72. Nederlandsche Spreekwoorden in voorstellingen
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 52 x 44 mm., Nederlandstalige onderschriften. Onder elk houtblok een bekend Nederlands spreekwoord. Op de eerste rij: Beter hard geblazen als den mond verbrand. 一 Hy neemt te veel hooy op de vork. 一 Van den os op den ezel. 一 Die het onderste uit de kan wil hebben, dien valt het lid op den neus. 一 Met onwillige honden is het kwaed hazen vangen. We halen ook de 19e scène aan waarin de aap de porseleinkast doorzoekt terwijl de vrouw hem met een tang bedreigt en de man het huis verlaat om aan de dreigende woede van zijn vrouw te ontsnappen. Dit is de grappige illustratie van het spreekwoord: Hy dient er, als een aep in de porselein kast.
Prent 1: gemerkt "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: gemerkt "G" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten
Redelijk getrouwe kopie naar een Nederlandse prent uitgegeven voor de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen door het huis H. Van Munster en Zoon te Amsterdam (Litt. B). De Turnhoutse uitgeverij behield de Nederlandse onderschriften, maar veranderde de spelling.
3. Allegorie 3.4 Spreekwoorden, zegswijzen en rebussen
72. Nederlandsche Spreekwoorden in voorstellingen - Des proverbes et propositions en usage dans les Pays-Bas.
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 52 x 44 mm., Nederlandstalige en Franstalige onderschriften. Onder elk houtblok een bekend Nederlands spreekwoord. Op de eerste rij: Beter hard geblazen als den mond verbrand. 一 Hy neemt te veel hooy op de vork. 一 Van den os op den ezel. 一 Die het onderste uit de kan wil hebben, dien valt het lid op den neus. 一 Met onwillige honden is het kwaed hazen vangen. We halen ook de 19e scène aan waarin de aap de porseleinkast doorzoekt terwijl de vrouw hem met een tang bedreigt en de man het huis verlaat om aan de dreigende woede van zijn vrouw te ontsnappen. Dit is de grappige illustratie van het spreekwoord: Hy dient er, als een aep in de porseleinkast.
Prent 1: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres. Ingekleurd "à l'Hollandaise" met enkele rode vegen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige edities. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 41
Andere houtsneden dan de uitgave van Glénisson en Van Genechten met hetzelfde reeksnummer 72.
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 32 x 40 mm., tweetalige onderschriften. Straatverkopers.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 52 van Delhuvenne.
Getrouwe replica, waarvan vijf houtblokken in spiegelbeeld, volgens afbeelding nr. 129 van Brepols. De volgorde van de houtsneden is behouden, de onderschriften zijn soms aangepast. De mosterdmaker verkoopt nu “mosterd uit Dendermonde”, de lakenkoopman, “laken uit Verviers”.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen
, volgens Van Heurck & Boekenoogen, 1910
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, Franstalige titel Voorstelling van Franse cavalerie. De 12 voorstellingen zijn allen identiek, er zijn geen verschillen te vinden wat aangeeft dat er gebruik gemaakt is van afgietsels van houtsneden, via de zogenaamde stereotypie.
Prent 1: zonder adres, met nummer è!, niet ingekleurd
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Nederlands en Belgisch) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden
73. Heylig Hert van Maria - Sacre coeur de Marie
Centraal staat een houtsnede met lijnkader, geen signatuur, 285 x 230 mm. Houtsnede van de Heilige Maagd in borstbeeld, de rechterhand buigend, openend met de andere haar tuniek om haar vlammende hart te tonen. Het is omringt met een ketting en een zwaard doorboort het hart van links naar rechts. Achter haar hoofd een grote stralenkrans. Onder de houtsnede staat een kort gebed aan Maria, Moeder van barmhartigheid. Bovenaan de titel “Heylig Hert van Maria – Sacre coeur de Marie”. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "By BREPOLS en DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, rood, bruin, groen en blauw Periode 1833 - 1840
De tegenhanger van deze prent is prent nr. 75 "Heylig hert van Jezus".
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.2 Heilig Hart van Maria
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 48 à 50 x 61 mm., Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan, als titel: Kinders wilt u vreugd vermeeren, En in deze Prent studeren. Snyt ze uit fraei na de zwier. En plakt die dan op styf papier. De derde houtsnede, bedoeld om de Batrachomyomachie te illustreren, toont ons de kikkers en de ratten, gewapend met schilden en snoeken, die op elkaar afstormen, aangemoedigd door hun generaals die hun sabels ronddraaien: ‘t Is Oorlog hier in ’t Kikkerland, Sla raak, sla raak, aan alle kant. In de laatste houtsnede dartelen drie dieren rond Aesop, lang en dik, gekleed in een tuniek, gekleed in een witte broek en kousen: Hoe lacht dikpens, Bolopi, Daar hij zijn apen dansen ziet.
Prent 1: gemerkt "G." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten Glénisson en Zoon
Glénisson & Van Genechten nam deze houtblokken over van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is een herdruk van Thompson nr. 109
Er zijn verschillende populaire Nederlandse prenten gedrukt met houtblokken uit dezelfde bron waar, zoals bij deze, de tekst over de fabels is vervangen door een legende. Deze bladen zijn dus mengsels geworden van verschillende scènes, los van de fabels. Zie met name Ratelband & Bouwer te Amsterdam, nr. 13; S. & W. Koene in Amsterdam, nr. 62; J. Noman te Zalt-Bommel, nr. 307. We vinden de 16 onderwerpen ook terug in de prent van uitgever weduwe Gijsbert De Groot uit Amsterdam (1719 - 1724)
5. Beeldverhalen 5.2 Fabels 5.2.1 Fabels, voor een deel op naam van Esopus gezet
20 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5blokken, 60 à 66 x 33 à 45 mm;, Nederlandstalige onderschriften. Straatverkopers, afwisselend een mannelijk personage en een vrouwelijk personage. Koop! doeke koop! 一 Kantjes en lintjes 一 Appelen en citroenen. 一 Melk ! Melk !. 一 Mandjes koop !. 一 Schoenen en muilen te koop. 一 Scharensliep . 一 Lekkere schelvisch. 一 Beeldjes koop !. 一 Doozen koop. 一 Kleer koop. 一 Zwavelstokjes koop. 一 Koop parapluie. 一 Kersen koop. 一 Lekker zuur. 一Potten koop. 一 Extra goede brillen. 一 Matten te koop ! 一 Ketellap. 一 Groensel te koop. De eerste koopman wordt van achteren gezien; hij heeft een sjaal over zijn schouders gegooid, een andere opengevouwen in zijn linkerhand en een klein bundeltje in de andere hand. De koopman van groenten, van voren gezien, duwt, schreeuwend haar koopwaar, haar kruiwagen vol met groenten.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 131 van Antoine Van Genechten.
Hollandse houtsneden uit Rotterdam, uitgegeven door T.L. Thompson onder nr. 159. Glenisson & Van Genechten en Beersmans hebben de volgorde van de houtsneden en de Nederlandse legenden behouden; alleen de laatste, "Groenvrouw", werd aangepast in "Groensel te koop". De afbeelding van T.L. Thompson is overgenomen van een bekende Nederlandse prent uit het begin van de 19e eeuw, waarvan meerdere edities bestaan, met name die van Broese & Comp, Breda (Nr. 5).
73. Troepen der Nederlanden – Troupes des Pays-Bas
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, Tweetalige onderschriften. 1e rij: Een zittende soldaat, drie staande soldaten; 122 x 73 mm. 2e in 3e rij: Cavaliers van verschillende rangen en verschillende wapens; 89 x 73 mm.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Groninger Museum en Koninklijke Bibliotheek van België.
Facturatiedatum van houtblok: 03/06/1830
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands)
73. Zinnebeelden uit de fabelen van de La Fontaine
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 41 x 54 mm., tweetalige onderschriften. De fabels van La Fontaine, gekozen uit de bekendste van de beroemde fabulist en waarin dieren met menselijke eigenschappen centraal staan en waar een moraal wordt verteld. Onder elke voorstelling een vierregelig vers. De serie begint met De Wolf en het lam en eindigt met De dood van de houthakker.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet, Amsterdam, Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Museum Het Admiraliteitshuis Dokkum.
Wellens, Delhuvenne & Cie P.J. Delhuvenne
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 13.
De afgebeelde fabels zijn terug te vinden in de volgende boekdelen van Jean De la Fontaine: Boekdeel 1: fabels 10, 15, 18, 20 Boekdeel 2: fabels 16, 17 Boekdeel 3: fabels 1, 3, 4, 9, 11, 14 Boekdeel 4: fabels 5, 9, 14, 16 Boekdeel 5: fabels 8, 16 Boekdeel 6: fabels 9, 17 Boekdeel 8: fabel 10 Boekdeel 9: fabel 4 Boekdeel 12: fabels 4, 10.
5. Beeldverhalen 5.2 Fabels 5.2.2 Fabels van de la Fontaine
28 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 7 blokken, 55 à 70 x 10 à 35 mm., tweetalige onderschriften. De eerste rij, die begint met een wandelende muzikant die op de panfluit speelt, vertegenwoordigt elegante en slanke dansers of gewone en zware: Men danst en maekt hier al musiek, Zoo lang de bors word plat en ziek. Sommige personages in de volgende rij zijn oorlogszuchtig, andere in de derde zijn gebocheld : Deze schynen ook niet zeer vlug, Want dragen de kas op hunnen rug. Tot slot zien we tussen de stripfiguren op de laatste rij iemand die, met zijn lichaam naar achteren staande, de inhoud van een fles in zijn wijd opengesperde mond giet : Zy doen door kleeden en door zuipen, Hun laetste geld de beurs uytkruipen.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 3 van Antoine Van Genechten. De Franse prentendrukker Desfeuilles in Nancy publiceerde onder zijn naam N° 224, Grotesques, een blad zonder onderschrift met dezelfde karikaturen. Het enige verschil is dat zijn afbeelding slechts twintig karakters bevat, gerangschikt in vier rijen van vijf, terwijl deze achtentwintig figuren heeft, in vier rijen van zeven.De volgorde van de onderwerpen is spiegelbeeldig. Vergelijkbare grotesken zijn te vinden in de beelden van Neurenberg.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen
74. Hier wordt u, ô jeugd gegeven // Tetjeroen zyn klugtig leven
Vierentwintig houtsneden met het leven van de kwakzalver Tetjeroen. Iedere afbeelding met een tweeregelig rijmpje in het Frans en het Nederlands. Bovenaan de titel: Hier wordt u, ô jeugd gegeven, Tetjeroen zyn klugtig leven Onderschrift onder het eerste houtblok: 'Tetjeroen die wil proberen, of hy Doctors kunst kan leeren'.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Atlas van Stolk Rotterdam en Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.97 Tetjeroen
74. Immaculée Conception. — De Onbevlekte Ontfangenis.
2 houtsneden met kader, onder de eerste houtsnede nog een kleine houtsnede met kuis, niet gesigneerd. Links een voorstelling van Maria, met een nimbus van sterren boven haar hoofd, staand op een slang. Rechts een voorstelling van de heilige Elisabeth van Hongarije.
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Rijksprentenkabinet te Amsterdam.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.17 Onze-Lieve-Vrouw van Halle
74. Maria Moeder van Jesus, Troosteres der Bedrukten, Patroonersse der stad Luxemburg
Centraal staat een houtsnede met een sierlijk kader, niet gesigneerd, 238 X 176 mm. In het midden, op een achthoekige basis, de inscriptie: MARIA MATER JESU. Consolatrix afflictorum // Patrona civitatis et patriae // Luxemburgensis. Hierop staat de gekroonde Notre-Dame van Luxemburg, met een kapsel met krulharen, gekleed in de Spaanse mantel, met de ketting van het Gulden Vlies. Een gouden sleutel en een hart zijn vastgebonden aan een gebloemde scepter die ze in haar rechterhand houdt. Ze draagt op haar linkerarm de gekroonde kind Jezus, haardracht en kleding zoals zijn moeder. Een klein hartje hangt aan de pols van het kind, zijn linkerhand ondersteunt een bol met daarboven het kruis. Moeder en kind hebben beiden een stralenkrans achter het hoofd. Boven aan de houtsnede ontvouwt zich een spandoek met de inscriptie: CONSOLATRIX AFFLICTORUM ORA PRO NOBIS. Op de achtergrond de wallen van Luxemburg en kerken met bijzonder hoge torens. Een lange stoet pelgrims, afgewisseld met vaandels, heeft net de stad verlaten en gaat naar het heiligdom, gelegen aan de rechterkant, buiten de stadsmuren. Boven het houtblok de titel “Maria Moeder van Jesus, Troosteres der Bedrukten, Patroonersse der stad Luxemburg”. Rondom de houtsnede staat de geschiedenis en de stichting van het heiligdom van N. D. de Luxembourg. Hierrond een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS", met nr. 63 Sjabloonkleuring geel, bruin, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Facturatiedatum van houtblok: 01/07/1825
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.24 Onze-Lieve-Vrouw van Luxemburg
74. Neemt kinders die dit leest, aandacht op deze menschen - Voyez mes Chers Enfans, ce qu'ici bas nous sommes
Oblong vel. 6 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 3 blokken, 112 x 87 mm. Tweetalige onderschriften. Bovenaan de afbeelding prijkt een kwatrijn: “Neemt kinder die dit leest, aandacht op deze menschen /: En ziet of zulk een staat u wel zou zyn naar wenschen, // Zy moeten evenwel met hun ellendig lot, // Te vreden zyn, want weet dat alles komt van God.” De prent bestaat uit verschillende scènes die de transformatie van soldaten naar het burgerleven verbeelden. In de eerste afbeelding zien we een groep van zes figuren, die elk na hun soldatenleven weer aan het werk gaan. Sommigen zijn te zien als landbouwer, anderen als verkoper of kunstenaar, en ze weerspiegelen de diversiteit van werk dat hen nu ten deel valt. De vierde afbeelding toont een soldaat die met een houten been mankt; een krachtige weergave van de offers die hij heeft gebracht. Deze afbeelding roept medelijden op en laat zien dat het leven na de oorlog zijn eigen uitdagingen kent. In de vijfde afbeelding zien we een bedelaar, die de realiteit van vele veteranen symboliseert die na hun diensttijd in armoede leven. De laatste afbeelding laat een soldaat zien die zijn vrijheid heeft herwonnen en zich opnieuw naar het werk begeeft, wat de hoop symboliseert dat men ondanks tegenslagen weer kan opstaan en een nieuw leven kan opbouwen. Deze beelden samen vertellen een verhaal van strijd, verlies, en uiteindelijk de mogelijkheid tot herstel en herintegratie in de samenleving.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de ERVEN H. RIJNDERS, Negocianten in Papieren, in de tweede Tuin Dwarsstraat te Amsterdam". Inkleuring "à l'Hollandaise", gele en rood-bruine duimvegen Periode 1817 - 1840
Prent 2: met onderschrift "BY BREPOLS & DIERCKX ZOON ". Sjabloonkleuring geel, rood-bruin en blauw Periode 1840 - 1860
75. De 14 Statiën van onzen Heer Jesus-Christus - Les 14 Stations de notre Seigneur Jesus-Christ
Twee centrale houtblokken omgeven door veertien blokken waarin de verschillende staties van de Kruisweg zijn vertegenwoordigd. Tweetalige onderschriften. Boven centraal houtblok, 100 x 59 mm.; midden hout 78 x 67 mm.; zijblokken 39 X 63.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: gemerkt 'G. en V. G.' Positie onderschrift verplaatst. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 3: onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. A. Aldag, te Amsterdam" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 4: gemerkt 'G'. Bijschrift VII Statie : "De poort" spatie tussen twee woorden weggelaten. Tevens is het cijfer XI bij de statie linksonderaan de prent zowel in de Franstalige als de Nederlandstalie bijschriften omgekeerd naar "XI", wat foutief is. Handschrift op achterzijde "W.J. Venema" en "chump". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 5: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Veelvuldig gekopieerde prent door de diverse Turnhoutse (en buitenlandse) uitgeverijen. Brepols bracht deze uit in zijn religieuze reeks onder de nummers 56 en 59. In de profane reeks herdrukte hij deze nogmaals onder nummer 216. Is vergelijkbaar met Glénisson en Van Genechten nr. 75 en Wellens, Delhuvenne en Co nr. 83. Eveneens terug te vinden bij Lutkie en Cranenburg nr. 21 en 56.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.11 Kruisweg (de 14 Statiën van onzen Heer Jezus Christus)
26 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 6 rijen, 30 à 35 x variabele afmetingen, Nederlandstalige onderschriften. Vlaams Zoölogisch Alfabet.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, bruin en groen Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 87 van Antoine Van Genechten.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.2 Dieren
75. Heylig Hert van Jesus – Sacré Coeur de Jésus
Centraal staat een houtsnede, niet gesigneerd, 283 x 231 mm. Houtsnede van Jezus in borstbeeld, met beide handen opent hij zijn tuniek om zijn bloedende hart te tonen, dat bekroond is met een kruis en omgeven door een doornenkroon. Boven zijn kop vormt zich een stralenkrans. Aan de rand van de tuniek een borduurwerk waarvan het patroon bestaat uit trossen druiven afgewisseld met wijnbladeren. Onder het houtblok een kort gebed. Bovenaan de titel “Heylig Hert van Jesus – Sacre coeur de Jesus”. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, by BREPOLS en DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, rood, bruin en blauw Periode 1833 - 1840
Facturatiedatum van houtblok: 13/07/1822
De tegenhanger van deze prent is prent nr. 73: Heylig hert van Maria.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.6 Heilig Hart
75. Paardevolk in verscheidene oefeningen
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 78 x 65 mm. Tweetalige onderschriften. Ruiters met verschillende wapens en verschillende rangen bewegen zich op het slagveld.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Museum aan de Stroom Antwerpen en Koninklijke Bibliotheek van België.
76. Beknopte Levenschets Van den H. Alphonsus-Maria de Ligouri, Stichter Der Congragatie Des Allerheyligsten Verlossers
Centraal staat een houtsnede in dubbele lijnkader, niet gesigneerd, 282 x 197 mm. Bovenaan de houtsnede, het landschap dominerend en omgeven door wolken staat de heilige Alphonsus met een kapel in zijn handen. Onderaan, op de voorgrond en rechts, twee verlossers, van wie er één naar een groep boeren buigt die aan de linkerkant knielen. In het midden toont een redemptorist, aan de voet van een calvarieberg, Christus aan de plattelandsbewoners die zijn blijven staan op een kronkelend pad dat leidt naar een achteraan gelegen kapel, nabij een groenmassa. Boven het houtblok de titel “Beknoopte levenschets van den H. Alphonsus- Maria de Liguori, stichter der Congregatie des allerheyligsten Verlossers”. Rondom het houtblok een beschrijving van het van de heilige, gevolgd door een oratie. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en in Koninklijke Bibliotheek van België.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.3 Heilige Alfonsius
4 houtblokken met dubbele lijnskader, 2 rijen van 2 blokken, 145 x 118 mm., Nederlandstalige ondertitels en kwatrijnen.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 151 van Antoine Van Genechten. De naam van de graveur Numan is nu volledig verdwenen.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 135 uit het fonds van Thompson.
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt 8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.1 Allerlei feestelijkheden (verhuistijd, boerenkermis, Sint Maartensvuur, Sint Nicolaasavond) 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.4 Markten, winkels en etalages (hsn. 4)
76. Het Binnenste van een Bivak – Intérieur d’un Bivonac
Prent met 1 omkaderde lithografie met een afbeelding van 3 soldaten, twee slapend op stro, de derde staand bij een houtvuurtje. Behalve de titels en de lithodrukker geen tekst.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
Oblongvel. 8 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 115 x 85 mm. De afbeelding laat verschillende scènes van het slagveld zien, elk gevuld met één of meer personages die hun rol in de strijd vervullen. De stijl van de houtsnede is waarschijnlijk geïnspireerd door Franse modellen, wat te zien is in de manier waarop de figuren zijn afgebeeld en gekleed. In het eerste houtblok staat een indrukwekkende generaal, mogelijk een afbeelding van Napoleon, prominent in het midden. Hij is gekleed in een militaire uniform met opvallende decoraties, en zijn gezag straalt uit terwijl hij zijn assistent naast zich heeft. De assistent, eveneens in een uniform, lijkt de generaal te begeleiden, met een blik van aandacht en respect. De achtergronden van de scènes zijn gevuld met chaos en beweging. Rook en stof stijgen op, wat de intensiteit van het gevecht benadrukt. De aanwezigheid van andere soldaten, kanonnen en zelfs strijdende eenheden geeft de kijker een goed beeld van de dynamiek en de ernst van het slagveld. Elk houtblok vangt een momentopname van de oorlog, waarbij de emotie en de strategie van de strijd duidelijk naar voren komen.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt de Steen en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS" Zonder inkleuring Periode 1817 - 1833
76. Onderscheidene wapens der Nederlandsche krygsmagt
Oblong vel. 8 houtblokken met kader, gesigneerd: BAL, 2 rijen van 4 blokken, 124 x 82 mm., Nederlandstalige onderschriften. Nederlandse soldaten in verschillende posities, één soldaat per houtsnede. Goede gravure.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Fries Museum Leeuwarden
Het is waarschijnlijk dat deze prent werd uitgevoerd door de graveur Bal, evenals N° 80, op kosten van het huis Glenisson & Van Genechten. In de Nederlandse prentenreeksen van die tijd zijn er verschillende gelijkaardige platen, op dezelfde manier behandeld.
Prent met 8 voorstellingen van Arabische militairen te paard. Onderschriften onder ieder houtblok zijn: Hoofdman der Arabische dieven — Arabische bergruiter — Bewooner der Woestyn — Arabischen Jood — Arabischen soldaat — Inwooner van Algiers — Arabischen vaandeldrager — Arabische dieven te voet en te paard
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Bibliotheek Zuid-Kennemerland.
Glénisson & Van Genechten Antoine Van Genechten of Glénisson en Zoon
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Arabische ruiterij)
Oblongvel. 4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 124 x 160 mm. Het verhaal ontvouwt zich rond een klein boerenhuishouden dat een bescheiden maar gelukkig leven leidt op het platteland. De familie, bestaande uit een vader, een moeder en hun kinderen, heeft hard gewerkt om hun kleine boerderij op te bouwen en een eenvoudige levensstijl te onderhouden. Hun dagen zijn gevuld met het zorgen voor de dieren, het verbouwen van gewassen en het genieten van de kleine momenten samen. Maar op een noodlottige dag breekt er brand uit in het huis. Een ongeluk, een vonk die in de hooischuur terechtkomt, en voor ze het weten, staan de vlammen hoog boven hun hoofd. De paniek slaat toe terwijl de familie probeert te redden wat er te redden valt. Hun huis, hun thuis, gaat in vlammen op en met het huis vergaan ook al hun bezittingen: meubels, kleding, herinneringen. De rook kringelt de lucht in terwijl de vlammen alles verslinden. Na de verwoesting staan ze met lege handen en gebroken harten. De realiteit dringt door: ze hebben geen huis meer om naar terug te keren en geen middelen om te overleven. Het gezin besluit dat ze niet alleen kunnen blijven hopen op een wonder, maar dat ze actie moeten ondernemen om hun leven weer op te bouwen. Ze maken een moeilijke beslissing: bedelen om hulp. Met een mengeling van trots en wanhoop trekken ze van deur tot deur in de buurt, met hun kinderen aan de hand. Ze vertellen hun verhaal, hun ogen gevuld met verdriet en hun stemmen trillend van emotie. De dorpsbewoners, aangeraakt door hun verhaal, bieden wat ze kunnen: wat geld, voedsel en warme woorden van bemoediging. Langzaam maar zeker verzamelen ze genoeg om hun nieuwe leven te beginnen. Met de hulp van de gemeenschap en de vastberadenheid om weer op te bouwen, beginnen ze aan de herbouw van hun huis. Het proces is zwaar en tijdrovend, maar de liefde en de steun van hun buren geven hen kracht. Stap voor stap komt er weer leven in de boerderij. De familie leert om samen te werken en hun verdriet om te zetten in motivatie. Hun nieuwe huis, hoewel niet perfect, wordt een symbool van hoop en doorzettingsvermogen. Ze beseffen dat, hoewel het leven hen heeft getest, de kracht van de gemeenschap en de liefde voor elkaar hen in staat stelt om de grootste tegenslagen te overwinnen. Uiteindelijk kijken ze met een hernieuwde waardering naar hun nieuwe thuis, dat niet alleen stenen en hout bevat, maar ook de herinneringen aan hun strijd en de hulp van de mensen om hen heen. Hun verhaal is er een van verlies en wederopbouw, van gemeenschap en de onverwoestbare geest van de mens.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1840
Brepols kopieerde deze prent van Mindermann, maar veranderde het verhaal in een onschuldig verhaal van een boerenfamilie wiens huis door brand wordt verwoest. Ook de prent van Mindermann gaat terug op een fraai geïllustreerd werk van J. Martin Usteri uit 1803, Das Vaterunser eines Unterwaldners, waarin varianten van regels uit het Onzevader werden gebruikt om te klagen over de verschrikkingen van de Franse bezetting, waartegen de inwoners van het kanton Unterwalden in 1798 in opstand kwamen. Op de prent ontbreekt elke verwijzing naar Zwitserland, waardoor deze prent een aanklacht tegen de oorlog in het algemeen wordt. (Kinderprenten, volksprenten… Nico Boerma, pagina 564)
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.31 Godfried en zijn familie
77. Korte beschrijving van het leven en de marteldood van de H. Philomena
Centraal staat een houtsnede met fijn lijnkader, niet gesigneerd, 275 x 185 mm. Sint Philomene is afgebeeld in buste, het hoofd licht hellend op de linkerschouder. Ze is gekroond met rozen, haar haar valt over haar schouders. Met haar rechterhand houdt ze een pijl vast, richt die op het hart, met haar rechterhand een lelietak. Boven het houtblok staat de titel “Korte beschryving van het leven en de marteldood van de H. Philomena”. Rondom het houtblok staat een lange legende, onderaan een kort gebed aan de heilige Philomena. Het geheel is omkaderd door een dubbele lijnkader.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout. - BREPOLS & DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, rood, bruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.24 Heilige Filomena
16 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 48 x 68 mm;, Nederlandstalige onderschriften.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 33 van Antoine Van Genechten. Laatste onderschrift eindigt met het verouderde jaartal 1838. Ook de oude spelling is behouden.
14. Opvoeding en onderwijs 14.3 Leren rekenen 14.3.1 Getallen en sommen
77. Ziet eens met welken kloeken aerd, dees mannen zitten op hun paerd
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 50 x 60 mm., Nederlandstalige onderschriften. Militaire scènes. Een soldaat te paard door het bos, meestal in profiel gezien, op zoek naar de vijand. Slechte gravure. Bovenaan, als titel: Ziet eens met welken kloeken aerd, Dees mannen zitten op hun paerd. Zy vreezen poeder, zwaerd noch lood, Al zyn zy in den grootsten nood. De eerste twee coupletten gaan als volgt: Brand los, Lancier, en houd u styf En jaeg den vyand, ‘t lood in ‘t lyf. Kap, kerf, verdedig lyf en goed En pleng des vyands snoode bloed.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1900
Deze prent zou een herdruk zijn van prent nr. 39 uit het fonds Delhuvenne. Ik vond nog geen exemplaar van dit prototype terug.
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, tweetalige onderschriften. Voorstellingen over het leven van de gebochelde Mayeux.
Prent 1: zonder adres, met nummer 40 zonder inkleuring
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in het Rijksprentenkabinet van Amsterdam.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.4 Allerlei snaken, zotten, narren, koddige personen en boemannen 4.1.4.11 Mayeux
78. Die ‘s Lands geluk en roem beoogt, heeft reeds zyn waerde als mensch verhoogd
Oblong vel. 16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 51 x 61 mm., Nederlandstalige onderschriften. Militaire taferelen, naar Frans model uit het begin van de 19e eeuw. Onder een van de houtsneden die een sabelduel tussen twee soldaten voorstellen, lezen we Dringt liever ’t doodend stael in ’s vyands ingewand, Eer gy voor ’t point d’honneur, elkander zoo aenrandt.
Prent 1: met onderschrift "G. en V. G.", oblongformaat Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Staande editie. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson en fils veranderde de positie van het vel en bracht deze niet meer in oblong-formaat uit.
Oblongvel. 6 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 3 blokken, 75 à 95 x 63 à 140 mm. De scènes uit het leven van struikrovers ontvouwen zich als een dramatisch verhaal, vol spanning en intrige. Ontdekken: De eerste afbeelding toont een groep struikrovers die in het donker van het bos schuilen, hun nieuwsgierige blikken gericht op een voorbijganger. De spanning is voelbaar in de lucht terwijl ze zich voorbereiden op hun volgende avontuur. De rangers dragen oude, versleten kleding en zijn gewapend met dolken en zwaarden, met het dichte groen van de bomen om hen heen. De aanval: In de volgende scène breekt de chaos los. De struikrovers vallen een reiziger aan die toevallig hun pad kruist. De afbeelding toont de schok op het gezicht van het slachtoffer en de vastberadenheid van de aanvallers. Er is een gevoel van gevaar in de lucht, met de rijdende paarden en de machtige stoten van de aanvallers die de dramatiek van het moment onderstrepen. Lekkage: Vervolgens zien we de gevolgen van de aanval. De struikrovers hebben hun buit verzameld, maar de vreugde van hun overwinning wordt onderbroken door een onverwachte lekkage van hun buit. Terwijl ze hun gevangen goederen verkennen, ontdekken ze dat niet alles is wat het lijkt. De onzekere blikken tussen hen verraden hun onrust. In de gevangenis: De volgende scène verplaatst ons naar de gevangenis. De struikrovers zitten achter tralies, hun gezichten weerspiegelen zowel spijt als berusting. Ze zijn gevangen genomen door de wet, en de sombere omgeving laat zien dat hun leven van criminaliteit hen uiteindelijk niet is ontsnapt. Hier wordt hun onverzettelijkheid op de proef gesteld. In het huisje: De sfeer verandert opnieuw wanneer de scène zich verplaatst naar een klein, verborgen huisje in het bos. Hier proberen de struikrovers zich te verstoppen en hun leven weer op te bouwen. De sfeer is een mengeling van wanhoop en hoop, terwijl ze hun plannen smeden voor een nieuwe overval of een ontsnapping. Het huisje is rommelig, met kaarten en plannen verspreid over de tafel. In de strafkolonie: De laatste afbeelding toont de strafkolonie, waar de struikrovers nu gedwongen zijn om te werken. De barre omstandigheden en het zware werk benadrukken de gevolgen van hun daden. Ze zijn een schaduw van wie ze ooit waren, maar er is een glimp van vastberadenheid in hun ogen. Ze zijn vastbesloten om hun leven te veranderen, zelfs te midden van hun straffen. Deze scènes vertellen samen het verhaal van de struikrovers, hun leven vol spanning, de keuzes die ze maken en de uiteindelijke gevolgen van hun daden. Het is een reflectie op criminaliteit, straf en de menselijke geest die probeert te overleven.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet, Amsterdam, Nederlands Openluchtmuseum Arnhem en Koninklijke Bibliotheek van België.
Zoals we in de tweede tabel op een wegwijzer lezen: MAINTS (Mainz), kunnen we aannemen dat de afbeelding, waarvan de uitvoering veel te wensen overlaat, als prototype een Duits model had.
78. Kluchtige gesttnissen (gesteltenissen) en dieren
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Universiteitsbibliotheek, Amsterdam.
Delhuvenne kopieerde deze prent naar voorbeeld van prent nr. 55 afkomstig uit het fonds Brepols te Turnhout.
78. La sainte Cène. — De Laetste Avond-Mael Van Christus Met Zijne Apostelen.
1 houtsnede in dubbele lijnskader, niet gesigneerd. Centraal op de houtsnede zit Jezus aan een tafel met rond hem zijn 12 apostelen. Onder de houtsnede de titel: La Sainte Cène — De laetste avond-mael van Christus met zyne apostelen.
Prent 1: zonder adres, met nummer 87, sjabloonkleuring lichtgeel, rood en blauw
Prent 2: zonder adres, met nummer 78, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.10 Laatste Avondmaal
78. Précis Historique De Notre Dame De Basse-Wavre – Beknopte geschiedenis van O.L. Vrouw van Neder-Waver
Centraal staat een houtsnede in fijne dubbele lijnkader, niet gesigneerd, 244 x 181 mm. In het midden een medaillon met drievoudig kader bekroond door de pontificaat tiara omgeven door twee gekruiste sleutels, en twee engelen wiens trompetten zijn voorzien van een banier. De opschriften van deze banier geeft aan de linkerzijde “MARIA PACIS” ; die aan de rechterkant “MARIA CONCORDIA”. Beide inscripties zijn gegraveerd. Onder het medaillon, de datum 1050 in een kleine cartouche en twee gekruiste lauriertakken aan hun basis. Tussenin de lijnkaders van deze medaillon staat de tekst “Ik zal deze valley bewoonen, want ik heb haer verkoren – J’habiterai cette vallée, parce que je l’ai choissie”. In het midden van het medaillon, in een stralenkrans, ondersteunen twee engelen een kapel die op een kussen is geplaatst. Bovenaan, gezeten op wolken, de Heilige Maagd met het kind Jezus in haar armen en wijzend naar de kapel. Onderaan een centrale kapel met zijvleugels. Op het plein voor de kapel een grasveld. Boven het houtblok de titel “Beknopte geschiedenis van O. L. Vrouw van Neder-Waver”. Rondom het blok de beschrijving van deze geschiedenis gevolgd door een oratie.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout. - BREPOLS & DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, oranje, rood, groen en lichtblauw en donkerblauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: met onderschrift "Te Turnhout by BREPOLS en DIERCKX, ZOON" (klein tekstverschil in onderschrift door toevoeging van het woord "Te"), gekleefd op karton. Sjabloonkleuring geel, lichtpaars, rood, groen, lichtblauw en donkerblauw Periode 1840 - 1860
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.27 Onze-Lieve-Vrouw van Neder-Waver
Oblong vel. 45 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 6 rijen, 32 à 37 x 19 à 57 mm., Nederlandstalige onderschriften.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 44 van Antoine Van Genechten. De volgorde van de houtsneden en de tekst werd behouden, al heeft Beersmans hier gekozen voor het oblong formaat.
Nederlands en Franse titel. Bijschriften enkel Nederlands
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (met prentenkoopman, gedeeltelijk gelijk met Brepols 129)
79. Christus aan het kruis. Men vloekt hier niet.
Centraal staat een houtsnede zonder kader, niet gesigneerd, 185 x 170 mm. Afgebeeld staat Jezus aan zijn kruis. Het bloed van zijn handen druipt langs de armen. Hij draagt de doornenkroon en een lendendoek om het middel. Drie pijlen komen vanuit rechts zijn bovenlichaam binnengedrongen. Bovenaan het kruis hangt een plakkaat met de tekst INRI. Aan de voet van het kruis een grasperk. Rondom het kruis de tekst “Alwie den naem des Heere zal gelasterd hebben, zal de dood sterven – Celui qui blasphême le nom de Dieu, subit a la mort. Liv. Levit. XXIV.v.16”. Onder de houtsnede de titel “Men vloekt hier niet – On ne jure pas ici”. Hieronder een gebed. Het geheel is omkaderd door een zwaar sierkader.
Prent 1: met onderschrift "TE TURNHOUT, by BREPOLS en DIERCKX, ZOON". Papier erg gebruind, stempel op voorzijde "Geschied- en Oudheidkundige Kring van Brecht". Sjabloonkleuring wit, groen en bruin Periode 1840 - 1860
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.17 Christus aan het kruis
79. Geschiedenis van Napoleon 1. — Histoire de Napolé­on Ier.
16 houtsneden omgeven door een lijnskader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel: Geschiedenis van Napoleon I — Histoire de Napoléon 1er. De houtsneden dragen volgende onderschriften: Bonaparte in de school van Brionne — Bonaparte in het beleg van toulon — Bonaparte op de brug van Arcole — Bonaparte op den Berg St-Bernard — Bonaparte in Egypte — Napoleon te Regensburg — Napoleon den vrede dicteert — Oorlogsverklaring — Poging tot moord — Napoleon te Austerlitz — Troonsafstand van Napoleon — Napoleon te Sinte-Helena — Vergoddelijking van Napoleon — Graf van Napoleon — Door van Napoleon — Napoleon zijne gedenkschriften dicteerende.
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Prent 2: zonder adres, sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Hemeleers kopieerde deze prent naar Brepols nr. 137
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.2 Buitenlandse vorsten 2.1.2.22 Leven van Napoleon
Oblongvel. 6 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 3 blokken, 84 à 110 x 99 à 110 mm. Nederlandstalige onderschriften. De houtsneden die het buitenleven verbeelden, brengen een levendig beeld van het plattelandsleven en de natuur om ons heen. De kalkoen: Dit houtblok toont een trots rondlopend kalkoen, met zijn kleurrijke veren in volle pracht. De kalkoen staat fier in het gras, terwijl het zonlicht zijn glanzende veren accentueert. Dit dier, vaak geassocieerd met feesten en overvloed, is een symbool van de landelijke traditie. De ganzen: In de volgende afbeelding zien we een groep ganzen die elegant over het water waden. Hun lange nekken zijn in een speelse houding gestoken, en hun veren schitteren in het licht. De ganzen vormen een levendige aanblik, hun karakteristieke geluiden echoën door het landschap. Veldwerk: Dit houtblok verbeeldt de boer die hard aan het werk is op het veld. Omgeven door de uitgestrektheid van het landschap, met de zon hoog aan de hemel, zien we de boer ploegen of zaaien. De inzet en vastberadenheid van de boer zijn voelbaar, als een eerbetoon aan het harde werken op het platteland. Landschap: Een schilderachtige weergave van het landschap volgt, met glooiende heuvels, kabbelende beekjes en een weids uitzicht. Dit houtblok vangt de schoonheid van de natuur, met een rustige en serene sfeer die de kijker uitnodigt om te dromen van het buitenleven. De kip: Het volgende blok toont een vrolijke kip die in de achtertuin scharrelt, op zoek naar zaden en insecten. Haar felgekleurde veren en nieuwsgierige blik brengen leven in de afbeelding. De kip staat symbool voor de eenvoud en de rijkdom van het plattelandsleven. Vissen: De laatste afbeelding laat een visser zien aan de oever van een rustige vijver. Met zijn hengel in de hand en een serene uitdrukking op zijn gezicht, belichaamt hij de rust van het vissen. De spiegeling van de bomen in het water voegt een extra dimensie toe aan deze vredige scène. Het 4e houtblok: Dit ovale houtblok, afkomstig uit een andere bron, toont een ander aspect van het buitenleven, maar het sluit mooi aan bij de thema's van de andere afbeeldingen. Dit unieke stuk geeft de diversiteit en schoonheid van het buitenleven nog eens extra kleur en karakter. Samen vertellen deze houtsneden het verhaal van het landelijke leven, vol met beelden van dieren, werk en de rustgevende natuur die ons omringt.
Vermoedelijk gekopieerd naar Duits voorbeeld
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.5 Buitenleven en pastorale taferelen
79. Jongens spelen – Les jeux des garçons
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 64 à 70 x 75 à 95 mm., tweetalige onderschriften. Kinder spelletjes. Waarschijnlijk naar Frans model van rond 1830. Het Blinde mannetje — Den schopstoel — De priktol of geeseldop — De kaatsbal — De kruisboog — De hoepels — De handboog — Te paard rijden — De stelten — Ruiterij — De schaetsen — Soldaten spel
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1856 - 1900
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 19
9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen
79. Nieuw letterspel voor kleine kinderen - Nouveau jeu de lettres pour petits enfans.
25 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 5 blokken, 58 x 54 mm. Nederlandstalige onderschriften. Ingesneden in elk houtblok, links de hoofdletter, rechts in kleine letter, telkens de beginletter van het afgebeelde dier (A a). De meeste dieren zijn inheems. Drie benen van de letter X worden gevormd door slingers, de vierde door een hoorn des overvloeds waarvan de opening op de grond rust en waarvan het uiteinde wordt vastgehouden door een Cupido.
Prent 1: gemerkt "D" Sjabloonkleuring geel, oranjebruin en groen Periode 1842 - 1856
79. Onderscheidene vogelen - Différents oiseaux
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 70 x 39 à 44 mm., tweetalige onderschriften. Heel mooie oude houtblokken, gebruikt om een ​​almanak te illustreren, die verschillende vogels voorstelt, in het bijzonder een valk die de kap en de ketting draagt.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring rood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 213 van Antoine Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 125 uit het fonds van Thompson.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.5 Vogels
79. Volbrengt, myn vriendjes, staeg uw pligt, zooals deez’ knapen, Dan zult gy steeds uit ’t spel, ook ware deugden rapen
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd. Verschillende kinderspelen: kaatsbal — hoepelen — kruisboogschieten — schaatsen — soldaatje spelen — soldaatje spelen met koning — schommelen — tollen — blindemannetje spelen — bokje, sta styf — steltenlopen — boogschieten
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem, Atlas van Stolk Rotterdam en Deventer Musea.
identieke onderwerpen als prent 79 van Glenisson en zoon maar in een andere volgorde.
21 houtsneden zonder kader, 3 rijen van 7 blokken, zonder tekst Afbeeldingen van soldaten: op de bovenste rij muzikanten met blaasinstrumenten, bekkens, bellen en grote trom; op de rijen daaronder twee trommelaars, twee soldaten met zwaard en tien soldaten met geweer en bajonet.
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is terug te vinden in de Koninklijke Bibkiotheek te Den Haag.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Nederlands en Belgisch)
8. Album d’Historiettes Choisies. Imagerie Enfantine.
Imagerie Enfantine Etablissements Brepols, S.A., Turnhout
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet Amsterdam.
8. Den Verlooren Zoon – L’enfant prodigue
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, elk 50 x 67 mm., tweetalige onderschriften. Kleding uit het einde van de 18de eeuw siert deze prent, die het klassieke katholieke verhaal van de parabel van de verloren zoon tot leven brengt. Het verhaal draait om een vader met twee zoons. De jongste, vol bravoure, eist zijn erfenis op en trekt de wijde wereld in, waar hij zijn fortuin verkwist aan wilde avonturen. Het geld raakt echter op, en hij eindigt als bedelaar, gedwongen om varkens te hoeden. Uitgehongerd en vol spijt denkt hij met weemoed terug aan het warme huis van zijn vader. Hij besluit zijn zonden op te biechten en keert terug naar huis. Tot zijn verrassing is zijn vader dolblij hem weer te zien, maar de oudste broer voelt zich niet zo enthousiast. Hij overweegt zelf weg te gaan, maar uiteindelijk weten zijn vader en broer hem te overtuigen om thuis te blijven en het gezin verenigd te houden. In de vroegste edities was de Franse tekst vaak een letterlijke vertaling van het Vlaams. In latere drukken heeft Brepols echter geprobeerd de Franse tekst te verbeteren, samen met de Vlaamse, voor een accuratere weergave van het verhaal.
Prent 1: gevergeerd papier, titel schrijfwijze "DEN VERLOOREN ZOON", met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS. (Volgens de wet zal den na drukker deézer voôr de regts-banken vervolgen.)" Sjabloonkleuring grijs, beige, oranje, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, zonder adres, met aangepaste titel "De Verlore Zoon" en spellingswijziging tekst. Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Prent 3: met verbeterde titel "De Verloren Zoon", onderschrift op naam van wederverkoper "Te 'sHage, bij L. LAZARE, magazijn, in kantoor behoeften", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1860
Prent 4: onderschrift op naam van wederverkoper "Amsterdam, bij J. A. ALDAG, St. Jansstraat", gemerkt 'B' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1860
Brief aan burgemeester i.v.m. deponering: 07/02/1821
Brepols nam deze drukvorm in 1817, samen met nog 15 andere, over van Verhoeven, opvolger van Le Tellier te Lier.
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.27 De verloren Zoon
8. Geschiedenis van Genoveva – Histoire de Genoviève
20 afbeeldingen met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 afbeeldingen, 60 x 56 mm., tweetalige onderschriften. Vertrek van graaf Siffroy. 一 Genevieve wijst de oneerlijke voorstellen van de intendant af.一 Golo schrijft aan zijn meester en belastert hem. 一 Een man des legers draagt ​​de brief naar de graaf.一 De graaf beveelt de onthoofding van zijn vrouw en zoon.一 Golo haast zich om te gehoorzamen. - De beulen, ontroerd door Genevieve's tranen, laten haar achter in het bos.一 Ze laten Golo de tong van een hond zien als die van Genevieve. 一 Genevieve dankt God voor haar redding. 一 Ze vindt een geit en haar jong in een grot.一 Ze melkt de geit. 一 Ze blijft zeven jaar in de grot.一 De graaf is op jacht.一 Hij vindt zijn vrouw.一 Ze onthult de trouweloosheid van de opzichter.一 De graaf neemt zijn vrouw en zoon mee. 一 Grootse publieke feesten. 一 Golo wordt ter dood veroordeeld.一 Genevieve sterft het volgende jaar.一 De geit sterft van de pijn op zijn graf.
Prent 1: met onderschrift “BREPOLS & DIERCKX ZOON, Turnhout”
Prent 2: met onderschrift “NAAMLOOZE VENNOOTSCHAP BREPOLS – TURNHOUT”
Prent 3: met onderschrift “Turnhout. Etablissements Brepols S.A.”
Brepols & Dierckx Zoon N.V. Brepols – Etablissements Brepols
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 10.10.1906 (blauw). Nrs. 5 – 6 – 7 – 8 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 26.03.1912 (zwart) en 23.04.1912 (blauw). Nrs. 5 – 6 – 7 – 8 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 18.05.1921 (zwart). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 12.10.1922 (zwart). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 24.12.1924 (rood). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 15.10.1926 (geel). Nrs. 8 – 11 – 15 – 17 – 266 – 267
Zeer getrouwe kopie van een prent uitgegeven door het huis Pellerin in Epinal, waarvan de Franse uitgave het nr. 1078 draagt, de Vlaamse editie nr. 7. De redactie van Brepols zuiverde de Franse tekst van Pellerin; de uitdrukkingen "schandelijke hartstochten" en "overspel" zijn geschrapt. “Het hert dat haar kind zoogt”, heeft geen gunst gevonden bij de censor en werd "een geit die zich gemakkelijk laat melken". Niettemin is de prent niet veranderd en stelt het het kind voor dat het hert zoogt.
8. Geschiedenis van Jan den Aep - Aventures de Janot le Singe
24 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 36 x 60 mm. Tweetalige coupletten. Kopie naar nr. 32 van Glenisson & Van Genechten, sommige afbeeldingen, met name de eerste, in spiegelbeeld. In het eerste couplet lezen we nog "Jan de Wasscher” hoewel de titel is veranderd in “Jan den Aep". Jan de Wasscher zet zyn griet Trouwen hier gelyk gy ziet.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet, Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Atlas van Stolk Rotterdam (allen op naam Delhuvenne of Wellens, Delhuvenne & Co)
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.53 Jan de Wasser
8. Het leven van den H. Antonius De Padua
Centraal op de prent staat een houtsnede dat omkaderd is, en waarbij de bovenste hoeken met een ronding uitgesneden zijn. In deze vrije hoeken staan kleine rozetten als ware het spijkers waarmee de afbeelding opgehangen is. Afmeting 256 x 111 mm. Onderaan de afbeelding een brede lijst. Onderaan de gevel van het klooster dat zich rechts op de achtergrond bevindt staat de handtekening van een graveur uit Rotterdam: LUBEEK. Op de voorgrond, staand en gezien vanaf driekwart, St. Anthonius, met een mollig gezicht, een bruin kleed afgezet met een capuchon dat door een touw omspannen rond de lendenen tot aan de grond reikt. De rechterhand draagt een lelie; op een stevig boek, op de linkerarm, zit het kind Jezus, de wereldbol vasthoudend met zijn rechterhand. Zowel Sint Antonius als het kind Jezus dragen een aureool. Achter de heilige, een klooster en de uitgestrekte leegte, deels omheind, van de Thebaide. Boven de houtsnede staat de titel “Het leven van den H. Antonius van Padua”. Links en rechts van de afbeelding wordt de biografie van deze heilige beschreven. Het geheel is omkaderd door een sierkader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring geel, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.8 Heilige Antonius van Padua
8. Volkeren van verscheyde Landgewesten - Habitans de diverses Contrées
18 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken, 76 x 35 mm., tweetalige onderschriften. Diverse personages, waaronder een paar burlesques; weer anderen, gekleed in huiden of getatoeëerd, zijn gewapend met schilden, hanteren bijlen of zwaarden. Harlekijn wordt gebruikt om een ​​Finlander voor te stellen, Robinson een Cephalonian etc. enz
Prent 1: met onderschrift "By Glénisson en Van Genechten, te Turnhout" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1856
Prent 2: zonder adres, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres. Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
11. Topografie en aardrijkskunde 11.3 Vreemde volkeren 11.3.2 Volkeren van europa (algemeen) (rij 1) 11.3.6 Volkeren van Azië en Australië (rij 2-3)
EERSTE VERSIE: 20 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 68 x 63 mm., Tweetalige onderschriften. Diverse, leuke en nieuwsgierige onderwerpen. Moderne gravure, waarschijnlijk naar Frans model, want sommige jongeren dragen het uniform van de Franse middelbare scholier. De houtsneden hebben twee aan twee een relatie, waarbij de eerste de prettige kant van de zaak laat zien, de volgende de ongemakken van het voorgaande. Zo hebben we op de eerste rij de geneugten van tabak en zijn nadelen, de geneugten van mode en zijn gevaren. Kleine rokers. 一 De gevolgen van tabak. 一 Mode en zijn martelingen. 一 Na het voetenbad. 一 De loyaliteit van de hond. 一 De overtreding. 一 Moederlijke tederheid. 一 Kinderachtig plezier. 一 De visser. 一 Verdrinking. 一 Voorlezen tijdens de wandeling. 一 Een onrustige rust. 一 Het lezen van de krant. 一 De vervalsing van bier. 一 Paardrijden. 一 Een val van een paard. 一 De bekwame skater. 一 De beginnende schaatser. 一 De jacht op konijnen. 一 Jager op de vlucht voor een konijn. De onderschriften zijn door hun schrift en hun spelling net zo merkwaardig en grappig als de onderwerpen van de houtsneden. In een van de blokken snijdt een man van middelbare leeftijd zijn likdoorns, na zijn bad, zijn voet op een voetstuk, het scheermes in zijn hand: Want dan zult gij lijk dezen held, Met eksteroogen zijn gekweld. In een andere roept een moeder die haar was doet, woedend over het ondraaglijke geluid dat haar kind maakt door op een ketel te slaan, uit : Fransje, Fransje, wilt gij zwijgen, Gij zult op uw poortje krijgen. Eindelijk gaat een drinker, die net het kegelspel heeft gespeeld in een café, zijn buik samengedrukt naar het toilet op de deur waarvan men opmerkt, boven de kleine traditionele opening in de vorm van een hart, in grote letters : 100. De vervalsching van het bier, Leidt mij naar dees nummer hier. TWEEDE VERSIE. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 68 x 63 mm., tweetalige onderschriften. De huidige editie bevat slechts twaalf houtsneden die bij de vorige prent horen en waarvan de onderwerpen als volgt zijn: De krant lezen. 一 Berenjacht. 一 Een val van een paard. 一 De loyaliteit van de hond. 一 De rit te paard 一 Een onrustige rust. 一 De boete. 一 Lezen tijdens de wandeling 一 Kinderplezier. 一 Moederlijke tederheid.一 Mode en zijn martelingen.一 Na het voetenbad. Spelfouten zijn gecorrigeerd, verzen zijn aangepast. Zo lazen we in de eerste druk onder de houtsnede van een dame die aan het wandelen was, met te strakke laarzen aan: Pas op, gij die de mode draagt, Dat gij ’t u later niet beklaagt. De andere acht houtsneden die in de nieuwe editie zijn verwijderd, maken nu deel uit van de volgende afbeelding.
Prent 1: TWEEDE VERSIE, zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paarsrood en blauw Periode 1870 - 1902
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.5 Buitenleven en pastorale taferelen (deels)
80. Als gy myne Kind’ren, uw les hebt geleerd, Dan wordt ge tot loon met deez’ prenten vereerd
20 houtblokken met kader, gesigneerd BAL, 5 rijen van 4 blokken, 46 x 51 mm., Nederlandstalige onderschriften. Mengeling van kleine onderwerpen. Zeer nette gravure. Bovenaan, als titel: Als gy, myne Kindren, uw’ les hebt geleerd, Dan wordt ge tot loon, met deez’ prenten vereerd. Onder het gespieste hoofd, dat afsteekt tegen een stormachtige lucht: De wyze Xenophon leerde de prille jeugd, En vormde ook hun hart tot kunde en deugd.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: zonder adres. Spellingsaanpassing t.o.v. vorige editie. Inkleuring door eigenaar prent in diverse kleuren. Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
We nemen aan dat deze prent, net als nr. 76, door Bal werd gegraveerd op vraag van het huis Glenisson en Van Genechten. De in Nederland aangekochte serie houtblokken begint pas bij nr. 132. Een replica van de prent, gesigneerd door de graveur Wellens, bevindt zich in de prentenreeks van Lutkie en Cranenburg met het nummer 58.
9. Spel en vermaak 9.4 Allerlei 9.4.2 Voorwerpen en mensen of dieren
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 70 x 67 mm. Tweetalige onderschriften. De prent die de amusements- en kermisshows van het begin van de 19e eeuw weergeeft, biedt een levendig en kleurrijk overzicht van de vreugde en het vermaak dat deze evenementen met zich meebrachten. Bovenaan de afbeelding staan enkele vrolijke kwatrijnen, die de sfeer van de kermis prachtig samenvatten: Kwatrijnen: "Wanneer het kermis is, ziet men in vreugde leven; Het is op dezen tijd dat men langs straat ziet zweven, De menschen; want hun hoofd dan naar geen werken staat, Al hebben zij geen geld, zij zijn toch op de straat." Polichinelle: De eerste houtsnede toont de bekende figuur Polichinelle, een marionet die vaak voorkomt in kermis- en poppentheater. Met zijn vrolijke en ondeugende uitdrukking kondigt hij aan: “K zal kunsten doen, maar ’t is gewis, // Voor geld, om dat het kermis is.” Dit roept meteen de sfeer op van de levendige optredens die bezoekers verwachten. Liefde en spel: De volgende scènes geven een blik op verliefde koppels die naar de kermis trekken. Ze genieten van de sfeer en de verschillende attracties, waaronder een augurkenverkoper die zijn lekkernijen aanbiedt. Ook een speelgoedwinkel komt voorbij, vol met kleurrijke en aantrekkelijke items voor de kinderen. Acrobaat en dansende aap: De acrobaat vertoont zijn kunsten en trekt de aandacht van het publiek, terwijl een dansende aap zijn eigen show opvoert. De vrolijkheid en de verbazing van de mensen zijn voelbaar in deze levendige scènes. Slim paard en spel: Een slim paard dat allerlei trucjes uitvoert, en twee jonge mensen die zich vermaken met een populair spel. Dit spel draait om het zo min mogelijk in tweeën hakken van een taaie cake, met de regel: “In driemaal moet ik dezen koek, // Geheel door hakken, tot den hoek.” Het spel belooft spanning en plezier voor de deelnemers. Berenleider en mechanische olifant: Verderop in de prent paradeert een berenleider met zijn schattige beer, vergezeld door een mechanische olifant die de nieuwsgierigheid van de kinderen wekt. Ook zijn er geleerde honden die trucjes demonstreren en een goochelaar die het publiek verbaast met zijn illusies. Tourniquet en marionet: De tourniquet, waar mensen hun geluk kunnen beproeven, en een marionet die zijn dans vertoont, dragen bij aan de speelse sfeer van de kermis. Een Savoyaard met zijn draaiorgel brengt muziek, terwijl de arme blinde fluitspeler, geleid door zijn zoon, ons herinnert aan de diversiteit van de mensen die de kermis bevolken. Kwatrijnen over de fluitspeler: Het laatste kwatrijn maakt het hart van de kermis voelbaar: "Beschouwt toch menschen al te gader, // Hoe ‘k dwaal met mijnen blinden Vader." Deze prent is een prachtig tijdsdocument dat ons niet alleen laat genieten van de amusementen van de kermis, maar ook de unieke charme en de menselijke verhalen die daarachter schuilgaan. Het geeft ons een kijkje in de levendige cultuur van de 19e eeuw, waarin vreugde en vermaak hand in hand gingen.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Bij J. A. ALDAG, St.-Jans-straat n° 33, te Amsterdam" Sjabloonkleuring geel, lichtbruin en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: zonder adres, met latere titel "Buitenkermis - Les Saltimbanques". Tekst herzet. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres, met latere titel "De buitenkermis- Les Saltimbanques". Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Facturatiedatum van houtblok: 26/11/1832
Nederlandstalige titel, Nederlands en Franse bijschriften.
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt
80. Het Allerheyligste Aenzigt van onzen Zaligmaker Jesus-Christus
Centraal staat een houtsnede met lijnkader, niet gesigneerd, 262 x 186 mm. In het midden houden twee engelen, staande op een metselwerk, de sluier van Véronique met de afdruk van het Heilig Gezicht open, de vrije hand voor de ogen gehouden. Achter deze lijkwade staat het kruis (zonder Christus) waar een soort rozenkrans is omwonden, waarvan de kralen kleine medaillons zijn met Vlaamse inscripties die herinneren aan de martelingen die Jezus onderging tijdens de Passie. Bovenop het kruis, de haan en de lantaarn; ertegenaan staat de ladder, de spons en de speer. Bevestigd aan de dwarsbalk, de hamer, de spijkers en de tang. Aan de voet de doornenkroon, de zuil en de andere Passiewerktuigen. Op de achtergrond links een woning, rechts de calvarieberg met daarboven drie kruisen. Bovenaan de houtsnede links de zon, rechts de maan, beide omgeven door wolken. Boven deze houtsnede staat de titel “Het allerheyligste aenzigt van onzen Zaligmaker Jezus-Christus”. Rondom het houtblok een lang gedicht over het lijden van Jezus; onderaan een gebed tot het Allerheiligste Gezicht. Het geheel is omkaderd door een dubbele lijnkader.
Prent 1: met onderschrift "TURNHOUT. - BREPOLS & DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, bruin, groen en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 2: met onderschrift "TURNHOUT. - BREPOLS & DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, bruin, rood, groen en blauw (andere sjablonen) Periode 1840 - 1860
Zeer getrouwe replica, met Vlaamse tekst, van een van de grote afbeeldingen van de Religieuze reeks van Pellerin, in Epinal (N° 133). Het openhartige gebed is ook overgenomen.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.4 Heilig Aanschijn
80. Verscheydene Vogelen - Différens oiseaux
72 houtblokjes met kader, niet gesigneerd, 9 rijen van 8 blokjes, twee aan twee geplaatst, 23 x 27 mm., tweetalige onderschriften.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 14 van Antoine Van Genechten.
81. –,- Ziedaar den Mensch... - Voici l'Homme...
Eén houtblok met kader, niet gesigneerd, 350 x 267 mm., tweetalige onderschriften. In het midden van de houtsnede lijkt Christus gefixeerd op een sierlijk kruis, aan de vier uiteinden versierd met medaillons met de symbolen van de evangelisten; bovenaan het kruis de adelaar (St. Johannes), op de ribben, links de engel (St. Matheus), rechts de os (St. Lucas), onderaan de leeuw (St. Marcus) . De vier symbolen dragen spandoeken met daarop de grafelijke Nederlandse naam van de evangelisten. We zien aan de voet van het kruis staan, op een kleine verhevenheid, links de Heilige Maagd, huilend, haar hoofd gebogen en haar handen gekruist op haar borst; rechts een openhartige Sint-Jan die zijn handen vouwt en met zijn ogen naar de hemel bidt. Boven de dwarsbalk van het kruis, links de zon, rechts de maan, stralen beide met al hun schittering. Onder het kruisstuk zweven twee engelen en verzamelen in kelken het bloed dat overvloedig uit de handpalmen en uit de zijde van de Heer gutst. Aan de voet van het kruis en naar links knielt een derde engel op de heuvel en ontvangt het bloed dat ontsnapt uit de overlappende voeten.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en lichtblauw Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1870 - 1902
Prent 3: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en paars Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 209 van Antoine Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 25 uit het fonds van Thompson onder de titel: De Kruisdood. Het houtblok is een in Rotterdam gemaakte kopie naar een mooie oude afbeelding van Erve Wed. J. van Egmont te Amsterdam (Nr. 3), uitgegeven onder de titel: Paasch Prys. Beersmans hield de Nederlandse legende niet.
4 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 36 à 38 x 51 à 54 mm., Nederlandstalige onderschriften. Het amusement van de kermis in Amsterdam: populaire spelletjes en versnaperingen, rondtrekkende kooplieden en zangers, winkeltjes, charlatans, delicatessen, honden- en kattenverkopers. Op het eerste tafereel zit een man met een rammelaar in de ene hand en een stok in de andere achter een persoon aan die moe wordt en wiens hoed afvliegt. Houd, houd hem. het is eenen dief, Hy steelt de koeken van myn lief. In twee andere houtsneden krijgen personages, die van deur tot deur gaan om "een goede kermis" te wensen, kleingeld voor de kosten op de kermis: Jan en Piet gaen Kermis wenschen, Om wat te krygen van de menschen. Een van de laatste houtsneden stelt een barbaars spel (de kat knuppelen) voor dat vroeger onder de plattelandsbewoners van Nederland werd gebruikt: grote stokken worden gegooid naar een kat die opgesloten zit in een hangende ton.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1840 - 1856 (papiersoort)
Prent 2: zonder adres. Positie houtsnede 8 ongeveer 5 mm naar rechts geplaatst t.o.v. vorige editie. Zonder inkleuring Periode 1840 - 1856
Prent 3: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 4: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1899
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van prent nr. 23 van Erve H. Rynders te Amsterdam. Dit beeld zelf is een gemoderniseerde replica van een ander, bewerkt door de oude uitgevers van Amsterdam, waarvan de houtsneden het kostuum van het einde van de zeventiende eeuw laten zien. Zie Wed. H. van der Putte te Amsterdam nr. 149, Ratelband & Bouwer te Amsterdam nr. 23, J. de Vos & Comp, te Dordrecht nr. 24, J. Noman te Zalt-Bommel nr. 308.
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt 9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.1 Kermis en jaarmarkt 9.1.1.2 Katknuppelen, ganstrekken, kattenorgel, hanengevechten (hsn. 6 en 12) 9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.3 Muzikanten en liedjeszangers (hsn. 18)
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 83 x 67 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent toont zestien figuren ten voeten uit, elk met een hoge hoed en gekleed in diverse modellen en stijlen van kleding. De aandacht voor mode en uiterlijke verschijning is duidelijk zichtbaar, met elk individu dat zijn of haar eigen unieke stijl uitstraalt. Boven de afbeeldingen staat een treffende tekst die de invloed van mode op de mensen beschrijft: Tekst: "Het is alom bekend, men ziet het alle dagen // Dat alle volkeren, met lust de mode dragen." Deze regels benadrukken hoe de mode een universeel fenomeen is dat door verschillende volken en culturen wordt omarmd. De prent weerspiegelt niet alleen de modetrends van de tijd, maar ook de sociale status en identiteit van de afgebeelde figuren. De variëteit in kledingstijlen en accessoires geeft een levendig beeld van de modewereld in die periode, waarbij elk detail zorgvuldig is uitgewerkt. De hoge hoeden zijn een opvallend kenmerk, dat een gevoel van elegantie en stijl toevoegt aan de presentatie van deze diverse karakters. In het geheel vormt deze prent een visuele viering van de mode, die de kijker uitnodigt om de diversiteit en creativiteit van menselijke expressie te waarderen.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek van België.
8. Folklore en traditie 8.2 Nederlandse klederdrachten
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur, 276 x 197 mm. In het midden, een boom waarvan de stam zich breed uitsplitst, met hiertussen een groot beeld van de Maagd Maria, staand op een gouden bol. De Heilige Maagd, gekroond en met stralenkrans, draagt een mantel die haar armen bedekt. Ze houdt een scepter in haar rechterhand. Op haar linkerarm zit het gekroonde kind Jezus, eveneens met stralenkrans, wijst met zijn rechterhand naar zijn moeder en houdt met de andere hand een wereldbol vast met daarboven het kruis. Elke tak van de boom draagt drie op elkaar geplaatste medaillons die in kleine naïeve afbeeldingen een genezing vertegenwoordigen die is verkregen op voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Links herwint een verlamde haar ledematen, een stomme spreekt, een blinde ziet. Rechts geneest een kind, herstelt een zieke en wordt een demon uit het lichaam van een bezetene verjaagd. Aan de voet van de boom, pelgrims en knielende gelovigen. Een van deze personages draagt de cape, de tas en de pelgrimstaf met de kalebas. Boven de houtsnede staat de titel “O. L. Vrouw van bystand”. Rondom de houtsnede de lofrede van Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gevolgd door een antifoon en een oratie. Het geheel is omkaderd door een dubbel lijnkader.
Prent 1: met onderschrift "TURNHOUT. - BREPOLS & DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, roze, lichtbruin, roodbruin en blauw Periode 1833 - 1840
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.13 Onze-Lieve Vrouw van Bijstand
82. -, Ten strijde!... - A la guerre!...
Oblong vel. 5 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 1 rij, 231 à 242 x 62 à 90 mm., tweetalige onderschriften. Interessante gravure, voorstellende een trommel-majoor, een basdrum, een trommel, een cimbaalspeler en een trombone, wellicht naar Frans model (Desfeuilles?) van rond 1830. Bij de houtsnede staat het volgende onderschrift: Ten strijde ! de klank van het muziek doet den soldaat herleven, en geeft hem den moed die tot de overwinning leidt.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, paarsrood en blauw Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 149 van Antoine Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 140 uit het fonds van Thompson.
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten
82. -. La dance des loups - Den wolven dans.
11 houtsneden met kader verdeeld over 4 rijen, niet gesigneerd, tweetalige onderschriften. Verschillende voorstellingen, o.a. Sint Nicolaas te paard, dans van wolven, kwakzalver, aardrijkskunde- en rekenles, juffrouw om te trouwen, vogelaar, indianen te paard
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.10 Sint-Nicolaas 8.3.10.1 Sint-Nicolaas 14. Opvoeding en onderwijs 14.1 School- en onderrichttaferelen
82. Costumes Italiens – Italiaansche Costumen
Oblong vel. 6 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 3 blokken, 130 x 25 mm. Tweetalige onderschriften. Panmaker 一 Brandewyn verkoper 一 Marketenter 一 Pensverkoper 一 Nachtwaker in Romen 一 Veldwachter Hoewel het tweede personage wordt beschouwd als een "Brandewynverkoper", lijkt het eerder een reizende winkelier te vertegenwoordigen.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uit het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Brepols kopieerde deze prent naar prent nr. XCVI van Herman K. Barth te München met als titel "Italienische National-Costume".
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (hsn. 2, 3, 4)
Prent 1: zonder adres, gemerkt "b" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1842 - 1856
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 118.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.84 Reinaert de Vos
82. Hier wordt u, ô jeugd! Gegeven, Tetjeroen zyn kluchtig leven
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 39 x 53 mm., Nederlandstalige onderschriftren. Kopie van een Nederlandse prent gepubliceerd in Amsterdam. Het leven van Tetjeroen, beroemde charlatan, ook behandeld in de prentenreeks van Brepols (nr. 74). De volgorde van de houtsneden is niet helemaal dezelfde als bij Brepols; dus is het hier in het laatste blok dat Tetje, met zijn geliefde naast hem, een kleine lichte tweewielige kar bestuurt: Tetje is nu rykelyk Baes, Ryd zyn liefje in de Chais. Op een ander houtsnede zit Tetje bij zijn kachel en bereidt hij zijn favoriete medicijn, een afkooksel van paardenmest: Tetje kookt hier Paerde Vygen, Om daer drankjes van te krygen.
Prent 1: gemerkt "G. en V.G." Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 2: gemerkt "G" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 3: zonder adres. Tekstaanpassingen bvb bijschrift eerste houtsnede: "Tetjeroen die wil proberen, Of hy Docters kunst kan leeren." is nu "Toeren die wy proberen, Om de Doctors kunst te leeren.". Handschrift op achterzijde "J. J. Botenga 1840" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Prent 5: zonder adres. Sjabloonkleuring geel, blauw en bruin Periode 1856 - 1900
Prent 6: zonder adres. Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Oblong vel, met twee identieke helften, elk met zestien houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 2 blokken, gerangschikt op twee parallelle kolommen, 32 à 37 x 37 mm.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 121 van Antoine Van Genechten.
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.3 Driekoningen en koningsbrieven
83. De 14 Statiën van onzen Heeren Jezus-Christus - Les 14 stations de notre Seigneur Jésus-Christ
Twee boven elkaar geplaatste centrale houtblokken, niet gesigneerd; het eerste blok, 98 x 60 mm.: Jezus aan het kruis, op de achtergrond van de vegetatie; de tweede, zonder kader, 80 x62 mm.: Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Smarten. Rondom, boven en aan de zijkanten van deze twee onderwerpen, een reeks van veertien houtsneden die de verschillende staties van de kruisweg voorstellen, vanaf de verschijning van Jezus voor Pilatus tot zijn terugkeer door Jozef en Nicodemus. Deze houtsneden zijn met kader, niet gesigneerd, 39 x 63 mm. Onderaan de afbeelding, tussen twee gekruiste takken, de lijkwade van Veronique met het heilige gelaat.
(16 hsn) twee centrale hsn met afb. van Christus aan het kruis en Onze Lieve Vrouw van Zeven Weeën, rondom 14 hsn met de statiën van de Kruisweg
Niet aanwezig in eigen collectie. Volgens Van Heurck en Boekenoogen.
Delhuvenne kopieerde deze prent naar voorbeeld van prent nr. 56 (ook 59) afkomstig uit het religieuze fonds van Brepols te Turnhout, en prent nr. 216 uit het profane fonds van Brepols.
Onder nr. 75 heeft het huis van Glenisson en Van Genechten een soortgelijke prent gepubliceerd waarvan het houtblok veel minder te wensen overlaat.
83. Den eersten val van Jesus onder het Kruys
Centraal staat een grote houtsnede met lijnkader, geen signatuur, 293 x 201 mm. Onderaan in het midden van de houtsnede bezwijkt Jezus, met doornenkroon, onder het gewicht van zijn kruis.Hij is omrigt door soldaten en beulen. Een van de beulen, die met zijn linkerhand een touw vasthoudt dat aan de riem van Christus is gebonden, slaat hem met een zweep met loden bollen. Een van de soldaten draagt de ladder, zijn hoofd tussen de spijlen doorstekend. Hij wordt bewaakt door een personage dat een speer vasthoudt. Hogerop in het beeld, rechts, de stadspoort, geflankeerd door een toren, die Jezus zojuist is gepasseerd. Op de achtergrond, links, voor een reeks heuvels, bidden twee knielende vrouwen aan de voet van het kruis waaraan Jezus is genageld, geflankeerd door twee dieven die elk ook aan een kruis hangen. Boven deze houtsnede de titel “Den eerste van van Jesus onder het Kruys”, rondom de houtsnede een meditatie over de val van Jezus. Onder de afbeelding een gebed tot Jezus die bezwijkt aanhet kruis.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Koninklijke Bibliotheek van België.
1. Religie 1.1 Bijbelprenten 1.1.3 Bijbelprenten gewijd aan speciale onderwerpen uit het Nieuwe Testament 1.1.3.16 Eerste val van Jezus onder het kruis
83. Histoire de Jean et Marguerite. — Geschiedenis van Jan en Margaretha.
24 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, tweetalige onderschriften. De prent geeft het verhaal van Jan de Wasser weer in aapvorm. Tussen de scènes van het huwelijksleven van ons paar zien we een houtsnede waarop Jan, met blote billen, een pak slaag krijgt omdat hij het huilen van het kind niet kon voorkomen; in een andere schrobt hij de kamer, doet de was, enz. Het eerste houtblok van de laatste rij is niet helemaal netjes: het kind in het open veld, ondersteund door zijn vader, ontlast zijn buik: Kinderen! wilt daar eens draaijen, // Wat de kleine neer zal draaijen. Het laatste houtblok stelt een slaapkamer voor, waarvan een van de muren is versierd met een schilderij met de initialen JFB (deze laatste letter in spiegelbeeld). Mogelijk is het het monogram van de kunstenaar die zijn initialen op deze plaat heeft gegraveerd.
Hemeleers kopieerde deze prent naar Brepols nr. 124
83. Onderscheyde Voorwerpen – Sujets différens
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, niet gesigneeerd, verschillende groottes en diverse oorsprongen in 3 rijen. Tweetalige onderschriften. Deze prent bestaat uit vijf grote houtblokken en een rij van vijf kleine houtblokken, die samen een interessant tableau vormen van het leven en de tradities in de regio, mogelijk afkomstig uit Duitsland, met specifieke invloeden uit de Elzas of Lotharingen. De stijl van de houtsneden vertoont overeenkomsten met eerdere prenten (zoals prenten 78 en 79) en weerspiegelt een typische visuele taal van die tijd. Beschrijving van de afbeeldingen: De terugkeer van de kermis: Dit houtblok toont waarschijnlijk de levendige sfeer van een kermis, waar mensen samenkomen voor vermaak, spelletjes en festiviteiten. De kleuren en beweging in de afbeelding brengen de vreugde en opwinding van dit sociale evenement tot leven. Berenleiders: Deze afbeelding toont een groep mensen die beren begeleiden. De berenleiders waren vaak een populaire attractie op markten en kermissen, waar ze hun vaardigheden in het temmen en presenteren van de dieren demonstreerden. De kruiwagen: Een eenvoudige maar herkenbare afbeelding die de alledaagse activiteit van het vervoeren van goederen of oogstmateriaal toont. Dit element verbindt de agrarische levensstijl met de festiviteiten van de kermis. De oogst: Dit blok representeert de vruchten van arbeid, misschien met boerinnen en boeren die hun opbrengst tonen. Het benadrukt het belang van de oogsttijd voor de gemeenschap en de onderlinge samenwerking. Twee hoofden: In het midden van de derde rij zijn de twee hoofden van Romeinse keizers te zien, gedrukt op oude houtsneden, vermoedelijk medaillons. Dit kan een verwijzing zijn naar de geschiedenis en traditie, en biedt een artistieke verbinding met het verleden. Zadelmaker: Deze afbeelding laat de vakman zien die zich bezighoudt met het maken of repareren van zadels, een cruciaal beroep in een tijd waarin vervoer met paarden alomtegenwoordig was. Opmerkingen: De afwezigheid van legendes onder de derde rij laat ruimte voor interpretatie en biedt kijkers de mogelijkheid om hun eigen betekenis aan de afbeeldingen toe te voegen. De combinatie van kermisleven, ambachten en historische elementen geeft een veelzijdig beeld van de cultuur en het dagelijkse leven in die tijd.
83. Verscheidene persones – Différents personnages
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 50 x 47 mm., tweetalige onderschriften. Elke afbeelding stelt een personage in een landschap voor. Veel van deze onderwerpen, zoals de apotheker, de cantinière, de kok en Robinson Crusoë, zijn amusant. Op de eerste rij: Pelgrim, Chinees kind, portier, soldaat. Laatste houtblok: harlekijn. We beperken ons tot het citeren van een van de legendes, die van de apotheker: Ziet mijnheer den Apotheker, Clysterie's zetten kan zeker zijn.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Westfries Museum Hoorn.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 56
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.6 Dagelijks leven
83. Wanneer gy staeg met vlyt uw pligten zult betrachten...
20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 4 blokken, 51 x 48 mm., Nederlandstalige onderschriften. Verschillende personages, sommige komisch, andere vertegenwoordigen inwoners van verschillende delen van Nederland. Op de 6e houtsnede een koopman uit Gelderland, op het 13e een Zeeuwse boer die we volgens de legende herkennen aan de ronde vorm van zijn hoed: De Zeeuwschen boer vol moed, Staet hier met zynen ronden hoed. Op de 14e houtsnede een Hollands meisje en op het 18e een boer uit Noord-Holland die naar Amsterdam gaat. We lezen bovenaan, als titel: Wanneer gy staeg met vlyt uw pligten zult betrachten, Dan moogt gy na deez’ prent nog mooyere verwachten.
Prent 1: Bovenste helft van de prent Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Nederlands Openluchtmuseum Arnhem, Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden en Koninklijke Bibliotheek van België.
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 109 drukte.
Delhuvenne heeft soortgelijke prent, maar waarvan de houtblokken in een andere volgorde op de prent staan, uitgebracht onder het nr. 56. De prent is een kopie van Franse afbeeldingen. We vinden enkele van zijn houtsneden in een prent van Garnier-Allabre in Chartres.
84. De Vaderons in zeven uytleggingen – L’oraison dominicale expliquée
Prent 1: gemerkt "D" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1842 - 1856
Delhuvenne kopieerde deze prent naar voorbeeld van prent nr. 134 afkomstig uit het fonds Brepols te Turnhout.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.13 Het Onze Vader
84. Domino en Kaartspel - Jeu de domino et de cartes
Oblong vel met links het dominospel en rechts het kaartspel. De dubbele witte bevindt zich bovenaan de piramide, bestaande uit 28 blokken. Het kaartspel, dwars uitgespreid, begint met de ruitenboer en eindigt met de klaverenaas.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 1 van Delhuvenne.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.7 Dominospel en kaartspel
84. Het nieuw Arlequin spel – Le nouveau jeu d’Arlequin
Eén groot houtblok met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 330 x 274 mm., onderaan de tweetalige spelregels. Op een heuvel houdt een gemaskerde harlekijn, met een mollig gezicht, ten voeten uit, met beide handen een gele tas open met daarop in grote letters het cijfer 7. Zijn masker is nauwelijks zichtbaar. Rondom het personage staat een krans gemaakt van eikenbladeren met in het midden, bovenaan, een volledig schild en aan elke kant vijf medaillons met de cijfers 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12. De knuppel die de Harlekijn draagt is plat en hoekig op de prent van Brepols (Nr. 52), en heeft in deze prent de vorm aan van een knots. Onder het blok, in het Nederlands en het Frans, de “Onderrigting hoe men dit Spel spelen moet”.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres. Bijschrift herzet. De 'grond' waarop Arlequin staat is nu vervangen door vijf fijne lijnen door breuken in het houtblok. Sjabloonkleuring geel, paarsrood en groen Periode 1856 - 1900
Getrouwe replica van de vorige prent. In de medaillons, mooie figuren.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.13 Harlekijnspel
Eén groot houtblok zonder kader, niet gesigneerd, 315 x 261 mm., tweetalige onderschriften. Op een heuvel houdt een gemaskerde harlekijn, met een mollig gezicht, ten voeten uit, met beide handen een gele tas open met daarop in grote letters het cijfer 7. Zijn masker is nauwelijks zichtbaar. Rondom het personage staat een krans gemaakt van eikenbladeren met in het midden, bovenaan, een volledig schild en aan elke kant vijf medaillons met de cijfers 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11 , 12. De knuppel die de Harlekijn draagt is plat en hoekig op de prent van Brepols (Nr. 52), en heeft in deze prent de vorm aan van een knots. Onder het blok, in het Vlaams en in het Frans, de “Onderrigting hoe men dit Spel spelen moet”.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1856
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 36 drukte.
Nederlandstalige titel en Nederlands en Frans bijschrift
Oblong vel. 8 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 110 x 85 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent toont een verzameling van land- en waterdieren, elk met hun unieke kenmerken en eigenschappen. De afbeeldingen zijn waarschijnlijk ontworpen om kinderen te onderwijzen over de verschillende soorten dieren die in de natuur voorkomen. Hieronder volgt een overzicht van de afgebeelde dieren: De Zwaan De Kanarie-vogels De Walvis De Spin De Witte Beer De Papegaai De Bijenkorf Het Serpent
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1840 - 1860
Prent 2: achterzijde van de prent verstevigd met pagina's uit een schoolschrift met vermelding "Giethoorn, 1828"
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.2 Verschillende diersoorten op één prent
Oblong formaat, 22 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 11 blokken, zonder onderschriften 2 identieke rijen die 10 militairen voorstellen met gestrekte arm waarvan het geweer met bajonet tegen de schouder leunt, gevolgd door een officier met sabel en afsluitend een trommelaar staat.
85. Asschepoester door haar deugd en schoonheid - Cendrillon par sa vertu et sa beauté
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 70 x 83 mm., tweetalige onderschriften.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 107 van Antoine Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 25 van Delhuvenne.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.1 Assepoester
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 63 x 104 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent biedt een vrolijke verzameling van twaalf sfeervolle scènes uit het dagelijkse leven, elk met zijn eigen unieke charme en herkenbare karakters. De plaatjes tonen een mix van gezelligheid, huiselijkheid, en een vleugje feestelijkheid, die de wereld van het gezin en de huiselijke omgeving in beeld brengen. Elk plaatje straalt warmte uit en vertelt een eigen verhaal. Hier volgt een overzicht van de verschillende scènes: Den Hof - De Kinderkamer - Kers[t]mis - Het Avondgebed - De Keuken - De Speelkamer - Het Kiekenkot - Was- en Strijkplaats - De Potagiemarkt - De Naaiplaats - De Verjaardag - De Haardsteede
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Te Amsterdam, bij de ERVEN RIJNDERS, in de Tuin d'warstraat" Handschrift op voorzijde "Nailtje Muurling, oud 12 jaar" en "Witger Johannes Muurling heeft die prent van zijn zuster al in het jaar 1842" duimelarij inkleuring geel, bruin en groen Periode 1817 - 1840
Prent 3: zonder adres, met aangepaste spelling Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.5 Vrouwelijke beroepen en bezigheden (inclusief dienstmeisjes)
85. Uren van het lijden van Christus - Horloge de la Passion du Christ
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 42 à 45 x 61 à 63 mm., Nederlandstalige onderschriften. Vlaamse legendes in proza ​​en verzen, waarin de lezer Christus bezweert hem nederigheid, berusting enz. waarvan Hij het bewijs gaf in de verschillende kwellingen van de Passie. Hout, deels versleten, van redelijke uitvoering, waarschijnlijk gekopieerd van illustraties in een bijbel of een devotieboek, die in hun kleine naïeve afbeeldingen taferelen uit de Passie weergeven. De Passie, die in Franse beelden om 6 uur 's ochtends begint en doorgaat tot aan de Kruisafneming, begint hier pas om 7 uur 's ochtends en eindigt bij de Ecce homo. (7) Voetwassing.一 (8) Laatste Avondmaal.一 (9) Jezus gaat naar de Olijftuin.一 (10) Gebed van Jezus tot zijn Vader.一 (11) Jezus zweet bloed. 一 (12) Verraad van Judas. 一 (1) Jezus krijg een slag in het aangezicht in het huis van Anne. 一 (2) Jezus verscheen voor Kaïphas. 一 (3) Ontkenning van Sint Petrus. 一 (4) Jezus wordtin het gezicht gespuugt en geslagen.一 (5) Jezus is ter dood veroordeeld.一 (6) Jezus wordt overgeleverd aan Pilatus.一 (7) Jezus wordt naar Herodes gebracht.一 (8) Barabbas heeft de voorkeur boven Jezus 一 (9) Jezus is een gesel en gekroond met doornen. 一 (10) Jezus is aanwezig bij de mensen. We geven het commentaar dat hoort bij het houtblok waarin Jezus om zeven uur 's ochtends wordt geleid naar Herodes, die hem bespot: O Vaders wysheid : die als zot Zyt van Herodes uitgespot; ’K bid stort my uwe dwaasheid in Dat ik meer acht, en meer bemin Als s’werelds wysheid : want die zot Om u is, die is wys voor God.
Prent 1: gemerkt "b" achter nummering, op naam van wederverkoper: "Bij erve Wijsmuller, Huidenstraat te Amsterdam". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1842 - 1856
Prent 2: gemerkt "b" achter nummering Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1842 - 1856
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.20 Uren van het Lijden van Christus
85. Wij streven steeds naar pligt, in onzen krijgerenstand , En wagen goed en bloed voor ‘t dierbaar Vaderland
Oblong vel. 30 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 6 blokken, 45 à 55 x 40 à 50 mm., Nederlandstalige onderschriften. Kleine soldaten te paard: huzaren, jagers, lansiers, dragonders, kurassiers. Slechte gravure. Bovenaan, als titel: Wij streven steeds naar pligt, in onzen krijgrenstand, En wagen goed en bloed voor ’t dierbaar vaderland.
Prent 1: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Oblong formaat, 16 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 8 blokken, geen onderschriften. Twee identieke rijen van verschillende militairen
Oblong vel. 20 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 5 blokken, 62 x 60 mm. Nederlandstalige onderschriften, tweetalig kwatrijn onder titel.. Onder de titel van deze prent staat een kwatrijn dat de nieuwsgierige lezer uitnodigt om het krijgsleven te ontdekken. Het gedicht roept op tot bewondering voor de getoonde helden, elk zorgvuldig afgebeeld en geïdentificeerd. De scènes presenteren het militaire leven op een levendige manier, alsof elke afbeelding een verhaal vertelt van moed, eer en plicht. Kwatrijn: "Alwie begeerig is, het Krijgsmans ambt te leeren, Beschouw het geen hier staat, zeer levend afgemaald, Hij zal hier elken held, met eigen naam vereeren, 't Geen zij ieder doen, wordt hier ook bij verhaald."
Prent 1: zonder adres, gemerkt "B". Met titel "De Landsturm". Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
86. In Paul en Virginie ziet men op deze prent… - On voit dans cette estampe en Paul et Virginie...
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 54 x 66 mm., tweetalige onderschriften.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen (andere sjablonen) Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 61 van Antoine Van Genechten. De spelling is bijgewerkt.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.78 Paul en Virginie
86. Leert Kinderen! Uit deez’ prent u altyd wel gedragen…
12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 100 x 67 mm., Nederlandstalige onderschriften. De houtsneden vertegenwoordigen, gepersonifieerd door kleine meisjes, fouten of ondeugden zoals ongehoorzaamheid, luiheid, gulzigheid, onvoorzichtigheid, gulzigheid, wreedheid, indiscretie, onnadenkendheid enz. Bovenaan, als titel: Leert kinderen ! uit deez’ prent u altyd wel gedragen, Dan zult gy fallen tyd aen ieder mensch behagen, En volgt geen boozen na, maer blyft op ‘t pad der deugd. Dan snelt de tyd voorby in innerlyke vreugd. We reproduceren het onderschrift van de houtsnede van een klein meisje dat voor de haard knielt en het deksel van de pan optilt : De gulzigheid heeft deze meid doen watertanden, Tot straf heeft zy dan ook haer handjes mogen branden.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel en blauw Periode 1840 - 1900
14. Opvoeding en onderwijs 14.1 School- en onderrichttaferelen (hsn. 1 en 2) 14. Opvoeding en onderwijs 14.4 Opvoeding 14.4.1 Kinderdeugden en -ondeugden
87. -, Deze lieden maken 't land gereed...
18 houtblokken met kader waarvan één gesigneerd dvl (D. van Lubeek), 6 rijen van 3 blokken, 46 x 75 mm., Nederlandstalige onderschriften. De eerste negen houtsneden vertegenwoordigen scènes uit het leven van de ploeger, de andere negen, drie aan drie, scènes van vissen, jagen en schaatsen.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 73 uit het fonds van Thompson. Beersmans hield zich niet aan de volgorde van de rijen of de Nederlandse tekst. De afbeelding van Rotterdam is een kopie in spiegelbeeld naar een prachtige prent uit het huis Stichter (nr. 90), gegraveerd in Amsterdam tegen het einde van de achttiende eeuw. Een andere gemoderniseerde replica werd uitgegeven door J. Hendriksen in Rotterdam (nr. 21). De coupletten van al deze Nederlandse uitgaven verschillen van elkaar.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt 6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.3 Jacht 6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.4 Vissers en visvangst
Oblong formaat, 8 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, zonder onderschriften. Twee identieke rijen van militairen te paard. De drie eerste soldaten hebben hun sabel in de aanslag, de vierde kijkt achterom, eveneens met sabel in de hand.
Prent 1: zonder adres, sjabloonkleuring geel en rood
25 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, verdeeld over 6 rijen, 30 à 55 x variabele afmetingen, Nederlandstalige onderschriften. Vlaams Zoölogisch Alfabet; Slechte gravure. Onder de titel de volgende verzen: Myn kleinen, leert met lust, dan zal u ’t spel vermaken, Wanneer, na pligtenskwyt g’uw lessen hebt gekend En wilt gy dan uit dit ook nut et vreugde smaken, Dan vraegt ge uw oud’ren slechts den uitleg elker prent.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring: grijs, geel en groen Periode: 1840 - 1860
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 75 drukte.
87. Soldaten op Bivouac – Soldats au Bivouac
Oblong vel. 9 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 3 blokken, 82 à 112 x 65 à 145 mm. Tweetalige onderschriften. Het vel bestaat uit negen gedetailleerde houtblokken, elk een unieke scène uit het leven in een militair kamp. Zonder kader en gesigneerde naam worden deze levendige taferelen van het kampleven gepresenteerd, met elk blok voorzien van tweetalige onderschriften, zodat zowel Nederlandstalige als Franstalige lezers zich kunnen verdiepen in de afgebeelde gebeurtenissen. Afgebeelde Scènes: De wacht: Een soldaat op wacht, zijn houding strak en gedisciplineerd, terwijl hij de ingang van het kamp bewaakt. De hoefsmid: Een smid met kracht en vaardigheid, bezig met het beslaan van een paard. De vonken springen van het aambeeld af. Een grenadier op wacht: Een imposante grenadier in zijn karakteristieke uniform, met het geweer paraat. Het kaartspel: Soldaten ontspannen zich met een potje kaarten, een moment van rust te midden van het drukke kampleven. Een marketenster: Een marketenster in haar traditionele kleding, die proviand levert aan de troepen, symbolisch voor de zorg voor de mannen in het veld. De keuken op het veld: Een geïmproviseerde veldkeuken, waar maaltijden worden bereid, met pannen op het vuur en rook die opstijgt. De tweegeliefdens: Een intiem tafereel van twee geliefden die elkaar omarmen, misschien een soldaat die afscheid neemt van zijn geliefde voordat hij naar het front vertrekt. Het dobbelspel: Soldaten in een speelse sfeer, die dobbelstenen gooien, een populaire tijdspassering in het kamp. Een duel: Twee mannen staan tegenover elkaar, klaar voor een duel, het laatste toevluchtsoord om een geschil met eer op te lossen. Uniformen: De uniformen zijn geïnspireerd op de mode van het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw, waarbij de details van de verschillende rangen en regimenten nauwgezet zijn weergegeven. Elk blok vertelt een verhaal van discipline, ontspanning, plicht en het dagelijkse leven van de soldaten.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden, Groninger museum, Koninklijke Bibliotheek Den Haag en Koninklijke Bibliotheek van België.
7. Militair bedrijf 7.5 Strijdtaferelen (oorlog, belegering, bivak en veldslagen)
88. -, Een houthakker had zeven kinderen...
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 62 x 82 mm., Nederlandstalige onderschriften. Geschiedenis van Klein Duimpje, naar het mooie sprookje van Perrault dat pas in het begin van de 19e eeuw in Nederlandstalige prenten verscheen. Vanwege hun grote armoede besluiten een houthakker en zijn vrouw met pijn in het hart hun zeven kinderen in het bos achter te laten. Klein duimpje die, nadat hij bij de kruk van zijn vader het gesprek had afgeluisterd en zo de plannen van zijn ouders kende, strooit witte kiezelstenen (Beersmans laat klein Duimpje bloemen strooien) over de hele weg, waardoor hij met zijn broers naar huis kan komen. Maar als de vreugde van de ouders groot was geweest toen ze hen weer zagen - een onverwachte teruggave van geld had hen al spijt van deze wrede verwaarlozing - dwong de ellende hen er niettemin spoedig weer toe om hen in de steek te laten. Klein Duimpje zaait dit keer brood, dat opgegeten wordt door de vogels. Dus de kinderen verdwalen in het bos. Klein Duimpje klimt naar de top van een boom, ontdekt in de verte een licht en klopt met zijn broers aan de deur van een menseneter. De vrouw verwelkomt ze, verstopt ze onder een bed, maar de terugkerende menseneter ruikt het verse vlees, ontdekt ze en besluit van ze ’s nachts te doden. Kleinduimpje heeft zijn broers gekleed met de mutsen van de zeven kinderen van de boeman, zodat de menseter zijn eigen kinderen doodde en Klein duipmpje en zijn broers van de dood zijn gered. De zeven broers vluchten. 'S Morgens merkt de boeman de dood van zijn eigen kinderen op en achtervolgt, nadat hij zijn laarzen heeft aangetrokken waarmee hij zeven mijlen in één stap kan afleggen, de zeven broers. Uitgeput van vermoeidheid en emotie valt de menseneter in slaap en Klein Duimpje steelt zijn laarzen, trekt ze aan, rent naar de vrouw van de menseneter zeggend dat haar man in groot gevaar verkeert, en alleen kan gered worden als ze al wat ze bezat aan in te leveren. Een groot deel van dit fortuin draagt ​​hij naar zijn ouders.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 57 uit het fonds van Thompson. Glénisson & Van Genechten hebben deze houtblokken niet gebruikt in een centsprent maar wel voor een kinderboekje getiteld "Geschiedenis van Klein Duimpje, in twaalf afbeeldingen en versjes, voor de jeugd".
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.8 Klein Duimpje, traditionele versie
Oblong formaat, 18 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 6 blokken. Drie identieke rijen van militairen te paard. De eerste in rij is telkens een trompettist, de tweede een officier die achterom kijkt, sabel in de aanslag, gevolgd door 4 militairen.
88. Beschouw hier op dees prent van allerleye standen…
25 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 5 rijen van 5 blokken, 39 x 42 mm., Nederlandstalige onderschriften. Geïllustreerd alfabet, naar een Frans prototype, omdat de hoofdletter geplaatst in het veld van het hout en het onderwerp van dit alfabet alleen verband houden met de Franse benaming van het beroep dat men daar afgebeeld vindt. Bovenaan, als titel: Beschouw hier op dees prent van allerleye standen Hoe ieder mensch dus werkt, en draegt het zyne by. Leer, hoe de alwyze God de staten deed verwanden Ten algemeenen nut der groote maetschappy. De tabellen van de letters K, X-Y, Z stellen jongeren voor wiens lichaamshouding een van deze letters vormt. Het alfabet bestaat uit slechts 24 houtsneden, dus hebben we er een toegevoegd met twee tekens om de rij compleet te maken.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Deventer Musea en Koninklijke Bibliotheek van België.
Een onbekende Nederlandse prentenmaker heeft een vrij getrouwe replica van deze prent gepubliceerd onder het nummer 2 en met de titel: Het Fransche A.B.C. Onder het houtblok leest men de Franse en Nederlandstalige namen : Armurier. 一 Wapensmid etc. Deze benamingen zijn soms vol fantasie: Kobolt 一 Kabouter. Lijriste 一 Lierspeler, Quibus 一 Gek. De karakters in de vorm van XY tonen alleen de X en moet staan ​​voor: Xenomania 一 Uitzinnigheid. De laatste houtsnede is omgedraaid en de niet-alfabetische houtsnede is voorzien van een Y en de legenda: Yankee. 一 Engelschman. De Z is een Zeloot 一 Dweeper. Een aantal van de houtsneden zijn replica's van Glenissons nr. 4.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.1 Ambachten en beroepen
Oblong vel. 5 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 57 x 355 mm. Zonder onderschriften. In deze indrukwekkende scène marcheren Franse infanteriesoldaten in perfecte formatie. De eerste vier rijen worden geleid door een officier te paard, die statig voor de troepen uitrijdt. Voorafgaand aan de infanterie bevindt zich een militaire band, bestaande uit trommelaars en blazers die met krachtige klanken de troepen in beweging houden. Achter deze muzikale eenheid marcheren de soldaten, gekleed in traditionele uniformen, met vastberaden gezichten en schouder aan schouder. Hun geweren rusten op de schouders, gereed voor wat hen te wachten staat. De officieren bewegen zich tussen de rijen, toezicht houdend op de orde van de colonne. Elk detail straalt discipline en saamhorigheid uit. Op de achtergrond volgen drie veldkanonnen, een indrukwekkend gezicht. Elk kanon wordt begeleid door een artillerist, die nauwlettend de controle houdt. De kanonnen worden bespannen door twee krachtige paarden, die met krachtige passen de zware lading over het terrein trekken. Het totale aantal mannen, inclusief de muzikanten, officieren, soldaten en artilleristen, bedraagt vierendertig, wat het geheel een formidabele uitstraling geeft. Het marcherende leger beweegt als één geheel, klaar om de orders van hun commandanten op te volgen en hun missie te volbrengen.
Oblong vel. Trekpoppen bedoeld om uit te knippen en in elkaar te zetten. Pierrette, Punchinello, Columbine, Harlekijn. Naar een Frans model. Rond 1825.
Prent 1: gemerkt 'b' achter nummering Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1842 - 1856
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 3.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.6 Draadpoppen
89. -, Bied my wat meerder op de Koe - Ajoutez deux écus, et puis fini par là
Oblong vel. 4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 110 à 134 x 112 à 134 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent biedt een inkijkje in verschillende scènes uit het dagelijkse leven, elk met een eigen verhaal en atmosfeer. Verkoop van vee: Op de eerste afbeelding zien we twee Duitse boeren diep in debat over de prijs van een koe. Ze staan tegenover elkaar, elk met een eigen standpunt, en de spanning van het onderhandelen is voelbaar. De ene boer houdt het touw vast waarmee het vee wordt geleid, terwijl de andere, met een hand in de zij, nadenkt over zijn volgende bod. Boven hen staat het onderschrift: "Bied my wat meerder op de Koe, Dan sla ik u het koopje toe." Dit benadrukt de intensiteit van het onderhandelen, een cruciaal onderdeel van het boerenleven. De bezemmaker: De tweede scène toont een bezemmaker aan het werk. Hij is bezig met het vervaardigen van bezems, een ambacht dat veelal in eenvoud werd uitgeoefend. Naast hem staan een aantal voltooide bezems opgestapeld, klaar voor verkoop. Zijn gezicht straalt tevredenheid uit, blij met het werk van zijn handen. Deze scène symboliseert vakmanschap en hard werken, iets dat hoog in het vaandel stond in het rurale leven. Spelende jonge meisjes: In het derde tafereel springen twee jonge meisjes vrolijk rond. Eén meisje houdt een springtouw vast en is bezig met touwspringen, haar bewegingen vol enthousiasme en vreugde. Haar zus, iets rustiger, giet water over een plant. Het contrast tussen de speelsheid en de verantwoordelijkheidszin van de twee zussen is treffend. De speelse scène wordt beschreven met het onderschrift: "Beschouw eens deze zotte Griet, Zy springt als ‘t hare moeder ziet." Dit toont hoe het kinderlijke plezier soms botsen kan met de serieuze blik van volwassenen. De tempel verlaten: In de laatste scène zien we een man een tempel verlaten. Zijn gezicht straalt devotie en rust uit, en de tempel zelf, imposant en met een serene uitstraling, staat op de achtergrond. Deze prenten bieden een levendige blik op het leven van alledag, met een mix van arbeid, spel en religieuze bezinning. Elk tafereel is gedetailleerd weergegeven, met een subtiel commentaar op de menselijke aard en interacties.
89. -, Een schoone vogel is de papegaai voorwaar - Le perroquet fait assez de tapage
4 houtblokken met dubbele lijnskader, gesigneerd H. NUMAN, 2 rijen van 2 blokken, 148 x 120 mm., tweetalige onderschriften. Amsterdamse drukvorm waarvan de geschiedenis niet bekend is, voorstellende een kaketoe, een papegaai, een vink (duif) en een pauw. Goede gravures maar zonder originaliteit. We lezen onder de papegaai : Het vrouwtje praat ook graag, en op een toon zeer lief Het schoone air van : « Papegaaike, zoete lief».
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 115 uit het fonds van Thompson.
Oblong formaat, 5 houtblokken waaarvan 1 met kader, niet gesigneerd, twee rijen, enkel Franse tekst verwerkt in grote houtsnede. Boven vier voorstellingen van vorsten. Onder een grote voorstelling van de dood van Krediet door wanbetalers. Het dode lichaam van Krediet ligt op de grond. Om zijn lichaam staan een gans, een schilder, een violist en een schermer. Bijschriften bij de verschillende figuren in de afbeelding.
Prent 1: zonder adres Geen inkleuring
4. Humor en satire 4.2 Satire op de tijdgeest 4.2.3 Schulden en speculatie 4.2.3.2 Credit est mort
89. Hier hebt gy, lieve jeugd, weer grillige gezellen, Die elk u, op zyn beurt, zyn grappen zal vertellen
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 104 x 68 mm., Nederlandstalige onderschriften. Alfabet van A tot M samengesteld met voornamen. Letter gegraveerd in het hout. Bovenaan, als titel: Hier hebt gy，lieve jeugd; weer grillige gezellen, Die elk u, op zyn beurt, zyn grappen zal vertellen. De eerste houtsnede stelt een harlekijn voor: Arlequin, die snaeksche vent Is met grillen goed bekend. De letter L toont ons Lammen Goedzak (cf. Brepols N° 19, Glenisson N° 21, Beersmans N° 50) die rondloopt in het kostuum van het einde van de 18e eeuw, met stok en staartpruik: Lammen goedzak, wel gekleed, Maekt zich tot de reis gereed. Op de laatste houtsnede een ambachtsman met een fles die de maandag viert: Maerten Dorstzak is op trein Hy wil ’s maendags vrolyk zyn.
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.'. Handschrift op achterzijde "Jan Doornbos" Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.2 Kwakzalvers, pillendraaiers en kiezentrekkers (hsn. 3) 14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.4 Doopnamen
24 houtsneden, zes rijen van vier blokken. Een prent over het landbouwleven. Achtereenvolgens zien we: Ploegen — Zaeyen — Graven — Planten — Maeyen — Snyden — Verzamelen — Begieten — Melken — Voeden — Snoeyen — Hooyen — Strooy Snyden — Koren dorschen — Vlas schillen — Visschen — Harken — Bakken — Wasschen — Schrobben — Klieven — Boteren — Binden — Plukken
Prent 1: gemerkt 'G. en V. G.' Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1856
Geen exemplaar bekend op naam van A. V. G.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.1 Akkerbouw, tuinbouw en veeteelt
9. -, Allerlei voorstellingen - Sujets divers
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 63 à 69 x 63 à 90 mm., tweetalige onderschriften. Acht van de houtsneden op deze prent werden gebruikt om de eerste editie van N° 8 te illustreren. De kleine botanicus. 一 Hond en kat. 一 Kleine rokers. 一 De gevolgen van tabak. 一 Het bescheiden meisje. 一 De onverwachte duif. 一 De vervalsing van bier. 一 Jager op de vlucht voor een konijn. 一 De bekwame skater. 一 De beginnende schaatser. 一 De visser. 一 Verdrinking. Spelfouten zijn gedeeltelijk gecorrigeerd, maar de verzen hebben geen wijzigingen ondergaan.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Reeksnummer omgedraaid, 6 i.p.v. 9 Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Dit is bijgevolg een herdruk van prent nr. 104 uit het fonds Thompson te Rotterdam.
9. Album d’Historiettes Choisies. Imagerie Enfantine.
16 afbeeldingen met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 afbeeldingen, 57 x 41 mm., tweetalige onderschriften. Het geheel is omkaderd door een lijnkader. De kleine Frans, die een papegaai heeft genezen, leert hem spreken en vooral zeggen: God helpt! De zieke vader geeft zijn baan op en sterft. De moeder, die zichzelf ernstig heeft verbrand, wordt door Frans verzorgd; de papegaai steunt hen: God helpt! Als ze zonder geld zitten besluiten ze het dier te verkopen. Een voorbijganger hoort dat, gaat het huis binnen en verlicht de ellende die daar heerst. De papegaai had gelijk: God hielp!
Prent 2: met onderschrift “TURNHOUT (BELGIQUE) – ETABLISSEMENTS BREPOLS, Sté. An.”
Prent 3: met onderschrift “NAAMLOOZE VENNOOTSCHAP BREPOLS – TURNHOUT”
Prent 4: proefdruk tekening zonder tekst
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 19.09.1910 (reclame op achterzijde). Nrs. ? – 9 – 11 – 17 - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 01.07.1925 (geel) en 08.07.1925 (rood). Samen met nrs. 2 – 3 – 5 – 9
Hoewel het prototype van deze prent ons niet bekend is, denken we dat het van Duitse origine is. Het opschrift “Schule” op het schoolgebouw op de zevende afbeelding en de opstelling van de legenden in een lijst die één lichaam vormt met het schilderij, bevestigen dit beeld. Deze opstelling is kenmerkend voor veel Duitse afbeeldingen, zowel door Neu-Ruppin als elders.
9. Het leven van Juffrouw Gaudichon en haren Hond - La mére Gaudichon
Oblong vel. 16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 52 x 64 mm. Nederlandstalige coupletten. Het verhaal van een geleerde hond die doet alsof hij dood is, een pijp rookt, faro (beroemd Brussels bier) drinkt, op zijn hoofd danst, fluit speelt, schrijlings op een geit rijdt, de kat voert, een pruik draagt, kleedt zich als een man en begroet met zijn gevederde hoed zijn minnares op de grond. Bovenaan, als titel: Het leven van Jufvrouw GAUDICHON en haren Hond, Zal u dienen tot vermaak terstond. Madame Gaudichon, afgebeeld op de eerste afbeelding met een puntige vilten hoed met brede randen, een omslagdoek over haar schouders geslagen, is werkelijk een schoonheid. Het gezicht trekt een grimas, de neus is lang en krom, de kin verstopt en erg prominent, de mond tandeloos. Ziet gy deze schoone Dame hier staan, Haar vriendelyk gelaat is aangenaam.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Koninklijke Bibliotheek Den Haag (zonder adres) en Rijksprentenkabinet Amsterdam (rechtse rij houtsneden ontbreekt)
Het fonds Delhuvenne ging over naar Glénisson en Van Genechten en kwam na de verdeling van het bedrijf in handen van Antoine Van Genechten. Van deze drukker is geen exemplaar bekend. In 1870 verkoopt hij zijn collectie centsprenten aan stadsgenoot Beersmans, die met de blokken wél een prent drukte onder nummer 98, nu met aangepaste titel "Nero oefent zich in verschillende kunsten". Een kopie van deze prent werd uitgegeven door Glenisson en Van Genechten en Glénisson et Fils onder nr. 69. We kennen het directe prototype van de prent niet. Het is mogelijk dat het, net als andere prenten van Delhuvenne, is gekopieerd naar een prent van Hoffers in Rotterdam, die onbekend blijft. Dit is des te waarschijnlijker omdat Hoffers' prentenreeks vaak put uit Engelse prenten uit het begin van de 19e eeuw, en dat het onderwerp van onze afbeelding Engels is, hoewel de naam van de eigenaar van de geleerde hond is vervangen door een Franse naam. Er is een Engels kinderboek, dat erg populair werd en rond 1820-1830 ook in het Nederlands en Frans werd vertaald, over Moeder Hubbard en haar hond, wier avonturen ongeveer dezelfde zijn als die op deze prent. Een uitgave van rond 1840 is geïllustreerd met zestien platen (waarschijnlijk van Engelse oorsprong) die volledig identiek zijn aan de zestien afbeeldingen van deze Turnhoutse prent. De titel is: Aventures plaisantes de Madame Gaudichon et de son chien. De naam van de hond is Zozo en hoewel het boek in proza is, bevat het aan het einde het grafschrift in verzen van de geleerde hond, waarvan de eerste twee regels identiek zijn aan de Franse legende van de prent van Delhuvenne. Het is echter waarschijnlijk dat Delhuvenne het boek niet heeft gevolgd, maar een populaire prent van een Parijse uitgeverij heeft overgenomen.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.72 Moeder Moreau
9. Heylige Brigida, / Bezondere Patroonersse tegen de besmettelyke ziektens van het Hoorn-Vee
Centraal staat een houtsnede hetwelk omkaderd is door een sierkader, geen signatuur, 184 x 250 mm. In een landschap, in het midden, staat de heilige Brigitta gekleed als een boerin. Ze strekt haar rechterarm uit en draagt in de linkerhand een ketel; een vuurschicht daalt schuin naar haar af. De heilige, met naast haar een melkkan, is omringd door drie koeien, een kijkt naar haar, een ander graast en de derde ligt aan haar voeten. In de linkerbovenhoek brengt een engel op wolken een tak met een handgreep. In de rechterbovenhoek staat een boom. Onder de houtsnede staat de titel “Heylige Brigitta, Bezondere patrooners tegen besmettelyke Ziektens van het Hoorn-Vee”, gevolgd door een gebed. Het geheel is omgeven door een sierkader. Hoewel de legende het leven van De heilige Birgitta van Zweden geeft, vertegenwoordigt het beeld niet deze, maar Saint Bridget (Birgitte of Brigide), patrones van Ierland, geboren rond het jaar 525. Dit merkwaardige beeld, is waarschijnlijk slechts een ruwe, maar getrouwe replica van een plaat die aan het einde van de achttiende eeuw werd uitgegeven door F. en C. Bontamps.
Ook met titel: Leven van de Heilige Brigitta, Weduwe
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. Brepols " (eerste versie) Sjabloonkleuring geel, lichtbruin, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 01/07/1818
Glénisson en Van Genechten kopieerden deze prent en brachten deze uit in hun religieuze reeks onder het nummer 14.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.11 Heilige Brigitta, weduwe
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt de drukkery van Brepols en Dierckx Zoon" Sjabloonkleuring geel, rood, bruin, groen en blauw Periode 1833 - 1840
5 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, bovenste en tweede rij onderverdeeld in twee blokken (bovenste rij 2 x 125 x 110 mm. De tweede rij 1 x 110 x 110 en 1 x 135 x 110 mm.), de onderste rij is één blok, 110 x 275 mm., zonder onderschriften. Aangezien de oudste prent geen tekst bevat, en de jongere edities een algemeen verhaal over de krijgsmuziek weergeeft, geef ik hierbij de tekst van de Rynders-prent, waarvan Brepols een kopie gemaakt heeft. Eerste rij: De Bijlman en Tambour Majoor, Gaan steeds de Trommelslager voor. De Klarinet en kleine fluit, Gevolgd van het Bassoon geluid. Tweede rij: De Schuiftrompet en de Serpent, de halve Maan volgt nu op’t end. Der Bekkens klank en Turksche Schel, Voegt bij de groote Trommel wel. Derde rij: In’t Militaire vak, ist vast den Kurassier, Wel ’t meest die uitmunt in veel zwier. De moedige Kosak gewapend met een Speer, Valt heftig aan en velt, wat voor hem komt ter neêr. Dragonders die voldoen aan hunnen plicht, Zijn in den krijg van veel gewigt.
Prent 1: gevergeerd papier, gedrukt op éénzijdig gekleurd geel papier. Met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS, (Volgensep Wet, zal den na-drnkker dezer, voôr de regts-banken vervolge.(" Geen inkleuring Periode 1817 - 1833
Prent 2: zonder adres, verandering van lettertype voor titel en toevoeging verklarende tekst onderaan de prent. Het geheel is omsloten door een eenvoudig lijnkader rond de blokrijen. Sjabloonkleuring geel rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 3: zonder adres. Het lettertype van het reeksnummer is gewijzigd t.o.v. prent 2. Op de hoeken van het eenvouwig lijnkader is nu een klein ornament toegevoegd. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1880
Prent 4: zonder adres. Tekst is herzet t.o.v. vorige edities en het kader rond de prent is weggehaald. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1860 - 1900
Facturatiedatum van houtblok: 23/03/1820 Brief aan burgemeester i.v.m. deponering: 07/02/1821
Deze prent is een exacte kopie van de prent zonder nummer van de erve Rynders met als titel "Het militaire muzijk dat het gehoor steeds streelt / Is hier met al zijn glans natuurlijk afgebeeld".
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken. Afgebeeld staan: Tambour — Tambour-major — Sapeur — Sapeur — Tambour — Serpent — Cor — Flute — (laatste rij zonder onderschriften)
9. Zoo Mans als Vrouwenwerk, van Kunstenaars, Ambachtslieu // En Winkeliers, kunt gy, ô Kinderen! hier zien
16 houtblokken met kader, gesigneerd H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 65 x 58 mm. Nederlandstalige kwatrijnen. Bovenaan met titel: Zoo Mans- als Vrouwen-werk, van Kunstnaars, Ambachtsliên. En Winkeliers, kunt gy, d Kinderen ! hier zien. De dichter. 一 De lakenmaker. 一 De kanongieter. 一 De chocolademaker. 一 De touwkoopman. 一 De handschoenmaker. 一 De Bakker. 一 De penseelmaker. 一 Tabakswerkers. 一 Het inkleuren van drukwerk. 一 De kunstbloemenverkoper. 一 De dekenborduurder. 一 De hoedenmakers. 一 Stoffennaaisters. 一 De kantklosser. 一 Lakenafwerker. De eerste houtsnede stelt een dichter voor in de klassieke houding van meditatie, op zoek naar opstandig rijm; de derde van de kanongieters:. ‘t Verschriklykst Oorlogs-moordtuig gieten Is ‘t werk dat men hier oefnen ziet: Kanonnen om 'er meë te schieten ! Wen't schaad, het raakt den Gieter niet. Op de andere afbeeldingen verschillende ambachtslieden, vooral vrouwen, in de uitoefening van hun vak.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1900
Herdruk van prent N° 113 door J. Noman & Zoon en J. Noman in Zalt-Bommel, voor het eerst uitgegeven door Stichter in Amsterdam (N° 128). De houtsneden werden gemaakt ter illustratie van de Almanak van dit huis. Glenisson & Van Genechten heeft de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel op 9 april 1845 gekocht en waarschijnlijk nooit uitgegeven. Later verving Glenisson et fils het oorspronkelijke nr. 9 van het huis door deze prent, waarvan de drukvorm in 1856 overging op A. Van Genechten. Zie nr. 1.
De houtblokken van deze prent gebruikte Noman, behalve voor een "centsprent", eerder ook in het vierdelige boekwerk "Tafereelen van Nederlandsche Kunsten, Ambachten en Bedrijven, voor kinderen. In vier stukjes, met 208 plaatjes". (1828 - 1829). De blokken van deze prent zijn, met uitzondering van blok 1 en 3, allen afkomstig uit het vierde stukje van dit boekwerk. Blok 1: de student, derde stukje, pag. 10; Blok 2: de lakenbereider, pag. 98; Blok 3: de kanongieter, derde stukje, pag. 58; Blok 4: de chocolaadmaker, pag. 54; Blok 5: de touwwinkel, pag. 62; Blok 6: de handschoenmaakster, pag. 104; Blok 7: de banketbakker, pag. 76; Blok 8: de penseelmaker, pag. 66; Blok 9: het tabak-sorteren, pag. 56; Blok 10: het katoenschilderen, pag. 58; Blok 11: de modewinkel, pag. 60; Blok 12: de dekenstikster, pag. 64; Blok 13: de mutsenmaakster, pag. 68; Blok 14: de wollennaaister, pag. 70; Blok 15: de kantenwerkster, pag. 72; Blok 16: de lakennopster, pag. 74.
Glénisson en Van Genechten brachten deze prent uit onder het nummer 178. Na de scheiding in 1856 vulde Glénisson en zoon zijn fonds aan en bracht deze prent uit onder het nummer 9.
6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen
90. -, 'k Speel viool van nieuw model... - Je joue le violon de nouveau système...
24 houtblokken met kader, gesigneerd LUBEEK, 6 rijen van 4 blokken, 48 x 57 mm., tweetalige onderschriften. Gekke onderwerpen, meestal muzikanten in actie, een vaandeldrager, een soldaat, een dronkaard en zijn vrouw, een soldaat en een hellebaardier.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 4 uit het fonds van Thompson. In de ondertekening zijn de letters HV weggelaten. De Nederlandse coupletten zijn niet behouden. De prent is een kopie naar een prent uit de achttiende eeuw, gepubliceerd in Amsterdam, waarvan de houtblokken eigendom zijn geworden van Brepols, die ze heeft uitgegeven onder nr. 172.
4. Humor en satire 4.1 Karikaturen 4.1.3 Dwergen 4.1.3.1 Muzikanten
90. -, Een Jager op het platte land - Admirez le sang-froid de ce brave chasseur
Oblong vel. Zonder titel. 4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 113 à 138 x 98 à 138 mm. Tweetalige onderschriften. Deze prent toont vier verschillende scènes, ieder met een eigen levendige sfeer en unieke details, die een mooi inkijkje geven in zowel het militaire als het alledaagse leven: Officier te paard en galop: De eerste afbeelding toont een officier te paard, vastbesloten en met rechte houding, in volle galop over het slagveld of een open terrein. Zijn uniform is netjes, met een sabel aan zijn zijde, en de kracht en snelheid van het paard worden treffend weergegeven. Deze afbeelding straalt zowel autoriteit als beweging uit, wat symbool staat voor het leiderschap en de snelheid waarmee bevelen in het leger worden uitgevoerd. Jonge meisjes spelen blindemannetje: Het tweede tafereel toont een groep jonge meisjes die met elkaar blindemannetje spelen. De spanning en het plezier van het spel zijn zichtbaar in hun gezichtsuitdrukkingen en bewegingen. Eén meisje heeft een doek om haar ogen gebonden en probeert de anderen te vinden, terwijl de rest giechelend en grinnikend om haar heen dartelt. Onder het beeld staat een eigenaardig onderschrift: "Zeer dikwyls ziet ge een vies verschyn, Als meisjes aan het spelen zyn." Deze vreemde, haast moralistische opmerking lijkt een dubbelzinnige boodschap te bevatten, alsof het spel van onschuldige meisjes met argwaan wordt bekeken. Het voegt een grappige maar ook kritische toon toe aan het tafereel. Touwslager aan het werk: De derde scène toont een touwslager die met volle concentratie bezig is aan zijn werk. Hij draait het touw met vaardige handen, omgeven door rollen van touw en gereedschap. Zijn werkplaats is eenvoudig, maar zijn toewijding aan het ambacht is onmiskenbaar. Deze afbeelding benadrukt het harde werk en de handvaardigheid die in het dagelijkse leven een grote rol speelden. De koopman en de soldaat: De laatste scène toont een ontmoeting tussen een koopman en een soldaat. De koopman, met een zak over zijn schouder en zijn koopwaar om zich heen uitgestald, onderhandelt met een soldaat in uniform. De soldaat houdt een munt omhoog, terwijl de koopman bedachtzaam kijkt, alsof hij zich afvraagt of hij akkoord moet gaan met de aangeboden prijs. Dit tafereel vangt de interactie tussen twee verschillende werelden — het commerciële en het militaire — met een zekere spanning en nieuwsgierigheid. Elk van deze afbeeldingen is een op zichzelf staande blik op verschillende aspecten van het leven: van het militaire tot het spelende kind, van het ambacht tot de handel. De toevoeging van het verrassende onderschrift onder de spelende meisjes geeft het geheel een speelse, maar ook ietwat eigenzinnige sfeer.
7. Militair bedrijf 7.4 Cavalerie (hsn.1) 9. Spel en vermaak 9.2 Spelende kinderen (buiten en binnen), sport en spel van kinderen en (jong)volwassenen 9.2.1 Buitenspelen (hsn.2) 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.3 Allerlei ambachten en beroepen (touwslager) (hsn.3) 6. Arbeid en arbeidsleven 6.2 Kleine handel, ambachtelijke bedrijvigheid en dagelijks leven 6.2.1 Venters en hun straatroepen (hsn. 4)
Prent 1: zonder adres Zonder inkleuring
90. Gepaste boertery mag u, ô jeugd vermaken // Doch volg geen guitentrek van Uilenspiegel op…
24 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 4 blokken, 42 x 58 mm., Nederlandstalige onderschriften. Avonturen van Uilenspiegel. Interessante prent waarvan de verschillende scènes zijn geïnspireerd op de populaire avonturen van de held. Dit is de meest getrouwe versie gepubliceerd in Turnhout, gebaseerd op een prototype dat ooit wijdverspreid was in Nederland; Beersmans heeft een vrij groffe kopie gepubliceerd, waarbij hij de volgorde van de houtsneden omdraait. Bovenaan, als titel: Gepaste boertery mag u, o jeugd vermaken Doch volg geen guitentrek van Uilenspiegel op; Blyft deugd en pligt verwand : 一 dan zult gy vreugde smaken, Dan stygt dit echt vermaek 一 die zielsvreugd staeg ten top. De meter valt met het kind in het water. 一 Uilenspiegels reactie op een ruiter die hem de weg vraagt ​​一 Te paard brengt hij voorbijgangers tot schandaligheid. 一 Hij ergert de dieven van de bijenkorf waarin hij in slaap was gevallen 一 Hij gooit de schoenen van de vechtende kinderen door elkaar. 一 Hij steelt brood voor zijn moeder. 一 Hij drijft de spot met de schippers. 一 Hij schept op dat hij weet hoe hij moet stelen. 一 In hert ziekenhuis verklaart hij de zieken genezen. 一 Hij zift zijn meel op de grond in het maanlicht. 一 Hij blaast alarm omdat ze vergeten waren hem zijn eten te brengen, terwijl ze op wacht stonden bij het belfort.一 Hij snijdt het paard open. 一 Hij maakt ruzie met de doktoren. 一 Hij verkoopt paardenpoep als medicijn aan een Jood.一 Leerling smid, hij maakt de balg los en volgt zijn meester.一 In dienst van een schoenmaker snijdt hij schoenen voor de schapen. 一 Als leerling-kleermaker snijdt hij een jurk in stukken om er een wolf van te maken. 一 Hij bindt zijn bed op zijn rug en zegt: Als ik een halve nacht op een bed heb geslapen, moet het bed op mij liggen. 一 Met een opgezette wolf jaagt hij een arrogante en opschepperige herbergier de stuipen op het lijf. 一 Zittend op een wagenwiel zegt hij: Uilenspiegel is al genoeg gestraft, hij zit op het wiel!一 Een pottenbakker maakt in het openbaar al zijn aardewerken potten kapot, waarvoor hij in het geheim had betaald. zo vallen de monniken de een na de ander. 一 Zelfs op zijn sterfbed beschimpt hij nog steeds zijn dokter. 一 Hij is begraven.
Prent 1: gemerkt "G. en V. G." Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1956
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranjerood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 3: zonder adres Sjabloonkleuring geel en groen Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 5: zonder adres, gekleefd op karton Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
Het is een zeer getrouwe kopie van de Nederlandse prent uitgegeven door T.C. Hoffers in Rotterdam onder nr. 23. De tekst is anders. Replica's van deze houtsneden dienden ter illustratie van verschillende uitgaven van Uilenspiegels populaire boek, uitgegeven in Amsterdam en Rotterdam aan het begin van de negentiende eeuw. Andere oudere illustraties van Uilenspiegel zijn in grote aantallen populair geworden.
Een kopie van deze prent is eveneens terug te vinden in het fonds van Delhuvenne, onder het nummer 9.
5. Beeldverhalen 5.1 Beeldverhalen algemeen 5.1.101 Tijl Uilenspiegel
91. -, Arlequin met een vaste hand... - Arlequin conduit le traineau charmant...
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 60 x 57 mm., tweetalige onderschriften. Harlekijn in verschillende beroepen. Goede Nederlandse gravure uit het begin van de 19e eeuw. Harlekijn bestuurt een slee. 一 Hij doet het haar van een dame. 一 Hij jaagt. 一 Hij is apotheker. 一 Hij vertoont een geleerde aap. 一 Hij vist met een lijn tussen de ijsblokken. 一 Hij vaart door het ijs. 一 Hij wordt gegrepen door wroeging. 一 Hij is een schoenmaker. 一 Hij is een goochelaar. 一 Hij leidt zijn zus in een slee. 一 Hij is slager. 一 Hij bestudeert de sterren. 一 Het veegt het ijs. 一 Hij is aan het schaatsen, de blunder op de schouder. 一 Hij is een pedicure. We hebben hier een onsamenhangend verhaal, deels, zo lijkt het, geïnspireerd op het leven van Tetjeroen, van een Harlekijn die de meest uiteenlopende beroepen omarmt. Het is voor ons niet mogelijk om te zeggen waarom de auteur zijn held in de traditionele klederdracht van Harlekijn heeft uitgedost en waarom we hem op sommige houtsneden in het gezelschap van Pierrot vinden. Arlequin en Pierrot, deze twee vrienden van de lach, hebben, voor zover wij weten, nooit iets anders gedaan dan bals, theaters en kermissen. Waarom laat de graveur deze hansworst, bizarre en onwaardige beroepen uit te oefenen? Op een van de houtsneden bevraagt ​​Harlequin de sterren in zijn observatorium en in de volgende afbeelding is hij niets minder dan een drankserveerder van een ijsveld waar hij, bezem in de hand, een drankje inschenkt voor Pierrot.
Beersmans nam deze blokken over van stadsgenoot Antoine Van Genechten, die deze op zijn beurt had verkregen bij de splitsing van de vennootschap Glénisson & Van Genechten. Van deze prent is geen prent gekend van beide uitgevers, maar Glénisson & Van Genechten gebruikte deze houtblokken wel voor het drukken van een kinderboek. Deze kan je hier terugvinden.
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.6 Commedia dell'arte en ander toneel 9.1.6.4 Harlekijn
16 houtblokken met kader waarvan enkele gesigneerd J. O. (Jan Oortman) of H. NUMAN, 4 rijen van 4 blokken, 79 à 83 x 60 mm., tweetalige coupletten. Karikaturen van de mode van het einde van de 18e eeuw, vooral gericht op de extravagante kapsels van de Lodewijk XVI-periode. Het onderwerp werd ook behandeld in nr. 95 van dezelfde uitgever en in nrs. 21 en 201 van het huis Glenisson. Zoals in afbeeldingen nrs. 95 en 201 hierboven, worden deze belachelijke hoofdtooien gedragen door gewone mensen. De eenogige taverne. 一 De openbare markt. 一 De dappere. 一 Bij de kleermaker. 一 De schoenmaker. 一 De dappere promenade. 一 De elegante ruiter. 一 Ga opzij, anders word je geraakt! 一 De zwangere vrouw. 一 De schommel. 一 De verliefde slager. 一 De keuze van een hoed. 一 Het kind geeft op. 一 Altaarstuk. 一 Restaurantscène. 一 Kegelspel. Verschillende van deze afbeeldingen, waarvan de gravure over het algemeen erg mooi is, zijn vrij gratuit. Zo hebben drinkers en vrouwen van lichte zeden in het eerste hun plaats ingenomen op banken rond een lange rechthoekige tafel; een van hen, half liggend op zijn bank, omhelst zijn metgezel. De vrouwen dragen het piramidale kapsel, soms bekroond met een muts, soms verborgen onder een hoge, brede hoed uit die tijd, rijkelijk afgezet met linten. In de derde scène hebben we een vrouw wiens zwangerschap duidelijk is; in de elfde neemt een zeer dappere slager een bediende bij de kin wiens hond het vlees steelt uit de mand van de geliefden, enz.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die op 9 april 1845 de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel had aangekocht. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 181 uit het fonds Noman. Hun volgorde is omgedraaid en hun Nederlandse tekst, is vervangen door coupletten. De houtblokken werden, voordat ze in handen kwamen van Noman, eerder gebruikt voor de almanak van het huis Stichter in Amsterdam.
4. Humor en satire 4.2 Satire op de tijdgeest 4.2.1 Mode (kapsels, hoeden, paraplu's en kleren)
91. -, Wilt de Reliqui eeren - Bien volontiers, mère Ateillard
Oblong vel. Zonder titel. 4 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 95 à 103 x 130 à 170 mm., tweetalige onderschriften. Deze reeks houtsneden verbeeldt vier scènes die samen een rijke verscheidenheid aan thema’s oproepen, van devotie tot het plattelandsleven en de worstelingen tussen geloof en ongeloof: Het reliekschrijn: In de eerste afbeelding staan drie figuren centraal: een kapucijnermonnik en twee vrouwen. De monnik houdt plechtig een reliekschrijn omhoog, dat door een van de vrouwen met diepe eerbied wordt gekust. De andere vrouw doet op hetzelfde moment een gift, die ze zorgvuldig in een sleuf bovenop het schrijn laat glijden. Achter hen, links in beeld, staat een schaduwrijke hermitage, die een sfeer van rust en devotie oproept. De scène benadrukt de verering van heilige relieken en de spirituele verbinding tussen de gelovigen en hun geloof. Onder het beeld staat een korte, moralistische tekst: "Wil de Reliqui eeren, En met de deugd verkeeren." Dit kwatrijn herinnert de kijker eraan dat het vereren van heilige voorwerpen hand in hand gaat met een deugdzaam leven, een boodschap die zowel de spirituele als de morele plichten van de gelovigen benadrukt. Het vurige paard: De tweede afbeelding toont een paard in volle galop, zijn manen wapperend in de wind. Het dier straalt kracht en onstuimigheid uit, alsof het moeilijk te temmen is. Deze scène symboliseert misschien de ongetemde natuur of de vurigheid van het leven zelf, waarbij het paard een symbool is van snelheid en energie, maar ook van gevaar wanneer het buiten controle raakt. De dynamiek van het beeld contrasteert sterk met de ingetogen devotie in de eerste houtsnede. Landleven: De derde scène biedt een rustigere blik op het plattelandsleven. In een open veld zijn boeren bezig met hun dagelijkse taken: ploegen, oogsten, en zorgen voor het vee. De eenvoudige, vredige sfeer van het landleven staat centraal, waarbij de harmonie tussen mens en natuur wordt benadrukt. Dit beeld roept een gevoel van rust en verbondenheid op, waarin hard werken en eenvoud hand in hand gaan. De koopman en de ongelovige boer: In het laatste tafereel staan een koopman en een boer tegenover elkaar, verwikkeld in een discussie. De boer, met een sceptische blik, lijkt te twijfelen aan wat de koopman hem probeert te verkopen of te overtuigen. Dit contrast tussen de gelovige en de ongelovige roept een spanningsveld op: geloof versus twijfel, handel versus vertrouwen. Het beeld is een subtiele illustratie van de dagelijkse uitdagingen en keuzes die mensen moeten maken, vooral wanneer het gaat om geloof en eerlijkheid. Samen vormen deze vier houtsneden een fascinerend geheel waarin religie, natuur, en menselijke interactie met elkaar verweven zijn. De contrasten tussen devotie, energie, rust, en twijfel zorgen voor een diepere gelaagdheid in de afbeeldingen.
91. Aen u, o lieve jeugd, die steeds met yver leert // Wordt uit een kindermin dees mooye prent vereerd
12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, nederlandse onderschriften. Tweede deel van het alfabet, letters N - Z. Figuren die deel uitmaken van de tweeregelige vers onder elke afbeelding zijn: Napoleon — Otto — Pieter — Quinten — Rudolphus — Sus — Titus — Ulriks — Victoortje — Xenuphous — Ypsarod — Zacharie
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en Nederlands Openluchtmuseum Arnhem.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.4 Doopnamen
12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, Franse titel. Prent met voorstellingen van militairen te paard. De bovenste twee rijen, totaal 6 blokken, zijn identiek een alkaar, de onderste twee rijen, eveneens met 6 blokken, zijn ook identiek.
91. Daar kinderen hebt ge een print, waar ge uw vermaak in vindt
Oblong vel. 8 houtblokken met dubbele kader en ornamenthoeken, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 101 x 82 mm., Nederlandstalige kwatrijnen. Interessant en zeer sierlijke prent uit het einde van de 18e eeuw, voorstellende kinderspelen, met twee of meer personages. Het wipspel. 一 Het hellend vlak (schuin bord waarop munten worden gerold: rolduitje spelen). 一 De slee. 一 Schaatsen en sleeën (prikslede). 一 De vlieger. 一 De tol. 一 Kevers in gevangenschap. 一 Zwemmen. Bovenaan als titel: Daar kinderen hebt ge een print Waar ge uw vermaak in vindt.
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranje en groen Periode 1856 - 1900
Hollandse drukvorm dat toebehoorde aan het huis Thompson in Rotterdam. Thompson bracht deze uit onder het nummer 91. Een omgekeerde replica, waarin de volgorde van de houtblokken is verwisseld, werd uitgegeven door W.G. Van der Sande in Breda en J. Noman in Zalt-Bommel onder nr. 12. Glenisson et fils hebben deze houtblokken vervangen door nr. 91 van Glenisson en Van Genechten.
91. De vogeltjes die gij hier ziet… - Oiseaux
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 37 x 36 mm. Nederlandstalige onderschriften. Het leven van een jong meisje, van haar doop tot haar huwelijk.
Kopie naar de prent uitgegeven door Glenisson en Van Genechten onder nr. 175, gedrukt met in Holland aangekochte houtblokken, gegraveerd en eerder gepubliceerd door de firma Thompson in Rotterdam (nr. 20). Glenisson et fils drukten later hun nr. 175 met de houtblokken van deze prent, terwijl de originele Rotterdamse blokken, geëxploiteerd door Glenisson en Van Genechten en eigendom werden van A. Van Genechten, terug te vinden zijn in de Beersmans-collectie (Nr. 70).
Oblong formaat, 10 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 5 blokken, geen onderschriften. Twee identieke rijen militairen te paard. De eerste officier heeft zijn sabel in de aanslag en kijkt achterom, de vier volgende militairen dragen allen hetzelfde vaandel.
92. Verscheidene afbeeldingen - Vie d’une jeune fille, de son baptênie à son mariage
(48 hsn) de levensloop van doop tot huwelijk
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 175.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie Van Kuyk
92. Ziet hier, lieve knaepjes, een aardige prent…
Oblong vel. 16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 52 x 65 mm., Nederlandstalige onderschriften. Matige gravure, naar een Frans prototype. Bovenaan, als titel: Ziet hier, lieve knaapjes, een aardige prent, Gij moogt er u vrij meè vermaken, Doch maak dat ge ook altijd uw lesjes wel kent Dan zal nog die vreugd beter smaken. In deze prent vinden we de legende van Mayeux, de held die in 1830 karikaturaal werd gemaakt (cf. Brepols, nr. 112). M. Mayeux, die met zijn vrouw niet het succes krijgt waarop hij had gehoopt, meldt zich aan bij het leger van Spanje. Maar de illusie duurt niet lang; er is in Spanje niet meer respect voor zijn bult dan in zijn geboorteland, en na een laatste belediging die hem is aangedaan, keert Mayeux terug naar zijn vrouw, die hem zijn vertrek vergeeft. Zijn wisselvalligheden genas hem echter niet van militaire roem. Op de laatste houtsnede leert hij zijn drie zonen, net als hun vader gebocheld, wapens dragen; Mayeux zwaait met een borstel; een kolenschep, een tang en een pook zijn de geduchte wapens van zijn nageslacht: Zie daar mijn dappre heldenschaar, Zij schrikt noch zwaard, noch lijfsgevaar.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1900
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in voormalige collectie van Veen.
15 houtsneden waarvan enkele met kader, niet gesigneerd, zonder onderschriften. Allerlei taferelen, waaronder graf van La Fontaine, militairen, een scharen- en messenslijper, een zeemonster en vorsten.
Prent 1: zonder adres, niet ingekleurd
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 32 x 68 mm., zonder onderschriften. Kinderspelen waaronder we de rekstok, de reuzentrap en een optiek zien. Bovenaan, de titel: Ziedaer leerzame jeugd, hoe opgeruimd van geest Deez’ blyde kinderschaer zich om het meest vermaken. Voldoe steeds aan uw pligt, dan zal uit kinderfeest Een innig, rein gevoel van ware vreugd doen smaken.
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 131
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 103 drukte.
Een Nederlandse replica: Jongens Spelen. --- Spelen voor Jonge Meisjes, uit het begin van de 19e eeuw, verscheen op het adres van Erve Wysmuller in Amsterdam (nr. 5). Zie ook Glenisson en Van Genechten nr. 30 en Beersmans nrs. 22, 69 en 103.
93. Lotery van kleyne beeldekens - Loterie de petites images
90 kleine houtsneden met kader, niet gesigneerd, 10 rijen van 9 blokjes, 32 x 33 mm. In een van de bovenhoeken van elk houtblok, een serienummer, 1, 2, 3 etc. Mix van komische en militaire onderwerpen, speelgoed, dieren, bloemen, monumenten, huishoudelijke gebruiksvoorwerpen enz. enz. Op de eerste rij: Een paar laarzen, duivel die Polichinelle draagt, de wandeling, clown, de lacher, Harlekijn, kind spelend met een Polichinelle, meloen, de begroeting; in de laatste houtsnede een figuur met een driehoekige hoed op. Onderaan, in drie rijen gerangschikt in een kader, de cijfers 1 t/m 90; verderop de tweetalige spelregels: De 90 afbeeldingen moeten worden uitgeknipt, we knippen ook de 90 nummers uit, we vouwen ze en stoppen ze in een doos, ze worden dan om de beurt getekend door die van de spelers die een speld hebben gegeven of iets anders hebben afgesproken.-- - ---De speler wint elke keer de afbeelding die overeenkomt met het nummer dat hij heeft getrokken. Als hij bijvoorbeeld het getal 69 trekt, krijgt hij de afbeelding van Robert-Macaire die dit getal draagt. --- Het is hetzelfde voor alle andere afbeeldingen.------ Dezelfde speler kan net zo vaak trekken als hij pinnen geeft.
Prent 1: zonder adres, gemerkt "b", sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Zeer getrouwe, maar ruwe replica, naar de afbeelding N° 248, Loterij met kleine afbeeldingen. We winnen elke keer!, uitgegeven door Gangel in Metz, rond het midden van de 19e eeuw. Gangel, Pellerin en andere uitgevers publiceerden rond 1850 veel soortgelijke afbeeldingen.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 46.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.20 Loterijspel
93. Vermaak voor de jeugd - Amusement pour la jeunesse
16 houtblokken met kader, waarvan 8 gesigneerd met LUBEEK, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 60 mm., tweetalige onderschriften. Mix van onderwerpen uit het einde van de achttiende eeuw, waarvan sommige erg vrij zijn. De jonge dronkaard. 一 Privé. 一 Bij het dappere meisje. 一 Het kaartspel. 一 Straf. 一 De bezoeker wijst af. 一 Het deel van de hond. 一 Op het geluid van de viool! 一 De onverschrokken chauffeur. 一 De huilende hond. 一 De roddels. 一 De vrek en de dood. 一 Vrouwenruzie. 一 De moeder van de honden. 一 De val. 一 De wolf, de moeder en het kind. In de eerste scène ligt een jonge dronkaard op een kruiwagen, een man spreekt hem boos toe, terwijl een vrouw met gekruiste armen toekijkt hoe de trieste last op deze manier naar huis wordt gebracht. Wel jongen lief schaamt ge u toch niet ‘t Is waarlijk schand dat ’t iemand ziet In de tweede scène valt een dappere vrouw een vrouw aan terwijl een vriend, misschien de bediende, de wacht houdt bij de deur; in een andere converseert een man, terwijl zijn stoutmoedige hand zijn jurk verfrommelt, met een meisje dat aan het voeteneind van zijn bed zit, enz. enz
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 30 uit het fonds van Thompson.
De houtblokken zijn afkomstig van Jacobus Thompson in Rotterdam, die ze publiceerde met het nr. 30. De kwatrijnen van de Nederlandse afbeelding zijn vervangen door coupletten. De volgorde van de blokken is verwisseld. Dezelfde blokken werden ook gebruikt voor de illustratie van de Almanak van Thompson. De Nederlandse uitgever beweert in het kwatrijn dat als titel van zijn afbeelding dient dat dit, terwijl het de jeugd vermaakt, hen zal leren deugdzaam te zijn, verachtelijke ondeugden te haten en te verachten en, niet in de laatste plaats, hen zal trainen in goede smaak : Deez’ Prent strekk’ u tot nut vermaak, En leerd, al spelend’. Deugd betrachten, Snoode ondeugd haten en verachten, En geeft der Jeugd een goeden smaak. Als we echter de tekst van sommige houtsneden op de prent van Thompson vergelijken met die van de Almanak, moeten we erkennen dat Thompson de erudietie enigszins heeft afgezwakt. Hier zijn twee voorbeelden. Onder de 3e (of 6e) foto, waar een man met zijn hand onder de jurk van een dapper meisje loopt, lezen we respectievelijk in de Almanak (ed. 1791), op de foto van Thompson en op die van Beersmans : Almanak : Zie, hoe dit dartel Hoertje vleid, De wellust tinteld in haar’ oogen. Hoe meenig word te ligt verleid, En door een wulpsche Vrouw bedrogen. Thompson: De Liefde is zoet, en geeft ons eer. Wanneer zy, aan de Deugd verbonden, Twee Harten smelt, zoo lief als teer, Wil dus uw' min op kuischheid gronden. Beersmans: Wel vrouw geloof mij op mijn woord ‘t is uwen hoed die mij bekoort. Op een andere houtsnede zijn twee vrouwen van het volk tegen elkaar aan het vechten: Almanak: Jou varke, feeks, jou oude kat, Jou heks, canaalje. vuile kochel. Je heb geen hembd schier aan je gat, Wat wou jy doen, zeg kromme bochel ? Thompson: Zie, hoe die kwade Feeks hier kryft, Met bei, haar vuisten in de Zyden, De drommel, die heur woede styft Doet van haar tong veel vloeken glyden. Beersmans: Schoon gij daar fel aan ’t razen zijt Ben ’k toch niets bang van uw lawijd.
3. Allegorie 3.1 Leven, liefde en dood 3.1.5 Dodendans en de dood (afb. 12)
94. Histoire de Belgique. - Geschiedenis van België.
Oblong formaat, 12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 6 blokken, tweetalige onderschriften. Voorstellingen (speelkaarten) van beroemde personen uit de Belgische geschiedenis: Karel de Groote — Godefried van Bouillon — Jan zonder vrees — Karel de vijfde.
Prent 1: zonder adres, sjabloonekleuring geel en rood
Hemeleers gebruikte deze blokken eerder voor een spel kaarten. De kaartsymbolen voor de Spaanse kaarten zijn: Copas (bekers), Bastos (stokken), Espadas (zwaarden) en Oros (gouden munten).
2. Geschiedenis en vorsten 2.1 Vorsten en historische personages 2.1.3 Verschillende vorsten op een prent
94. Les douze mois de l’année – De twaelf maenden van het jaer
Oblong vel. 12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 70 x 115 mm. Tweetalige onderschriften. De Twaalf Maanden vormen een geliefd thema in de volkskunst, waarbij de activiteiten en tradities van elk seizoen op kleurrijke en levendige wijze worden weergegeven. Elke maand biedt een inkijkje in de typische bezigheden van mensen, vaak sterk verbonden met het boerenleven en de wisselingen van de natuur. Hier is een blik op de twaalf maanden, zoals ze in houtsneden worden verbeeld: Januarius (schaatsen en sleeën) De maand januari toont een ijzig landschap, waarin mensen zich vermaken op bevroren rivieren. Schaatsen, sleeën en winterspelen worden vaak afgebeeld, met een vrolijke sfeer ondanks de kou. De harde winter wordt zo verzacht door plezier en samenzijn in de buitenlucht. Februarius (carnaval) Februari draait om feest en uitbundigheid, want het is de tijd van carnaval. Maskers, kostuums, en dansende mensen vullen het beeld. Het contrast tussen de donkere, koude maanden en de uitbundige festiviteiten maakt carnaval tot een lichtpuntje in de winter. Meërt (het boeren-erf) In maart beginnen de voorbereidingen voor het nieuwe landbouwseizoen. De boerderijen ontwaken, en mensen zijn bezig op het erf: vee verzorgen, gereedschap repareren en de grond voorbereiden. Dit beeld ademt een gevoel van verwachting en vernieuwing. April (zaaien en planten) April markeert het begin van het groeiseizoen. Boeren worden afgebeeld terwijl ze zaaien en planten, vaak met uitgestrekte velden op de achtergrond. De natuur begint weer tot leven te komen, en de sfeer van hoop en vruchtbaarheid overheerst. Mey (het grazen) In mei is de natuur op haar mooist. Het vee wordt naar de groene weiden gebracht om te grazen. Mensen zijn in harmonie met de natuur, en de dagen worden langer en warmer. Het frisse groen van de weilanden is een symbool van overvloed en welvaart. Junius (het vissen) Juni is een maand van ontspanning en visvangst. Mensen worden afgebeeld langs rivieren en meren, vissend met hengels of netten. Het vissen is niet alleen voor voedsel, maar ook een sociaal gebeuren, vaak een vreedzaam tafereel in een zonnig landschap. Julius (de hooioogst) Juli is een drukke maand voor de boeren. De hooioogst is in volle gang, en mensen worden afgebeeld terwijl ze hooi schudden, bundelen en stapelen. De warme zon en het zware werk geven een gevoel van voldoening en prestatie. Augustus (de oogst) In augustus bereikt het werk op het land zijn hoogtepunt. De tarwe en andere gewassen worden geoogst, en de boeren zijn druk in de weer met sikkels en schoven. Het is een maand van overvloed en dankbaarheid, met beelden van volgeladen wagens en volle schuren. September (het fruitplukken) September staat in het teken van de vruchtenoogst. Boeren en kinderen plukken appels, peren en ander fruit. De manden vol kleurrijke vruchten symboliseren de rijkdom van de herfst en de beloning voor het harde werk van de zomer. October (het oogsten) In oktober wordt de laatste oogst binnengehaald. Beelden van graanoogst, wijnpersen en volle schuren roepen een gevoel van voldoening op. De natuur bereidt zich voor op de winter, terwijl de mensen hun voorraden veiligstellen. November (de jacht) November is traditioneel de maand van de jacht. Jagers worden afgebeeld met hun honden, op zoek naar wild in de bossen. De overgang naar de donkere, koudere maanden begint, en de jacht is een belangrijk onderdeel van het winterse levensonderhoud. December (het rusten) In december keert de rust terug. Na een jaar van hard werken wordt de tijd doorgebracht bij de haard, in gezelschap van familie. Mensen rusten uit en genieten van de winterse feesten. Het land is stil, en men bereidt zich voor op het nieuwe jaar. In volksprenten werd dit onderwerp vaak geïllustreerd om de seizoenswisselingen en de cycli van het boerenleven vast te leggen. De kleurrijke, levendige beelden zorgden ervoor dat de Twaalf Maanden een geliefd thema bleven, herkenbaar en vertrouwd voor mensen in alle lagen van de samenleving.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet, Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Universiteitsbibliotheek Amsterdam, Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden en Museum aan de Stroom Antwerpen.
Een getrouwe replica in spiegelbeeld werd uitgegeven door het huis Glenisson en van Genechten onder het nummer 55.
8. Folklore en traditie 8.1 Traditionele indelingen van de tijd 8.1.3 De twaalf maanden van het jaar
94. Merkwaardige dieren - Animaux remarquables
4 houtblokken met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 2 rijen van 2 blokken, 147 x 118 mm., tweetalige onderschriften. Vier houtsneden die een os, een paard, een olifant en een leeuw voorstellen. De houtblokken behoren tot dezelfde serie als de vogels van nr. 89 van dezelfde uitgever en zijn net als laatstgenoemde gegraveerd, hoewel de signatuur ontbreekt, door H. Numan.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, blauwgroen en bruin Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 145 van Antoine Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 114 uit het fonds van Thompson.
10. Natuur 10.1 Dierenwereld 10.1.3 Zoogdieren
94. Myn knaepjes! Deze prent verbeeldt den krijgeren stand…
Een aantal houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, gerangschikt in zes rijen. Zonder onderschrift. Zeer slechte gravure. Bovenaan, als titel: Mijn knaapjes ! deze prent verbeeldt den krijgren stand, En toont, ’t beleid en moed der dappere soldaten. Groeit ook zoo welig op voor vorst en vaderland, Dan zal uw mannen hart geen spoor van lafheid laten. Eerste rij. Kruitwagen getrokken door twee paarden, waarvan er één wordt bereden door een artillerist. Een soldaat gewapend met een geweer met bajonet, volgt achter de wagen; 70 x 290 mm. Tweede rij. Kanon gesleept door vier paarden, twee aan twee ingespannen, een van de rijders zit op de bank, de andere op een van de paarden; 59 x 275 mm. Op de derde rij vier soldaten te paard, 52 x 270 mm.; op de volgende rijen soldaten van verschillende wapens.
Prent 2: zonder adres. Titel en reeksnummer herzet in ander lettertype. Sjabloonkleuring geel, paarsrood en groen Periode 1856 - 1900
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken. Tweetalige onderschriften. Bovenaan als titel: ABC 2e deel. De letters vertegenwoordigen volgende onderwerpen: N. Neptunus — O. Ourang-Outang — P. Pagegaai — Q. Quidem — R. Roodbaartje — S. Struis-vogel — T. Tas van bloemen — V. Venus rust hier — U. Ulaan en Aap — W. Wilde beest — X. Xaverius is soldaat — Z. Zebra dat mooije dier.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 59
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 ABC-prenten 14.2.6 Personen en/of Dieren en/of Voorwerpen
95. Artillerie Française – Fransche artillery
Oblong vel. 2 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen met telkens 1 blok, zonder onderschriften. Dit tafereel toont twee scènes uit het militaire leven, waarin de logistiek en het slagveld van de artillerie centraal staan. I. Laden van het kanon In het eerste houtblok, met een afmeting van 135 x 360 mm, zien we een indrukwekkende weergave van de zware artillerie. Zeven soldaten staan opgesteld rond twee kanonnen, terwijl ze de wapens klaarmaken voor gebruik. Op de voorgrond liggen stapels kanonballen verspreid, een stille maar onmiskenbare indicatie van het naderende gevecht. De mannen, gekleed in militaire uniformen, werken samen om de dodelijke wapens voor te bereiden, een krachtig beeld van discipline en teamwork in de artillerie-eenheden van die tijd. II. Batterijwagen in beweging Het tweede blok, met een iets grotere afmeting van 145 x 352 mm, laat een batterijwagen zien die door vier paarden wordt getrokken. Twee van deze paarden hebben elk een soldaat op hun rug, terwijl naast de wagen nog twee soldaten te paard meerijden. De militaire kar, volgeladen met munitie of ander noodzakelijk materieel, beweegt voort over een oneffen terrein. De scène straalt een gevoel van urgentie uit, waarbij de batterijwagen snel naar een nieuwe positie wordt gebracht om de slag te kunnen ondersteunen. Beide afbeeldingen tonen de nauwe samenwerking en precisie die nodig zijn in de artillerie, waar zowel de kracht van de kanonnen als de snelheid van het transport een cruciale rol spelen op het slagveld.
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Franse artillerie)
Eén groot houtblok zonderkader, niet gesigneerd, onderaan de Nederlandstalige spelregels. Op een heuvel houdt een gemaskerde harlekijn, met een mollig gezicht, ten voeten uit, met beide handen een tas open met daarop in grote letters het cijfer 7. Zijn masker is zwart. Rondom het personage staat een krans gemaakt van eikenbladeren met in het midden, bovenaan, een volledig schild met hierin "Het vermaekelijk Harlekein-spel", en aan elke kant vijf medaillons met de cijfers 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12. De knuppel die de Harlekijn draagt heeft in deze prent de vorm van een knots. Onder het blok, in het Nederlands de spelregels.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 104
95. Myn Knaepjes, wilt gestaeg met deze prent verkeeren, dan zult ge in korten tyd, het ABC goed leeren
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 80 x 60 mm., Nederlandstalige coupletten. Tweede deel van een Nederlandstalig alfabet (N tot Z), waarvan het eerste werd gepubliceerd onder nr. 96. Bovenaan als titel: Myn knaepjes, wilt gestaeg met deze prent verkeeren, Dan zul je korten tyd krijgen, het A, B, C, goed leren. De letters vertegenwoordigen volgende personages of dingen: N. Neptunus — O. Ourang-Outang — P. Papegaei — Q. Quidam — R. Roode borstje — S. Struis — T. Tas met bloemen — V. Welig mingodin (sic) — U. Ruige aep (sic) — W. Woeste wilde beest — X. Xaveer — Z. Zebra.
Prent 1: gemerkt 'A. V. G. à T.'. Handschrift op achterzijde "Gofe Sjoerds Posthuma 4 julij 1857" en "Goffe Sjoerds Posthuma 1860". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en groen Periode 1856 - 1870
16 houtblokken met kader, waarvan 2 gesigneerd J. O. (Jan Oortman), 4 rijen van 4 blokken, 79 x 59 mm., tweetalige onderschriften. Mooie karikaturen van de mode van de Lodewijk XVI-periode. Op de meeste houtsneden dragen de ambachtslieden de elegante kostuums van het einde van de achttiende eeuw en de straatverkopers dragen die excentrieke hoeden die destijds in Frankrijk een rage waren. Les. 一 Het poppenspel. 一 De kersenverkoper. 一 De hondenverkoper. 一 De smid. 一 De norse hond. 一 Reizende koopman. 一 De windvlaag en de hoeden vliegen weg. 一 Ballon heeft een mand in de vorm van een hoed. 一 Mevrouw en haar bediende. 一 Vrouwenhoed die dienst doet als mand voor een voddenraper. 一 Man waaiert een dame uit. 一 Scharensliep. 一 De visverkoper. 一 Het gokspel. 一 Het vertrek van de boten. De prent begint met een houtsnede waarop een vader aan zijn dochtertje, zittend op moeders schoot, uitlegt wat er in het boek staat dat hij in zijn hand houdt. De personages dragen de bescheiden Nederlandse toiletten van hun tijd. De originele Nederlandse tekst die Beersmans niet overnam luidt : Deeze ouders doen hun kind verstaan Wat leeds de modezucht kan brouwen. Beersmans maakte hiervan : De vader leert aan ‘t brave kind Al wat men op dees printjes vindt.
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauwgroen Periode 1870 - 1902
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen (andere sjablonen) Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 200 van Glénisson & Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die op 9 april 1845 de houtblokken op de veiling van het fonds “Joh. Noman en Zoon” te Zaltbommel had aangekocht. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 197 uit het fonds Noman. Noman had deze houtblokken in 1814 overgenomen na het faillissement van Erven van de Wed. Stichter, die hiermee prent nr. 144 had gedrukt. Deze houtsneden werden gebruikt ter illustratie van de beroemde Almanak van dit huis. In de prent van Beersmans is de volgorde van de afbeeldingen omgedraaid en zijn de Nederlandse legendes vervangen door andere. Bij sommige houtsneden is de signatuur "Oortman" verwijderd.
4. Humor en satire 4.2 Satire op de tijdgeest 4.2.1 Mode (kapsels, hoeden, paraplu's en kleren) 9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.4 Rarekiek, poppenkast en toverlantaarn (hsn. 2) 12. Vervoer 12.5 Ballonvaart (hsn. 9) 14. Opvoeding en onderwijs 14.4 Opvoeding 14.4.2 Verhouding kinderen en opvoeders
96. A. B. C. 1e deel - Alphabet 1e partie
12 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, tweetalige onderschriften. Bovenaan de titel: A B C 1e deel. De letters vertegenwoordigen volgende onderwerpen: A.A.B. —B.Blauwe baerd —C.Catabona —D.Diana —E.Oliphant dat groote dier (sic. Eerder correct in de Franstalige tekst l'Elephant) —F.Felix —G.Giraffe —H.Hachmet Bei —I.Jan de molenaer —K.Kat en Hond —L.Leopaerd —M.Mustapha
Glénisson & Van Genechten Controle nodig (prenten 95 en 96 in beide edities)
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten en drukte hiermee prent nr. 45.
Herdruk van prent nr. 58 collectie Delhuvenne.
Oblong vel. 3 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, geen onderschriften. Deze scène vangt het levendige en kleurrijke karakter van dorpsvieringen en markten uit de vroege 19e eeuw. Elk houtblok brengt verschillende aspecten van het volksleven en de typisch volksprenten van die tijd tot leven. 1°. Dorpsbruiloft (102 x 357 mm) De eerste houtsnede toont een idyllische dorpsbruiloft, vol vreugde en samenzijn. Rechts op een podium, in de schaduw van een grote boom, zit een violist die zijn instrument bespeelt met een felgekleurde, met linten versierde strijkstok. Een kind reikt verfrissingen aan de violist, terwijl een ander enthousiast op een trommel slaat. Naast de muzikanten mediteert een oude man, misschien mijmerend over het verleden of genietend van het feest. Links dansen de pasgetrouwden vrolijk, omringd door linten, terwijl een ander koppel de quadrille uitvoert, een populaire dans uit die tijd. Op de achtergrond heeft een derde stel zich teruggetrokken, zij genieten samen van een glas, wellicht drinkend op hun liefdesgeluk. De scène wordt afgesloten met een serene achtergrond: voorbij de heuvel staat de bescheiden dorpskerk, haar toren een symbool van de gemeenschap. 2° en 3°. Markt vertooningen (98 en 102 x 357 mm) Onder de dorpsbruiloft vinden we de bruisende wereld van kermissen en marktvertoeningen, in twee houtsneden samengevat. Links verschijnt een levendige scène, waarin Harlequin, Paillasse, en een clown een parade houden voor een kermislodge. De eigenaar van de lodge staat met een halfopen gordijn, waarachter hij nieuwsgierige toeschouwers uitnodigt om binnen te komen voor een spektakel. Rechts, naast de parade, staat een muzikant met een ingenieus systeem van instrumenten: hij speelt zowel de harp, klarinet, als trommel met zijn voeten. Zijn vrouw staat naast hem en zingt met overgave een oud volkslied, terwijl ze haar handen op haar buik houdt. Twee toeschouwers in gesprek met een arme vrouw vervolledigen de levendige scène. In het derde houtblok zien we een tandarts en een zwaardslikker die op hetzelfde podium werken. Terwijl de tandarts zijn patiënt behandelt, die het uitschreeuwt van de pijn en zijn vrouw hard in haar hand knijpt, probeert de zwaardslikker de aandacht af te leiden met zijn gevaarlijke act. Links van deze medische en theatrale show, voert een goochelaar zijn trucs uit in de open lucht. Rechts loopt een acrobaat op zijn handen, terwijl muzikanten en een marionet het publiek blijven vermaken. De kostuums die de personages dragen zijn typisch voor het begin van de 19e eeuw, waardoor de scènes niet alleen levendig, maar ook historisch nauwkeurig zijn weergegeven. De prenten tonen op speelse wijze het bruisende sociale leven van dorpen en markten, vol muziek, dans, en verrassende optredens.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Getrouwe replica van afbeelding nr. 206 van Desfeuilles in Nancy.
3. Allegorie 3.1 Leven, liefde en dood 3.1.1 Levensloop 3.1.1.6 Huwelijksprenten
96. De nijvre Haringvangst, die zooveel bloei mag schenken ...
8 houtsneden met kader, gesigneerd Bal, 4 rijen van 2 blokken, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: De nijvre haringvangst, die zoo veel bloei mag schenken, Geeft u, o jeugd, gewis een aantal goede wenken, Bewonder daarin steeds der vadren noeste vlijt, En leer daaruit, wat heil het werken om zich spreidt. De acht houtsneden tonen de haringvangst van in zijn Nederlandse glorie. De vierde houtsnede toont het schenken van de eerste haring aan de koninklijke familie en draagt volgend onderschrift: Lees van dit plaatje nu oplettend de verklaring; Men voert hier in de stad met haast de nieuwe Haring, en brengt die ten geschenk aan 't Koninklijk gezin, Als eerste dankbre blijk van 't kostelijk gewin.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 70
6. Arbeid en arbeidsleven 6.1 Landbouw 6.1.4 Vissers en visvangst
96. Koophandel en stielen - Commerce et métiers
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 64 x 60 mm., tweetalige onderschriften.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en groen (bij de laatste houtsnede is het raam van het huisje niet ingekleurd. Bij prent 1 is dit wel het geval) Periode 1870 - 1902
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 98 van Antoine Van Genechten. Herdruk van de vijftien houtsneden uit nr. 98 van Glenisson & Van Genechten, maar het oblong formaat is verlaten. Om zijn prent compleet te maken, leende Beersmans de zestiende houtsnede, die Simson voor hem jaagt, zwaaiend met het enorme kaakbeen van een ezel, de Filistijnen, van een andere afbeelding van Nederlandse oorsprong, eerder gepubliceerd door Glenisson & Van Genechten.
96. Ziet knaepjes, ten geschenk een nieuwe fraeije prent, En zorgt dat ge weldra hiervan de letters kent
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 80 x 60 mm., Nederlandstalige onderschriften. Eerste deel van een Nederlandstalig alfabet, waarvan het 2e deel werd gepubliceerd onder nr. 95. Bovenaan, als titel: Ziet knaepjes, ten geschenk een nieuwe fraeije prent, En zorgt dat ge weldra hiervan de letters kent De letters vertegenwoordigen volgende onderwerpen: A. A.B.C. — B. Blauwe baard — C. Catabona — D. Diana — E. Hier bemerkt ge een Olifant (sic) — F. Felix — G. Giraffe — H. Hachmet Bei — I. Jan de maelder — K. Kat — L. Luipaerd — M. Mustapha
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1856 - 1900
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, oranjerood en groen Periode 1856 - 1900
Prent 4: zonder adres Zonder inkleuring Periode 1856 - 1900
97. Costumes des Gardes nationaux – Kleeding der nationale Wagten
Oblong vel. 8 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 2 rijen van 4 blokken, 138 à 165 x 110 mm. Tweetalige onderschriften. Hier is een beschrijving van de scènes met de verschillende personages, die elk een uniek aspect van het leven of de militaire tradities van de tijd vertegenwoordigen: 1. Artillerist Een artillerist staat trots bij zijn kanon, klaar om het te laden. Zijn uniform is robuust en getuigt van de verantwoordelijkheden die hij draagt. De krachtige uitstraling van het kanon benadrukt zijn rol in de strijd, en de spanning is voelbaar terwijl hij zich voorbereidt om de vuurkracht van zijn regiment te demonstreren. 2. Jager te paard De jager te paard is een figuur van elegantie en behendigheid. In volle galop doorkruist hij het landschap, zijn uniform en uitrusting zijn perfect verzorgd. Het paard straalt kracht en snelheid uit, wat de dynamiek van de jacht en de rol van de jager in de strijd onderstreept. Hij houdt zijn wapen in gereedheid, altijd op zoek naar de volgende kans. 3. Pompier De pompier, gekleed in zijn kenmerkende uniform, straalt autoriteit en moed uit. Hij is verantwoordelijk voor het blussen van branden en het beschermen van de stad tegen onheil. Zijn houding en gereedschap suggereren dat hij altijd paraat is om in actie te komen en de gemeenschap te beschermen. 4. Jager De jager, uitgerust met zijn geweer, vertegenwoordigt de traditie van de jacht in de natuur. Zijn kalme en gefocuste uitstraling toont zijn vaardigheid en ervaring. Hij is op zoek naar wild, met een scherp oog voor zijn omgeving, wat de verbinding tussen mens en natuur benadrukt. 5. Prins der Moskowa De Prins der Moskowa, met zijn koninklijke uitstraling, symboliseert leiderschap en militaire strategie. Gekleed in een prachtig uniform, straalt hij autoriteit en vastberadenheid uit. Zijn houding en gezichtsuitdrukking duiden op wijsheid en ervaring in de strijd, en hij lijkt een moment van reflectie te hebben voordat hij zijn troepen aanvoert. 6. Lafayette Lafayette, een legendarische figuur in de Franse geschiedenis, staat fier en vastberaden. Zijn aanwezigheid roept een gevoel van vrijheid en revolutionaire geest op. Gekleed in een militair uniform dat zijn status weerspiegelt, is hij een symbool van de strijd voor recht en gelijkheid. 7. Grenadier De grenadier is een sterke en imposante figuur, gekleed in zijn opvallende uniform. Hij vertegenwoordigt de elite-eenheid binnen het leger, met een gedrevenheid en toewijding die zijn rol in de strijd benadrukt. Zijn vastberaden blik en krachtige houding geven blijk van de strijdlust die hem drijft. 8. Plattelandsche De plattelandsche militair staat eveneens fier met het wapen in de hand.
Prent 1: zonder adres, met latere titel "Uniformes des Gardes nationaux en France – Kleeding der nationale Garde in Frankryk" Houthoudend papier van slechte kwaliteit Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 2: zonder adres. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (andere sjablonen t.o.v. prent 1) Periode 1880 - 1900
7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands) 7.2.1 Buitenlandse legereenheden (Fransen)
97. Gevogelten in soort zal deze Plaat u toonen! ...
35 houtsneden met kader, gesigneerd Bal, 7 rijen van 5 blokken, Nederlandstalige onderschriften. De prent draagt bovenaan volgende titel: Gevogelten in soort zal deze plaat u toonen! Uit buitenlandsch gewest, en die in Nêerland wonen Span u dan nuttig in na de afgelegde taak, Een kind, dat liefst veel weet, leert zelfs nog door 't vermaak. Volgende dieren worden afgebeeld: Korhoen — Kropgans — Souran — Gier — Slangeneter — Kanuaris — Struis — Arend — Paauw — Paauwin — Iris — Kraanvogel — Pelikaan — Kalkoen — Parelhoen — Valk — Faisanten — Kakkatoe — Havik — Papegaai — Ooijevaar — Ekster — Raven — Rijger — Zwaan — Gans — Haan — Hen — Katuil — Duif — Eendjes — Zonnevogel — Nachtegaal — Kolibri — Vliegenvogeltje
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 1 en 5.
97. Tot onderwijs der jeugd bedagt ik deze prent
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam, Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Ottema-Kingsma Stichting Leeuwarden en Museum aan de Stroom Antwerpen.
Glénisson & Van Genechten kopieerde deze prent naar voorbeeld van Brepols nr. 21
9. Spel en vermaak 9.1 Vermaak 9.1.5 Circus, acrobatiek, koorddansers, goochelaars en dressuur
97. Tot onderwys der jeugd gedacht in deze prent… - Pour charmér jeunesse j'emprunte cette image...
48 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 8 rijen van 6 blokken, 31 x 39 mm., tweetalige onderschriften. Acrobatiek en koorddans-oefeningen door een kermisgroep. Getrouwe replica, de meeste houtsneden in spiegelbeeld, in dezelfde volgorde van de houtsneden, met bewaarde tekst, van afbeelding nr. 21 van Brepols. Twee van de blokken zijn omgekeerd geplaatst (8 en 18). Bovenaan, als titel: Tot onderwijs der jeugd bedacht in deze prent Mogt deugd en vlijt in haar reeds wonen ongeschend
97. Verschillende dieren - Différents animaux
12 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 77 x 92 mm., tweetalige onderschriften. De houtsneden, waarvan de uitvoering te wensen overlaat, stellen een tijger, een leeuw, een tapir, een hyena, een ijsbeer, een buffel, een neushoorn, een dromedaris, een olifant, een giraffe, een nijlpaard en een jaguar voor.
Prent 2: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Zonder inkleuring Periode 1870 - 1902
98 De handel, schoon in ‘t klein gedreven - La commerce en petit
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 62 x 56 mm., Tweetalige onderschriften. Rondtrekkende beroepen. Bovenaan, als titel: De handel, schoon in ’t klein gedreven Schijnt toch nog eenig winst te geven.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne uit Turnhout over. Deze prent is een herdruk van Delhuvenne nr. 21
Getrouwe kopie naar een afbeelding van T.C. Hoffers te Rotterdam (nr. 10). Delhuvenne (en later dus ook Glénisson en Van Genechten en Glénisson en zoon) hebben de Nederlandse tekst behouden, maar uit elk kwatrijn twee regels verwijderd om Franse coupletten te kunnen plaatsen. We zien op deze prent, behalve de kanthandelaar en de handelaar in gekonfijte augurken, de rondreizende ambachten. Wat betreft de mattenverkoper die zwavellucifers roept, vinden we door de kopie te vergelijken met het Nederlandse origineel, dat ze werkelijk beide artikelen verkoopt. Dit is wat het bijschrift van deze houtsnede op de prent van Hoffers zegt: Zwavelstokken zijn niet duur, Koopt toch voor uw keuken vuur. ’t Biezen matje voor uw bed, O ! dat staat in huis zoo net.
98. Dragons Bavarois – Beyersche Dragonders
Oblong vel. 12 houtblokken zonder kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 4 blokken, 93 x 83 mm. Zonder onderschriften. De afbeelding bevat een dynamische scène waarin de eerste twee rijen dragonders, gekleed in hun militaire uniformen, naar rechts galopperen. Hun gezichten stralen vastberadenheid uit terwijl ze in volle vaart vooruit bewegen. In de laatste rij zijn vier huzaren te zien, ook in vol galop, maar zij rijden naar links. De huzaren zijn herkenbaar aan hun kenmerkende hoofdeksels en kleurrijke uniformen, en hun houding en bewegingen stralen een gevoel van snelheid en avontuur uit. Het contrast tussen de richting van de dragonders en de huzaren voegt een levendig element toe aan de compositie, wat de actie en dynamiek van het moment versterkt.
Prent 1: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Bij de Gebroeders Van Kapel, te Rijswijck" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, onderschrift op naam van wederverkoper "Te Leeuwarden, bij J. PROOST, Boekhandelaar" Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1817 - 1840
Prent 3: zonder adres, gemerkt "B", zetfout in Nederlandstalige titel "Beyersech Dragonders". Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1860
Prent 4: zonder adres, met gewijzigde titel "Dragonders - Dragons". Verklarende tekst in twee talen bovenaan de prent toegevoegd. Houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
98. Kinderlief weer een geschenk | Naar uw zin ...
26 houtsneden zonder kader, niet gesigneerd, 4 rijen, Nederlandstalige onderschriften. Bovenaan de titel: Kinderlief, weer een geschenk, Naar uw zin zoo als ik denk Doet er nut en voordeel mee: 't is een kunstig A, B, C Het alfabet geeft volgende namen weer: Arend en Arnoldus — Bernard — C — Doris — Ei, Pierrot — Fransje — Gouden kop — Heeren — Is dit niet... — Jongens — Kom, dans... — Laat je popje... — Maarten en Marijtje — Nu de beer... — O wat slaapt... — Pas wel op,... — Quirinus — Rosa — Slangenkronkel — Thomas — U, Chinezen,... — Vast is dit... — Wat getrek... — Xenophon — IJsbrand — Zoo
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 13 = Letter EE.
14. Opvoeding en onderwijs 14.2 A.B.C.-prenten 14.2.6 Personen en/of dieren en/of voorwerpen
98. Nero oefent zich in de verschillende kunsten - Néron s’exerce dans différents arts
16 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 4 blokken, 52 x 64 mm., tweetalige onderschriften.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder het fonds Delhuvenne uit Turnhout overgenomen had. Deze prent is bijgevolg een herdruk van prent nr. 9 van Delhuvenne. We kennen geen exemplaar met deze blokken in het fonds Glénisson en Van Genechten of Antoine Van Genechten. G. en V.G. hadden dit verhaal al in hun reeks onder het nummer 69.
Beersmans draaide de volgorde van de afbeeldingen om en vernieuwde hun tekst. Het is waarschijnlijk dat Beersmans bij de aankoop van de houtsneden deze van hun typografische samenstelling ontdaan heeft en dat hij zich genoodzaakt zag om, zonder een gelijkaardige afbeelding bij de hand te hebben, nieuwe onderschriften te schrijven. Het kan ook zijn dat Beersmans een nieuw verhaal wilde creëren! Hoe het ook zij, hij liet bij de houtsneden een passende tekst schrijven die hij rangschikte naar betekenis. Zo sterft de hond bij Beersmans in het voorlaatste blok, wat logisch lijkt; in Delhuvenne sterft hij in de derde, wat onzin lijkt. En toch is het Delhuvenne die gelijk heeft! De hond van moeder Gaudichon is een geleerde hond en hij wil zijn reputatie verdienen. Hij speelt dood omdat zijn minnares hem een ​​hele dag is vergeten te eten te geven; maar hij komt weer tot leven zodra ze thuiskomt met een kleine kist onder haar arm en de grap stond op het punt een tragedie te worden.
98. Ziet, kleinen, wat raers u deze prent vertoont // Hoe in verschillend vak de handel wordt gedreven…
Oblong vel. 15 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 3 rijen van 5 blokken, 64 x 60 mm. Nederlandstalige onderschriften. Rondtrekkende handel. Bovenaan, als titel: Ziet, kleinen, wat al raers u deze prent vertoont, Hoe in verschillend vak de handel wordt gedreven ; Zoo wordt de noeste vlijt in iedren stiel bekroond, Zoo vindt de kleinste stand nog iets om van te leven. Ruwe, maar redelijk getrouwe replica van prent nr. 98 van Glénisson en Zoon (staand vel met 16 blokken). Dezelfde volgorde van de houtblokken, waarbij het derde blok (parapluhandelaar) is weggelaten. De Nederlandse coupletten (zoals de titel) zijn gewijzigd of vervangen door andere. Zo luidt het bijschrift van houtsnede 5: ’T biezen matje voor uw bed, O, dit vindt me in huis zoo net.
Prent 1: zonder adres Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1840 - 1856
Antoine Van Genechten verkocht in 1870 zijn fonds mannekensbladen aan stadsgenoot Beersmans–Pleek die met de blokken van deze prent nr. 96 drukte.
Een replica van de prent, waarbij de volgorde van de drie rijen is verwisseld, is uitgegeven door Lutkie en Cranenburg met reeksnummer 7.
99. Divertissements du Carnaval – Vastenavondsche Vermaken
Oblong vel. 13 houtblokken vedrdeeld over 3 aansluitende rijen zonder kader, niet gesigneerd. Zonder onderschriften. 1. Processie van de Vette Os In het hart van de afbeelding staat een vette os, majestueus gekroond en bedekt met zware, rijk gedrapeerde stoffen. De os wordt geleid door twee priesters die plechtig de ceremonie leiden. Naast hen staat het opperhoofd, eveneens gekroond met veren en gewapend met knuppels, wat de ceremonieel en autoritaire sfeer van de processie versterkt. Aan de linkerkant zwaait een priester te paard met een knots, terwijl Pierrot en Harlequin met sprankelende energie dansen en de feestelijke sfeer benadrukken. Rechts, achter de os, bevindt zich een offeraar te voet, terwijl Punchinello vrolijk viool speelt. Een andere persoon te paard, gekleed met een tulband en met een knots op de schouder, voegt een extra element van grandeur toe aan de processie. 2. Processie van Prins Carnaval De tweede afbeelding toont de vrolijke processie van Prins Carnaval. Harlequin, met een hoed in de rechterhand en een knuppel in de andere, danst energiek voor de koets, die bestuurd wordt door Polichinelle. In de koets zitten Prins Carnaval en de Prinses, vergezeld door een andere vrouw die uit een fles drinkt. Op de achterste trede staat een figuur met een colback, die met een pijp in de mond poseert. Achter de koets volgt een groteske figuur met een bril, die leunt op een wandelstok en een brandende lantaarn vasthoudt. Pierrot en een nar sluiten de stoet af, waarbij de nar vrolijk zwaait met een blaas, wat de luchtige en feestelijke aard van de processie onderstreept. 3. Convoi Funèbre de Carnaval Boven de derde rij bevindt zich de titel: "Convoi Funèbre de Carnaval - Vastenavondsche Lykstatie." In het midden van deze scène dragen Polichinelle, Harlequin en twee Pierrots op hun schouders het lichaam van Prins Carnaval, bedekt met een draperie die aan de randen is versierd met omgekeerde bierkruiken. Voorop de processie danst een Pierrot, gevolgd door een grotesk personage dat huilt terwijl het een brandende lantaarn in uitgestrekte armen houdt, wat een melancholische toon aan de scène toevoegt. Achter het lichaam treuren drie groteske figuren, waaronder een vermomde struikrover die de zak van een van de treurende figuren doorzoekt, wat de absurditeit en het dramatische karakter van het Carnaval benadrukt.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres. Handschrift op achterzijde "W. J. Venema". Sjabloonkleuring geel en rood Periode 1817 - 1840
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift op naam van wederverkoper "Te Leeuwarden, bij J. PROOST, Boekhandelaar" Sjabloonkleuring geel, rood en groen. Periode 1817 - 1840
Gedeeltelijke kopie in spiegelbeeld van prent in kopergravure nr. 335 van uitgever Basset te Parijs met als titel “Mardy Gras est Trespassé Careme prenant les uit sans regret”.
8. Folklore en traditie 8.3 Volks- en kinderfeesten 8.3.4 Vastenavond en carnaval
99. Nieuwe Historie van Roodkapje - Nouvelle histoire du petit Chaperon rouge
12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 62 x 82 mm;, tweetalige onderschriften. De prent, op dezelfde manier behandeld als Klein Duimpje door dezelfde uitgever (nr. 88), is uitgevoerd naar een Nederlands origineel gegraveerd door Oortman, eveneens begin 19e eeuw uitgegeven door Erve H. Rijnders in Amsterdam. De zeer mooie afbeelding van Beersmans is van dezelfde graveur als zijn nr. 88. De prent nr. 206 van Glenisson et fils is slechts een redelijk getrouwe, middelmatige en naïeve replica, waar de houtsneden spiegelbeeldig staan.
Niet aanwezig in eigen collectie. Een exemplaar is te vinden in het Rijksprentenkabinet Amsterdam.
Beersmans nam rond 1870 de houtblokken voor mannekensbladen over van stadsgenoot Antoine Van Genechten. Deze prent is een herdruk van prent nr. 206 van Glénisson & Van Genechten.
Deze waren op hun beurt afkomstig uit de verdeling van hun vroegere vennootschap Glénisson & Van Genechten (1833 – 1856), die eerder houtblokken voor mannekensbladen overgenomen had van Thompson uit Rotterdam. Deze prent is daarom tevens een herdruk van prent nr. 46 uit het fonds van Thompson.
5. Beeldverhalen 5.3 Sprookjes 5.3.14 Roodkapje
36 houtblokken met kader, niet gesigneerd, 6 rijen van 6 blokken, 53 x 41 mm. Nederlandstalige tekst. Elk houtblok draagt ​​bovenaan links een nummer; rechts gegraveerd in het blok, de sociale rang van het personage. We zien in dit beeld personages uit alle lagen van de bevolking, van de hoogste tot de laagste, van die van keizer tot die van dienaar, elk vertegenwoordigd door een man en een vrouw met dezelfde status. Het laatste paar wordt gevormd door Leven en Dood. Leven, wordt gesymboliseerd door een krachtig zittend kind dat zeepbellen de lucht in blaast, en de Dood door een skelet dat vertrekt, gewapend met een zeis en een zandloper. Volgorde en naam van de personnages : 36 Keizer, 35 Keizerin, 34 Koning, 33 Koningin, 32 Bisschop, 31 Abdisse, 30 Prins, 29 Prinses, 28 Vorst, 27 Vorstin, 26 Graaf, 25 Gravin, 24 Jonker, 23 Jonkersvr., 22 Jager, 21 Jagersvr., 20 Kapitein, 19 Kapiteinsvr., 18 Vaandrig, 17 Vaandrigsvr., 16 Soldaat, 15 Soldaatsv., 14 Koopman, 13 Koopmansvr., 12 Bode, 11 Bodesvr., 10 Schipper, 9 Schippersvr., 8 Ambachtsm., 7 Ambagsvr., 6 Boer, 5 Boerin, 4 Dienstk., 3 Dienstm., 2 Leven, 1 Dood.
Rond 1870 kocht Hemeleers een reeks houtblokken van de Nederlandse firma Van Staden & Co uit Amsterdam. Deze prent is bijgevolg een herdruk van Van Staden nr. 124
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.9 Floskaartjes
99. Ziet kleinen, wat al raers u deze prent vertoont // Hoe in verschillend vak de handel wordt gedreven…
12 houtsneden met kader, niet gesigneerd, 4 rijen van 3 blokken, 54 x 77 mm., Nederlandstalige onderschriften. De verschillende ambachten van de bouw, houtsneden met twee of meer personages, bij de uitoefening van hun beroep. De smeden. 一 De timmermannen.一 Dakdekkers. 一 Houthakkers. 一 De metselaars en het verzinken van de palen. 一 De schaliedekkers.一 Houtzagers.一 De kalkoven. 一 Glazenmakers. 一 Loodgieters. 一 Steenhouwers.一 Het huis is bewoond. Bovenaan, als titel: Ziet, kleinen, wat al raers u deze prent verloont Hoe in verschillend vak de handel wordt gedreven. Zoo wordt de noeste vlyt in iedren stiel bekroond, Zoo vindt de kleinste stand nog iets om van te leven. Onder het 10e houtblok geeft de legende, waarschijnlijk door een drukfout “metser” voor “meester” (loodgieter), terwijl de houtsnede een loodgieter voorstelt die bezig is met het installeren van een pomp.
Prent 2: zonder adres. Tekst herzet in ander lettertype, eveneens met spellingsaanpassing. Sjabloonkleuring geel, rood en groen Periode 1856 - 1900
Getrouwe maar grof uitgevoerde replica, met gewijzigde volgorde, van een afbeelding gepubliceerd onder auspiciën van de "Maatschappij tot Nut van 't Algemeen". Gegraveerd door Oortman, verscheen in de eerste druk in Amsterdam door J. Bouwer & de Wed. J. Ratelband, met de reeksletter E, begin 19e eeuw.
Afbeeldingh hoe seven wyven vechten om een mansbroeck en de de vrou de broeck aentreckt en de man den doek.
1 hsn., drukblok 26,5 x 35,5 cm, 30 afb., spreek­woorden
Anno - De Klvghteghe Historie van Uylenspieghel - MDCCXXIII.
1 hsn., drukblok 38 x 26 cm, 30 taferelen
1hsn., drukblok 36 x 28,5 cm, 23 kermistaferelen met de dood als afsluiting, voorzien van onderschriften
reclameprent voor 'Oxade' citronnade van Cie Liebig
De jager, de aap, de krokodil en de toovenaar.
Reclameprent voor Liebig "Oxade" Orangeade
reclameprent voor 'Oxade' orangeade van Cie Liebig
1 hsn., drukblok 35 x 28 cm, 24 afb., de Gentse Ommegang met gebrekkige Nederlandse onderschriften
met onderschrift "Etabl. Glénisson en Van Genechten - Turnhout"
Histoire d'une Bouteille de Bonne Bière.
Edité par la Brasserie Piedboeuf, S.A. Jupille, Liége Drukwerk : N.V. Brepols, Turnhout
Hoe Tijl Uilenspiegel den herbergier van Zoetenaaye beet nam!
reclameprent voor 'Oxade' Citronnade van Cie Liebig
Miraculeus Beeld van O.L.V. te Scherpenheuvel - De Godzalige Huiszegen
Oblong vel met twee verschillende delen. Linker bladdeel: Een omkaderde houtsnede, niet gesigneerd, 253 x 166 mm. In het midden van de afbeelding, bovenin de kruin van een eik, staat een beeld van de Heilige Maagd, frontaal weergegeven, gehuld in een Spaanse mantel met het kind Jezus op haar linkerarm en een scepter in haar rechterhand. Aan de voet van de boom knielt links een vrouw nederig in gebed met een rozenkrans in haar handen. Rechts knielt een man, eveneens in gebed, met zijn handen samengevouwen; zijn vilten hoed en kruk liggen naast hem. Links op de achtergrond is de kerk van Onze-Lieve-Vrouw te zien, gebouwd in Scherpenheuvel door de aartshertogen Albrecht en Isabella in 1609. Een processie keert terug naar de kerk. Boven de houtsnede staat de titel: “Miraculeus Beeld van O.L.V. te Scherpenheuvel - Image miraculeuse de N. - D. à Montaigu”. Onderaan het houtblok staat een gebed tot de Maagd. Rechter bladdeel: Een houtsnede zonder kader, niet gesigneerd, 250 x 132 mm, met de voorstelling van Jezus aan het kruis, terwijl Maria hartstochtelijk zijn voeten kust. Rondom het houtblok is een lang gebed afgebeeld, waarin wordt gevraagd om de zegen van de Heer over het huis. Boven het houtblok staat de titel: “De Godzalige Huiszegen van den zoeten Naam Jesus en zijne Heiligen - La Bénédiction du Ménage”.
Prent 1: Linker bladdeel met Jezus aan het kruis, rechter bladdeel miraculeus beeld van scherpenheuvel. Genummerd "Nr. 1" met onderschrift "Turnhout. - Brepols en Dierckx Zoon." Lithografische inkleuring: vleeskleur, geel, rood, bruin, lichtblauw, donkerblauw Periode 1890 - 1911 (leeftijd discutabel, in collectie BAT-vel met onderschrift Brepols en Dierckx zoon van 1929!)
Prent 2: positie omgekeerd t.o.v. vorige editie. Linker bladdeel met miraculeus beeld van scherpenheuvel, rechter bladdeel Jezus aan het kruis. Genummerd "Nr. 1" met onderschrift "Turnhout. - Brepols en Dierckx Zoon." Lithografische inkleuring: vleeskleur, geel, rood, bruin, lichtblauw, donkerblauw Periode 1890 - 1911
Prent 3: Genummerd "Nr. 1" met onderschrift "Turnhout. - Brepols en Dierckx Zoon." Ander lettertype t.o.v. voorgaande editie. Ornament onderaan het gebed weggelaten. Lithografische inkleuring: vleeskleur, geel, rood, bruin, lichtblauw, donkerblauw Periode 1890 - 1911
Prent 4: Genummerd "Nr. 1" met onderschrift "Turnhout (België). - N.V. Brepols." Opnieuw ander lettertype t.o.v. vorige editie. Titel aangepast naar "Vrome Huiszegen. - Prièrre de la famille Chrétienne." Met vermelding van "Imprimatur, Mechlinae, 19 Nov. 1929. J. Thys, can., lib. cens.". Onderaan het rechter bladdeel "Gebed tot den H. Donatus. (Patroon tegen onweer. - Prière à S. Donatien (Patron contre l'orage". Lithografische inkleuring: vleeskleur, geel, rood, bruin, lichtblauw, donkerblauw Periode 1929 - 1950
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 19.05.1906 (lichtblauw) - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 11.03.1919 (kleur?) - Goed-voor-drukvel in collectie op datum xx.xx.xxxx (bruin), 31.03.1921 (vleeskleur), 19.04.1921 (lichtblauw) en 22.04.1921 (donkerblauw). 4 x op één vel) - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 18.01.1929 (bruin, losgesneden), 22.03.1929 (rood)
Deze prent is een (deels) lithografische herdruk van een prent uit de religieuze reeks van Brepols.
1 hsn., drukblok 37,5 x 30 cm, 20 afb., strijd, Franse onderschriften in gebrekkige spelling
Reclame op versozijde - Frankenhoff et Cie
Reclame op versozijde - Gallethee Vandaele
Versozijde bedrukt door Druk. R. Maes te Ledeberg
Reclame op versozijde - Huis H. Thelen en Zoon
Religieuze reeks. -. Cantique de l'Enfant Prodigue.
4 hsn., volgens Van Heurck & Boekenoogen, 1910
Religieuze reeks. -. Cantique de Sainte Geneviève.
1 houtsnede met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, Franstalig onderschrift. Blad met een grote voorstelling van Genoveva van Brabant. In de ondermarge een Franse tekst in zes kolommen.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligenlevens 1.2.2.27 Heilige Genovena (van Brabant)
Religieuze reeks. -. De Laetste avond-mael van Christus | Met zijne Apostelen. - La Sainte Cêne.
Religieuze reeks. -. Den Godzaligen Huyszegen | La bénédiction du Ménage. | Miraculeus beeld van O.L. Vrouw te Scherpenheuvel | Image Miraculeuse de Notre Dame à Montaigu.
2 houtsneden waarvan de linkse met kader, de rechtse zonder, niet gesigneerd, om de houtsneden tekst, de twee helften zijn elk omkaderd door een dubbele lijnskader, tweetalige onderschriften. Links een voorstelling van de Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel in een boom met daaronder mensen in gebed. Rechts een voorstelling van Maria Magdalena treurend aan de voeten van de gekruisigde Christus.
Prent 1: zonder adres, geen inkleuring
Prent 2: zonder adres Sjabloonkleuring geel, rood en blauw
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.29 Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel (met huiszegen)
Religieuze reeks. -. Saint Jean-Baptiste. - Den H. Joannes-Baptista. - Saint Hubert. - Den H. Hubertus.
2 houtsneden met kader, onleesbaar gesigneerd, tweetalige onderschriften. Links een voorstelling van de heilige Johannes de Doper. Rechts een voorstelling van de heilige Hubertus geknield op de grond voor een hertebok, die een crucifix tussen zijn gewei heeft.
gesigneerd (linkse blok rechtsonderaan, maar onleesbaar)
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligenlevens 1.2.2.34 (leven van) Heilige Hubertus 1.2.2.38 Heilige Johannes Baptista
Religieuze reeks. -. Saint Job | De H. Job.
Oblong formaat, 2 houtsneden met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, tweetalige onderschriften. Links een voorstelling van de heilige Job liggend op een mesthoop. Rechts een voorstelling van de intocht van Christus in Jeruzalem. In de ondermarge de titels in het Nederlands en in het Frans: Linkse houtsnede: Saint Job / Den H. Job. Rechtse houtsnede: Entrée à Jérusalem de Notre-Seigneur Jésus-Christ. L'Eglise célèbre cet evénement le Dimanche des Rameaux. // Inkomst te Jerusalem van Onze-Heer Jesus-Christus. De Heilige Kerk voert deze feest met den Palmen-Zondag.
Prent 1: zonder adres, sjabloonekleuring geel, rood en blauw
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligenlevens 1.2.2.37 Heilige Job
1 hsn., drukblok 36 x 22 cm, voorstelling van Sint-Anna-ten-drieën. Onderschrift: S. Anna is de bot | Maria is de blom En jesus is de vrucht, | der maeghden Bruydegom. bedevaartsprent
vaantje Afbeelding van O. L. V. te Neder-Waver
Een driehoekig houtblok met sierlijk frame, niet gesigneerd, 202 x 323 mm. Aan de rechterkant, een centrale kapel met zijvleugels. Boven de kapel hebben we achtereenvolgens, van onder naar boven, in een heerlijkheid, twee engelen die een kapel ondersteunen die op een kussen is geplaatst; zittend op wolken, de Heilige Maagd met kind Jezus in haar armen en met haar hand wijzend naar de kapel; de pauselijke tiara wordt vergezeld door de twee sleutels en omringd door twee renonimees waarvan de trompetten zijn versierd met vaandels met de tekst in de linker “Maria concordiae”, die van rechts: “Maria pacis”. Links gaat een processie naar de kapel. Langs de schuine zijde van het driehoekig vaantje staat volgende tekst afgedrukt: “Ik zal deze valley bewoonen want ik heb haer verkoren”. Onder het houtblok, onder de tweetalige titels “Afbeelding van O.L.V., te Neder-Waver. – Image de Notre-Dame à Basse-Wavre.”, twee kwatrijnen, eentje in het Frans, de andere in het Nederlands. De achterzijde van het vaantje is blanco.
Vaantje 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Turnhout. - Fabrique de Brepols & Dierckx zoon" Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1833 - 1840
Zie ook prent nr. 78 uit de religieuze reeks van Brepols met als titel “Beknopte geschiedenis van O.L. Vrouw van Neder-Waver”.
vaantje Beginsel ende Voortgang van de Begangenisse tot Onze Lieve Vrouwe van Scherpenheuvel
EERSTE TYPE. Voorzijde. Een driehoekig houtblok met sierlijk kader, geen signatuur, 168 x 302mm. Links de tempel van Scherpenheuvel. Het portaal draagt op de gevel, tussen twee kandelaars, een beeld van de Heilige Maagd met het kind Jezus op haar linkerarm en een scepter in haar rechterhand. Het ronde schip wordt bekroond met een enorme koepel bezaaid met sterren en ondersteund door krachtige steunberen. De onvoltooide toren bevindt zich achter de kerk. Rechts, naast de kerk, de rustieke kapel uit 1605; nog verder naar rechts, leunend tegen de wonderbaarlijke eik, de eerste houten kapel, met pilasters, gebouwd in 1602. Langs de schuine zijde van het driehoeke vaantje staat de tekst “Zie! Elken stap, die gy in Bedevaerd zult gaen, Zal in des Leévens-boek u aangeteekent staen! Onder het houtblok staat de Franse titel, met daaronder een gedicht in twaalf regels over het nut en de voordelen van bedevaarten. Achterzijde. Een driehoekig houtblok met sierlijk kader, niet gesigneerd, 159 x 290 mm. Links het dorp Sichem en zijn kapel, rechts op een heuvel de eeuwenoude eik waarvan het enorme gebladerte het wonderbaarlijke beeld beschermt dat aan de stam is bevestigd en een knielende pelgrim. Op de achtergrond varen twee boten op een rivier. Langs de schuine zijde van de driehoek lezen we “Triumph, Geloovigen! Vergaerd van alle zyden, Om zoo met Iever-vuer de Godsdienst uyt-te-breyden. Onder het houtblok de titel “Beginsel ende Voortgang van de Begangenisse tot Onze Lieve Vrouwe van Scherpenheuvel” en een gedicht in twaalf regels over het nut en de voordelen van bedevaarten. TWEEDE TYPE. Voorzijde. Het is in wezen dezelfde afbeelding met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, hertekent en verfraait, 171 x 295 mm. De toren is volledig zichtbaar, het portaal is vanaf de zijkant gezien, de kapel met pilasters is vervangen door een schuur met daarboven een kruis. De vier romploze figuren zijn vervangen door vier personages, van wie er drie moeizaam op krukken lopen, een ander op de grond zit. Wolken zijn verwijderd. De Vlaams-Franse tekst is bewaard gebleven, maar gecorrigeerd en gemoderniseerd, het gedicht is in het Frans vertaald en links op het vaantje is een "Beschrijving over het toenemen der devotie tot Maria te Scherpenheuvel” in twee talen opgenomen. Direct onder de afbeelding lezen we: “Souvenir du Pelerinage à Notre Dame de Montaigu, renommée par Miracles et grand concours de monde”. Achterzijde. We zien hier de afbeelding van het eerste type, maar hertekent en verfraait, bubbele lijnskader, niet gesigneerd, 170 x 297 mm. Het aantal huizen dat het dorp Sichem vormt is uitgebreid. Een kasteelfort, waarvan we de twee torens konden zien, werd met de grond gelijk gemaakt. De wonderbaarlijke eik staat niet meer op een heuvel, maar niet ver van een dicht bos waarvan in het oude type nog maar een paar uit elkaar geplaatste bomen te zien waren. De vele wolken zijn verdwenen, behalve één die boven het water blijft hangen. De Nederlandse en Franse tekst is bewaard gebleven, gecorrigeerd en gemoderniseerd. Rechts staat in twee talen de “Oorsprong van de devotie tot O.L.V. te Scherpenheuvel”.
Vaantje 1: EERSTE TYPE, gevergeerd papier, met onderschrift "Tot Turnhout, uyt de Drukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel, oranje, bruin, groen en blauw Periode 1817 - 1833
Vaantje 2: TWEEDE TYPE, gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek van P. J. BREPOLS, Boek - drukker te TURNHOUT". Tekst herzet, sierkader rond de blokken vervangen door lijnkaders. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Vaantje 3: TWEEDE TYPE, gevergeerd papier, met onderschrift "Uyt het Fabriek van P. J. BREPOLS, Boek - drukker te TURNHOUT" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw (kleuren erg vervaagd) Periode 1817 - 1833
Zie ook prent nr 1. uit de Religieuze reeks van Brepols: Mirakuleus beeld van O.-L.-Vrouw te Scherpenheuvel. — Image miraculeuse de Notre-Dame a Montaigu.
Type 1: houtsnede, ingekleurd met sjablonen Type 2: chromo-lithografie
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.3 Bedevaartsoorden 1.3.3.7 Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel
z. nr. -. Les musiciens burlesques| de kluchtige muziekanten,
z. nr. Het nieuw vermakelijk Ganzenspel - Le nouveau jeu d'Oir.
Paginavullend een houtblok met lijnkader, geen signatuur, 370 x 315 mm. Drieënzestig velden gevormd door portieken met kleine zuilen die een spiraal vormen. In het hoofdgestel van elke portiek, de ingesneden volgordenummers: 1 tot 63. De ganzen bezetten vakken 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59. De andere onderwerpen, acht in getal, vertegenwoordigen: 6 Brug, 19 Herberg, 26 Dobbelstenen, 31 Waterput, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen, 58 De Dood. De dood wordt voorgesteld door een skelet gewapend met een zeis. Als vulling, in de bovenhoeken van de houtsnede, bladversieringen. Beneden, in de linkerhoek, tussen twee kolommen, een pierrot die op een trompet blaast. In de rechterhoek een ganzenmeisje dat een spel speelt. Aan het binnenste uiteinde van de spiraal vier zittende spelers die plezier hebben met het ganzenspel. In het midden van het spel, in een sierlijke lijst, de Vlaamse titel, met daaronder de Nederlandstalige spelregels, gevolgd door de Franse titel, met daaronder de spelregels in het Frans. In vele prenten staat net onder deze tekst in de rechteronderhoek een cijfer, waarvan er vier verschillende bekend zijn (nummers 1 tot en met 4).
Prent 1: zonder adres, met versienummer "3", houthoudend papier van slechte kwaliteit, gekleefd op karton Sjabloonkleuring geel, paars en groen Periode 1880 - 1900
Prent 2: zonder adres, met versienummer "4", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1880 - 1900
Prent 3: zonder adres, met versienummer "4", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1880 - 1900
Afbeelding 4: houtblok voor het drukken van deze prent
Brepols herdrukte deze prent in een latere periode (1890 – 1930) met hetzelfde nummer, (deels) in lithografie, met behoud van het oorspronkelijke nummer.
9. Spel en vermaak 9.3 Spellen 9.3.11 Ganzenborden
z.nr. De gedachtenisse die men in de H. Kerke houd van alle Gelovige Zielen
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Stadsarchief Turnhout.
z.nr. De oorlog van Rusland tegen Turkije - La guerre de la Russie contre la Turquie
Prent 1: zonder adres, houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, lichtbruin, rood en blauw Periode 1880 - 1900
z.nr. Een krachtig Kruysgebed ter eere van de vijf wonden van Jesus Christus
Centraal staat een kleine houtsnede met dubbel lijnkader, niet gesigneerd, 93 x 53 mm. Het papierformaat van deze prent is kleiner dan de gewone volksprenten, namelijk 372 x 223 mm. Op de afbeelding hangt Jezus aan het kruis, met doornenkroon op het hoofd en stralenkrans. Een lendendoek bedekt zijn middel. De voeten naast elkaar vastgenageld. Boven het hoofd de inscriptie “INRI”. Links op de achtergrond de muren en gebouwen van Jeruzalem, rechts de bergen. Boven deze houtsnede staat de titel “Een krachtig kruys-gebed ter eere van de H. vyf wonden van Jezus Christus,…”. Het blok is omgeven door zeven gebeden met tussenin telkens “pater noster; Ave Maria”. Dit alles is omgeven door een sierlijk kader opgebouwd uit ornamenten.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "TURNHOUT, BY BREPOLS EN DIERCKX, ZOON" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1833 - 1840
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.10 Een krachtig Kruisgebed ter ere van de vijf wonden van Jezus
z.nr. Gevolg van den Dooden-spiegel door Pater Abraham à Sancta Clara
35 kleine houtblokken allen met passend lijnkader, geen signaturen, afmetingen bij benadering 7 x 5 mm, van verschillende vormen, uit het midden van de 18de eeuw. Onder elk houtblok staat een rijm met morele reflecties op de Dood. In de meeste van de zeer merkwaardige kleine houtsnedes verschijnt de dood in de vorm van een skelet om de mens eraan te herinneren dat het almachtig is en dat de dood de fatale afloop van het leven is.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 09/07/1823
Houtblokken afkomstig van Den Algemeynen Dooden Spiegel oft de Kapelle der dooden… Loven, Joannes Jacobs, 1767. Deze houtblokken verschijnen opnieuw in een latere uitgave van 1792 met dezelfde titel maar bij een andere Leuvense drukker, namelijk Fr. Michel. Vermoedelijk heeft Pieter Corbeels de houtblokken van deze (eveneens patriottische) drukker overgenomen en zijn ze op deze manier in het fonds van Brepols terecht gekomen.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.5 Overige religieuze onderwerpen 1.3.5.6 Gevolg van den Dooden-spiegel
z.nr. Het Leven van den heyligen Apostel Andreas
Centraal staat een grote houtsnede in sierkader, niet gesigneerd, 240 x 155 mm. Sint-Andreas is staand afgebeeld, leunend tegen het kruis in de vorm van een X. Hij strekt zijn rechterarm voor zich uit, en houdt één van de dwarsbalken van zijn kruis met de andere vast. Links en rechts bloeiende planten. Boven de houtsnede staat de titel “Het leven van den heyligen Apostel Andreas”, rondom de houtsnede een beschrijving van het leven van deze heilige. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Sjabloonkleuring geel, oranje, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.6 Heilige Andreas
z.nr. Het leven van den heyligen Apostel Jacobus de Meerdere
Centraal staat een grote houtsnede in dubbel lijnkader, niet gesigneerd, 23I x 156 mm. Midden in de afbeelding, ten voeten uit, wandelt Sint Jacobus de Meerdere, met een breedgerande hoed versierd met zogenaamde sint-jakobsschelpen. Hij draagt een pelgrimstuniek die eveneens versierd is met deze schelpen. Een doek dat op de schouder wordt gegooid, valt op de rug en borst. De heilige, die sandalen draagt, houdt in zijn linkerhand een lange stok waaraan een kalebas is bevestigd. Links op het afbeelding staat een palmboom, rechts een struikje. Boven de houtsnede staat de titel “Het leven van den heyligen Apostel Jocobus de Meerdere”, met rondom deze houtsnede een beschrijving van het leven van deze heilige. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Handschrift op achterzijde "Trijntje Jelles de Hoop 1848" Sjabloonkleuring geel, roze, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Facturatiedatum van houtblok: 23/03/1820
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.36 Heilige Jacobus de Meerdere
z.nr. Het Leven van den Heyligen Franciscus Xaverius, van de Societyd Jesu, Apostel van Indien en Japonien
Centraal staat een grote houtsnede zonder kader, niet gesigneerd, 240 x 157 mm. Midden onderaan zit (hangt) de apostel Franciscus Xaverius in een stoel, zijn rechterarm opgehouden richting lichtstralen die vanachter de wolken tevoorschijn komen aan de linkerbovenhoek van de afbeelding. Hij draagt een religieus gewaad en kijkt richting kruisbeeld dat hij in zijn linkerhand vasthoudt, samen met een paternoster. Naast hem op de grond ligt een boek. Achter hem staat zijn hut, ernaast een palmboom. Links en rechts op de afbeelding een boom. Links in het beeld een zee met daarop twee zeilschepen. Boven de houtsnede staat de titel “Het Leven van den Heyligen Franciscus Xaverius, Van de Societyd Jesu, Apostel van Indien en Japonien”. Omheen deze houtsnede het verhaal en beschrijving van het leven van deze heilige. Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Sjabloonkleuring geel, rood, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
Prent 2: gevergeerd papier, met onderschrift "TE TURNHOUT, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Spatiëring van het onderschrift smaller dan vorige prent Sjabloonkleuring oker, roze, bruin en blauw Periode 1817 - 1833
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.26 Heilige Franciscus Xaverius
z.nr. Het mirakuleus beeld van Onze Lieve Vrouwe te Kevelaer
Centraal staat een kleine houtsnede in sierkader, geen signatuur, 90 x 63 mm. Het papierformaat van deze prent is kleiner dan de gewone volksprenten, namelijk 215 x 178 mm. In het midden bevindt zich de gekroonde Maagd van Luxemburg, gehuld in een Spaanse mantel, ondersteund met haar linkerarm de gekroonde kindje Jezus die een wereldbol draagt. De heilige Maagd Maria houdt de scepter in haar rechterhand. Op de achtergrond staat rechts de zeshoekige kapel met bolvormig dakafgebeeld, links een kerk met spitse toren. Onderaan is een uitsparing in het houtblok gemaakt met hierin de tekst “Dit is het opregt Afbeéldsel van het mirakuleus Beéldeken, gesteld den 1. Junius 1643 in ’t kapelleken te Kevelaer”. Het houtblok is links en rechts omgeven door een gebed “tot de allerheyligste Maegd en Moeder Gods Maria”. Onderaan eveneens een gebed ter ere van Maria. Het geheel is omkaderd door een gegolfde lijnkader met daarrond een dubbele lijnkader. Tussen het kader de tekst die omheen het geheel staat “O mensch ? aenmerkt en ziet, - Vergeét JESUS ! noch MARIA niet. Ziet ! elken stap, die gy in Bedevaerd zult gaen, - Zal in des levens-boek u aengeteekend staen! Triumph, geloovige! Vergaerd van alle zyden, - Om zoo met iever vuer de Godsdienst uyt te breyden. Kond gy de wond’ren Gods niet zonneklaer bemerken? – Is uw geloof zoo zwak? Gelooft dan om de werken. J. X. v. 38”.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring geel, rood, groen en blauw Periode 1817 - 1833
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.21 Onze-Lieve-Vrouw van Kevelaer
z.nr. Het nieuw en vermakelyk Gansen-spel, op welke wyze en hoe men het zelve spelen moet
Langwerpig vel, houtblok zonder kader, geen signatuur, 291 x 383 mm. Drieënzestig velden die een spiraal vormen, gescheiden door pilaren. Aan de onderkant van elke veld een rond medaillon, sommige met afbeelding. Boven de medaillons de ingegrifte nummers: 1 t/m 63. Ganzen bezetten vakken 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59. van deze figuren worden de ganzen geplaatst op regelmatige afstanden, afwisselend van 5 en 4 vierkanten. De andere onderwerpen, negen in getal, vertegenwoordigen achtereenvolgens: 6 Brug, 19 Herberg, 26 Dobbelstenen, 31 Waterput, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen, 58 De Dood (vertegenwoordigd door een skelet); en als laatste, binnen het 63e veld dat groter is dan de anderen, verjaagt een vrouw met een tang een tiener. Het totaal van de zichtbare punten van de dobbelstenen is altijd 9 (3 + 6, 4 + 5). Het centrale medaillon stelt een herbergtafereel voor, waarvan de personages kleding uit de eerste helft van de 17e eeuw dragen. Een man speelt met een bakspel. Een vrouw leidt hem de aandacht af, terwijl een andere hem van zijn beurs met geld berooft. Op de vier hoeken zien we telkens een scéne staan. Bovenaan links staan figuren die het ganzenspel spelen, rechts drie muzikanten; linksonder een hondentrainer met trommel en een hondje dat op zijn achterste poten danst, rechts bij de ingang van het spel twee vechtende mensen en een hond. Onder het houtblok de Vlaamse titel: “Het nieuw en vermaekelyk Ganzen-spel, in wat maniere en hoe men het zelve speélen moet”, met daaronder een beschrijving van hoe het spel te spelen.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boekdrukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
z.nr. Het nieuw vermakelijk ganzenspel (1 afb.)
Paginavullend een afbeelding met lijnkader, geen signatuur, 370 x 315 mm. Drieënzestig velden gevormd door portieken met kleine zuilen die een spiraal vormen. In het hoofdgestel van elke portiek, de ingesneden volgordenummers: 1 tot 63. De ganzen bezetten vakken 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59. De andere onderwerpen, acht in getal, vertegenwoordigen: 6 Brug, 19 Herberg, 26 Dobbelstenen, 31 Waterput, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen, 58 De Dood. De dood wordt voorgesteld door een skelet gewapend met een zeis. Als vulling, in de bovenhoeken van de houtsnede, bladversieringen. Beneden, in de linkerhoek, tussen twee kolommen, een pierrot die op een trompet blaast. In de rechterhoek een ganzenmeisje dat een spel speelt. Aan het binnenste uiteinde van de spiraal vier zittende spelers die plezier hebben met het ganzenspel. In het midden van het spel, in een sierlijke lijst, de Vlaamse titel, met daaronder de Nederlandstalige spelregels, gevolgd door de Franse titel, met daaronder de spelregels in het Frans. In vele prenten staat net onder deze tekst in de rechteronderhoek een cijfer, waarvan er vier verschillende bekend zijn (nummers 1 tot en met 4).
Prent 1: Zonder onderschrift, met onder de spelregels vermelding van het nr. 1. Lithografische inkleuring geel, rood en blauw Periode 1890 - 1930
Prent 2: Zonder onderschrift, met onder de spelregels vermelding van het nr. 4. Lithografische inkleuring geel, rood en blauw Periode 1890 - 1930
Prent 3: Zonder onderschrift, met onder de spelregels geen vermelding van nummer. Volledig herwerkte tekeningen en eveneens ander lettertype. Lithografische inkleuring geel, rood en blauw Periode 1920 - 1935 (gevoelsmatige benadering)
Prent 4: Lithografische afdruk in zwart, inkleuring met de hand voor kleurbepaling van de lithografische stenen
Prent 5: Zonder onderschrift, met onder de spelregels vermelding van het nr. 1. Gekleefd op linnen ondergrond. Lithografische inkleuring geel, rood en blauw Periode 1890 - 1930
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 19.03.1917 (geel) - Goed-voor-drukvel in collectie op datum 10.06.1921 (geel). 4 x op één vel
Deze prent is een (deels) lithografische herdruk van een prent uit de profane reeks van Brepols (1817 – 1890)
z.nr. Historie van de verdrukking en Gevangenis van Zyne Heyligheid Pius VII. Paus van Roomen onder de regering van Napoléon
z.nr. Horlogie van de Passie Jesu Christi
In het midden van het vel staat een houtblok zonder kader, niet gesigneerd, 250 X 132 mm, voorstellende Jezus aan het kruis, met Maria die hartstochtelijk zijn voeten kust. Het houtblok wordt omringd door twaalf korte zinnen die Jezus’ lijdensweg vertegenwoordigen. Hierrond staat een dubbel lijnkader. Boven het houtblok bevindt zich de titel “Horlogie van de passie Jesu Christi”. Links en rechts van het blok een gebed aan Jezus, afsluitend “Goedertieren Jezus zoet, Geéft ons rust en het eeuwig goed”. Het geheel is omkaderd door een zwaar sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt het Fabriek en Boek-drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer. Sjabloonkleuring roze, geel, rood, bruin en groen Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 30/12/1817
Brepols verwerkte dit houtblok ook in een andere prent, namelijk nr. 44 uit de religieuze reeks. Tevens gebruikte hij ditzelfde blok voor het rechter bladdeel van meerdere bedevaartsprenten. (zie religieuze reeks Nrs. 1. Het mirakuleus beêld van Onze Lieve Vrouwe te Scherpenheuvel – Den godzaligen huys-zegen, 2. Het mirakuleus beeld van O.L.V. van Halle – Den godzaligen Huys-zegen, 3. Het mirakuleus beeld van Onze Lieve Vrouwe te Kevelaer – den Godzaligen Huys-zegen en 4. Het mirakuleus beeld van Onze Lieve Vrouwe Van der Linden tot Uden. In’t Land van Ravensteyn – Den godzaligen Huys-zegen. We vinden dit beeld ook terug bij de andere Turnhoutse uitgevers en kennen varianten in Belgische en Franse uitgaven.
1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.1 Christusverering in de Rooms-katholieke eredienst 1.3.1.8 Horlogie van de Passie Jesu Christi
z.nr. Jeu de l'oie - Ganzenspel (1 afb.)
Steendruk in kleur uit het begin van de 20ste eeuw, 310 x 380 mm, op een drager van 500 x 440 mm. Normale spelfiguren en de ganzen in de 5 + 4 stand. In klederdracht rond 1910 ziet men personages en sportfiguren die de andere vakken vullen tot het middenveld met tafereel en het nummer 63. Versieringen in Art Nouveau-stijl. Gescheiden door het merk, een luchtballon en E.B., staan links de Franse en rechts de Nederlandse spelregels onder de prent.
Prent 1: Oorspronkelijke versie van dit type ganzenbord.
Prent 2: Originele tekening + inkleuring van dit ganzenbord.
- Goed-voor-drukvel in collectie op datum 22.10.1924 (geel, 08.11.1924 (vleeskleur) - Goed-voor-drukvel in collectie op datum29.07.1935 (rood), 06.08.1935 (lichtblauw)
z.nr. Litanie van de H. Maeget en martelaeresse Dymphna, Patronesse der Vrijheyd van Gheel en word gevierd op den 15 Mey
Centraal staat een grote houtsnede met dubbele lijnkader, niet gesigneerd, 232 x 163 mm. Op de voorgrond zit Dimpna geknield, de handen gevouwen voor de borst, met rond het hoofd een stralenkrans. Achter haar staat haar vader, een Ierse heidense koning, met kroon op het hoofd, en in zijn rechterhand een zwaard waarmee hij zijn dochter enkele ogenblokken later zal onthoofden. In zijn linkerhand houdt hij haar aan de haren vast. Voor haar op de grond ligt een kroon, als symbool van het weigeren met haar vader te huwen en alzo koningin te worden na de dood van haar moeder. Links in de achtergrond een dienaar van de koning die de biechtvader Gerebernus, waarmee Dimpna naar de Kempen vluchtte bij haar weigering te huwen met haar vader, onthoofd. Linksboven uit de hoek komen lichtstralen uit de hemel, op de wolken engelen. Op de achtergrond achter de koning staat de Dimpnakerk van Geel, met daarnaast een boom in bloei. Onder de houtsnede staat een korte beschrijving van het leven van Dimpna, omkaderd door een sierkader. Rondom dit alles staat een lang gebed ter ere van de Heilige Dimpna. Bovenaan de titel “Litanie van de H. Maeget en martelaeresse Dymphna, Patronesse der Vrijheyd van Gheel en word gevierd op den 15 Mey”.
Facturatiedatum van houtblok: 01/08/1818
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.2 Heiligen, heiligenlevens en pausen 1.2.2.21 Heilige Dymphna
z.nr. Litanie van onze Lieve Vrouwe Van Lauretten
Centraal staan twee houtsneden in lijnkader, geen signaturen. De eerste toont ons achter de tralies, in een nis, de Heilige Maagd die op haar arm het kind Jezus draagt; 126 x 95 mm. De tweede stelt een Lotharings kruis voor. In zijn vier hoeken hebben we de gestigmatiseerde en met stralenkrans omgeven handen en voeten van Christus. De onderste dwarsbalk draagt een hart met een monogram met daarboven een kruis. De twee houtblokken zijn omgeven door zeventien rechthoekige houtsnedes, elk verdeeld in drie delen. Het geheel toont in afbeeldingen de litanie van onze lieve Vrouw, waarin Maria aangeroepen wordt in allerlei benamingen. Elk van deze aanroepingen wordt gesymboliseerd door een afbeelding dat deze aanroeping in ons wekt. Zo wordt het “Goestelyk vat” vertegenwoordigd door een kelk, de ‘toevlugt der zondaaren” door een gastvrije Maagd die haar armen opent. Sommige figuren lijken enigszins vreemd: “Ivoiren Tooren” wordt vertegenwoordigd door een olifant die op zijn rug een toren draagt, “Oorzaak onzer blydschap” door een orgel enz. Onder elk van de afbeeldingen staat een aanroeping. Afmetingen van deze houtblokken: 35 x 85 mm. Bovenaan de titel “Litanie tot onze Lieve Vrouwe van Lauretten". Het geheel is omkaderd door een sierlijk kader.
Prent 1: gevergeerd papier, zonder adres, zonder nummer Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
Deze prent is een kopie naar de Nederlandse uitgever Bontamps.
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.5 Litanie tot O.L.V. van Lauretten
z.nr. Litanie van Onze Lieve Vrouwe van Loretten tot het mirakuleus beeld van onze Lieve Vrouwe te Scherpenheuvel
Centraal staat een kleine houtsnede met sierlijk kader, geen signatuur, 87 x 63 mm. Het papierformaat van deze prent is kleiner dan de gewone volksprenten, namelijk 291 x 190 mm. In het midden van het beeld, bovenin de kruin van een eik, een beeld van de Heilige Maagd, frontaal, gekleed in de Spaanse mantel met kind Jezus op de linkerarm en een scepter in de rechterhand. Een gedrapeerd lint met de tekst “Ik bemin die my bemind” hangt in de boom. Aan de voet van de boom, links, een nederig knielende vrouw, in gebed met haar rozenkrans. Rechts een biddende man, geknield met de handen tegen elkaar geklemd, zijn vilten hoed en kruk liggen naast hem. Rondom de stam van de boom gewikkeld een lint met de tekst “Heilige maacht bid voor ons”. Rechts, op de achtergrond, de kerk van Onze-Lieve-Vrouw, gebouwd in Scherpenheuvel door de aartshertogen Albrecht en Isabella in 1609. Onderaan heeft het houtblok een uitsparing waarin volgende tekst staat: “Het Beéld van O. L. Vrouwe te Scherpenheuvel vermaert doôr Mirakelen. Komt pelgrims met vlyt wilt deze maget eere. Zoo hoort zy u gebed eer gy zult wederkeere”. Links en rechts van de houtsnede staat een lang gebed, onderaan eveneens een gebed. Bovenaan de titel “Litanie van Onze Lieve Vrouwe van Loretten. Tot het mirakuleus Beéld van onze Lieve Vrouwe te Scherpenheuvel”. Tussenin nog drie kleine houtsneden verwerkt, centraal de kelk met hostie in stralenkrans, links en rechts geflankeerd door engelen. Het geheel is omkaderd door een lijnkader, hieromheen een sierlijk kader opgebouwd uit ornamenten, omgeven door nog een dubbel lijnkader.
Prent 1: gevergeerd papier, met onderschrift "Te Turnhout, uyt de Drukkery van P. J. BREPOLS", zonder nummer Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1817 - 1833
De afbeelding heeft dezelfde voorstelling als prent nr. 1. Het mirakuleus beêld van Onze Lieve Vrouwe te Scherpenheuvel – Den godzaligen huys-zegen uit de religieuze reeks van Brepols, en het vaantje, eveneens uitgegeven door Brepols “Beginsel ende Voortgang van de Begangenisse tot Onze Lieve Vrouwe van Scherpenheuvel”. Het houtblok, of de vele kopieën die Brepols hiervan gemaakt heeft, werd ook als los prentje uitgegeven en diende tevens als frontispice voor religieuze uitgaven over dit onderwerp, uitgegeven door Brepols.
z.nr. Miraculeus beeld van de heylige moeder Gods Maria te Munchen - Den Godszaligen huys-zegen
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
z.nr. Miraculeus beeld van Onze Lieve Vrouw van der Linden tot Uden / Den Godzaligen Huiszegen
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Rijksprentenkabinet Amsterdam en in Groninger Musea
z.nr. Oostenrijkse kanoniers - Oostenrijkse Ruyterij - Belgiesche Grenadiers - Engelsche Grenadiers
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaren in Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Stadsarchief Turnhout.
z.nr. Slag van den Berg Saint Jean gezeyt van Waterloo of van de Belle-Alliance
Langwerpig vel, centraal staat een houtblok met lijnkader, niet gesigneerd, 200 x 209 mm. Eenvoudig gesneden houtblok uit de tijd met doorheen de afbeelding verschillende letters, als verwijzing naar de verklarende legende van de monumenten en de opstelling van de daar afgebeelde legers. Deze legende staat direct onder het houtblok met als titel “Algemeyne verbeélding van het slagveld, positie van het geallieerd en fransch leger in den laetsten aenval van Mont-Saint-Jean; nederlaeg van de garde en het fransch leger, vlugt van Buonaparte, en agterlaeting van al het gene tot den oorlog noodig is, het welk in de handen der gealliëerde viel in minder dan een uer”. In het midden van de afbeelding, de boerderij van de Mont Saint waar twee wegen samenkomen, en waarvan er één richting Brussel gaat —rechts bovenaan voorgesteld door een kerk omringd door enkele woningen 一 en linksonder eindigt bij de brandende Belle-Alliance. De andere weg, links bovenaan de afbeelding, loopt langs de eveneens in brand staande hoeve van Hougomont en komt uit op de Brusselse weg ter hoogte van de hoeve Mont Saint-Jean. Bovenaan de houtsnede is het Engelse leger opgesteld nabij Waterloo, voorgesteld door een landhuis omgeven door groen. In het midden links marcheren twee Nederlandse regimenten, met wapperende vlaggen, richting Napoleon die omringd is door zijn regimenten. Aan de rechterkant gaan de geallieerden hen tegemoet. Beneden is er een algemene stormloop, een wanhopige vlucht. Napoleon te paard, gevolgd door zijn staf en zijn oude garde, gaan op weg om aan de vijand te ontsnappen. De stervenden, de doden, de paardenlijken, ontmantelde of verlaten kanonnen bezaaien het slagveld. Links en rechts van de houtsnede staat een lang verslag van de Slag bij Waterloo. Het geheel is omkaderd door een dubbel lijnkader.
Prent 1: met onderschrift "Te Turnhout, uyt de Boek-drukkery van P. J. BREPOLS" Sjabloonkleuring oker en rood Periode 1817 - 1833
Eerste bestelling in journaalboek: 10/11/1817
De plaat is een bijna getrouwe verkleinde kopie van een grote kleurenafbeelding gepubliceerd in 1817 door P.J. Hanicq in Mechelen.
2. Geschiedenis en vorsten 2.2 Geschiedenis 2.2.5 Gebeurtenissen uit de algemene geschiedenis 2.2.5.6 Slag van den Berg Saint Jean
z.nr. Sportief Ganzenspel - Jeu de l'oie sportif
Hetzelfde ganzenbord zoals voorgaande, maar met andere titel. Steendruk in kleur uit het begin van de 20ste eeuw, 310 x 380 mm, op een drager van 500 x 440 mm. Normale spelfiguren en de ganzen in de 5 + 4 stand. In klederdracht rond 1910 ziet men personages en sportfiguren die de andere vakken vullen tot het middenveld met tafereel en het nummer 63. Versieringen in Art Nouveau-stijl. Gescheiden door het merk, een luchtballon en E.B., staan links de Franse en rechts de Nederlandse spelregels onder de prent.
Prent 1: vogelpik, lithografisch ingekleurd
z.nr.. De Godzaligen Huiszegen - La Bénédiction du ménage
Oblong vel, met twee verschillende compartimenten. Eerste compartiment. Binnen een dubbele lijnskader staat een niet gesigneerde houtsnede, 247 x 155 mm., die in een landschap Jezus aan het kruis voorstelt, dood, zijn hoofd gebogen op de rechterschouder, een sluier om zijn lendenen gebonden. Gehurkt aan de voet van het kruis omhelst Maria Magdalena, haar haar los, de voeten van de Heiland en kust ze. Rechts van het kruis de schedel en de twee botten in saltire. Rondom, in het Vlaams en het Frans, hetzelfde gebed als dat van N° 1 uit de religieuze reeks van Brepols. Tweede compartiment. Een houtsnede in dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 259 x 167 mm. In het midden van de afbeelding, geplaatst in het gebladerte dat bloeit aan de bovenkant van een bijzonder hoge eiken stam, een beeld van de Heilige Maagd, van voren gezien, gekleed in de Spaanse mantel, met op de linkerarm het kindje Jezus. De Koningin van de Hemel staat op wolken. Aan de voet van de boom, links, een pelgrim op zijn knieën, zijn hoofd gebogen, in gebed; rechts bidt een knielende vrouw haar rozenkrans. Achter de eikenpas, kruis en banier aan het hoofd, een processie van pelgrims・ Rechts op de achtergrond de kerk van Montaigu・ Boven het blok de titel: Mirakuleus beeld van O.-L.-V. te Scherpenheuvel.一 Wonderbaarlijk beeld van N.-D. in Montague. Slechte replica in spiegelbeeld van de prent van Brepols, Gal. rel. Nr. 1.
Prent 1: met onderschrift "Turnhout - Drukk. Beersmans-Pleek", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, oranjerood en blauw Periode 1870 - 1902
Prent 2: met onderschrift "Turnhout - Drukk. Jacobs-Brosens.", houthoudend papier van slechte kwaliteit. Sjabloonkleuring geel, roze, rood en groen Periode 1902 - 1905
Prent 3: met onderschrift "Turnhout - Drukk. Jacobs-Brosens.", glanzend kwaliteitspapier Sjabloonkleuring geel, roze, rood en groen Periode 1902 - 1905
1. Religie 1.2 Heiligen 1.2.1 Maria en Mariaverering 1.2.1.29 Onze-Lieve Vrouw van Scherpenheuvel 1. Religie 1.3 Andere religieuze onderwerpen 1.3.2 Gebeden en Godvruchtige oefeningen 1.3.2.9 Huiszegen
Prent 1: met onderschrift "Gedrukt bij Wellens, Delhuvenne en Comp, te Turnhout" Zonder inkleuring Periode 1834 - 1842
Oblong vel. Een houtblok met dubbele lijnskader, niet gesigneerd, 365 x 417 mm. Tweeënzestig over het algemeen rechthoekige vakken gerangschikt in twee rijen die een spiraal vormen; het 63e vak, groter dan de andere, stelt een gans voor die onder een koepel van groen is geplaatst, versterkt door decoratieve motieven. De vakken bevatten verschillende onderwerpen zoals bloemen, fruit, gebruiksvoorwerpen, gereedschap, wapens, een lier, een bijenkorf, etc. Er zijn ook: 6 Brug, 19 Hotel, 31 Liefdesbrug, 42 Doolhof, 52 Gevangenis, 53 Dobbelstenen. Ganzen worden geplaatst op nrs. 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 5o, 54 en 59. In het midden van het spel staan ​​de spelregels in het Nederlands. In de hoeken, tussen de spiraal en het frame, gebladerte. Zeer getrouwe replica, maar waarvan de uitvoering te wensen overlaat, van een ganzenspel uitgegeven door Pellerin & C°, in Epinal, N° 1711.
Prent 1: gemerkt 'A. V. G. a T.' Sjabloonkleuring geel, roodbruin en blauw Periode 1856 - 1870
Prent 2: andere versie Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1870 (schatting)
Prent 3: houtblok erg versleten. Aan de bovenzijde van het blok zijn de lacunes opgevuld met delen van een houtblok voor het drukken van ruggen van speelkaarten. Sjabloonkleuring geel, rood en blauw Periode 1840 - 1870 (schatting)
Vier boven elkaar geplaatste rijen, elk van negen soldaten, zonder kader, niet gesigneerd. 1e en 2e rij: Militaire band, richting links, 58 x 270 mm. 3e en 4e rij: met nieuwe titel: Soldatery. Soldatesque. Een officier, een trommelaar en zestien marcherende soldaten marcheren naar rechts, 70 x 250 mm.
Niet aanwezig in eigen collectie. Exemplaar in Rijksprentenkabinet, Amsterdam.
Glénisson & Van Genechten nam het fonds Delhuvenne over en drukte hiermee prent nr. 7.
7. Militair bedrijf 7.1 Tamboers en militaire muzikanten 7. Militair bedrijf 7.2 Infanterie (Belgisch en Nederlands)
z.nr.. Vermakelijk ganzenspel - jeu d'oie
Een houtblok met kader, niet gesigneerd, 398 x 332 mm. Drieënzestig vakken gevormd door portieken met kleine kolommen en gerangschikt in drie rijen die een spiraal vormen; in het kader van elke portiek zijn de volgnummers ingesneden: 1 tot 63. De ganzen en de acht andere onderwerpen nemen dezelfde velden in als in het spel van Brepols ; de woorden: Put 一 Puits, zijn serieus omgekeerd. Als vulling, in de top van het hout, lommerrijke hoeken; onderaan, in de linkerhoek, plaats tussen twee kolommen een bazuinende pierrot; in de linkerhoek een ganzenmeisje dat een spel uitrolt en bij een boom staat. Aan het binnenste uiteinde van de spiraal zitten drie spelers. In het midden van het spel, in een sierlijke lijst, de tweetalige regels van het spel, gereproduceerd op pagina in.
Getrouwe replica van de Brepols-prent, de uitvoering ervan is slecht.