelling van de orang-oetans benadrukt zowel de exotische aard van de dieren als het ruige landschap waarin ze zijn geplaatst, wat misschien een verwijzing is naar verre, onontdekte gebieden die in de 19e eeuw een bron van mysterie en nieuwsgierigheid waren. Aan de zijkanten van deze centrale afbeelding zijn zes kleine houtblokjes geplaatst. Deze blokjes voegen extra detail toe met beelden van exotische en kleurrijke elementen: Twee papegaaien, symbool van de levendige fauna en exotische dierenwereld. Twee vlinders, die wellicht de schoonheid en delicatesse van de natuur vertegenwoordigen. Een ananas, een vrucht die in de 19e eeuw een symbool was van exotisme en gastvrijheid. Nog een oosterse vrucht, die bijdraagt aan de sfeer van het onbekende en verre oosten, waarmee in deze tijd vaak onbekende streken en culturen werden bedoeld. Samen vormen deze beelden een rijke en diverse mix van exotische flora en fauna, waarmee de nieuwsgierigheid van de kijker wordt geprikkeld.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Koninklijke Bibliotheek van België.
131. Kinderoefeningen - Recreation de la jeunesse
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 32 à 35 x 42 à 45 mm. Zonder onderschriften. Eerste rij: paardenstok en hoepel. 一 De kleine soldaten. 一 De Vlieger. 一 De vogel die wegvliegt. 一 Het dienblad. 一 Optiek. Het laatste houtblok stelt het sijsspel aan het touw voor.
Prent 1: Op naam van wederverkoper "D. Pouwels, boek- en papierhandelaar, Bergen-Op-Zoom.". Met latere titel "Kinderoefeningen – Récréations de la jeunesse". De houtblokken zijn allemaal van plaats verwisseld tegenover de oorspronkelijke versie (zie hierboven de link naar KB Den Haag) en hebben nu tweetalige bijschriften. Het geheel is omkaderd door een dubbele lijnskader. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres. Rondom de prent is de dubbele lijnskader nu vervangen door een fijne lijnskader. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Titel herzet t.o.v. vorige editie. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres. houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 5: geel sjabloon voor de inkleuring van prent
Afbeelding 7: blauw sjabloon voor de inkleuring van prent
Een exemplaar op gevergeerd papier uit de 1e periode zit in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Glénisson en Van Genechten kopieerde deze prent en brachten het uit onder het nummer 93. Beersmans herdrukte deze nadat hij de blokken van A. Van Genechten overnam onder het nummer 103. Hij drukte eerder ook al een soortgelijke prent onder het nummer 22.
80 kleine houtblokjes met kader, niet gesigneerd, 10 rijen van 8 blokjes, 30 x 30 mm. Zonder onderschriften. In sommige houtblokken zijn nog restanten van een dubbele lijst zichtbaar, wat wijst op een eerdere, mogelijk nauwkeuriger omlijsting. Deze detailrijke houtblokken bevatten een interessante mix van uiteenlopende onderwerpen, elk met hun eigen betekenis en symboliek. Op de eerste rij zien we een reeks verschillende afbeeldingen, waaronder: Een weegschaal: Symbool van gerechtigheid en evenwicht. Een engel: Vaak een personificatie van bescherming of goddelijke tussenkomst. De Heilige Geest: Afgebeeld in de vorm van een duif, symbool voor goddelijke inspiratie en aanwezigheid. Een oosterse koning: Mogelijk een verwijzing naar een van de Drie Koningen of een andere vorst uit het oosten, wat exotisme en rijkdom oproept. Een lier: Symbool voor muziek en kunst, vaak verbonden met poëzie en cultuur. Een pelgrim: Vertegenwoordigt reizen, toewijding en spirituele zoektocht. Een hart met een hand van gerechtigheid: Dit symboliseert deugdzaamheid en het belang van rechtvaardige daden. Een prinses: Staat symbool voor koninklijke afkomst en edelheid. Op de allerlaatste afbeelding staat een eekhoorn op een tak, een levendig en natuurlijk tafereel dat de verscheidenheid van de onderwerpen in deze prentenreeks benadrukt. De collectie geeft een fascinerend overzicht van zowel symbolische als meer alledaagse onderwerpen, die samen een kleurrijk beeld schetsen van het leven en de denkwereld in de periode waarin deze prenten zijn vervaardigd.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P.J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1817 - 1833
Prent 2: onderschrift op naam van wederverkoper "Te Bergen-op-Zoom, bij D. POUWELS, handelaar in school- en kantoorbehoeften." Gemerkt 'B'. Enkel Nederlandstalige titel, zonder bijschriften bij de houtsneden. 10 rijen van 8 blokjes. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres, lettertype reeksnummer aangepast Sjabloonkleuring geel, oranje, grijs en blauw Periode: 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres, met nieuwe titel in twee talen "Allerlei beeltenissen - Sujets divers". Bijschriften in twee talen bij de houtblokjes geplaatst. Houtblokken van plaats gewijzigd en nu zijn het 9 rijen van 9 blokjes. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1890
Prent 5: zonder adres, gemerkt "B", met een opnieuw gewijzigde titel "Om van een tachtigtal verschillende tafreelen... ". Handschrift op achterzijde in potlood "Oet oud 9 jaar, 17 December 1875" en reeks verdere aantekeningen. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 6: zonder adres, gemerkt "B". zonder inkleuring Periode 1860 - 1900
Afbeelding 7: geel sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 8: rood sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Afbeelding 9: blauw sjabloon voor de inkleuring van deze prent
Facturatiedatum van houtblok: 20/03/1839
129. Nieuwe straetgeroepen - Divers commercants ambulants
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 31 x 42 mm, tweetalige onderschriften. Deze prent bevat een uitgebreide voorstelling van rondtrekkende handelaren die hun diverse goederen aanbieden. Onder elk houtblok staat de naam van de te koop aangeboden producten. Dit biedt een levendig inkijkje in het straatleven en de handel in de 19de eeuw. De handelaren bieden onder andere de volgende goederen aan: paraplu's, mosselen, lucifers, garnalen, kazen, slakken, tapijten, mosterd, bezems, manden, ketellapper, paling, zand, schrijfinkt, zout, slijper, kersen, gipsen beeldjes, snoepgoed, kolen, potten, almanakken, kaas, handschoenen, ketelbouw, kleine bezems, schoenen, vuurstenen, matten, groen, schoenmaker, bric-a-brac, canvas, klokken, prenten, wandelstokken, rollen, borstels, wafels, teken, lakens, huishoudkleding, bretels, kolen, melk, bloemen, brillen. Dit zijn de legendes van de eerste rij: Parapluie koop: Verkoop van paraplu's. Versche mosselen: Handelaar in verse mosselen. Stekken hebben: Verkoper van lucifers. Warmen garnael: Handelaar in warme garnalen. Marollen kaes: Verkoper van kaas, vermoedelijk uit de Brusselse Marollenwijk. Warme kreukelen: Slakkenverkoper, die warme slakken verkoopt. De diversiteit in de aangeboden goederen weerspiegelt het straatleven van toen, vol met verschillende handelaren die een breed scala aan producten aanbieden.
Prent 1: zonder adres, titel in onderkastletter, met latere titel "Nieuwe straatgeroepen – Divers Commerçants Ambulants" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 2: zonder adres, titel in kapitalen. Spellingsaanpassing t.o.v. prent 1. Handschrift in potlood "Jan [Oet brul] 9 jaar gekregen 19 December 1875" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Prent 5: zonder adres, met potloodbemerkingen (prent afkomstig uit het bedrijf zelf) 'opnieuw, andere sujets, slecht' en 'opnieuw makeren. Verschillige sujets veranderen'. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1880 - 1900
Prent 6: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1880 - 1900
Delhuvenne kopieerde deze prent en gaf het uit onder het nummer 52. Beersmans kwam in het bezit van deze blokken via A. Van Genechten en herdrukte deze prent onder het nummer 72.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (met prentenkoopman)
128. Mouvements militaires – Militaire Bewegingen
Oblong vel. 8 rijen met elk meerdere houtblokken in lijn zonder kader, niet gesigneerd, hoogte telkens ongeveer 35 mm, breedte van iedere rij 310 mm. Zonder onderschriften. De prent toont afwisselend twee rijen infanteristen, zorgvuldig gerangschikt en afwisselend weergegeven in profiel of recht van voren. Ze bevinden zich in verschillende gevechtshoudingen: sommigen dragen hun wapen op de schouder, anderen houden het wapen rustend aan hun voeten, terwijl anderen nog in een aanvalshouding staan, klaar om actie te ondernemen. Deze afwisseling in posturen zorgt voor een levendig en dynamisch tafereel, waarbij de verschillende stadia van militaire beweging worden weergegeven. Onder de infanteristen volgen twee rijen cavaleristen, bestaande uit huzaren, kurassiers of bereden dragonders. Deze elite-eenheden van de cavalerie worden afgebeeld in volle actie, sommige galopperend naar de rechterkant van de prent, anderen naar links. De beweging van de cavalerie, met paarden in galop, geeft de prent een gevoel van snelheid en kracht, een contrast met de vaste en gedisciplineerde opstelling van de infanterie. De prent schetst een dynamisch beeld van een militaire formatie, waarbij de samenwerking tussen de verschillende legeronderdelen – infanterie en cavalerie – benadrukt wordt. Het biedt een aantrekkelijk en heldhaftig beeld van het leger, waarbij zowel de discipline van de soldaten als de kracht en snelheid van de cavalerie centraal staan.
Prent 1: zonder adres, met eerste titel "mouvements militaires - militaire bewegingen" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Afbeelding 2: geel sjabloon voor de inkleuring van deze prent
127. Men geeft van tyd tot tyd een print, tot loon en onderwys aen het brave kind - La moindre estampe, bien souvent, est très-utile à l'enfant
Oblong vel. 15 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd. Op de eerste rij drie houtsneden van verschillende afmetingen, de volgende drie rijen telkens vier houtsneden van elk 55 x 74 mm. Tweetalige onderschriften.. De prent begint met drie afzonderlijke houtsneden op de eerste rij, waarin een reeks levendige en dynamische beelden worden gepresenteerd. De eerste houtsnede toont een circusrijdster, elegant gebogen in een regenboogvorm terwijl ze moeiteloos balanceert op haar galopperend paard. Deze scène straalt een gevoel van sierlijkheid en controle uit. Daarnaast zien we een ongehoorzaam paard dat, in zijn opstandigheid, over een bank springt en dreigt zijn meester te bijten. Deze afbeelding benadrukt de kracht en de onvoorspelbaarheid van het dier. De derde houtsnede toont een schildknaap die zijn paard laat knielen, wat een teken is van meesterlijke beheersing en onderwerping van het dier. In de daaropvolgende houtsneden verschuift de focus naar oorlogsscènes en het leven in militaire kampen. Deze taferelen zijn beladen met symboliek, waarbij vooral duels en verraad worden uitgelicht en gestigmatiseerd. Dit soort scènes zou destijds fascinerend zijn geweest voor jonge kijkers, vooral vanwege de actie en spanning die ze oproepen. De prent heeft een moraliserende ondertoon, die duidelijk wordt in de verzen die onder de tweede en derde houtsnede staan. Deze verzen onderwijzen dat zowel discipline als correctie essentieel zijn, vergelijkbaar met de manier waarop een paard door toom en zweep geleid kan worden. De vierde houtsnede, een krachtige militaire scène, toont de diepgewortelde loyaliteit van het paard. Terwijl zijn meester dood op de grond ligt, blijft het trouwe dier standvastig aan zijn zijde, weigeren weg te gaan. Deze afbeelding is niet alleen een eerbetoon aan de trouw van het paard, maar benadrukt ook waarden als loyaliteit en trouw, die kinderen geacht werden na te volgen. Bovenaan de prent prijkt een enkelregelig couplet dat de toon van het geheel zet: "Men geeft van tyd tot tyd een print, tot loon en ouderwys aen ‘t kind." Dit couplet benadrukt het pedagogische doel van de prent, waarbij het aanbieden van beelden niet alleen als vermaak wordt gezien, maar ook als een middel om kinderen te onderwijzen in morele en sociale waarden.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt de fabryk van BREPOLS en DIERCKX, Zoon". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1833 - 1840
Prent 2: zonder adres, gemerkt "B". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Van de bovenste rij houtsneden maakte Glénisson en Van Genechten gebruik om een kopie te maken op hun prent nr. 37. Sommige van de houtsneden van de andere drie rijen zijn vertegenwoordigd in nr. 61 van Delhuvenne en nrs. 62 en 63 van Glenisson. De onderschriften zijn niet hetzelfde.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) (samen met circusspelen)
126. 13 houtsneden van dieren, vogels en vlinders
Deze prent bestaat uit dertien ongekaderde houtsneden, zonder signatuur en met variërende afmetingen en posities. Het geheel heeft geen onderschriften, waardoor de beelden zelf volledig de aandacht trekken. De prent toont een verscheidenheid aan dieren en vlinders, die in verschillende posities en composities zijn geplaatst. Centraal in het beeld bevindt zich een opvallende afbeelding van een kerk, waarbij enkele wolven rondom het gebouw huilen. Deze centrale afbeelding trekt de aandacht vanwege het contrast tussen de religieuze structuur en de wilde dieren, wat een gevoel van spanning en mysterie oproept. Links en rechts van deze centrale afbeelding zijn houtsneden van een hert geplaatst, wat de symmetrie en evenwicht in het ontwerp benadrukt. De afwezigheid van onderschriften versterkt de visuele impact van de prent, waardoor de toeschouwer de symboliek en de relaties tussen de verschillende afbeeldingen zelf moet interpreteren. Het gebruik van dieren, vlinders, en de kerk kan mogelijk een allegorische betekenis hebben, waarbij natuur en spiritualiteit samenkomen.
Prent 1: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren". Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1840 - 1860
126. Groote muziek en zang van beroemde muziekanten - Grande musique et chant des principaux musiciens
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 62 x 57 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent toont een reeks groteske voorstellingen van muzikanten, waarbij elk beeld een bepaalde muzikant of instrument vertegenwoordigt. De personages worden in overdreven en humoristische stijlen afgebeeld, met komisch grote of vervormde lichamen, wat typerend is voor de groteske kunststijl die zowel fascinatie als afschuw opwekt. Het geheel biedt een karikaturale blik op een orkest. De eerste afbeelding toont een dirigent, die met grote gebaren de muzikanten aanstuurt. Daarna volgt een zanger met theatrale expressie, die zijn stem op dramatische wijze lijkt te verheffen. De contrabassist wordt weergegeven met een overdreven groot instrument dat nauwelijks in verhouding staat tot zijn lichaam. Andere muzikanten, zoals de hoornblazer, dwarsfluitspeler, fluitist en luitspeler, worden stuk voor stuk op ludieke wijze afgebeeld, met elk hun eigen groteske kenmerken. In het midden van de reeks komt een violist voor die op een sierlijke viool speelt, gevolgd door klarinet- en mandolinespelers, wiens instrumenten net zo uitbundig zijn vormgegeven als de personages zelf. De rommelpotspeler voegt een element van volksmuziek toe aan de prent, terwijl de trompet- en doedelzakspelers hun blaasinstrumenten met opvallende intensiteit bespelen. De harpiste brengt een elegant contrast in het geheel, hoewel ook zij in een groteske stijl is weergegeven. Het laatste beeld in de reeks, in plaats van een muzikant, toont een koorddanser. Deze toevoeging aan de muzikale voorstelling onderstreept de theatrale en amusante aard van de prent, waarin muziek en komedie op humoristische wijze samenkomen. Deze prent had waarschijnlijk een entertainende functie, bedoeld om zowel kinderen als volwassenen te laten lachen door de belachelijke en over de top afgebeelde muzikanten. Tegelijkertijd kan het gezien worden als een satirische voorstelling van een orkest, waarbij de kunsten van muzikanten op humoristische wijze worden geparodieerd.
Prent 1: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwalilteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
De reeks houtblokken die Brepols gebruikte voor deze prent is afkomstig uit Nederland, specifiek uit het huis van J. Noman en J. Noman en Zoon in Zalt-Bommel. Deze houtsneden werden oorspronkelijk uitgegeven onder het nummer 22, met de titel Groot zang en musiek van beroemde musikanten. Dit wijst op een lange geschiedenis van samenwerking en uitwisseling tussen verschillende drukkerijen en landen. Brepols ontleende de Nederlandse onderschriften van de originele prent van Noman, maar voegde er zijn eigen Franse vertalingen aan toe, waarschijnlijk om een breder publiek aan te spreken in zowel Nederlandstalige als Franstalige gebieden. Opvallend is dat hij de volgorde van de houtsneden in deze versie heeft omgedraaid, wat een interessante aanpassing van de oorspronkelijke prent betekent. Het gebruik van Hollandse houtblokken in de prentenreeks van Brepols is opmerkelijk. De Nederlandse houtblokken worden pas vanaf nummer 149 in zijn reeks geïntroduceerd, en toch komen deze houtblokken, oorspronkelijk van Noman, voor in prent nummer 126. Dit suggereert dat Brepols niet strikt een chronologische volgorde aanhield bij het invoegen van verworven houtsneden in zijn eigen producties. De eerste keer dat Brepols deze Nederlandse houtblokken gebruikte, was onder het nummer 151, waar de prent van Noman opnieuw werd uitgegeven voordat ze werden ingezet voor het drukken van prent nummer 126. Dit soort praktijk illustreert hoe drukkerijen in de 19e eeuw houtsneden hergebruikten en aanpasten, soms door materiaal uit andere landen over te nemen en opnieuw uit te geven onder een eigen merknaam.
Eerste type. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 102 x 66 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent is een kopie van een Franse prent uit de vroege 19e eeuw, oorspronkelijk gepubliceerd rond 1830 door Pellerin in Epinal. Het verhaal draait om het figuur Baas Kinderschrik, die symbool staat voor de angst die in kinderen wordt opgewekt door dreigementen over straf. Hij en zijn vrouw worden afgebeeld als personificaties van strengheid en discipline, waarbij ze ongehoorzame en ondeugende kinderen op allerlei manieren bestraffen. In de eerste scène haalt Baas Kinderschrik de stoute kinderen weg, gevolgd door een scène waarin zijn vrouw een hebzuchtig meisje een zweepslag geeft. Dit type straffen gaat verder in de serie, waarin ongehoorzame kinderen opgesloten worden in een donkere toren of overgeleverd worden aan nog meer angstaanjagende figuren zoals Madame Croquemouche, een andere dreigende figuur in het verhaal. De prent toont ook hoe Baas Kinderschrik op zoek gaat naar ongehoorzame jongens, door schoorstenen klimt om hen op te halen, en dreigt met zweepslagen voor hen die om genade smeken. Zijn vrouw bestraft ondertussen de meisjes, onder andere door hen ezelsoren op te zetten of hen op te sluiten als ze te veel praten. Een andere strenge maatregel van Baas Kinderschrik is het dreigement om de tongen van leugenaars af te snijden. Tweede type. Nieuwe houtblokken, vrije kopie met dezelfde onderwerpen, 101 x 66 mm. De tweede variant van deze prent is een vrije kopie, met nieuwe houtblokken maar dezelfde onderwerpen. Dit type gravure toont Croque-mitaine (Baas Kinderschrik) en zijn vrouw als groteske karakters met overdreven grote hoofden en ogen, waardoor ze nog angstaanjagender lijken. De gravure toont hen als wilde, ongetemde figuren die symbool staan voor een wereld van straf en angst. In de laatste scène, die oorspronkelijk een kooi met kleine meisjes bevatte, zien we nu Madame Croque-mitaine zittend, met een lepel in de hand, terwijl een huilend meisje voor haar staat. De bijbehorende legende is veranderd in: "Moeder Kinderschrik geeft van de plek aan de praatsters." Dit type prenten had een dubbele functie: ze waren enerzijds bedoeld om kinderen af te schrikken door middel van humor en overdrijving, maar ze dienden ook als volksvermaak, waarbij thema's van angst en straf op een theatrale manier werden gepresenteerd. De afbeelding van Baas Kinderschrik is vergelijkbaar met andere opvoedkundige figuren die in de loop van de tijd in verschillende culturen zijn verschenen, zoals de Duitse Krampus of Schwarzer Mann, die eveneens ongehoorzame kinderen op de korrel namen.
Prent 1: EERSTE TYPE. Gevergeerd papier. Met onderschrift "De la fabrique de BREPOLS et DIERCKX, ZOON, (Déposé)" Sjabloonkleuring geel, rood, groen, blauw en bruin Periode 1840 - 1860
Prent 2: EERSTE TYPE. Gevergeerd papier. Met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Erven H. Rynders, 2e Tuin dwarsstraat te Amsterdam" Oppervlakkige kleuring door wederverkoper :geel, oranje en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 3: EERSTE TYPE. Met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: EERSTE TYPE. Zonder adres. Sjabloonkleuring geel, roodbruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 5: EERSTE TYPE. Onderschrift op naam van wederverkoper "Gebroeders VAN KAPEL, te Rijswijk", gemerkt "B" Kleine spellingsaanpassing vb. "meysjes" is nu "meisjes". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 6: TWEEDE TYPE. Zonder adres, gemerkt "B". Tekst is exact dezelfde gebleven als deze van type 1. Enkel de houtblokken zijn verwisseld. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 7: TWEEDE TYPE. Zonder adres, tekst is identiek gebleven, maar herzet met ander lettertype. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 8: TWEEDE TYPE. Zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 9: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Prent 10: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Prent 11: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Facturatiedatum van houtblok: 24/05/1838
Type 1 is een kopie van prent nr. 403 Croquemitaine van uitgeverij Pellerin te Epinal. Gedeponeerd in 1833
De andere Turnhoutse uitgeverijen hebben replica's uitgegeven van het eerste type van dit beeld, het huis Glenisson onder nr. 29, Beersmans onder nr. 16.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.17 Croquemitaine (Baas Kinderschrik)
124. Ziet, Kindren! Wat nu is geschied, Van de Wasscher met zijn Griet - Voyez, enfants la destiné, De Jean et de sa bien-aimée
24 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 42 x 66 mm. Tweetalige onderschriften. Deze variant van de eerdere afbeelding volgt een vergelijkbaar verhaal, maar met een speelse twist: de personages zijn nu apen geworden. De karikatuur blijft echter behouden, met dezelfde omkering van de traditionele rollen. Het verhaal begint met de bruiloft van Jean en zijn Griet, en het wordt meteen duidelijk dat de symbolische boodschap en het satirische karakter versterkt worden door de keuze voor apen als hoofdpersonen. Bovenaan de prent staat de titel: "Ziet, kinderen! wat nu is geschied, // Van de Wasscher met zijn Griet // Zij staan hier, als op nieuwe herschapen, // In Menschen niet, maar slechts in Apen." Net als in de originele prent draait het verhaal om de dagelijkse uitdagingen en de omgekeerde rollen van man en vrouw, maar deze keer worden de onhandigheden van Jean nog meer uitvergroot door zijn dierlijke gedaante. In verschillende scènes zien we hem worstelen met de huishoudelijke taken, zoals het zorgen voor het kind. Op een humoristische houtsnede wordt Jean zelfs gestraft omdat hij het huilen van zijn kind niet kan stoppen, en in een andere afbeelding is hij druk bezig met het schrobben van de kamer en het doen van de was. Een van de meest opvallende en ondeugende scènes toont Jean, ondersteund door zijn vader, terwijl het kind zich ontlast in een open veld. Dit wordt geïllustreerd met de woorden: "Kinderen! wilt daar eens draaijen, // Wat de kleine neer zal draaijen." Dit type humor, wat we nu als plat kunnen ervaren, was in de volksprenten van die tijd niet ongebruikelijk en versterkte de luchtige, satirische toon. Het laatste houtsnede-blok speelt zich af in een slaapkamer. Op de muur hangt een schilderij met de initialen JFB, waarvan de laatste letter in spiegelbeeld staat. Dit kan wijzen op het monogram van de kunstenaar, wat suggereert dat hij op subtiele wijze zijn werk heeft gesigneerd. Deze prent, vol humor en spot, illustreert niet alleen de omkering van de sociale orde, maar maakt door de voorstelling met apen de satire nog scherper, en geeft een sterk visueel commentaar op de rolverdeling tussen man en vrouw.
Prent 1: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: zonder adres, gemerkt 'B'. Spellingsaanpassing in de Nederlandse tekst bvb "barbaarsch" is nu "barbaersch". Ook enkele aanpassingen in de Franstalige tekst bvb. houtsnede 1 "Le pauvre Jean à son débit" is nu "Le pauvre Jean, faible d'esprit". Zonder inkleuring Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 -1900
Prent 4: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en felblauw Periode 1880 -1900
Prent 5: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 -1900
Prent 6: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Nieuwe houtblokken t.o.v. vorige uitgave. Zonder inkleuring Periode 1880 -1900
Afbeelding 7: geel sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 8: rood sjabloon voor inkleuring van deze prent
Afbeelding 9 en 10: blauw sjabloon voor inkleuring van deze prent
Een replica van deze prent, ook bij apen, is te vinden bij Glénisson en Van Genechten met prent nr. 32.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.53 Jan de Wasser
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 ruien van 4 blokken, 43 x 60 mm. Tweetalige onderschriften. Het verhaal dat wordt afgebeeld, toont op satirische wijze een huishouden waarin de traditionele rolverdeling volledig is omgekeerd. De vrouw, Griet, draagt letterlijk en figuurlijk de broek, terwijl de man, Jan, verantwoordelijk is voor het huishouden en de was. De scène is een karikatuur van hoe rolpatronen doorbroken worden, iets wat in de negentiende eeuw als bijzonder ongewoon werd gezien. Onder de titel staat geschreven: "Ziet, kind’ren, in deez’ prent, van onze Griet en Jan, // Hoe kwalijk dat zij doen, als kind, of vrouw, of man." Deze tekst onderstreept de morele boodschap die vaak in dergelijke prenten werd meegegeven. Het benadrukt het idee dat er een natuurlijke orde is in de verdeling van taken en verantwoordelijkheden binnen het gezin, en dat het afwijken van deze orde leidt tot "onverstandige" of "kwalijke" situaties. De prent speelt dus met maatschappelijke verwachtingen en biedt niet alleen vermaak, maar ook een les aan kinderen over wat men toen beschouwde als de juiste rolverdeling in het huishouden. De omgekeerde wereld waarin Jan voor de was zorgt en Griet het huishouden regeert, zou toeschouwers destijds aan het lachen hebben gemaakt, maar tegelijkertijd een duidelijke boodschap hebben uitgedragen over de verhoudingen tussen man en vrouw.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Erven H. Rynders, 2e Tuin dwarsstraat te Amsterdam". Inkleuring "duimelarij" geel, oranje en blauw Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 3: zonder adres, met gewijzigde titel "Jan de Wasscher - Jean fait-tout" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 4: zonder adres, ander lettertype Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood-roze en blauw Periode 1880 - 1900
Deze prent is een getrouwe kopie van een Nederlandse centsprent, uitgegeven in Rotterdam omstreeks 1830 door T. C. Hoffers, onder nr. 31. Brepols heeft op een enkel woord na de Nederlandse tekst behouden, maar heeft een Franse vertaling toegevoegd. De titel van de prent van Hoffers: De vernieuwde Jan de Wasscher, is ingekort om de Franse titel op dezelfde regel te plaatsen. Toen in 1856 Glenisson en van Genechten uit elkaar gingen, werd hun voormalige Jan de Wasscher (nr. 147) toegekend aan Antoine van Genechten. Het huis Glenisson en zoon kopieerde de prent van Brepols.
122. Bij ’t achtenveertigtal van deez’ verscheidenheden - Ces quarantehuit diversités
Eerste type. 48 kleine houtblokjes zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokjes, 30 x 35 mm. In de prent met een mix van kleine onderwerpen, variërend van mensen en dieren tot objecten, biedt de titel bovenaan een belofte van plezier en leermomenten: "Bij ’t achtenveertigtal van deez’ verscheidenheden, // Kunt gij uw tijd met vreugd en leerzaamheid besteden." De eerste afbeelding toont een indrukwekkende leeuw in de woestijn, waarbij de bijbehorende tekst luidt: "Ziet hier de groote Leeuw // Der negentiende eeuw." Dit stelt de leeuw voor als een krachtig symbool van die tijd. Vervolgens zijn andere prikkelende voorstellingen te zien, zoals Harlekijn, de tijger, een man die zich opwarmt bij een vuur, een sierlijke zwaan, en een klein meisje met een schaap. Het vijfendertigste blokje toont een man met een opvallend groot hoofd, wat een koppigaard voorstelt en ook op andere prenten voorkomt, zoals bij Brepols N° 54. Bij het zesenveertigste blok zien we een patriottische scène, waar een man trots de nationale vlag vasthoudt met de tekst: "Leve de vaderlandsche vlag // De schoonste die men zag." Tweede type. 80 kleine houtblokjes zonder kader, 10 x 8 mm. Tweetalige onderschriften. In een tweede serie van dit type, bestaande uit 80 kleine houtblokjes zonder kader, zijn er duidelijke verschillen met de eerste. Hoewel het tweetalige onderschrift behouden is, zijn de onderwerpen en de titels soms aangepast. Zo bevat de eerste rij nu andere voorstellingen, zoals de allegorische figuur van gerechtigheid, een piano, een huis, een molen, een viool, een geweer, een hansworst, en een vaandel. Oorspronkelijk foutief getiteld als "72 Verscheidenheden", werd de titel later gecorrigeerd naar "80 Verscheidenheden", met enkele blokken die vervangen zijn, zoals in de eerste en zevenendertigste scène, waarin de hoed van de man is veranderd naar een bolhoed. De inscriptie "Möbel-Wagen" op het zevenenzeventigste houtblok wijst op de Duitse oorsprong van deze specifieke prent.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX, ZOON, Fabrykanten in gekleurde en gemarmerde papieren" Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1840 - 1860
Deze prent van het eerste type is een kopie van een Nederlandse prent uit het eerste kwart van de 19e eeuw, waarvan we een uitgave kennen die in Rotterdam is uitgegeven door J. B. Ulrich, met het nummer 17. Glenisson (Nr. 120) en Beersmans (Nr. 104) kopieerden hun prent naar deze Brepolsuitgave.
121. Wilt gij van mij wat huisraad koopen ? - Achetez des objets de menage
48 kleine houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokjes, 32 x 35 mm. Tweetalige onderschriften. De prenten van huishoudelijke gebruiksvoorwerpen, zoals weergegeven in twee verschillende series, tonen een interessant overzicht van het dagelijkse leven en de objecten die in de huishoudens van de 19de eeuw werden gebruikt. De eerste serie, met als titel "Wilt gij van mij wat huisraad koopen? // Zoo hoeft ge bij geen buur te loopen!", legt de nadruk op eenvoud en functionaliteit. Deze collectie bevat huishoudelijke voorwerpen zoals een koffiekannetje, een kopje en een bakje, een spoelkom, een melkkannetje, en eindigt met een vuilnisblik. Het is een weergave van de meest essentiële voorwerpen die nodig waren om de huishoudelijke taken uit te voeren. In de tweede serie, getiteld "Huisgerief // Ustensiles de menage", zien we een verschuiving naar meer moderne vormen van comfort. Deze nieuwe serie lijkt bedoeld om een beeld te geven van een wat verfijnder huishouden, met nieuwe en praktische voorwerpen zoals een weegschaal, een fles met glas, en een zwavelstokdoos. Verder bevat het een stoel, een vogelkooi, en als laatste een karaf. Deze voorwerpen, hoewel nog steeds gericht op functionaliteit, wijzen op de groeiende aandacht voor het creëren van een aangename en efficiënte leefomgeving.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout, By BREPOLS en DIERCKX ZOON" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: met onderschrift op naam van wederverkoper "J. C. NEISZEN, in kantoorbehoeften, Hoogstraat, ROTTERDAM" gemerkt 'B'. Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840-1860
Prent 3: zonder adres, gemerkt "B" Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres. Het vraagteken in de titel "Wilt gij van mij wat huisraad koopen?" is nu veranderd naar een komma. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1860 - 1880
Prent 5: zonder adres. Vraagteken opnieuw in de titel geplaatst, reeksnummer heeeft een ander lettertype gekregen. Veel gerezen wit in de drukvorm. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Prent 6: zonder adres. Vraagteken opnieuw verdwenen in titel. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 7: zonder adres. Nederlandstalige titel en reeksnummer andere positie op vel t.o.v. prent 6. Verder identiek. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 8: 38 van de 48 houtblokken voor deze prent